Raadsvoorstel regionale visie Samen voor veilig

Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 13 januari 2026

Portefeuillehouder C.E.M.G.T. Ponjee

Datum vergadering 3 maart 2026

Onderwerp Regiovisie Samen voor Veilig - van voorkomen tot beschermen - Noord- en Midden-Limburg Aan de raad,

Inleiding Geweld in afhankelijkheidsrelaties, waaronder fysiek, psychisch en seksueel geweld evenals verwaarlozing, is de meest voorkomende vorm van geweld dat in Nederland plaatsvindt. Ook wordt iedere 8 dagen in Nederland een vrouw om het leven gebracht, waarvan de meerderheid door haar partner of ex-partner. Vanwege de ernst, urgentie en impact van deze problematiek, zowel individueel als maatschappelijk, is het van belang dat we samenwerken aan een effectieve aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Deze effectieve aanpak rust op een gezamenlijke visie waar zowel gemeenten als samenwerkingspartners zich aan committeren.

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten Het is van belang dat de gemeenten in Noord- en Midden-Limburg voorwaarden scheppen voor het creëren van duurzame veiligheid voor kinderen en volwassenen die te maken hebben met geweld in afhankelijkheidsrelaties. De regiovisie Samen voor Veilig sluit aan bij de regionale ontwikkelingen vanuit het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, de hervormingsagenda jeugd en het meerjarenplan van het Zorg- en Veiligheidshuis Noord-Limburg. De regiovisie Samen voor Veilig zal worden ingebed in het lokaal jeugdbeleid en het programma van zorg naar gezondheid. De aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties is een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Naast het subsidiëren van organisaties zoals Veilig Thuis en de vrouwenopvang, hebben gemeenten een regietaak in het organiseren van zorg en het creëren van voorwaarden voor de veiligheid van inwoners die te maken hebben met geweld in afhankelijkheidsrelaties.

Argumenten 1.1 De visie dient als gezamenlijke koers op een complex en onderbelicht thema. Ondanks de inzet van de afgelopen jaren om geweld in afhankelijkheidsrelaties te stoppen, zijn de resultaten in de regio Noord- en Midden-Limburg zorgelijk. Slechts in 6% van de gezinnen die te maken hebben met geweld, lukt het om het geweld binnen een jaar te stoppen. De praktijk is weerbarstig: de combinatie van verkokering tussen domeinen, samenwerkingsprocessen die als estafette zijn ingericht en instanties die vaak individueel in plaats van systemisch werken, belemmeren de vooruitgang. Commitment en mede-eigenaarschap op een gezamenlijke koers is hard nodig. De regionale visie Samen voor Veilig vormt daarvoor het fundament. 1.2 De uitgangspunten van de visie bieden een solide basis voor een effectieve aanpak. De visie staat voor het doorbreken van verkokering en van het estafettemodel – de wijze waarop een melding steeds aan een volgende instantie wordt overgedragen, waarbij het geheel versnipperd raakt en informatie verloren raakt. Daarnaast richt de visie zich op één vast aanspreekpunt voor het gezin dat langdurig betrokken is, de kracht van het informele netwerk en een systeemgerichte aanpak waarin aandacht is voor patronen in het gehele gezinssysteem.

Met deze uitgangspunten willen we bereiken dat inwoners en gezinnen zich meer gehoord en gezien voelen, dat we een betere analyse maken van geweldspatronen en dat we het geweld sneller en effectiever stoppen. 1.3 De uitgangspunten van de visie zijn in lijn met landelijke ontwikkelingen. De visie sluit aan bij landelijke ontwikkelingen zoals het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en de Hervormingsagenda Jeugd. Beide benadrukken dat het huidige systeem onvoldoende effect heeft en pleiten voor een betere samenwerking tussen de domeinen, meer transparantie en eenvoud en een hogere kwaliteit van ondersteuning.

Pagina 1 van 3

1.4 Een effectieve aanpak van GIA verlaagt de directe en indirecte, maatschappelijke kosten. Naast individuele en maatschappelijke schade zijn de kosten van geweld in afhankelijkheidsrelaties enorm. In 2015 werd al ingeschat dat iedere geïnvesteerde euro in de bestrijding van kindermishandeling €19 oplevert. Recent regionaal onderzoek laat zien dat de maatschappelijke kosten van huiselijk geweld en kindermishandeling in de regio Noord- en Midden-Limburg jaarlijks €561 miljoen bedragen, €16,9 miljoen daarvan komt direct voor rekening van de gemeenten van Noord- en Midden-Limburg. De indirecte kosten komen voort uit gevolgen op de lange termijn, zoals criminaliteit, psychologische- of verslavingszorg en uitkeringsafhankelijkheid. We verlagen dus de kosten fors wanneer we geweldspatronen succesvol en duurzaam doorbreken.

Kanttekeningen 1.1 Succes van de visie staat of valt met de wijze van uitvoering. De visie is op hoofdlijnen geformuleerd en vormt de basis voor het Programmaplan Samen voor Veilig. Het programmaplan wordt na vaststelling van de visie in de gemeenteraden in het najaar van 2026 ter besluitvorming voorgelegd aan de colleges van de 14 gemeenten in Noord- en Midden-Limburg.

Communicatie 1. De regiovisie Samen voor Veilig is op 16 september 2024 besproken tijdens een raadsinformatiebijeenkomst voor de raadsleden van de 14 gemeenten, de feedback die is opgehaald is verwerkt in de voorliggende versie. 2. De regionale visie ligt in Q1 van 2026 voor ter besluitvorming in alle gemeenteraden in Noorden Midden-Limburg. Op basis van gelijkluidende besluitvorming wordt in Q3 2026 het programmaplan, inclusief begroting, voorgelegd aan de veertien colleges. Uw gemeenteraad wordt geïnformeerd over de vaststelling van het programmaplan evenals de lokale financiële doorvertaling.

Juridische aspecten De aanpak van huiselijk geweld is wettelijk geregeld via onder andere de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) 2015, die gemeenten verantwoordelijk maakt voor een integrale aanpak. De Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling verplicht professionals om te handelen bij vermoedens van geweld. Andere onderdelen van de aanpak zijn het tijdelijk huisverbod door de burgemeester, strafbaarstelling van mishandeling in het Wetboek van Strafrecht en de rol van instanties zoals Veilig Thuis

Financiën / fiscale gevolgen Het vaststellen van de regiovisie brengt geen financiële consequenties met zich mee. Wel vormt de visie de basis voor het programmaplan Samen voor Veilig, dat concretere plannen bevat om geweld in afhankelijkheidsrelaties eerder en effectiever te stoppen. De kosten zullen worden meegenomen in de kadernota 2026 van de gemeente Bergen waarover u als gemeenteraad een besluit neemt.

Voorstel

Wij stellen u voor:

1. De regionale visie Samen voor Veilig (bijlage 1) vast te stellen. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans De Secretaris

M.H.D. Rauner De Burgemeester

Pagina 2 van 3

Bijlage(n) Regiovisie Samen voor Veilig - van voorkomen tot beschermen Noord- en Midden-Limburg

Pagina 3 van 3