Document · PDF

Raadsvoorstel programmabegroting 2025

Gemeenteraad 5 november 2024, gemeente BergenBij agendapunt: Voorstel tot vaststellen programmabegroting 2025;3.011 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 24 september 2024

Portefeuillehouder A. Splinter

Datum vergadering 5 november 2024

Onderwerp Voorstel tot vaststellen van de begroting 2025 en het meerjarenperspectief 2026-2028 Aan de raad,

Inleiding

Met trots presenteren we de begroting 2025 en het meerjarenperspectief 2026-2028. De begroting is meerjarig sluitend. We liggen goed op schema met het realiseren van het Coalitieprogramma 2022 - 2026. Veel van de ambities zijn gerealiseerd dan wel worden gerealiseerd. In de begroting is ruimte opgenomen voor aanvullende beleidswensen. We investeren onder andere in onderhoud van de wegen, de transitie van de openbare ruimte in de dorpskernen en ondersteuning van onze inwoners onder andere door investeringen in voorliggende voorzieningen, We stellen een aantal maatregelen voor die nodig zijn om het financieel perspectief gezond te houden, met als uitgangspunt geen lastenverzwaring voor de burger.

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten Het Coalitieprogramma 2022 - 2026 is de basis voor het opstellen van deze meerjarenbegroting. Daarnaast hebben wij uiteraard rekening gehouden met de wensen vanuit de gemeenteraad die ingebracht zijn tijdens de raadsbijeenkomst voor het opstellen van Kadernota 2025. De beleidswensen zoals die in de Kadernota 2025 staan zijn vastgesteld en daarmee onderdeel geworden van deze meerjarenbegroting. De begroting maakt onderdeel uit van onze Planning, Reporting en Control cyclus. Voor het jaar 2025 zijn we gestart met de Kadernota. Nu ligt de begroting voor en in het jaar 2025 wordt u ieder kwartaal geïnformeerd over de voortgang via de kwartaalrapportage (over het eerste en derde kwartaal) en de bestuursrapportage (over het eerste half jaar). Middels de jaarrekening leggen wij uiteindelijk verantwoording af over het betreffende jaar. Financiële positie Er is sprake van een goede financiële uitgangspositie. De effecten van de teruglopende rijksuitkering zijn in vorige begrotingen al inzichtelijk gemaakt en verder vertaald in deze begroting. Wij zijn er trots op dat we ondanks het aangekondigde financiële ravijn jaar 2026 als gevolg van een fors teruglopende algemene uitkering van het rijk wederom een structureel en reëel sluitende (meerjaren) begroting kunnen presenteren. De financiële positie bestaat uit twee onderdelen.

Enerzijds is er een beschikbaar vermogen opgebouwd om risico’s op te vangen en om noodzakelijke investeringen mogelijk te maken. Anderzijds is er financiële ruimte in de huidige begroting beschikbaar voor het uitvoeren van gericht beleid. Dit kan een intensivering van oud beleid zijn of het opzetten van nieuw beleid. De vermogenspositie brengen we in beeld in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement. Het begrotingssaldo is weergegeven onder het kopje 'financiën' in dit voorstel.

Pagina 1 van 8

Kadernota In de Kadernota 2025 hebben we u geïnformeerd over voorgenomen uitgangspunten voor het maken van deze begroting. Samenvattend zijn de uitgangspunten: • De raming van de algemene uitkering en de hierin opgenomen stelposten is gebaseerd op de Septembercirculaire van het gemeentefonds. • De inflatie bedraagt 2,1%. Het percentage is gebaseerd op de cijfers uit het Centraal Economisch Plan. Daarnaast hebben wij een stelpost opgenomen van € 680.000 voor inflatoire bijstellingen die niet passen binnen de genoemde 2,1%. • De opbrengst van de OZB, forensenbelasting en verblijfsbelasting is eveneens verhoogd met de inflatie-index van 2,1%. • Ten aanzien van de milieuheffingen (afvalstoffenheffing en rioolrecht) wordt een kostendekkende tariefstelling aangehouden. • De personeelskosten zijn geraamd volgens de bestaande cao. Deze cao loopt tot 31 maart 2025. Er is nog geen duidelijkheid over de nieuwe CAO, daarom zijn we uitgegaan van de verwachte loonindex van 3,9% (conform Centraal Economisch Plan 2024). • De bedragen in de begroting zijn reëel geraamd. Dit betekent dat we rekening hebben gehouden met de werkelijke uitgaven van afgelopen jaren en deze eventueel hebben gecorrigeerd als daar aanleiding voor was. • De structurele effecten van de bestuursrapportage zijn verwerkt in deze begroting.

• De in de kadernota opgenomen uitgaven voor autonome ontwikkelingen en uitvoering van het coalitieprogramma zijn verwerkt in deze begroting.

Argumenten

Begroting 2025 -2028 Bovenstaande én de begrote bedragen van 2024 (ook afgezet tegen de gerealiseerde resultaten in eerdere jaren) zijn in beginsel de basis voor het jaar 2025. Uitgangspunt is dat structurele lasten gedekt worden door structurele baten. Incidentele inkomsten of meevallers voegen we toe aan de algemene reserve. Voor incidentele tegenvallers is deze reserve beschikbaar. De financiële ratio’s zoals weergegeven in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn in samenhang bezien ruim voldoende. Met inachtneming van het vorenstaande zijn hieronder de saldi opgenomen van de begroting 20252028.

Financiële saldi bij start opstellen Begroting 2025-2028

budgettair effect 2025

2026

2027

2028

Saldo Kadernota 2025 inclusief nieuw beleid & meicirculaire

604.355

541.069

542.672

524.380

Saldo primitieve begroting (na verwerken van de uitgangspunten zoals genoemd in de Kadernota 2025 en inclusief effect Septembercirculaire 2024)

125.356 -172.764 -203.563 -175.030

Beleidswensen Bij het opstellen van de begroting is een aantal aanvullende wensen voor nieuw beleid geïnventariseerd. Deze wensen zijn in onderstaande tabel weergegeven. Onder de tabel wordt per onderwerp een toelichting gegeven.

Pagina 2 van 8

Nieuw beleid Begroting 2025

Aanvullende werkzaamheden Catharinastraat Wellerlooi

budgettair effect Investering Levensduur

2025

2026

2027

2028

450.000 25 jaar, 2% rente

27.000

100.000

5.000

Herdenking 80 jaar bevrijding

25.000

Continueren budget tijdelijk personeel o.a. i.v.m. vervanging bij ziekte Verkeersborden databeheer Vergroenen Mosaïque

Groot onderhoud Kampbrug

390.000 25 jaar, 2% rente

23.400

Dekking uit Maaspark Well

-23.400

Beschermd wonen - begeleiding individueel

140.000

Dekking uit Regionale verdeelsleutel

-140.000 -140.000 -140.000 -140.000

Verdeelsleutel BW/MO

251.641

418.544

Crossroads

30.000

Erfgoedbeleid

50.000

GGD-uitbreiding formatie

60.000

Telling nieuwe beleidswensen Begroting 2025

448.641

640.544

Aanvullende werkzaamheden Catharinastraat Wellerlooi De Catharinastraat in Wellerlooi kent sinds de reconstructie van 2006 in toenemende mate waterhinder en gebreken (zonken) in het straatwerk ter plaatse van de meeste kolken. De oorzaak van deze problemen lijkt specifiek de “aquaflow-fundering” te zijn waarop het straatwerk in 2006 is aangebracht. We zien dat wateroverlast ontstaat door hevige regenval, welke een piekbelasting geeft op de waterafvoer. Tijdens de ophaalsessie met de gemeenteraad voor de Kadernota 2025 is de wens geuit om dit probleem aan te pakken. Herdenking 80 jaar bevrijding In 2025 herdenken we 80 jaar bevrijding na Wereldoorlog II. Om initiatieven te ontplooien en te ondersteunen om deze gebeurtenis te vieren, is budget opgenomen in 2025. Continueren personeelsbudget In verband met feitelijk ziekteverzuim is continuering van budget voor vervanging bij uitval noodzakelijk. Dit was tot en met 2025 opgenomen. Om adequaat directe dienstverlening te kunnen borgen is een beperkt budget voor vervanging tijdens ziekte nodig. Verkeersborden databeheer We sluiten aan bij het nationaal dataportaal Wegverkeer (NDW). Hiermee heeft de overheid het totaaloverzicht van onder andere aanwezige verkeersborden. Dit is van belang voor bijvoorbeeld het actueel houden van navigatiesystemen.

Het programma wordt de basis voor onder andere beheeractiviteiten, verkeersbordenmanagement (op basis van de analyses) en zorgt ervoor dat we op dit onderdeel voldoen aan het landelijk project “digitalisering Mobiliteitsdata” (wettelijk verplicht per 1-1-2025).

Pagina 3 van 8

Vergroenen Mosaïque In 2023 is door uw raad de wens geuit voor het vergroenen van Mosaïque. We onderzoeken op welke wijze de vergroening het beste vorm kan krijgen. Op dit moment is nog geen kostenraming te geven. Groot onderhoud Kampbrug Periodiek worden de kunstwerken binnen onze gemeente geïnspecteerd. In 2023 heeft uw raad een onderzoeksbudget beschikbaar gesteld voor het onderhoud aan de Kampbrug. Het blijkt dat er enkele opties zijn om dit onderhoud uit te voeren. Dit onderhoud wordt uitgevoerd, rekening houdend met de hoogwaterbeschermingsopgave. Beschermd wonen / begeleiding individueel Op 5 december 2023 heeft het college de beleidsagenda Meedoen en Wonen 2024 vastgesteld. Dit betreft een regionale beleidsagenda op het gebied van complexe doelgroepen, waaronder beschermd wonen, maatschappelijke opvang en bemoeizorg en preventie. Beschermd wonen en begeleiding individueel komt voort uit deze beleidsagenda. Het betreft hier een pilot om te starten met betrekking tot het leveren van zorg voor inwoners die qua zorgvraag tussen beschermd wonen en individuele begeleiding zitten. Gemeente Bergen pakt dit gezamenlijk met de gemeente Gennep op.

Verdeelsleutel BW / MO De verdeelsleutel Beschermd Wonen (BW), Maatschappelijke Opvang (MO) ,Bemoeizorg & Preventie (B&P) zoals vastgelegd om de in de Samenwerkingsmodule 2 van de GR dient jaarlijks opnieuw vastgesteld te worden door het Algemeen Bestuur van de MGR, opdat de MGR de verdeling van het saldo van de regionale begroting BW, MO,B&P op een rechtmatige wijze kan uitkeren aan de deelnemers. Zonder een jaarlijks vastgestelde verdeelsleutel kan de MGR geen rechtmatige uitkering doen van het saldo van de regionale begroting aan gemeenten. Voor de jaren 2022 t/m 2024 is gebruik gemaakt van een verdeelsleutel gebaseerd op de uitgangspunten zoals die bij aanvang van het contract in 2021 bekend waren. De gehanteerde uitgangspunten zijn achterhaald en door het Algemeen Bestuur is besloten om vanaf 2025 te werken aan een nieuwe verdeelsleutel, gebaseerd op objectieve kaders en uitgangspunten waarbij de zorgvraag centraal staat in plaats van het zorgaanbod. Voor de verdeelsleutel 2025 geldt het kader zoals vastgesteld in de Samenwerkingsmodule 2 van de GR, waarbij 25% van het saldo wordt verdeeld naar rato van inwoners en 75% van het saldo wordt verdeeld naar rato van de lokale zorg- en toegangskosten. De nieuwe verdeelsleutel is financieel uitgewerkt, gebaseerd op basis van het door de VNG uitgewerkte verdeelmodel volgens het model Andersson Elffers Felix.

De nieuwe verdeelsleutel leidt tot aanzienlijke verschillen tussen gemeenten. Door het Algemeen Bestuur is besloten om de verdeelsleutel 2025 voor 50% te baseren op de oude methodiek en voor 50% op de nieuwe methodiek. Daarnaast heeft het Algemeen Bestuur besloten om vanaf 2026 de verdeelsleutel volledig te baseren volgens de methodiek van Andersson Elffers Felix. Dit betekent een wijziging van Samenwerkingsmodule 2 van de GR, waarover het Algemeen Bestuur eind 2024 een definitief besluit neemt. Uw gemeenteraad zal hierbij betrokken worden. Crossroads De Regio Noord-Limburg kent sinds een aantal jaren een triple helix-organisatie, genaamd Crossroads Limburg. Crossroads Limburg betreft een samenwerkingsverband tussen ondernemers, onderwijs en overheid en heeft als doel de brede welvaart binnen de regio Noord Limburg verder te ontwikkelen vanuit een economische aanvliegroute. Crossroads Limburg heeft als doelstelling om een bijdrage te leveren aan de gezondste regio en een aantrekkelijke leefomgeving voor onze partners. Dat doet zij door het gezamenlijk ontwikkelen van economische programma’s en het bijeen brengen van initiatieven. Daarnaast speelt Crossroads Limburg nadrukkelijk een verbindende rol tussen de ondernemers, kennisinstellingen en overheidspartijen.

Pagina 4 van 8

Voor de Regio Noord-Limburg is Crossroads Limburg een belangrijke overleg- en gesprekspartner. Crossroads Limburg heeft de Innovatieve Ontwikkelagenda 2024-2028 opgesteld, welke de basis vormt de bijdrage van de gemeenten in Noord-Limburg. De gevraagde financiële bijdrage wordt geraamd op € 2,20 euro per inwoner. Voor de gemeente Bergen houdt dit een structurele bijdrage in van afgerond € 30.000,- per jaar. Erfgoedbeleid We willen de taak en rol van de gemeente Bergen ten aanzien van ons erfgoed goed positioneren. Hiertoe dient nieuw Erfgoedbeleid opgesteld te worden. Om te komen tot nieuw erfgoedbeleid wordt de 0-situatie van gemeentelijke monumenten in beeld gebracht. Op basis van het nieuwe erfgoedbeleid geven we structureel invulling aan deze taak. De kosten hiervoor zijn afhankelijk van het beleid, en derhalve voor nu nog onbekend. GGD-uitbreiding formatie GGD heeft aangegeven dat de huidige formatie niet passend is bij de opgave. Dit wordt binnen de Veiligheidsregio uitgewerkt. Dit zal waarschijnlijk een aanvullende bijdrage vragen. Hiervoor reserveren wij een bedrag van € 60.000. Maatregelen We stellen een aantal maatregelen voor die nodig zijn om het financieel perspectief gezond te houden. In onderstaande tabel worden de maatregelen opgesomd en onder de tabel worden ze toegelicht.

Maatregelen begroting 2025

budgettair effect 2025

2026

2027

2028

Programma 1 Bijstelling budget Preventief jeugdbeleid

15.000

Budget straatcoaches - heroverweging

15.000

50.000

Beroep op landelijke voorzieningen

200.000

WSW-gelden

30.000

Bijdrage opvang Oekraïne

150.000

Inzet participatiewet

30.000

Budget laanbomen

17.500

Dekken formatie (2 Fte) uit reserve grondbedrijf voor het blijvend versterkt inzetten op het realiseren van woningen

217.251

Verlengen afschrijvingstermijn wegonderhoud

62.000

124.000

186.000

Investeringen transitie-opgave (40% t.l.v. rioleringsfonds)

36.000

72.000

108.000

190.000

34.000

Programma 2

Indexering / stijging grondprijs

Programma 3 Toerekenen overhead aan afvalstoffenheffing

190.000

Extra tariefsverhoging verblijfsbelasting Terugbrengen budget onvoorzien

30.000

Telling maatregelen Begroting 2025

879.751

1.061.751

1.159.751

1.257.751

Pagina 5 van 8

Bijstelling budget preventief jeugdbeleid Op basis van ervaringen uit 2024 en de werkelijke uitgaven, kan het budget vanaf 2025 naar beneden bijgesteld worden, zonder aanpassing van de activiteiten. Budget straatcoaches - heroverweging De effectiviteit van de straatcoaches, gelet op het nu beschikbare budget, zal in 2025 geëvalueerd worden. Op basis daarvan zal het budget heroverwogen worden. Beroep op landelijke voorzieningen Het L.T.A. (Landelijk Transitiearrangement) is een set aan afspraken die door de VNG landelijk wordt gemaakt, met een beperkt aantal jeugdhulpaanbieders, om er zeker van te zijn dat er een contractbasis is voor aanbieders met een uitzonderlijk aanbod. Als gemeente hebben wij nauwelijks invloed op hetgeen hier ingezet wordt (landelijk ingekochte zorg). In de begroting 2024 is hiervoor een bedrag ad. € 350.000 opgenomen. WSW-gelden Het aantal personen binnen de WSW neemt de komende periode af. Ten gevolge hiervan kunnen we het budget bijstellen. Bijdrage opvang Oekraïne Deze bijdrage heeft betrekking op de gelden die wij ontvangen voor de opvang van Oekraïners. Inzet participatiewet In het coalitieprogramma is opgenomen dat we investeren in inwoners welke vallen onder de reikwijdte van de Participatiewet, met extra aandacht voor het granieten bestand. Hier is aanvankelijk extra budget voor gereserveerd.

Vooralsnog gaan wij er nu van uit dat we de extra inzet binnen het oorspronkelijk budget kunnen doen. Dit leidt tot een bijstelling van het budget met € 30.000. Budget laanbomen Vanuit de praktijk blijkt dat ruimte voor aanvullende laanbomen beperkt is. Derhalve kan het budget verlaagd worden. Formatie voor het blijvend versterkt inzetten op het realiseren van woningen De woningbouwopgave zal ook de komende jaren veel aandacht vragen van het ambtelijk apparaat. Om hier aan te voldoen wordt voorgesteld de formatie op dit dossier voort te zetten, met dekking vanuit de reserve van het Grondbedrijf. Het gaat hierbij om de inzet van een senior medewerker RO en om een junior medewerker RO. Indexering / stijging grondprijs De grondprijs voor bouwkavels van de gemeente Bergen is lager dan de grondprijzen die gehanteerd worden in de omliggende gemeenten. Een voorstel voor bijgestelde, marktconforme grondprijzen zal eind 2024 behandeld worden in het college. De hierop aangepaste exploitatieopzetten worden daarna voorgelegd aan de gemeenteraad. Verlengen afschrijvingstermijn wegenonderhoud In de praktijk blijkt dat onderhoudswerkzaamheden duurzamer ingeregeld kunnen worden, waarmee een verlenging van de afschrijvingstermijn van 15 jaar naar 20 jaar te rechtvaardigen is. De nota activabeleid biedt hier ruimte toe.

Investeringen transitie-opgave (voor 40% ten laste van rioleringsfonds) Bij de herinrichtingsopgave, waarbij ook de riolering aangepakt wordt, is het regulier dat de opgave voor 40% gedekt wordt uit het GRP (de transitie wordt doorgevoerd op weg, ondergrond en riool). Toerekenen overhead aan afvalstoffenheffing Uitgangspunt bij afvalstoffenheffing is een kostendekkend tarief. Tot heden was de overhead hierin niet meegenomen.

Pagina 6 van 8

Extra tariefsverhoging verblijfsbelasting De gemeente Bergen is een toeristische gemeente. Toeristen dragen hun steentje bij aan de voorzieningen in de gemeente Bergen via de verblijfsbelasting. In vergelijking met het landelijk en Limburgs gemiddelde, is het tarief in de gemeente Bergen laag. Met een tariefsverhoging van 5% bovenop inflatie dragen de toeristen meer bij, maar blijft het tarief in Bergen nog steeds lager dan het Limburgse gemiddelde. Terugbrengen budget onvoorzien Gelet op het beperkte beroep in de afgelopen jaren op het budget onvoorzien kan dit budget teruggebracht worden van € 62.000 naar € 30.000. Motie fondsvorming De gemeenteraad van Bergen heeft op 9 juli 2024 ingestemd met een motie over fondsvorming t.b.v. transitie openbare ruimte. We komen hier separaat bij u op terug.

Communicatie Na vaststelling van deze begroting publiceren we deze op de website van onze gemeente, stellen we een ‘begroting in één oogopslag' op en sturen we het besluit aan de provinciaal toezichthouder.

Juridische aspecten Niet van toepassing.

Financiën/ fiscale gevolgen

Hieronder is aangegeven hoe ons begrotingssaldo zich ontwikkelt inclusief het verwerken van de nieuwe beleidswensen en te nemen maatregelen.

Samenvatting Begroting 2025-2028

budgettair effect 2025

2026

2027

2028

Start opstellen Begroting 2025

125.356

-172.764

-203.563

-175.030

Nieuw beleid begroting 2025

-448.641

-640.544

Genomen maatregelen begroting 2025

879.751

1.061.751

1.159.751

1.257.751

Actueel saldo van Begroting 2025

556.466

248.443

315.644

442.177

Laatstgenoemde bedragen zijn de positieve saldi voor de komende 4 jaar die we op dit moment verwachten. Wij gaan ervan uit dat wij een begroting hebben opgesteld die recht doet aan de wensen van uw raad. We hebben het effect van de septembercirculaire 2024 al in deze begroting verwerkt.

Pagina 7 van 8

Voorstel Wij stellen u voor: A) De begroting voor het begrotingsjaar 2025 vast te stellen; B) In te stemmen met de beleidswensen zoals die zijn opgenomen; C) Investeringskredieten beschikbaar te stellen van € 840.000; D) Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2026 – 2028; E) Het college opdragen om deze begroting uit te voeren; F) Kennis te nemen van de productenbegroting 2025.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans Secretaris

M.H.D. Rauner Burgemeester

Bijlage(n) • •

Raadsbesluit; Programmabegroting 2025.

Pagina 8 van 8

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14653673/2