Raadsvoorstel uitbreiding BOA Domein I capaciteit

Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 6 januari 2026

Portefeuillehouder M.H.D. Rauner

Datum vergadering 9 februari 2026

Onderwerp Voorstel gemeenteraad structurele uitbreiding toezichtcapaciteit met 1350 uur / jaar Aan de raad,

Inleiding

Dit memo bevat een voorstel tot uitbreiding van de toezichtcapaciteit van de gemeentelijke organisatie. De aanleiding van dit voorstel is gelegen in een motie van de gemeenteraad van 4 juni 2024. Deze motie riep op tot onderzoek naar maatregelen om tijdens evenementen, festiviteiten en markten fiets-, scooter- en brommerverkeer te verbieden in de betrokken openbare ruimte, met een concreet voorstel binnen zes maanden. In de raadsinformatiebrief van januari 2025 stelden wij voor de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) aan te passen met een verbod op het meenemen van fietsen of bromfietsen op aangewezen terreinen. Voor handhaving van dit verbod en het verbeteren van de veiligheid tijdens evenementen in de gemeente werd voorgesteld 200 extra uren voor Buitengewone opsporingsambtenaren (BOA’s) te bekostigen. Begin 2025 moest de gemeente onverwachts afscheid nemen van de door haar ingehuurde straatcoaches. In maart 2025 vond een raadsbijeenkomst plaats over ‘Veiligheid op straat’ in de gemeente Bergen (L). Hier klonk een duidelijke behoefte aan meer aandacht voor veiligheids- en overlastkwesties in de openbare ruimte, met name buiten kantooruren.

Deze omstandigheden in combinatie met het feit dat in 2025 op meerdere plekken ernstige issues met betrekking tot adequate controles op leeftijdsgrenzen tijdens evenementen werden gesignaleerd maakt een integrale herbezinning van de beschikbare personele BOA-capaciteit gewenst. Momenteel is in deze gemeente slechts één BOA actief in Domein I, verantwoordelijk voor handhaving in de openbare ruimte – inclusief overlast, verloedering en veiligheidsissues die niet onder openbare orde vallen. Om de leefbaarheid en veiligheid te waarborgen conform de uitgesproken wensen, is het noodzakelijk de personele toezichtcapaciteit structureel uit te breiden.

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten

De begroting biedt momenteel niet de ruimte om zonder expliciete instemming van de gemeenteraad invulling te geven aan deze uitbreidingswens.

Argumenten 1. Toezichtlacune jeugdoverlast door beëindiging contract straatcoaches Sinds februari 2025 zijn de straatcoaches niet meer actief, nadat de overeenkomst met de leverancier noodzakelijkerwijs moest worden opgezegd. Dit heeft een voor een lacune in het toezicht op hangjongeren gezorgd en geleid tot een vermindering van de contactmomenten in de openbare ruimte. In april 2025 werd de evaluatie van de straatcoaches opiniërend besproken in de raad. Er was breed draagvlak voor investeringen in jeugd, met nadruk op: • effectieve contactmomenten; • persoonlijke benadering; • aandacht voor preventie en het voorkomen dat jongeren verder afglijden in een negatieve spiraal

Pagina 1 van 7

Hiervoor kan gezorgd worden via huisbezoeken, gesprekken met jongeren op straat en zichtbaarheid op straat (preventieve werking). Deze manier van werken vergt echter een een nog meer flexibele inzet van toezichthouders buiten de reguliere uren als dat nu mogelijk en gebruikelijk is. En deze werkwijze kost relatief veel tijd. Maar zonder deze inspanningen blijft jeugdoverlast reactief en onbeheersbaar. We stellen vast dat er een structurele noodzaak is om toezicht te houden op overlast van mensen in de openbare ruimte met accent het accent op (hang)jongeren. Straatcoaches ontbreekt het echter aan formele bevoegdheden (geen mogelijkheid om privacygevoelige gegevens mee uit te wisselen en zijn beschikken niet over enig handhavingsinstrumentarium). Straatcoaches zijn daarom beperkt in hun effectiviteit. Een BOA Domein I daarentegen zal vanwege zijn repressieve kerntaak in de regel wel moeite hebben om een vertrouwensband met jeugdigen op te bouwen en in stand te kunnen houden, wanneer hij ook recht moet doen aan zijn repressieve taken. Het vergt momenteel daarom nog wat denkwerk in het kader van de totstandkoming van een Integraal jeugd- en veiligheidsbeleid om te duiden welke concrete opgaves we onszelf op dit vlak willen stellen en hoe we de uitvoering van deze taken kunnen bemensen opdat ze het meest effectief en efficiënt worden uitgevoerd.

Een uitbreiding van de bestaande toezichtcapaciteit waar de gemeente over kan beschikken van minimaal 500 uur op jaarbasis wordt op zijn minst noodzakelijk bevonden om deze taken adequaat te kunnen behartigen. ________________________________________ 2. Noodzaak structurele handhaving bij evenementen Jaarlijks vinden in de gemeente Bergen circa 135–140 evenementdagen plaats, plus circa 50 weekmarkten in Nieuw Bergen. Een risicoanalyse toont aan dat bij circa 50 evenementdagen BOAinzet wenselijk is (gemiddeld 3 uur per dag) en bij markten 1 uur per dag. Dit resulteert in een geschatte behoefte van 200 extra uren per jaar. Ervaringen uit 2025 (o.a. kermis) tonen aan dat zonder fysieke afzetting van het kermisterrein en continue controle, (brom)fietsers evenemententerreinen betreden. Dit leidt tot: • conflicten tussen voetgangers en (brom)fietsers; • aantasting van de veiligheid; • een sterk onveiligheidsgevoel. Zichtbaar toezicht, een aanspreekpunt voor publiek en iemand die vanuit zijn of haar functie kan waarschuwen en beboeten is essentieel voor om deze issues te adresseren. Inhuur van externe BOA’s om deze toezicht taken te verrichten is onpraktisch, omdat de meeste marktpartijen een inzet van minimaal 8 uur per dag vereisen en afhankelijk van de tijden alleen in tweetallen ingezet mogen worden.

Hun vaak lange reistijden inzet excessief duur maken en deze mensen geen kennis van de lokale context, mensen en achtergronden hebben om op de meest gepaste wijze te reageren. Inzet van eigen BOA’s (1 in Domein I, 2 in Domein II) leidt tot overbelasting, vooral in piekmaanden (april–september), en vermindert capaciteit voor de uitvoering van andere prioriteiten in het VTH-uitvoeringsprogramma. Een structurele uitbreiding van de bestaande BOA-Domein I capaciteit met minimaal 200 uur op jaarbasis is noodzakelijk om deze taken adequaat uit te kunnen voeren. ________________________________________

Pagina 2 van 7

3. Waarborgen structurele Alcoholwet-controles In 2025 is steekproefsgewijs bij 4 evenementen en in diverse kantines waar alcohol schonken wordt geconstateerd dat: • leeftijdsgrenzen onvoldoende worden nageleefd; • minderjarigen zonder moeite aan alcohol kunnen komen. Dit is een ernstig issue dat blijvend aandacht verdient om de gezondheid van de jeugd te beschermen en bewerkstelligen dat deze onwenselijke situatie duurzaam veranderd. Om deze misstanden op te kunnen sporen zijn controles door voor plaatselijke ondernemers onbekende toezichthouders in burgerkleding nodig en vergt soms ook de inzet van minderjarige ‘mysteryshoppers’. Deze werkzaamheden zijn niet effectief met eigen BOA’s en toezichthouders uit te voeren in verband met argwaan dat ontstaat op het moment dat onze controleurs worden herkend. Om steekproefsgewijs gedurende het gehele jaar op een zinvolle en deugdelijke wijze dit soort Alcoholwet-controles uit te kunnen voeren is structureel minimaal 150 uur per jaar aan inzet van externe toezichthouders noodzakelijk. ________________________________________ 4. Versterking oog- en oorfunctie & verbetering zichtbaarheid Er wordt geschat dat de politie in geheel Nederland (inclusief de grote steden) de afgelopen 20 jaar als gevolg van organisatorische veranderingen en gewijzigde prioriteiten zo’n 30% minder zichtbaar op straat geworden is.

Ingeschat wordt dat deze publieke zichtbaarheid van de politie in landelijke gebieden in de praktijk nog veel verder is teruggelopen. Uit langlopende enquêtes volgt tevens dat Nederlanders vandaag de dag ongeveer 25% minder geneigd zijn om elkaar direct aan te spreken op ongewenst gedrag dan in 2005. De vergroting van de publieke zichtbaarheid van gemeentelijke BOA’s en het verbeteren en vergroten van de laagdrempelig contactmogelijkheden met hen is met het oog op deze trends essentieel om bij het publiek de betrokkenheid van de overheid te signaleren. BOA’s vervullen hierbij een cruciale rol. Ze zijn het aanspreekpunt in de openbare ruimte voor publiek, halen informatie uit de buurt op, signaleren en reageren op ergernissen en dreigende escalaties en hun zichtbaarheid en acties zorgen ervoor dat inwoners zien issues worden geadresseerd en dat het zin heeft om deze ook bij de gemeente te melden. De bestaande beschikbare BOA-capaciteit wordt momenteel al opgeslokt voor het waarmaken van de bestaande ambities die in het VTH-uitvoeringsprogramma zijn verwoord. Hierin is niet opgenomen om structureel tijd in te ruimen om bij het publiek op straat te peilen waar men zich aan stoort en welke signalen van overtredingen en mogelijke ondermijnende activiteiten bij het publiek bekend zijn.

Tijd om deze rol te kunnen vervullen versterkt de informatiepositie van de gemeente en de politie wellicht enorm en helpt om prioriteiten beter af te stemmen op de wensen van het publiek en overtredingen op te sporen die ander onontdekt zouden blijven. Momenteel voert de burgemeester een deel van dit werk nog zelf uit – een taak die niet structureel houdbaar is vanwege tijdsintensiteit. Wanneer BOA’s hier 2 uur in de week in totaal gedurende de 52 werkweken per jaar voor uittrekken is hier op jaarbasis zo’n 100 uur tijd voor nodig. 100 uur extra BOA Domein I capaciteit kan deze functie professioneel en duurzaam invullen, met meer bereik en betere duiding van leefbaarheidsissues. Dit versterkt het vertrouwen in de overheid en voorkomt dat kleine ergernissen escaleren tot formele klachten of conflicten. ________________________________________

Pagina 3 van 7

5. Buurtbemiddeling en mediation als preventief instrument Met regelmaat lopen we aan tegen kwesties die: • niet formeel handhaafbaar zijn of buitensporig dure onderzoeken vergen (bijv. rookoverlast houtkachels, geluidsoverlast); • de leefbaarheid in een buurt sterk onder druk zetten; • sociale problematiek bevatten die de tijd die formele procedures vergen kan doen ontsporen; • geen reëel probleem omvatten, maar wegens verstoorde verhoudingen met buurtbewoners wel als zodanig worden geframed of als zodanig worden opgevat als symptoom van onderliggende psychische issues die men zelf niet onderkent. In deze gevallen is een mediatieve rol effectiever dan handhaving. Goede gesprekken leiden immers tot: • meer verbinding; • draagvlak voor gezamenlijke oplossingen. Tot 2024 was er een regionale overeenkomst met buurtbemiddeling (meerdere gemeenten waren aangesloten en Gennep betaalde dit). In 2024 is deze overeenkomst beëindigd en werd er regionaal voor gekozen om deze taken zelf op te pakken en te betalen. In de gemeente Bergen is dit echter nog niet geregeld. In gevallen waarin deze issues al in vergaande mate zijn geëscaleerd zijn gesprekken hierover het afgelopen jaar vaak door de burgemeester en gemeentelijke juristen gevoerd, maar er is meer behoefte aan dit soort bemiddelingsmogelijkheden in een vroeg stadium van opkomende geschillen.

Een toezichthouder met training in buurtbemiddeling/mediation kan deze rol structureel oppakken. Dit is een investering in preventie die op termijn handhavingskosten verlaagt en onnodige juridisering van issues voorkomt. De inzet van een dergelijke bemiddelaar in gevallen die hier op jaarbasis gemiddeld voorbij komen en geschikt zijn is naar schatting minimaal 100 uur per jaar dringend gewenst. ________________________________________ 6. Verbetering toezicht op overlast tijdens relevante uren is tijd- en veiligheidsintensief In het verleden bestond er een bestendige praktijk in de gemeente dat milieu-overtredingen werden begaan buiten kantooruren tijdens welke toezichthouders actief waren. Toen duidelijk werd dat de kans om illegale stook- en lozingsactiviteiten tegen te komen op vrijdagmiddagen en zaterdagen vele malen hoger lag dan tijdens andere dagen werden de werktijden van toezichthouders hierop afgestemd. Vandaag de dag wordt er naar gestreefd om iedere dag van de week en meermaals per week ook in de avonduren een BOA dienst te laten hebben. In de praktijk blijkt het niet mogelijk om met het huidige personeel de dagelijkse bezetting mogelijk te maken. Hierbij speelt dat de overwerkuren die buiten het dagvenster en weekdagen besteed worden recht geven op 25% meer verlofuren tijdens reguliere kantooruren.

Om het toezicht buiten kantooruren op tijden waarop de kans dat issues zich voordoen te verbeteren is daarom extra personele capaciteit vereist. Daarnaast kenmerkt de gemeente Bergen (L) zich door een uitgestrekt grondgebied met meerdere kernen en verspreide woonwijken. Dit maakt systematisch toezicht bijzonder uitdagend. Met slechts één BOA in Domein I en geen structurele politiebackup is het onmogelijk om: • het gehele gebied te monitoren; • veilig op te treden in late uren (alleen werken is riskant). Optreden in koppels is onder andere noodzakelijk bij: • vuurwerkoverlast; • jongerenoverlast; • bekende probleemlocaties met verhoogd veiligheidsrisico; • controles in avond/weekend.

Pagina 4 van 7

De veiligheid van het eigen personeel vereist het werken in koppels bij risicovolle situaties. Jongerenoverlast en vuurwerkoverlast speelt zich af buiten reguliere werktijden, op locaties ver uit elkaar. Met name in de tweede helft van de maand december wanneer de bestaande BOA-formatie druk is met vuurwerkproblematiek worden doorgaans zoveel overuren gegenereerd dat aan het nauwelijks nog een personele BOA-bezetting tijdens oudjaar gegarandeerd kan worden zonder het huidige personeel te overbelasten. Verbetering van toezicht op overlast die het gevoel van veiligheid van mensen raakt is dus tijd- en veiligheidsintensief. Een uitbreiding van de bestaande BOA Domein I capaciteit met zo’n 100 extra uur is noodzakelijk om dit issue beter beheersbaar te houden. ________________________________________ 7. Structureel werkdrukstijging BOA’s met 20% als gevolg van nieuwe regelgeving De komende jaren worden gemeentelijke BOA's (Domein I: openbare ruimte, ordehandhaving; Domein II: milieu, welzijn) verder belast door een combinatie van wetgevingswijzigingen, decentralisatie van politie-taken en toenemende incidentdruk. Dit volgt uit de Politie Strategische Agenda 2025-2030, VNG-voorspellingen en evaluaties van de Omgevingswet (Ow). De werkdruk stijgt naar verwachting met 15-25% door extra handhavingstaken die in het onderstaande schema worden geconcretiseerd.

Ontwikkeling Vuurwerkverbod (Wet Veilige Jaarwisseling)

Impact Extra handhaving tijdens jaarwisseling (Domein I: orde, Domein II: milieu/overlast); meer illegaal vuurwerk leidt tot 20-30% hogere incidenten, agressie tegen BOA's en capaciteitsdruk (geen politiebeschikbaarheid).

Tijdlijn Vanaf 2026

Volledige Implementatie Omgevingswet (Ow)

Meer taken in Domein II (milieuhandhaving: geluid, afval, bouwtoezicht); decentralisatie van VTH-taken (vergunningen, toezicht) verhoogt werkdruk met 20% door complexe normen en participatie-eisen.

2025 - 2028

Decentralisatie Politie-Taken

Politie gaat zich nog meer richten op zware misdrijven. Overdracht van surveillance en verkeershandhaving (Domein I) naar BOA's door politiecentralisatie; begroting 2026-2030 voorziet 10-15% meer lokale taken voor BOA's bij evenementen/calamiteiten.

2026 - 2030

Evaluatie Seksuele IntimidatieHandhaving

Uitbreiding BOA-taken in Domein I (straatintimidatie, evenementen); evaluatie 2026 leidt tot strengere eisen en meer meldingen, met +15% werkdruk door training en registratie.

Uitrol 2027

Toenemende Incidentdruk door Digitalisering en Centralisatie

Meer BOA-taken door politie-tekorten (digitalisering recherche); X-discussies tonen overbelasting bij jaarwisseling en evenementen. Werkdruk +10-20% door piekbelasting.

Doorlopend blijkens Politie Jaarverantwoording 2025

Pagina 5 van 7

Voorts stijgen meldingen van agressie en geweld tegen BOA’s structureel volgens de cijfers van het CBS. De maatschappelijke verharding – zichtbaar in toenemende polarisatie, agressie tegen hulpverleners, normalisering van grensoverschrijdend gedrag en een afnemend respect voor gezag – vormt een fundamentele bedreiging voor de leefbaarheid en veiligheid in de openbare ruimte. Om de gemeentelijke BOA Domein I dienst duurzaam, veilig en adequaat uit te kunnen voeren is meer dan 1 BOA Domein I noodzakelijk. Aldus wordt ook erkend in de VNG-visie "BOA 2025: eigen kracht en zelfstandigheid" erkent dat kleine teams (zoals 1 BOA Domein I) kwetsbaar zijn voor overbelasting. Voornoemde ontwikkelingen met het oog op de toekomst vergen een uitbreiding van de BOA Domein I capaciteit van de gemeente. Zonder uitbreiding ontstaat een vicieuze cirkel: • uitval door overbelasting; • hogere inhuurkosten; • afname effectiviteit. Om in 2026 enigszins voor deze verhoging van de structurele werkdruk te compenseren is minimaal 200 uur extra nodig.

Conclusie Om de gemeentelijke organisatie meer robuust en bestand voor toekomstige opgaven te maken en risico’s beter te beheersen en het gevoel van veiligheid te versterken is het gelet op het voorgaande dringend gewenst om een structurele uitbreiding van de gemeentelijke toezichtcapaciteit in de openbare ruimte met minimaal 1350 uur op jaarbasis te realiseren. Dit totaal aantal uren bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Jeugdoverlast: Lacune door stopzetting straatcoaches; behoefte aan 500 uur voor preventief toezicht en contactmomenten. 2. Evenementenhandhaving: 135-140 evenementdagen/jaar vereisen 200 uur voor zichtbaarheid en controle. 3. Alcoholwet-controles: 150 uur voor steekproeven met mysteryshoppers, door onvoldoende naleving. 4. Zichtbaarheid en oog-oorfunctie: 100 uur voor straatgesprekken en signalering, om vertrouwen te versterken. 5. Buurtbemiddeling: 100 uur voor preventieve mediation bij escalerende geschillen. 6. Toezicht buiten reguliere uren: 100 uur voor avond/weekendinzet, met koppelwerk voor veiligheid. 7. Werkdrukstijging door regelgeving: 200 uur compensatie voor vuurwerkverbod, Owimplementatie en decentralisatie (totaal 15-25% extra druk).

Communicatie

Het betreft intern beleid.

Juridische en organisatorische aspecten

Geen bijzonderheden. De veelheid aan taken die in dit voorstel zijn beschreven zijn in de praktijk onmogelijk bij 1 persoon onder te brengen. Wellicht dat we moeten vertrouwen op de inzet van meerdere deeltijd (inhuur)krachten. Het beleggen van al deze taken vergt wellicht een herbezinning op de wijze waarop we externe partners (BOA’s van andere gemeentes en detacheringsbureaus) een praktisch goed en efficiënt uitvoerbaar pakket aan taken kunnen aanbieden en een herverdeling van de daarnaast overblijvende werkzaamheden binnen het bestaande team,

Financiën / fiscale gevolgen

Financiële impact: circa €82.500 per jaar (inclusief toeslagen buitendagvenster). Verzocht wordt een bedrag van € 82.500,- hiervoor beschikbaar te stellen. Omdat de overeenkomst met de straatcoaches begin 2025 onverwachts moest worden opgezegd resteert er nog een bedrag van ongeveer € 40.000,- dat voor de bekostiging van straatcoaches gereserveerd was op de gemeente begroting. Dit bedrag kan in 2026 worden aangewend voor de gedeeltelijke bekostiging van de voorgestelde meerkosten dat jaar.

Pagina 6 van 7

Voorstel Wij stellen u voor: Besluiten om structureel een budget van € 82.500,- per jaar ter beschikking te stellen om de bestaande personele toezichtcapaciteit openbare ruimte van de gemeente met 1350 uur op jaarbasis uit te breiden.

Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans De Secretaris

M.H.D. Rauner De Burgemeester

Pagina 7 van 7