Raadsvoorstel Vaststelling budgettair kader en voorbereiding Duurzaam Sportpark

Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 6 januari 2026

Portefeuillehouder C.E.M.G.T. Ponjee

Datum vergadering 9 februari 2026

Onderwerp Vaststelling budgettair kader en voorbereiding Duurzaam Sportpark Aan de raad,

Inleiding Op basis van een unanieme raadsmotie die door ons college is overgenomen, wordt sinds begin 2023 gewerkt aan de realisatie van een centraal gelegen duurzaam sportpark voor de gehele gemeente Bergen. Er is een participatieproces doorlopen met dorpsraden, sportverenigingen, inwoners van de kernen en omwonenden. In oktober 2024 heeft de gemeenteraad een schetsontwerp en visie van het kernteam van verenigingen als uitgangspunt genomen voor verdere uitwerking. De resultaten van de uitwerking leggen wij aan u voor om de opdracht op te halen om met de voorbereiding van de realisatie te beginnen binnen het hiervoor beschikbaar budget. Bij de realisatie hoort een ruimtelijke procedure waarin uw raad een bindend adviesrecht heeft. Wij stellen u voor om hierin positief te adviseren.

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten Het duurzaam sportpark past binnen het Thema 1.1. van de begroting "Vitale gemeenschappen". In de programmabegroting is opgenomen dat “het college samen met verenigingen wil werken aan een moderne duurzame sportinfrastructuur. Daarbij faciliteert u de organisatorische en financiële randvoorwaarden waarbinnen verenigingen kunnen werken aan het plannen en ontwerpen van een duurzaam sportpark”.

Argumenten 1. Doelstelling “Het nieuwe sportieve hart van de gemeente Bergen moet een inspirerende ontmoetingsplek voor alle inwoners worden waarin samen gebouwd wordt aan een veerkrachtige gezonde gemeenschap!” zoals het Kernteam het uitdrukte, geeft het concrete invulling aan de speerpunten van de gemeente Bergen: • “Bergen wil een groene gemeente zijn; • Bergen wil een gezonde gemeente zijn; • Bergen wil een duurzame gemeente zijn; • In de gemeente Bergen hoort iedereen erbij, doet iedereen mee”. Vanuit die waarden heeft het Kernteam een Visie opgesteld (bijlage 7), die met de Gemeenteraad is gedeeld in oktober 2024. N.a.v. dit gesprek heeft de gemeenteraad het toen voorgelegde schetsontwerp (bijlage 8) als uitgangspunt van de verdere ontwikkeling genomen en de volgende beleidsvisie vastgesteld: a. Dat het bevorderen van de sociale basis in vitale gemeenschappen een pijler is van gemeentelijk beleid; b. Dat de gemeenschap daarbij behoefte heeft aan een vitaal en toekomstbestendig sportverenigingsleven, dat zijn eigen verantwoordelijkheid kan nemen en neemt; c. Dat hieraan een impuls kan worden gegeven door revitalisering van de infrastructuur; d. Dat een Duurzaam Sportpark op een centrale locatie hieraan kan voldoen; e. Dat een dergelijk Duurzaam Sportpark waar mogelijk een brede maatschappelijke functie vervult voor de gemeenschap; f.

Dat de verwezenlijking van het Duurzaam Sportpark financieel wordt gedragen door het vrijkomen van locaties, zoals beschreven in de motie van 8 november 2022, mogelijke besparingen op onderhoudskosten en eigen inbreng van de verenigingen.

Pagina 1 van 5

Het sindsdien verder uitgewerkte ontwerp voldoet aan de genoemde uitgangspunten en vormt de basis voor de realisatie van de visie. De gekozen locatie is centraal gelegen in de gemeente. Zij is multifunctioneel vormgegeven. De ligging pal naast het evenemententerrein maakt het mogelijk om hier bruisende activiteiten te ontplooien voor de hele gemeenschap. Inwoners van de gemeente kunnen daarmee in de toekomst laagdrempelig gebruik maken van de faciliteiten die zij zelf, samen, tot stand brengen en beheren. 2. Voorgeschiedenis De gemeente Bergen kent op dit moment vijf sportparken, verspreid over de gemeente. Hierop zijn negen buitensportverenigingen actief. De gemeente is eigenaar van de parken met inbegrip van de opstallen. Alleen voor de Alverman is een opstalrecht gevestigd. De parken worden “om niet” in gebruik gegeven aan de betreffende sportverenigingen. De verenigingen verzorgen het beheer en onderhoud en krijgen daarvoor een onderhoudsvergoeding volgens een objectief Meerjarig Onderhoudsprogramma. Dit programma liep dit jaar af en voor de komende jaren wordt een nieuw Meerjarig Onderhoudsprogramma opgesteld (MJOP 2026-2035). Omwille van duurzame levensvatbaarheid is een fusie gestart tussen HRC '27 uit Afferden, Stormvogels '28 uit Siebengewald en RKVV Montagnards uit Nieuw Bergen die zoveel mogelijk op een gezamenlijke locatie spelen.

Na de eerder aangehaalde raadsmotie is een kernteam aan de slag gegaan om een duurzaam sportpark voor de hele gemeente voor te bereiden. Dit kernteam bestaat uit Tennisvereniging Bergen, EWC '46 Well, HRC'27, Stormvogels, RKVV Montagnards, Volleybalclub Montagnards, Jong Nederland Bergen, Schutterij Bergen. Samen vertegenwoordigen zij ongeveer 950 inwoners. Toetreding staat voor alle verenigingen open. Samen hebben zij met de gemeente een participatieproces doorlopen en een ontwerp gemaakt. 3. Participatieproces Volgens het Beleidskader Participatie en Zelfsturing 2021 en de Participatieverordening 2024 is een participatieproces doorlopen. De hoofdlijn van het proces is als volgt: - gesprekken met dorpsraden (vanaf januari 2023); - gesprekken met sportverenigingen (vanaf februari 2023); - consultatiebijeenkomsten in alle kernen (mei–juni 2024); - omgevingsdialoog met omwonenden (najaar 2024). De opbrengsten zijn verwerkt in het ontwerp. 4. Ontwerpproces Voor het ontwerpproces heeft ons college aan het Kernteam ruime kaders meegegeven: - de gemeente faciliteert en bekostigt, - plannen moeten budgettair passen, - plannen moeten ruimtelijk passen, - plannen moeten passen bij normeringen, - alle sportverenigingen mogen gedurende het proces nog aanhaken en - het beslisprimaat ligt uiteindelijk bij de politiek.

Op basis van het schetsontwerp en de door de gemeenteraad omarmde Visie heeft het Kernteam een uitgewerkt ontwerp ontwikkeld (bijlage 3). Dit ontwerp voldoet optimaal aan de visie. Bij de financiële doorrekening bleek echter dat dit ontwerp niet binnen het budgettair kader past (van dekking door gronduitgifte en bespaarde onderhoudskosten volgens het MJOP 2015-2025). Samen met ambtelijke ondersteuning heeft het Kernteam een versobering aangebracht. Subsidiemogelijkheden (buiten de reeds meegetelde BOSA) zijn onderzocht en gevonden. Zelfwerkzaamheden zijn geïnventariseerd en ingecalculeerd. Ook is er gekeken naar elementen die thans noodzakelijk zijn en elementen die later te realiseren zijn. Tot slot is rekening gehouden met externe financiering van de Padelbanen. Deze meer sobere maar toch doelmatige versie is doorgerekend en past binnen het budgettaire en ruimtelijke kader en voldoet tevens aan de Visie welke de grondslag vormt voor de Provinciale leefbaarheidssubsidie. Met ambtelijke ondersteuning zal in de komende periode een nadere analyse plaatsvinden van de elementen die momenteel zijn geclassificeerd als “later te realiseren”, waarbij de realisatiepotentie centraal staat. 5. Rechtsverhoudingen In Bergen is het nu gebruikelijk om Sportparken zonder recht van opstal in gebruik te geven. Juridisch blijkt dat voor het nieuwe sportpark niet mogelijk. Voor BOSA-subsidie (zie

Pagina 2 van 5

subsidieparagraaf) moeten verenigingen juridisch eigenaar of pachter worden van de faciliteiten die zij gebruiken. Daarom wordt de rechtsverhouding aangepast. De gemeenteraad moet hiervoor een Algemeen Belangbesluit nemen. Daarna moet ook de stichtingsakte van de beheersstichting worden aangepast. Daarmee kan worden geregeld dat de gemeente de uiteindelijke zeggenschap behoudt. De aangepaste stichtingsakte wordt in mei 2026 aan de raad voorgelegd samen met het alsdan verder verfijnd definitief ontwerp. 6. Omgevingsrecht Hoewel de bestemming “sport” al aanwezig is, zijn twee onderdelen vergunningplichtig: 1. nieuw bouwblok voor het verenigingsgebouw; 2. padelfunctie (incl. geluidsonderzoek). Deze worden geregeld via een buitenplanse omgevingsactiviteit (Bopa). De raad wordt gevraagd hierover een bindend advies te geven, zoals voor grotere initiatieven door de Raad wordt gewenst. Er heeft al een omgevingsdialoog plaatsgevonden. De wens van omwonenden om het terras bij het Verenigingsgebouw naar het noorden te oriënteren, is verwerkt in het ontwerp. Wij adviseren u om op het ontwerp een positief advies af te geven, zodat het Bopa proces kan worden opgestart.

Kanttekeningen Kanttekening 1 - Het ontwerp is tot stand gekomen met grote inzet van betrokken en bevlogen inwoners, grotendeels vanuit verenigingen. Dit geeft draagvlak, maar tegelijkertijd ook een afbreukrisico want een proces zit niet altijd mee. Wij willen hier blijk geven van waardering voor hun inzet. Kanttekening 2 - Het proces dat wordt doorlopen kent verschillende deelstappen die opbouwen naar een definitief commitment. Dit definitief commitment zal vallen na de begrotingsvaststelling (november 2026), wanneer aan aannemers bouwopdrachten worden verstrekt. Kanttekening 3 - De door de provincie toegezegde subsidie stelt als eis dat vóór 31 december 2026 een dergelijk definitief commitment is vastgesteld en in uitvoering genomen. Dit legt een tijdsdruk op het totaalproces, vanwege de doorlooptijden van aanbestedingen en het Bopa omgevingstraject. Kanttekening 4 - In het vervolgproces wordt gewerkt van grof naar fijn. Ook na de nu voorgestelde besluiten van de gemeenteraad, zullen nog bestuurlijke beslissingen volgen. De raad zal op 21 mei 2026 een voorstel krijgen om de rechtsverhoudingen definitief te regelen. Daarna volgt de kadernota en de begrotingsbehandeling. Verfijningen in het definitief ontwerp zullen dan ook aan de raad worden voorgelegd.

Communicatie Voor het project is een communicatieplan opgesteld. Wij communiceren proactief met het algemene publiek en met stakeholders. De stakeholders zijn: - Het Kernteam, - De sportverenigingen - Omwonenden Via de website van de gemeente op https://www.bergen.nl/duurzaam-sportpark is het verloop van het proces te volgen.

Juridische aspecten Gelet op de (juridische) opzet van het onderhavige sportpark is deze getoetst aan artikel 25h, zesde lid, van de Mededingingswet. De vaststelling of sprake is van economische activiteiten die in het algemeen belang voor de gemeente plaatsvinden, geschiedt door uw raad. Zodra u dit Algemeen Belang Besluit heeft genomen zijn de gedragsregels van de Wet Markt en Overheid in zoverre niet van toepassing. In bijlage 4 is een onderbouwing gegeven op dit Algemeen Belang besluit. Op dit besluit is de Algemene wet bestuursrecht van toepassing. Dit betekent dat hiervoor de bezwaar- en beroepsprocedure openstaat. Daarnaast voldoet het voorstel aan het gemeentelijke inkoop- en aanbestedingsbeleid. Tot slot is het voorstel getoetst aan de Omgevingswet en de daarop gebaseerde regelgeving. Het voorstel is vergunbaar. Er komt nog een nadere juridische vertaalslag om de rechts- en eigendomsverhoudingen tussen de

Pagina 3 van 5

gemeente, de verenigingen en de beheersstichting goed te regelen. Dit bieden wij uw raad in mei 2026 ter vaststelling aan.

Financiën / fiscale gevolgen Volgens de nota activabeleid 2025 schatten we de levensduur van een sportpark op 30 jaar. Bij een gemeentelijke investering van € 6.400.000, zal de aflossing € 213.333 bedragen en de rente beloopt dan in het eerste jaar € 128.000 per jaar. De initiële jaarlast is dan € 341.333 waarop € 70.000 aan nu reeds begrote en te besparen onderhoudslasten (conform MJOP 2016-2025) in mindering kunnen worden gebracht, zodat initieel een meer last van € 271.333 op de exploitatie zal drukken. Dekking: De kapitaallasten worden via de begrotingscyclus verwerkt in de structurele begroting. Dit heeft een structureel negatief effect op de begroting van € 271.333 in 2027, teruglopend proportioneel aan de aflossing en aan de gronduitgifte. Incidenteel leidt dit in 2028 tot een negatief begrotingssaldo dat via onttrekking aan de algemene reserve kan worden overbrugd. Vanaf 2029 kunnen de kapitaallasten opgevangen worden binnen het positieve begrotingssaldo. Ook de algemene reserve biedt ruimte voor de dekking van de investering. Hier ligt een alternatieve dekkingsroute waarvan we geen gebruik willen maken.

Subsidiemogelijkheden We hebben de navolgende subsidiemogelijkheden in beeld kunnen brengen en een andere externe financiering:  De Leefbaarheidsaanpak van de Provincie Limburg, waar een toezegging is ontvangen van € 1.000.000  De Subsidieregeling Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties (BOSA) van de Dienst Uitvoering Subsidies VWS, waar een subsidie wordt verwacht van circa € 1.700.000, ter dekking van de BTW-lasten die niet kunnen worden verrekend;  De Subsidieregeling Deltaplan Hoge Zandgronden van de Provincie Limburg, waar een subsidie wordt verwacht van € 250.000,-. De regeling is onlangs opengesteld en we hebben kunnen vaststellen dat de relevante onderdelen van het project hieraan voldoen.  De Subsidieregeling Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA) van de Rijksdienst voor het Ondernemen, waar op dit moment alleen subsidie kan worden verkregen op LED verlichting van de velden. Het concreet bedrag is nog niet berekend, maar gering in verhouding tot de andere subsidiemogelijkheden;  De externe voor-financieringsmogelijkheid Waarborgfonds Sport, voor de gehele kostenpost voor realisatie van Padelbanen ter hoogte van € 365.000 euro (dit is geen subsidie maar een voorfinanciering die door gebruikers wordt afgelost).

Mede via extern deskundig advies zal ook in 2026 verder worden gekeken naar aanvullende financieringsbronnen, door zowel de gemeente als door het Kernteam Duurzaam Sportpark.

Voorstel Wij stellen u voor: 1. 2. 3.

Via de planning- en controlcyclus het benodigde budgettair kader van € 6.400.000 beschikbaar te gaan stellen en daarnaast om aan het college opdracht te geven om de voorbereidende werkzaamheden in te leiden ten behoeve van de realisatie in 2027. Advies uit te brengen voor de Buitenplanse Omgevingsactiviteit voor een omgevingsrechtelijke vergunning voor de realisatie van het ontwerp. Op de gronden zoals weergegeven in bijlage 4, een algemeen belang vast te stellen dat de volgende economische activiteiten plaatsvinden in het algemeen belang in de zin van artikel 25h, vijfde lid, van de Mededingingswet: Gronduitgifte in de breedste zin des woords (inclusief erfpacht en recht van opstal), ingebruikgeving, exploitatie en verhuur etc. van de sportaccommodatie De Venhorst in Nieuw Bergen aan lokale (voor de gemeente Bergen) verenigingen van inwoners, eventueel onderling samenwerkend via een stichting of andere passende rechtspersoon.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

Pagina 4 van 5

H.H.M. Timmermans De Secretaris

M.H.D. Rauner De Burgemeester

Bijlage(n) 1 – Raadsbesluit 2 – Kostenberekening 3 – Tekening totaalontwerp 4 – Onderbouwing algemeen belangbesluit 5 – Motie november 2022 6 – Inventarisatie bestaande faciliteiten 7 – Visie Kernteam 8 – Schetsontwerp oktober 2024 9 – Raadsbesluit oktober 2024 10 – Verslag werksessie gemeenteraad 28 januari 2025 11 – Presentatie Kernteam aan gemeenteraad 13 maart 2025

Pagina 5 van 5