Raadsvoorstel Governancestructuur de Marke en nadere afspraken

Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 2 juni 2026

Portefeuillehouder G.W. Bollen

Datum vergadering 7 juli 2026

Onderwerp Governancestructuur de Marke Stichting en nadere afspraken Aan de raad,

Inleiding Op 10 november 2025 heeft de gemeenteraad in haar vergadering de motie “Tijdelijke pauze overdracht pachtgronden” aangenomen. Op 6 januari 2026 heeft de gemeenteraad in haar vergadering besloten om de notitie Toekomstbestendige landbouw op gemeentelijke pachtgronden vast te stellen als uitwerking van haar motie. Tevens heeft de gemeenteraad besloten om het raadsbesluit uit te breiden met een amendement waarbij het college de opdracht heeft gekregen om samen met De Marke Stichting een integraal afsprakenpakket te maken waarbij invulling wordt gegeven aan het uitwerken van een governancestructuur, juridisch geborgde afspraken en een samenhangend plan voor fondsvorming. In dit advies geeft het college aan hoe zij invulling heeft gegeven aan het raadsbesluit van 9 februari 2026 (zie bijlage voor het raadsvoorstel en besluit).

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten Geen bijzonderheden

Argumenten Opgave Op 9 februari 2026 heeft de gemeenteraad, bij besluitvorming rondom de uitwerking van toekomstbestendige landbouw op gemeentelijke pachtgronden, het college verzocht samen met de Marke Stichting een integraal afsprakenpakket uit te werken waarin ten minste is opgenomen:  een heldere governance-structuur, met financieel kader, passend bij de uitbreiding van de rol van De Marke Stichting (bestuur, gemeentelijke invloed, toezicht, vergoedingen, eventuele subsidies, rapportageverplichtingen, en mandaatgrenzen);  juridisch geborgde afspraken die rechtszekerheid bieden voor gemeente én pachters, inclusief het borgen van de ‘veilige verpachter’-garantie;  een samenhangend plan voor fondsvorming ten behoeve van de landbouwtransitie, inclusief doelen, bestedingskaders, wijze van uitkering, ruimte voor andere overheidsmiddelen, verantwoordingscyclus en gemeentelijke invloed. Proces De afgelopen maanden hebben gemeente Bergen en de Marke gewerkt aan het uitwerken van een nieuwe governance-structuur, passend bij de vraag uit de gemeenteraad. Tevens is een samenhangend plan voor fondsvorming opgesteld.

De afspraken zijn verwerkt in (zie bijlagen): • Een Intentieovereenkomst Governance en financiering Bergen – De Marke; • Een allonge (aanvulling / aanpassing) op de Mantelovereenkomst Erfpacht Bergen – De Marke; • Notitie ‘voorstel vormgeving en invulling gemeentelijk fonds t.b.v. landbouwtransitie – uitvoering door De Marke Stichting'. De intentieovereenkomst en allonge zijn in overleg met advocatenkantoor Dirkzwager opgesteld.

Pagina 1 van 4

Governance structuur In het volgende schema wordt de toekomstige governance-structuur van de Marke schematisch weergegeven. Deze wordt hierna toegelicht.

Bestuur Het bestuur van de Marke is belast met het besturen van de stichting, en is bevoegd tot het nemen van besluiten. Het bestuur bestaat uit minimaal 3 leden en maximaal 5 leden. Een betrekkelijk klein bestuur, passend bij de omvang van de stichting. Hierbij dient er altijd een oneven aantal bestuurders te zijn. Bestuursleden hebben vanuit hun achtergrond inbreng in het bestuur, bijvoorbeeld op het gebied van natuur of landbouw. Eén zetel is een kwaliteitszetel, gereserveerd voor de gemeente Bergen. Aan de invulling van deze zetel kan de gemeente een voorwaarde verbinden, bijvoorbeeld dat de benoeming van rechtswege eindigt, indien de benoemde bestuurder geen functie meer heeft bij de gemeente Bergen. Voor het wijzigingen van de statuten is een unaniem besluit nodig. Met deze zetel wordt een inbreng vanuit de gemeente in het bestuur gewaarborgd. Een bestuurslid wordt benoemd voor een periode van 4 jaar, welke 1 keer te verlengen is met 4 jaar. Raad van Advies Nieuw in de governancestructuur is een Raad van Advies. In de Raad van Advies zijn werkvelden vertegenwoordigd, waar de Marke mee van doen heeft, zoals een natuurzetel, landbouwzetel en een gemeentezetel (ambtelijk). Doel van de Raad van Advies is om gevraagd en ongevraagd het bestuur van de Marke te voorzien van advies.

Door de inbreng van deze raad weet de Marke beter wat er speelt, en kunnen stakeholders adviseren over de werkzaamheden van de Marke. Uitvoering In de besprekingen tussen gemeente en de Marke is de uitvoering ook aan de orde geweest. Het is in principe aan de Marke hoe zij deze willen invullen. Hierbij is een mogelijkheid om een Directeur aan te stellen, die leiding geeft aan de dagelijkse uitvoering. De directeur maakt geen deel uit van het bestuur van de Marke. Evaluatie en overleg In de bestaande Mantelovereenkomst is opgenomen dat gemeente en de Marke minimaal 1 keer per jaar overleg voeren over de uitvoering van de mantelovereenkomst. De Marke brengt jaarlijks

Pagina 2 van 4

verslag uit met betrekking tot de behaalde financiële resultaten. Dit is in de allonge verder geconcretiseerd en uitgebreid, met als doel om de transparantie van de Marke Stichting te vergroten. Aanvullend is afgesproken dat de Marke elk jaar uiterlijk op 1 juni een jaarverslag aan de gemeente toestuurt, met daarin zowel inhoudelijke als financiële resultaten, in relatie tot het gemeentelijke landbouwbeleid. Ook wordt elk jaar voor 1 december een jaarplan op hoofdlijnen opgesteld en toegestuurd. Op hun beurt zal het college de gemeenteraad informeren. Gemeentelijk beleid In de Allonge op de Mantelovereenkomst is de recentelijk vastgestelde beleidsnotitie “Toekomstbestendige landbouw op gemeentelijke pachtgronden” opgenomen, waarbij het een verplichting is voor de Marke om de in erfpacht van de gemeente verkregen landbouwgronden te (laten) gebruiken in overeenstemming met dit beleid, dan wel de daarvoor in de plaats tredende vervangende beleidnota(‘s). Hiermee is het gemeentelijk beleid verankerd in de overeenkomst. Over eventuele wijzigingen in het beleid wordt afgestemd met De Marke. Financieel kader Ten aanzien van het financieel kader is in de intentieovereenkomst opgenomen dat De Marke voor het professioneel inrichten van haar organisatie en het uitvoeren van aanvullende taken nieuwe financiële afspraken nodig heeft.

In de notitie ‘Voorstel vormgeving en invulling gemeentelijk fonds t.b.v. landbouwtransitie – uitvoering door De Marke Stichting’ is een samenhangend voorstel beschreven voor het transitiefonds, waarin aangegeven is welke doelstellingen nagestreefd worden, op welke wijze het fonds gevuld kan worden en op welke manier uitvoeringskracht wordt geregeld.

Communicatie Bij de uitwerking van het activiteiten van het Transitiefonds zal het onderdeel communicatie naar betrokken partijen integraal meegenomen worden.

Juridische aspecten Intentieovereenkomst Een intentieovereenkomst is een document waarin partijen vastleggen dat zij het voornemen hebben om op een later moment een definitie overeenkomst te sluiten. De intentieovereenkomst beschrijft de afspraken en de uitgangaspunten die de partijen daarbij hanteren. Voorliggend intentieovereenkomst geeft dit ook aan. Het is wenselijk om een aantal afspraken uit de Mantelovereenkomst nader te concretiseren en nadere afspraken te maken over de governance en financiering van De Marke Stichting. Om dit juridisch te borging is afgesproken wat de uitgangspunten zijn voor de benodigde statutenwijziging door de Marke Stichting. Na instemming van de gemeenteraad, zal de Marke Stichting hiervoor zorgdragen. Allonge mantelovereenkomst Een allonge is een aanvullend document dat wordt toegevoegd aan een bestaande overeenkomst om bepaalde bepalingen te wijzigen, aan te vullen of te verduidelijken zonder dat de volledige oorspronkelijke overeenkomst opnieuw hoeft te worden opgesteld. Het is daarmee een formeel addendum dat deel gaat uitmaken van de oorspronkelijke overeenkomst. Op 27 september 2023 is de ‘Mantelovereenkomst Erfpacht Bergen – De Marke) overeengekomen. Deze overeenkomst wordt met bijgevoegd Allonge aangevuld met een aantal verplichtingen van de Marke. Deze verplichtingen zijn onder het kopje “argumenten” nader toegelicht.

Gemeentewet Artikel 160 van de Gemeentewet geeft het college de bevoegdheid overeenkomsten aan te gaan.

Financiën / fiscale gevolgen In de uitwerking voor de transitiefonds is beschreven op welke wijze het fonds gevuld kan worden. Hierbij gaat het samengevat om: • Startkapitaal van € 100.000,- voor (indicatief) o de opstart van het fonds mogelijk te maken (10%) o het programmamanagement te organiseren (60%) o de basis te leggen voor uitvoering zoals het opstarten van pilots (15%) o het verwerven van externe middelen door bijvoorbeeld een subsidieadviseur in te huren (15%). • Fondsen en subsidies

Pagina 3 van 4

Het voorgestelde startkapitaal van € 100.000,- wordt meegenomen in het raadsvoorstel voor de begroting 2027.

Voorstel Wij stellen u voor: In te stemmen met 1. de voorgestelde governancestructuur zoals vastgelegd in a. Intentieovereenkomst b. Allonge op de Mantelovereenkomst 2. Financieel kader zoals vastgelegd in de notitie ‘Voorstel vormgeving en invulling gemeentelijk fonds t.b.v. landbouwtransitie – uitvoering door De Marke Stichting’, en de gemeentelijke bijdrage aan het Transitiefonds van € 100.000,-. 3. In te stemmen met de afwikkeling van de motie en het traject tot overdracht van pachtgronden te hervatten. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Bergen (L), {{esl:Signer1:capture:size(200,50)}}

H.H.M. Timmermans De Secretaris

{{esl:Signer2:capture:size(200,50)}}

M.H.D. Rauner De Burgemeester

Bijlage(n) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Raadsvoorstel d.d. 9 februari 2026 Raadsbesluit d.d. 9 februari 2026 Intentieovereenkomst Gemeente Bergen (L) – De Marke Stichting Mantelovereenkomst Efpacht Bergen – De Marke d.d. 27 september 2023 Allonge Mantelovereenkomst Voorstel vormgeving en invulling gemeentelijk fonds t.b.v. landbouwtransitie – uitvoering door De Marke Stichting Raadsbesluit 7 juli 2026

Pagina 4 van 4