Raadsinformatiebrief ELWM apr-nov 2025

Raadsinformatiebrief VerduurSAMEN2030 en Energielandgoed Wells Meer

December 2025

Overzicht werkzaamheden afgelopen periode April 2025 – november 2025 Inwoners VDS2030-subsidies 1. Doe-het-zelf 2. Woningisolatie 3. Monumenten 4. Kleine maatregelen 5. Inwonersinitiatieven 6. Isolatie energiearmoede 7. Ventilatie Extra: - Natuurvrij maken - Biobased materialen

Energiehuis - Energiespreekuur - Woningscans - Energiecoaches - Gezamenlijke inkoopactie - Groen Markt Afferden

Natuur - Pilot spouwmuurisolatie vleermuizen - Compensatieopgave vleermuizen - Extra compensatie vleermuizen bij inwoners Bedrijven - Green Deal Industriële kring - Pilot ondersteuning MKB - Duurzaam de Flammert – voorverkenning Energyhub

Regionale projecten en Innovatie - Ambtelijke regiegroep - Werkgroep Energiesystemen - Werkgroep warmte - Koploperproject Groen Gas Bergen, Gennep, Mook en Middelaar en Berg en Dal - Pilot Provinciale Energiemaatschappij - Regiodeal Pilot Energie delen

Communicatie - VerduurSAMEN2030-krant - Social media wekelijks één bericht - Digitale nieuwsbrief - Website VerduurSAMEN2030.nl - Energie Update in Maasduinen Courant zes keer per jaar - Groene gereedschapskist nieuwe inwoners - Ambassadeursactie sportverenigingen - Junior Energiecoach - Projectcommunicatie

Programma coördinatie - RIB twee keer per jaar - Budgetbeheer inclusief subsidiebeoordeling - Subsidies aanvragen en verantwoorden - Afstemming met sociaal domein, bedrijfscontactfunctionaris en afdeling communicatie

Leeswijzer •

A) Terugblik Per project geven we een korte terugblik op de periode april 2025 tot en met november 2025, met daarbij informatie over de communicatie-uitingen, behaalde resultaten, risico’s, kansen, budget en wat we meenemen naar de toekomst. 1. Energiecoaches 2. Opname RTL Klimaatbewust werkt 3. Ambassadeursactie sportverenigingen 4. Activiteiten RES 5. Natuurvriendelijk isoleren 6. Lopende subsidieregelingen 7. Groen Markt Afferden 8. VerduurSAMEN2030-krant 9. Smart Twin 10. Junior Energiecoach 11. Totaal Gebiedsgerichte Mestverwaarding 12. Subsidiechecker 13. Voorverkenning Energyhub Flammert Samenvatting projecten april-november

•

B) Monitoring Onder monitoring verstaan we het waarnemen en verzamelen van gegevens die aantonen in welke mate we voldoen aan de ambitie van Gemeente Bergen om in 2030 energieonafhankelijk te zijn.

•

C) Planning en Vooruitblik We geven een overzicht van de activiteiten waar we op korte en lange termijn mee aan de slag gaan en blikken vooruit op deze activiteiten. o Energiegemeenschap o Gerichte communicatie over isolatie voor woningen met labels E, F en G o Communicatiecampagne gebruik zonnestroom o Afronden en evaluatie programmaperiode 2 o Opstellen nieuwe programmaperiode o Warmteprogramma schrijven o Onderzoek subsidie thuisaccu o Stimuleren energiebesparing bedrijven RUD en RES

•

Bijlage 1: Projectbudget VerduurSAMEN2030

•

D) Grootschalige opwekking: Energielandgoed Wells Meer 1) Hoofdlijnen april 2025 t/m november 2025 2) Projectbudget 3) Planning 4) Besluitvorming 5) Communicatie 6) Hoofdlijnen ambtelijke en bestuurlijke contacten 7) Risicomanagement 8) Netaansluiting 9) Energielandgoed Wells Meer BV

A) Terugblik

1. Energiecoaches

Burgerparticipatie, Besparing

Energiecoaches zijn inwoners die een korte opleiding hebben gevolgd en hun kennis en ervaring inzetten om anderen te helpen bij het nemen van kleine energiebesparende maatregelen. Zij komen kosteloos bij mensen thuis en kunnen bijvoorbeeld met een warmtebeeldcamera inzichtelijk maken waar warmteverlies optreedt in de woning. In de afgelopen periode vonden er weinig huisbezoeken plaats. Dit komt doordat de warmtebeeldcamera alleen effectief is tijdens het koude seizoen. Zodra inwoners dit horen, geven zij meestal aan liever te wachten tot het buiten kouder is. Omdat we nog maar twee actieve coaches hadden, hebben we onlangs een oproep gedaan om nieuwe vrijwilligers te werven. Goed nieuws: drie enthousiaste energiecoaches hebben zich aangemeld en zullen ons team deze winter versterken. Daarnaast hebben we nu ook een expertisecoach: een vrijwilliger die zich richt op vragen van woningeigenaren over warmtepompen, zonnepanelen en thuisbatterijen. Rol VDS2030 Status Communicatie Behaalde resultaten Budget Kansen en risico’s

Wat nemen we mee in de toekomst

Projectleider en coördinator energiecoaches Doorlopend Website, social media, VerduurSAMEN2030-krant 3 reguliere energiecoach-gesprekken zonder warmtebeeldcamera (rustige periode in de zomermaanden). Nationaal Isolatieprogramma Het gevoel van SAMEN wordt versterkt, doordat de energiecoaches zelf inwoners zijn die dit werk uit eigen enthousiasme doen. Het is dus echt voor en door de inwoners. Tevens kan er bij mensen thuis direct gekeken worden naar hun energiegedrag en eventuele kleine besparende maatregelen. Dit draagt direct bij aan een verdere besparing op de energierekening. Om voldoende aanvragen voor de energiecoaches te behouden, wordt er in de winterperiode weer extra gecommuniceerd. De vraag naar energiecoaches neemt naar verwachting toe zodra de temperaturen weer gaan dalen.

2. Opname RTL Klimaatbewust werkt

Communicatie

VerduurSAMEN2030 en het Energielandgoed Wells Meer waren te zien in het RTL7programma Klimaat Bewust Werkt. Dit informatieve programma belicht inspirerende initiatieven op het gebied van duurzaamheid. De insteek van de uitzending was het delen van onze aanpak, met als doel andere gemeenten te inspireren bij hun eigen duurzaamheidsopgaven. De opnames vonden o.a. plaats bij het Energiehuis. Daarnaast is met deze opname een professioneel filmpje opgeleverd dat door VerduurSAMEN2030 kan worden ingezet voor eigen communicatie en verdere promotie van de projecten. Klik hier om de opname te bekijken. Rol VDS2030 Status Communicatie Behaalde resultaten Budget Kansen en risico’s

Deelnemer Afgerond Website, social media, nieuwsbrief Uitzending RTL7-programma Klimaat Bewust Werkt VerduurSAMEN2030 De deelname aan het programma bood een goede mogelijkheid om onze aanpak te delen met een breder publiek en andere gemeenten te inspireren. Daarnaast heeft

Wat nemen we mee in de toekomst

het geleid tot een professioneel en aantrekkelijk inkijkje in de lokale duurzaamheidsprojecten. Aandacht, zowel regionaal als landelijk, blijft belangrijk voor VerduurSAMEN2030. Door onze aanpak actief te blijven delen, dragen we bij aan kennisdeling en helpen we ook andere gemeenten vooruit. Het opgeleverde beeldmateriaal kan hierbij ondersteunend worden ingezet.

3. Ambassadeursactie sportverenigingen

Bewustwording, besparing, kleinschalige opwek

Naar aanleiding van de besproken motie sport tijdens de raadsvergadering op 5 november 2024, heeft VerduurSAMEN2030 samen met het sociaal domein de ‘subsidie inwonersinitiatieven’ opengesteld voor (sport)verenigingen met accommodatie. Hierdoor kunnen zij maximaal € 5000,- subsidie krijgen op verduurzamingsmaatregelen die genomen zijn vanaf 1 januari 2023. Om te kunnen voldoen aan de subsidievoorwaarden dient de sportvereniging een ambassadeursfunctie voor VerduurSAMEN2030 te vervullen. In overleg met de vereniging wordt bekeken hoe dit vormgegeven kan worden. Vier sportverenigingen hebben de subsidie aangevraagd. Voor de eerste twee verenigingen zijn viltjes en posters gemaakt voor in de kantine om andere leden te enthousiasmeren om duurzame maatregelen te nemen. Ook hebben ze meegewerkt aan een artikel voor in de VerduurSAMEN2030-krant. Voor de derde vereniging was het minder interessant om vilten en posters te maken gezien het ledenaantal. Als tegenprestatie mocht VDS2030 tijdens de ledenvergadering wat komen vertellen over de subsidiemogelijkheden van VDS2030.

Rol VDS2030 Status Communicatie Behaalde resultaten Budget Kansen en risico’s

Wat nemen we mee in de toekomst

Projectleider Lopend VerduurSAMEN2030-krant, posters en viltjes op de vereniging Er zijn vier subsidies verstrekt. VerduurSAMEN2030 We verwachten dat we door deze actie inwoners bereiken die we eerder via de reeds ingezette kanalen nog niet bereikt hebben. -

4. Activiteiten RES

Regionale samenwerking, innovatie

Regionaal Energiebeeld In de vorige RIB werd gemeld dat de RES NML heeft gewerkt aan het opstellen van de regionale energievisie. Gedurende een aantal ateliersessies met een diversiteit aan ambtenaren uit de verschillende gemeenten zijn er structurerende keuzes en leidende principes opgehaald. De naam van het document waarin deze input is verwerkt, is aangepast van ‘Energievisie’ naar ‘Energiebeeld’. Dit weerspiegelt de adviserende status van het stuk. Het Energiebeeld biedt richting en inzicht en kan dienen als input voor gemeentelijke beleidsvorming. Uw raad zal hierover binnenkort verder geïnformeerd worden middels een RIB. Het regionale Energiebeeld heeft geen directe invloed op ons lokale beleid en programma VerduurSAMEN2030. De doelstellingen binnen VerduurSAMEN2030 blijven ongewijzigd en liggen nog steeds voor op de ambities die in het regionale Energiebeeld zijn opgenomen. COW groen gas / Werkgroep Warmte De Coalition of the Willing (COW) groen gas bestaat niet meer. Groen Gas is nu ondergebracht bij de werkgroep Warmte. Na een voorzitterswissel organiseerde de nieuwe voorzitter een ‘warmtetour’ langs alle gemeenten in Noord- en Midden-Limburg voor een kennismaking en inventarisatie van actuele thema’s en warmtevraagstukken. Deze heeft plaatsgevonden in november. In het nieuwe jaar ontvangen we hierover een terugkoppeling.

Zie voor meer informatie over het Groen gas koploperproject: 11. Totaal Gebiedsgerichte Mestverwaarding. COW Boeren met Energie Tijdens de zomerbijeenkomst is kennis en informatie uitgewisseld rond het thema ‘Energie in de agrarische sector’. Daaropvolgend zijn er diverse aanpassingen gedaan aan het ‘Energie-Dashboard’. In november hebben we deelgenomen aan een verdiepingsbijeenkomst (met diverse project-deelnemers en deelnemende gemeenten), met als doel handvatten te geven voor doorontwikkel / vervolgstappen. Hieruit zijn een aantal concrete punten gekomen om in Q1 2026 mee aan de slag te gaan: • Gedurende de eerste weken van 2026 worden alle deelnemers persoonlijk benaderd voor ondersteuning bij gebruik van het Dashboard en de Kennisbank. Tevens wordt eventuele behoefte aan / interesse in deelmeters in beeld gebracht. • Per sector wordt ingezet op ‘Dashboard - Ambassadeurs’. • In januari staan er twee sessies gepland om gezamenlijk in gesprek te gaan met LLTB, RES en agrariërs over de kansen en mogelijkheden voor duurzame energie. • In samenspraak met RES NML wordt besproken hoe de aanpak verder in de regio structureel voortgezet kan worden. • Eind maart / begin april wordt het project afgesloten.

Voortgangsrapportage Op 20 mei 2025 is de voortgangsrapportage Regionale Energiestrategie Noord- en Midden-Limburg 2025 en een bijbehorende Raadsinformatiebrief met uw raad gedeeld. Ontwerpbegroting 2026 Uw raad heeft op 15 september 2025 kennisgenomen van de ontwerpbegroting RES NML 2026 en besloten geen zienswijze in te dienen over de ingediende stukken. In december wordt het definitief vastgesteld. Lobby Energielandgoed Wells Meer In de afgelopen periode hebben we regelmatig ondersteuning gekregen van de RES NML bij het proces dat we samen met de netbeheerders doorlopen voor de aanleg van

de kabel en het station voor het Energielandgoed. Deze samenwerking heeft er mede toe geleid dat ELWM als prioriteitsproject is opgenomen in het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK) 2.0. Zie voor meer informatie D. Energielandgoed Wells Meer. RES Vooruitdag Op 1 oktober vond de RES Vooruitdag plaats. Er waren diverse presentaties over o.a. gedragsverandering, waren wij vanuit onze expertise uitgenodigd onze kennis te delen in de deepdive sessie over kleinschalige opwek en er was ruimte om te netwerken en ervaringen uit te wisselen. Kennissessie communicatie & Gedragsverandering in de energietransitie Met regelmaat organiseert de RES Kennissessies over uiteenlopende thema’s. In november waren wij uitgenodigd om onze ervaringen en “lessons learned” te presenteren over hoe communicatie, vertrouwen en samenwerking bijdragen aan duurzaam gedrag. Want de energietransitie is niet alleen technisch, maar vooral sociaal: zonder gedragsverandering geen duurzame vooruitgang. We presenteerden ons programma, communicatiestrategie, voorbeelden van campagnes en praktische tips voor de deelnemers. Regionale pilot ´Met energie op weg naar energiekere gemeenschappen’ Bergen neemt deel aan de pilot ‘met energie op weg naar energiekere gemeenschappen’ van de Regio Noord Limburg, in het bijzonder voor het project Smart Grid.

Dit is een bewonersinitiatief waarbij lokaal duurzaam opgewekte energie optimaal benut wordt én gedeeld kan worden met andere wijkbewoners. Dit project wordt gefinancierd door de Regiodeal. Er is een voorverkenning uitgevoerd naar potentiële energie- en warmteoplossingen in de kernen Bergen en Nieuw Bergen. In 2026 wordt gekeken hoe we deze resultaten kunnen gebruiken bij het schrijven van het warmteprogramma, kunnen onderbrengen in een energiegemeenschap en welke oplossingen verder uitgewerkt kunnen worden. Rol VDS2030 Status Communicatie Behaalde resultaten Budget Kansen en risico’s

Wat nemen we mee in de toekomst

Ambtelijke vertegenwoordiging Gemeente Bergen binnen RES-samenwerking. Doorlopend VerduurSAMEN2030, Regiodeal Bergen kiest ervoor om de uitvoering zoveel mogelijk in eigen hand te houden. Er liggen kansen om middelen effectiever in te zetten door gezamenlijk invulling te geven aan basistaken, kennisuitwisseling en onderzoeksprojecten. Daarnaast volgen we met de RES de ontwikkeling van de Provinciale Energiestrategie, de Provinciale Energiemaatschappij en zorgen we voor borging van de realisatie van het Energielandgoed Wells Meer. Deelname aan de bovengenoemde pilotprojecten biedt mogelijkheden tot invulling van de innovatieopgave van het programma VerduurSAMEN2030. De ervaring leert dat uitvoeringsgerichte projecten voor eigen inwoners sneller verlopen wanneer we deze zelfstandig met eigen mensen uitvoeren, maar strategisch gezien blijft het belangrijk om op hoofdlijnen aan te haken.

5. Natuurvriendelijk isoleren

Besparing

Bij spouwmuurisolatie moet rekening worden gehouden met de mogelijke aanwezigheid van beschermde vleermuizen. Om te kijken hoe isoleren en beschermde vleermuizen samengaan, zijn we een pilotproject gestart. Daarnaast is er een verplichte provinciale compensatieopgave en hebben we op eigen initiatief een extra compensatie-actie voor vleermuisverblijven bij inwoners. Pilot natuurvriendelijk isoleren Inwoners ontvangen subsidie voor de extra kosten van natuurvriendelijk isoleren en worden gedurende het hele traject volledig ontzorgd. Inwoners betalen zelf de kosten voor de spouwmuurisolatie. Dit traject omvat een QuickScan door een ecologisch bureau, aanvullend onderzoek, het aanvragen van vergunningen en mitigerende maatregelen. Het doel is om de spouwmuur te isoleren, de natuur ruimte te bieden en dit binnen de wettelijke kaders uit te voeren. Uit de quickscan bleek dat er bij tien adressen mogelijk vleermuizen aanwezig waren en maatregelen genomen moesten worden. Tijdelijke mitigerende maatregelen zijn getroffen en ontheffingsaanvragen liggen bij de provincie. Provinciale compensatieopgave kraamverblijfplaatsen vleermuizen Afgelopen periode is in kaart gebracht welke (gemeentelijke) gebouwen en plekken geschikt zijn voor het plaatsen van kraamverblijfplaatsen voor de verschillende vleermuissoorten.

Momenteel zijn we nog in overleg met de uitvoerende partij, de gebouweigenaren/beheerders en de provincie. Wanneer de locaties definitief zijn kunnen eventuele vergunningen aangevraagd worden, waarna we over kunnen op plaatsing van de kraamverblijfplaatsen. Extra compensatie vleermuisverblijven voor inwoners Naast de provinciale opgave om vleermuisverblijven te compenseren, willen we inwoners betrekken om hen ook de mogelijkheid te bieden om vleermuizen een verblijf te geven. Daarvoor worden in de sociale werkplaats van HoutMaatjes in Gennep op dit moment 100 vleermuiskasten geproduceerd. Deze kasten zijn in februari klaar en kunnen dan onder de inwoners verdeeld worden. In de VerduurSAMEN2030-krant werd al een oproep geplaatst; daar hebben ruim 30 huishoudens zich op aangemeld. De buitendienst zal per adres kijken wat geschikte locaties zijn voor de kasten en deze plaatsen. Rol VDS2030 Status Communicatie Behaalde resultaten

Budget Kansen en risico’s

Wat nemen we mee in de toekomst

Opdrachtgever In uitvoering Website, social media, nieuwsbrief, Maasduinen Courant, VerduurSAMEN2030-krant. Pilot: QuickScans uitgevoerd, rapporten opgemaakt, ontheffingsaanvragen gedaan, mitigerende maatregelen getroffen. Compensatieopgave: locaties in kaart gebracht. Extra compensatie: 32 aanmeldingen voor vleermuiskasten. Nationaal Isolatie Programma Deze acties dragen (indirect) bij aan het doel om alle woningen in de gemeente minimaal op energielabel D te krijgen voor het einde van 2026. Deze acties dragen bij aan het aantal (kraam)verblijfplaatsen voor verschillende soorten vleermuizen. Ook betrekken we zo de inwoners bij de compensatieopgave. Deze pilot krijgt geen vervolg omdat met het vaststellen van de landelijke richtlijn Natuurvriendelijk isoleren er weer mogelijkheden zijn om te isoleren zonder voorafgaand ecologisch onderzoek door een gecertificeerde ecoloog.

Lopende subsidieregelingen VerduurSAMEN2030

Besparing

Onderstaand overzicht geeft voor de verschillende subsidieregelingen weer wat het subsidieplafond is, hoeveel subsidie aangevraagd is en hoeveel er nog beschikbaar is. Voor alle subsidieregelingen is op dit moment nog voldoende budget beschikbaar. Het budget van de doe-het-zelf-subsidie was bijna uitgeput, maar is per 1 januari 2026 weer aangevuld.

Aantal Regeling Subsidieplafond adressen Aangevraagd Nog beschikbaar 129 €144.325,75 1 Doe het zelf € 150.000,00 €5.674,25 35 2 Kleine maatregelen € 75.000,00 €4.500,27 €70.499,73 76 3 Woningisolatie € 75.000,00 €28.214,48 € 46.785,52 woningisolatie 3a natuurvrij € 30.000,00 2 €477,40 € 29.522,60 1 4 Monumenten € 50.000,00 € 2.250,00 € 47.750,00 24 5 Ventilatie € 75.000,00 € 24.836,99 € 50.163,01 3 6 Inwonerinitiatieven € 25.000,00 € 11.650,00 € 13.350,00 TOTAAL € 480.000,00 € 216.254,89 €263.745,11 Er is nog veel geld beschikbaar voor subsidies. Deze gelden kunnen tot 2030 opgemaakt worden. Verder kunnen we de budgetten schuiven om daar waar meer vraag naar is, te voorzien van gelden. We gaan in de komende jaren door met communiceren over de subsidies. Het stimuleren van het gebruik van de SmartTwintool zal hier een grote rol in spelen. Aantal adressen subsidieaanvragen afgelopen half jaar Het kan zijn dat één aanvraag van een huishouden meerdere maatregelen bevat Doe-het-zelf subsidie 27 Subsidie kleine maatregelen 20 Woningisolatie subsidie 41 Ventilatie subsidie 12 Subsidie inwonersinitiatieven 1 . Rol VDS2030 Projectleider Status In uitvoering Communicatie Website, flyers, posters, social media, nieuwsbrief, Maasduinen Courant, VerduurSAMEN2030-krant. Behaalde resultaten Zie bovenstaande tabel.

Budget Nationaal Isolatieprogramma Kansen en risico’s Deze acties dragen bij aan het doel om alle woningen in de gemeente minimaal op energielabel D te krijgen voor het einde van 2026. De subsidie wordt achteraf uitbetaald, na aanlevering van de bewijsmaterialen. Wat nemen we mee Voor de diverse subsidieregelingen moet blijvend in de toekomst communicatie worden ingezet om inwoners te informeren over de mogelijkheden. In 2026 willen we gerichter communiceren naar woningen met slechtere energielabels (E, F en G).

Groen Markt Afferden

Bewustwording, Besparing, kleinschalige opwek

Ook VerduurSAMEN2030 was aanwezig op de Groen Markt in Afferden op 4 oktober. Ondanks het gure en regenachtige weer werd de markt, en ook het marktkraampje van VerduurSAMEN2030, goed bezocht. Inwoners kwamen heel gericht op zoek naar informatie. • Er zijn verschillende CO2-meters uitgeleend die inwoners mogen gebruiken om het binnenklimaat in hun eigen woning te testen. • Er is veel informatie gedeeld over de beschikbare subsidies. • Ook werden er verschillende afspraken ingepland met de energieadviseur. Rol VDS2030 Status Communicatie

Behaalde resultaten Budget Kansen en risico’s Wat nemen we mee in de toekomst

Deelnemer Afgerond Inwoners in Afferden hebben een flyer ontvangen en er is een bericht gedeeld in de WhatsApp-groep van Afferden, social media. 5 uitgeleende CO2-meters, verschillende gesprekken met inwoners gevoerd en 4 afspraken ingepland met de energieadviseur. VerduurSAMEN2030 Onze aanwezigheid op de Groen Markt vergroot de zichtbaarheid van VerduurSAMEN2030 en biedt de kans om nieuwe inwoners te bereiken. Wanneer de Groen Markt ook in de andere dorpskernen wordt georganiseerd sluit VerduurSAMEN2030 ook graag weer aan. Het biedt een extra gelegenheid om zichtbaar te zijn in de samenleving en inwoners te bereiken.

VerduurSAMEN2030-krant 2025

Bewustwording, Besparing, kleinschalige opwek

De vijfde editie van de duurzaamheidskrant van VerduurSAMEN2030 is verschenen. Deze uitgave is uitgebreider dan voorgaande jaren en staat opnieuw vol met inspirerende verhalen van inwoners, ondernemers en verenigingen uit de gemeente die actief bezig zijn met verduurzaming. In deze editie is onder andere aandacht voor ondernemers zoals ’t Rimpelt en verenigingen als VV Resia en Tennisclub Well. Daarnaast komen thema’s aan bod zoals verduurzaming op bedrijventerrein De Flammert, het belang van goede ventilatie en een gezond binnenklimaat, en diverse andere lokale initiatieven. Rol VDS2030 Status Communicatie Behaalde resultaten Budget Kansen en risico’s

Wat nemen we mee in de toekomst

Projectleider Afgerond (krant van 2025) VerduurSAMEN2030-krant, website, social media De kranten zijn verspreid aan alle woonadressen. Nationaal Isolatie Programma Door verhalen van inwoners te delen die hebben deelgenomen aan acties en subsidieregelingen van VerduurSAMEN2030 willen we nog meer inwoners inspireren en motiveren om ook duurzame stappen te zetten. Het gevoel van SAMEN wordt versterkt. De krant wordt goed ontvangen en is inmiddels een vaste waarde in ons programma.

Smart Twin

Besparing

Inwoners van onze gemeente kunnen gebruikmaken van Smart Twin: een slimme digitale tool die woningen analyseert en een persoonlijk verduurzamingsplan opstelt. De tool helpt woningeigenaren bij het besparen van energie, het verhogen van wooncomfort en het verminderen van de milieubelasting. Smart Twin is volledig onafhankelijk en ontwikkeld in samenwerking met de Rijksoverheid en Milieu Centraal. De tool maakt gebruik van diverse databronnen, waaronder basisregistraties en luchtfoto’s, waardoor een betrouwbaar en gedetailleerd beeld van de woning kan worden geschetst. De inzet van Smart Twin is drieledig. Voor inwoners biedt de tool een concreet en persoonlijk verduurzamingsplan. Voor energiecoaches en -adviseurs is het een praktisch hulpmiddel om woningen inzichtelijk te maken. Voor VerduurSAMEN2030 vormt Smart Twin een krachtig platform om de verduurzamingsopgave te monitoren en doelgroepen gericht te benaderen op basis van kenmerken zoals energielabel en bouwjaar. Rol VDS2030 Status Communicatie Behaalde resultaten Budget Kansen en risico’s

Wat nemen we mee in de toekomst

Junior Energiecoach

Projectleider In uitvoering Website, social media, nieuwsbrief, VerduurSAMEN2030-krant Smart Twin is nu beschikbaar voor onze inwoners Nationaal Isolatie Programma Met Smart Twin kan de voortgang van de verduurzamingsopgave nauwgezet worden gemonitord. De tool biedt daarnaast de mogelijkheid om op wijk- en doelgroepniveau gericht inzicht te krijgen in waar nog kansen liggen om inwoners te ondersteunen bij verduurzaming. De inzichten uit Smart Twin worden benut bij het opzetten van nieuwe campagnes en acties. Hierbij willen we sterker leunen op de beschikbare data om inwoners gerichter te benaderen en ondersteuning effectiever in te zetten.

Kinderen betrekken bij Besparing

Om kinderen en hun gezinnen actief te betrekken bij duurzaamheid is in oktober opnieuw het project Junior Energiecoach gestart. Met weekchallenges, proefjes, puzzels en spelletjes ontdekten kinderen op een speelse manier hoe zij energie kunnen besparen. Groep 7/8 van basisschool ’t Diekske in Afferden heeft het project recent succesvol afgerond. De 26 leerlingen ontvingen hun diploma uit handen van wethouder Splinter. Tijdens het project bracht Energiecoach Johan Muusers een bezoek aan de klas en liep samen met de leerlingen door het schoolgebouw met een warmtebeeldcamera. Hierbij ontdekten de kinderen waar warmte verloren gaat, wat zorgde voor een leerzame en praktische ervaring.

Rol VDS2030 Status Communicatie Behaalde resultaten Budget Kansen en risico’s

Wat nemen we mee in de toekomst

Projectleider Afgerond voor 2025 Website, social media Alle kinderen van Groep 8 Basisschool het Diekske in Afferden hebben hun Junior Energiecoach diploma behaald. VerduurSAMEN2030 Junior Energiecoach biedt waardevolle mogelijkheden om kinderen op een educatieve en speelse manier bewust te maken van energiebesparing. Hiermee worden niet alleen de leerlingen zelf bereikt, maar ook hun gezinnen. In aanloop naar een mogelijke nieuwe ronde van Junior Energiecoach in 2026 wordt bekeken hoe meer klassen en scholen bij het project betrokken kunnen worden, zodat het bereik verder kan worden vergroot.

Totaal Gebiedsgerichte Mestverwaarding

Innovatie

In de vorige Raadsinformatiebrief van april 2025 werd al vermeld dat Bergen deelneemt in een van de twee koploper projecten van de RES gericht op de productie van groen gas middels monomestvergisting. Dit project is destijds voortgekomen uit de COW Groen Gas. Met dit project werken we nu zelfstandig vooruit, samen met Gennep, Mook en Middelaar en Berg en Dal. De voorverkenning is nu afgerond en hiervoor heeft de LLTB een rapport opgemaakt. De presentatie van de resultaten heeft op 2 december plaatsgevonden voor de wethouders en betrokken ambtenaren. Op 9 december heeft een presentatie plaatsgevonden voor de geïnteresseerde (en al eerder betrokken) veehouders. Conclusies in het kort: • Totaal gebiedsgerichte mestverwaarding heeft veel voordelen voor klimaat en samenleving. • Er is voldoende animo vanuit agrariërs en voldoende mest beschikbaar. • Ongeacht subsidies en bijmengverplichting is het een haalbaar businessmodel waarbij het groengas voor een marktconforme prijs aangeboden kan worden. • Een locatie van ca. 2-3 ha waarop bedrijfsactiviteiten zijn toegestaan binnen het omgevingsplan in milieucategorie 4 of hoger is cruciaal voor het vervolg van het project. • Een Energiegemeenschap is een goed en passend governance model. Rol VDS2030 Status Communicatie Behaalde resultaten Budget Kansen en risico’s

Wat nemen we mee in de toekomst

Projectlid, in samenwerking met Mook & Middelaar, Gennep en Berg en Dal Lopend Vakblad Stal & Akker, LinkedIn, agrariërs persoonlijk benaderd Rapport voorverkenning, presentatie VerduurSAMEN2030, CDOKE - Klimaat & milieu: reductie van ammoniak, methaan, CO₂, geur en fijnstof. - Energie: invulling warmteplan, stabiele energievoorziening en prijzen, lokale bijmengverplichting. - Landbouw: circulaire landbouw, betere bodem- en waterkwaliteit, nieuwe verdienmodellen. - Sociaal & economisch: bestaanszekerheid agrariërs, werkgelegenheid, samenwerking. Er wordt een collegevoorstel geschreven voor de vervolgfase van dit project.

Subsidiechecker

Besparing

Om nog meer inzicht te bieden in de subsidies van VerduurSAMEN2030 is de subsidiechecker toegevoegd aan de website. Door gegevens van de woning in te vullen, de gekozen maatregelen en het te isoleren oppervlakte wordt een inschatting gemaakt van het subsidiebedrag. De subsidiechecker wordt in Q1 2026 uitgebreid met de ventilatiesubsidie. Rol VDS2030 Status Communicatie Behaalde resultaten Budget Kansen en risico’s

Wat nemen we mee in de toekomst

Projectleider Lopend, doorontwikkeling in Q1 2026 Website Subsidiechecker widget op website VerduurSAMEN2030 Nationaal Isolatie Programma De subsidiechecker geeft een eerste indicatie wat er aan subsidie aangevraagd kan worden, de definitieve berekening vind pas plaats bij het indienen van de aanvraag. -

Voorverkenning Energyhub Flammert

Innovatie

De werkgroep Duurzaam de Flammert heeft in samenwerking met de industriële kring en VerduurSAMEN2030 subsidie aangevraagd voor verkennend onderzoek voor een Energy Hub op de Flammert. Deze subsidie is door de Provincie Limburg toegekend. Enkele ondernemers zijn al geïnterviewd over hun stroomverbruik, netcongestie, duurzaam transport en aanverwante onderwerpen. De overige ondernemers hebben een brief ontvangen dat ook zij binnenkort gecontacteerd worden voor een gesprek. Het doel is om een helder beeld te krijgen van de huidige situatie: waar liggen de kansen voor directie actie en waar is behoefte aan oplossingen op de langere termijn. Rol VDS2030 Status Communicatie Behaalde resultaten Budget Kansen en risico’s

Wat nemen we mee in de toekomst

Projectlid Lopend via een brief aan ondernemers op de Flammert Subsidie Provincie Limburg toegekend, brieven verzonden Subsidie Provincie Limburg via industriële kring, VerduurSAMEN2030 budget Door met alle ondernemers op de Flammert in gesprek te gaan kan een totaalbeeld gevormd worden van de potentie voor een Energyhub, kunnen direct bespaaradviezen gegeven worden door een adviseur, kunnen andere vraagstukken, kansen en wensen naar boven komen en kan de samenwerking op de Flammert versterkt worden. Een risico is dat we niet alle ondernemers kunnen bereiken, omdat het bijvoorbeeld niet in hun drukke bedrijfsvoering past of momenteel niet hun prioriteit heeft. Wij gaan ons hierin flexibel opstellen, zodat er toch een gesprek kan plaatsvinden. Daarnaast hebben wij de belangen voor de Flammert (en daarmee voor alle ondernemers) in de brief reeds benoemd. -

Samenvatting projecten april-november

-

-

-

-

3 nieuwe energiecoaches en 1 expertisecoach zijn na de zomer gestart. VerduurSAMEN2030 en Energielandgoed Wells Meer waren te zien in het RTL programma Klimaatbewust werkt. Vier sportverenigingen hebben hun accommodaties verduurzaamt en hun leden promoten duurzaamheid middels posters en viltjes in de kantines. RES: o Regionaal Energiebeeld is opgesteld. Raad wordt hier binnenkort verder over geïnformeerd. o COW Groen Gas bestaat niet meer. Dit onderwerp gaat verder binnen de werkgroep Warmte. Er heeft een warmtetour plaatsgevonden waarbij actuele warmtevragen en thema’s zijn opgehaald bij alle gemeenten van Noord en Midden Limburg. o COW Boeren met Energie zet in Q1 2026 in op ondersteuning bij gebruik van het Dashboard en de Kennisbank, op Dashboard-ambassadeurs per sector, gaan in gesprek met agrariërs over kansen en mogelijkheden, gaan kijken hoe dit onderwerp structureel bij de RES ondergebracht kan worden en ronden dit project uiterlijk april af. o Op 20 mei 2025 is de voortgangsrapportage Regionale Energiestrategie Noorden Midden-Limburg 2025 en een bijbehorende Raadsinformatiebrief met uw raad gedeeld. o Op 15 september 2025 heeft uw raad kennisgenomen van de ontwerpbegroting RES NML 2026 en besloten geen zienswijze in te dienen. In december wordt het definitief vastgesteld.

o In de afgelopen periode hebben we regelmatig ondersteuning gekregen van de RES in de lobby voor het ELWM richting de netbeheerders. o Op 1 oktober was VerduurSAMEN2030 aanwezig op de RES Vooruitdag. o In november heeft VerduurSAMEN2030 tijdens een Kennissessie van de RES NML gepresenteerd over ons programma, communicatiestrategie, voorbeelden van campagnes en praktische tips voor communicatie en gedragsverandering op het gebied van duurzaamheid. o Bergen neemt deel aan de pilot ‘met energie op weg naar energiekere gemeenschappen’ van de Regio Noord Limburg. Verkennend onderzoek is uitgevoerd. Op het gebied van natuurvriendelijk isoleren zijn tijdelijke mitigerende maatregelen getroffen en ontheffingsaanvragen ingediend voor het pilot project. Verder zijn voor de provinciale compensatieopgave locaties in kaart gebracht en worden op initiatief van VerduurSAMEN2030 extra vleermuisverblijven gerealiseerd door de inwoners de mogelijkheid te bieden om (gratis) vleermuiskasten aan te vragen en plaatsen. De afgelopen periode zijn er 101 subsidieaanvragen goedgekeurd. In totaal zijn er 270 subsidieaanvragen goedgekeurd. o Waar 11 andere gemeenten pas in november ’25 zijn gestart met subsidies voor isolatie, zijn wij in 2024 al begonnen met subsidies verstrekken vanuit het Nationaal isolatieprogramma. Ook hebben wij meer subsidiemogelijkheden zoals o.a. ventilatiesubsidie.

VerduurSAMEN2030 nam deel aan de Groen Markt in Afferden op 4 oktober. Begin oktober kwam de vijfde editie van de VerduurSAMEN2030-krant uit.

-

-

-

Inwoners van onze gemeente kunnen gebruikmaken van Smart Twin: een slimme digitale tool die woningen analyseert en een persoonlijk verduurzamingsplan opstelt. Ook bied het ons inzicht in o.a. de Energielabels van de woningen in onze gemeente. De 26 leerlingen van groep 7/8 van basisschool ’t Diekske in Afferden ontvingen hun Junior Energiecoach diploma uit handen van wethouder Splinter. De voorverkenning is afgerond van het project Totaal Gebiedsgerichte Mestverwaarding dat we in samenwerking met de gemeenten Mook en Middelaar, Gennep en Berg en Dal hebben laten uitvoeren. Er is voldoende potentie voor de productie van groen gas en dus reden tot vervolgonderzoek. Er is op de website van VerduurSAMEN2030 een subsidiechecker geplaatst die kan berekenen hoeveel subsidie een inwoner voor de isolatiemaatregelen kan krijgen. De werkgroep Duurzaam de Flammert heeft in samenwerking met de industriële kring en VerduurSAMEN2030 subsidie toegekend gekregen voor verkennend onderzoek naar een Energyhub op de Flammert. De eerste gesprekken met ondernemers hebben plaatsgevonden en de overige ondernemers hebben een brief ontvangen voor een gesprek.

B) Monitoring (april t/m november) Nieuwsbrief Aantal inschrijvingen: 2011 50 nieuwe inschrijvingen Rondgestuurd: 3x verstuurd in deze periode, gemiddeld 35% heeft de mail geopend.

Website Website bezoekers: 6.129 Meest bezochte pagina: doe-het-zelfsubsidie met 2.364 paginabezoeken. Gemiddelde tijd besteed per bezoek: 4:03 minuut

Instagram Aantal volgers: 83 Nieuwe volgers: 0 Aantal berichten: ± 1 per week Bericht met grootste bereik: 208, Promo herhaling uitzending Klimaat Bewust werkt (19 mei)

Facebook Pagina likes: 283 Nieuwe volgers: 1 Aantal berichten: ± 1 per week Bericht grootste bereik: 355, ‘Het belang van ventileren’ (14 nov.)

Media In deze tijdsperiode is vier keer gebruikgemaakt van de Energie-Update in de Maasduinen Courant. Deze Energie-Updates kende de volgende momenten en onderwerpen: ◼ ◼ ◼ ◼

15 mei – volledige spread met veel gestelde vragen en subsidieoverzicht 26 juni – oproep nieuwe energiecoaches, aangepaste openingstijden Energiehuis 10 juli – Groene Gereedschapskist en tips om slim om te gaan met zonneenergie 7 augustus – Kleine energiebesparende maatregelen subsidie

Woningscans (incl. warmtescans) Door energieadviseur en energiecoaches. 85

75

35

apr25 -nov25

9

okt 24 - mrt 25

apr 23-sep 23

16

apr 24 - sep 24

13

okt 23-mrt 24

14

dec 22-mrt23

27

aug 22-nov 22

18

apr 22- jul 22

aug 21-nov 21

19

dec 21-mrt 22

19

21

apr 20-jul 21

nov 20- mrt 21

53

jul 20-okt 20

90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

Aantal woningscans per RIB periode

Gedurende de zomerperiode zijn er minder aanvragen voor woningscans. We zien over het algemeen een duidelijk verschil tussen koude en warme periodes. Dit komt o.a. doordat de warmtebeeldcamera enkel bij winterse temperaturen gebruikt kan worden.

Bezoekers Energiehuis Van april t/m november 2025 zijn er 157 bezoekers geweest in het Energiehuis. 350

309

300 250 200 150

100 50

60

88

93

79 24

53

49

116

148

175 117

112

211 147

157

26

0

Bezoekersaantallen Energiehuis per RIB periode

Energielabels – Smart Twin (uitdraai november 2025)

De opgave voor eind 2026 is ervoor te zorgen dat alle energielabels in de gemeente D of hoger zijn. Momenteel voldoet volgens de huidige cijfers al 80% van de woningen hieraan. Komend jaar gaan we ons dus weer richten op de huizen met de labels E, F en G. Het verduurzamen van de woning kan niet opgelegd worden, maar we kunnen het wel stimuleren met subsidies, advies, inzicht en bijbehorende communicatie. Smart Twin zal de komende periode aangevuld worden met beschikbare informatie zodat er een nog betere inschatting gemaakt kan worden van de energielabels.

Zonnepanelen telling In de gemeente Bergen heeft een zonnepanelen telling plaatsgevonden. Het betreft hier alle zonnepanelen van particulieren en bedrijven tezamen. Eigen telling zonnepanelen (2024) Totaal aantal adressen: 5.823 Aantal adressen met panelen: 3.578 Aantal zonnepanelen: 75.790 Opwek capaciteit: 67 TJ Benut dakoppervlak: 11 ha

Enexis (jan 2022) 10 grote opwek installaties (0,025 TJ) Potentie grote daken: 4 ha Potentie kleine daken: 12 ha

Aantal zonnepanelen Gemeente Bergen 90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2012

2014

2016

2018

2020

2022

2024

2026

Verwachtingen De verwachting zal zijn dat deze enorme groei van de afgelopen jaren zal afnemen. Dit door het (waarschijnlijk) wegvallen van de salderingsregeling en de problemen rondom netcongestie. Om zonnepaneelgebruikers te ondersteunen gaan we in 2026 weer een communicatiecampagne inzetten op het gebruik van de eigen zonnestroom en zetten we in op de ontwikkeling van een Energiegemeenschap (dit maakt energie delen mogelijk). Huurwoningen Woningcorporatie Destion had in november 2022 op 33% van hun huurwoningen zonnepanelen liggen. Dit percentage is ondertussen flink verhoogd, in maart 2025 was 84% van de huurwoningen van zonnepanelen. De overige 16% zijn van bewoners die geen zonnepanelen wilden, nooit hebben gereageerd of daken die hiervoor niet geschikt zijn.

Monitoring tussenstand programma VerduurSAMEN2030 Disclaimer: de monitoring is nog hetzelfde als de vorige RIB, er heeft geen nieuwe monitoring plaats gevonden omdat er geen nieuwe cijfers beschikbaar zijn. Hieronder worden de vooraf gestelde doelen van het VerduurSAMEN2030 programma geëvalueerd en wordt per doel een korte toelichting gegeven. De doelen zijn gebaseerd op gegevens uit 2012 en zullen naar aanleiding van deze gegevens geëvalueerd worden. Een kanttekening die gemaakt moet worden is dat de cijfers die gebruikt zijn voor deze evaluatie, van onder andere de Klimaatmonitor, helaas maar reiken tot 2022, 2023 en enkele tot 2024. Door de vele acties van VerduurSAMEN2030 en algemene aandacht voor verduurzamen is de verwachting dat de behaalde resultaten nog positiever uitpakken. Ambitie VerduurSAMEN2030 Doel 1. Bergen energieonafhankelijk in 2030 (1740 TJ) De totale opgave van de gemeente is om in 2030 energieonafhankelijk te zijn. Deze ambitie is onderverdeeld in grootschalige opwekking, kleinschalige opwekking, innovatie en besparing. Onderstaande diagram geeft het uitgangspunt en de tussenstand weer.

Voortgang kleinschalige opwekking, innovatie en besparing (857 TJ) De totale opgave voor kleinschalige opwekking, innovatie (restopgave) en energiebesparing bedraagt 857 TJ. De verwachte opwek van het ELWM van 883 TJ is hierin niet meegerekend. Dankzij het hogere rendement van de zonnepanelen van het ELWM is al 170 TJ van de restopgave ingevuld. Daarnaast is er 313 TJ gerealiseerd via besparingen en kleinschalige opwekking. Samen komt dit neer op 483 TJ van de totale opgave van 857 TJ. Dit betekent dat we nu 56% van het doel hebben bereikt. We liggen hiermee goed op koers.

C) Planning en Vooruitblik In onderstaande tabel staat een overzicht van activiteiten waarmee we op korte en lange termijn aan de slag gaan. Een aantal projecten lopen al, deze zijn bij terugblik al uitgelicht. Op de projecten die nog moeten starten geven we een korte toelichting. Projecten Energiegemeenschap Gerichte communicatie over isolatie voor woningen met label E, F en G Communicatiecampagne gebruik zonnestroom Afronden en evaluatie programmaperiode 2 Opstellen nieuwe programmaperiode Warmteprogramma schrijven Onderzoek subsidie thuisaccu Stimuleren energiebesparing bedrijven RUD en RES

Uitvoeringsperiode 2026 2026 2026 2026 2026 2026 2026 2023 t/m 2026

• Energiegemeenschap In Bergen starten we komend jaar met het opzetten van een energiegemeenschap. Vanaf 2026 is het, door een wijziging van de energiewet, mogelijk energie te delen middels een energiegemeenschap. Energiegemeenschappen zijn samenwerkingen tussen inwoners, bedrijven en de gemeente om lokaal energie op te wekken, te delen en slim te gebruiken. Het belang hiervan is groot: - Versterken sociale cohesie. - Lagere energiekosten voor inwoners en bedrijven. - Lokaal eigendom en zeggenschap over de lokaal opgewekte energie. - Lokale economische voordelen door investeringen en werkgelegenheid. - Meer regie op de energietransitie en oplossingen voor netcongestie. - Toegang tot subsidies van Rijk en EU, die vooral actieve gemeenten belonen. - Vertrouwen en draagvlak door zichtbare, verbindende lokale projecten. Door een energiegemeenschap creëren we een fundament voor een toekomstbestendige energie-infrastructuur en creëren we maatschappelijke én economische meerwaarde. • Gerichte communicatie over isolatie voor woningen met label E, F en G Middels het programma Smart Twin hebben we de energielabels beter in beeld en kunnen wij gerichter communiceren. Het komende jaar gaan wij inzetten op het informeren, adviseren, ondersteunen en stimuleren om over te gaan op isoleren en verbeteren van het energielabel.

• Communicatiecampagne gebruik zonnestroom Met het oog op de salderingsregeling die verdwijnt en de netcongestie willen we voortborduren op de eerdere campagne “Tijd voor ijs? Dan is wassen wijs!”. Hiermee willen we het gebruik van de eigen opgewekte zonnestroom stimuleren. • Afronden en evaluatie programmaperiode 2 In 2026 ronden we programmaperiode 2 af en schrijven we een evaluatie over de afgelopen 4 jaar. • Opstellen nieuwe programmaperiode Voor de nieuwe en laatste programmaperiode wordt een plan opgesteld. • Warmteprogramma schrijven In opvolging van de transitievisie warmte zijn wij verplicht een warmteprogramma te schrijven. In het warmteprogramma wordt beschreven wat de aanpak van de Gemeente Bergen is op het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving.

• Onderzoek subsidie thuisaccu In 2026 gaan we onderzoeken of een subsidie op thuisaccu’s binnen het programma past. Draagt dit bij aan de doelen en is het van meerwaarde voor onze inwoners? • Stimuleren energiebesparing bedrijven RUD en RES Vanuit de RES is de ondersteuning voor MKB-bedrijven op het gebied van energieadviezen georganiseerd. Daarvoor kunnen bedrijven contact opnemen met Stichting Groene Economie Limburg. Vanuit de RUD wordt toegezien op de naleving van de energiebesparingsvoorschriften bij bedrijven. De inzet van de RUD LN kan deels gefinancierd worden met extra middelen die daarvoor vanuit het Rijk beschikbaar zijn gesteld.

Bijlage 1: Projectbudget VerduurSAMEN2030 Projectbudget Post

Bedrag

Periode

In begroting gemeente

€ 200.000,-

2025

Subsidiestromen Het projectbudget wordt aangevuld met een aantal subsidieregelingen vanuit het Rijk. Subsidie

Bedrag

Periode

Specifieke Uitkering Energiearmoede tranche 2 Nationaal Isolatieprogramma 2023 Subsidie provincie Limburg; Aanjagen

€ 159.590,-

Januari 2022 t/m dec 2026

€ 197.100,-

t/m 31 december 2028

€ 100.000,-

2023-2026

€ 106.389,-

t/m 31 december 2026

€ 150.380,-

t/m 31 december 2028

€ 113.880,-

t/m 31 december 2028

€ 1.029.606,-

t/m 31 december 2028

€ 747.925,-

t/m 31 december 2028

€ 35.000,Gereserveerd voor projecten VerduurSAMEN 2030

2025-2027

gemeentelijke projecten verduurzaming woningen

Specifieke Uitkering Energiearmoede Energiefixers Nationaal Isolatieprogramma 2023 ophoging Nationaal Isolatieprogramma 2024 ophoging Nationaal Isolatieprogramma 2024 2e tranche Nationaal Isolatieprogramma 2025 3e tranche Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) Toelichting Uit begroting gemeente Specifieke Uitkering Energiearmoede Nationaal Isolatieprogramma

Wordt benut ter dekking van personele kosten en waar nodig aangevuld met middelen vanuit de beschikbare subsidiestromen. De bijdrage is bedoeld voor het verlagen van de energierekening bij inwoners met een lager inkomen. Bedoeld om slecht geïsoleerde woningen (label E, F en G) te isoleren richting de standaard voor woningisolatie. Daarbij dient het programma ook als ondersteuning van mensen bij het nemen van energiebesparende maatregelen en het verlagen van de energierekening.

Energielandgoed Wells Meer

D) Grootschalige opwekking - Energielandgoed Wells Meer Het Energielandgoed Wells Meer (ELWM) is een grootschalig en robuust gebied van ongeveer 400 hectare waar duurzame energie opgewekt wordt met zonnepanelen en windturbines. Het is een plek waar participatie, innovatie, educatie en recreatie samen komen. Door de grootschalige opwekking op één locatie te concentreren, blijven waardevolle en kwetsbare gebieden zoals Nationaal Park De Maasduinen gespaard en geven we een enorme kwaliteitsimpuls aan het gebied Wells Meer. Energielandgoed Wells Meer is van en voor Bergen. We betrekken onze inwoners en bedrijven. Zij hebben niet alleen een rol in de ontwikkeling van het project, maar moeten ook van het Energielandgoed kunnen profiteren. In deze raadsinformatiebrief komen de volgende onderwerpen aan de orde: A) B) C) D) E) F) G) H) I)

Hoofdlijnen april t/m november 2025 Projectbudget Planning Besluitvorming Communicatie Hoofdlijnen ambtelijke en bestuurlijke contacten Risicomanagement Netaansluiting Energielandgoed Wells Meer BV

A. Hoofdlijnen april – november 2025 • We bevinden ons in de vierde fase van het project: de ontwikkelfase. • De aansluiting van het Energielandgoed is bevestigd als provinciaal prioriteitsproject in de pMIEK-lijst 2.0 (Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat), vastgesteld door Gedeputeerde Staten op 1 april 2025. • Uw gemeenteraad heeft op 22 april 2025 een herstelbesluit genomen over het bestemmingsplan ELWM en op 29 april heeft het college een herstelbesluit genomen over de omgevingsvergunning van de windturbines. • Op 12 augustus 2025 heeft Gedeputeerde Staten definitief besloten om de projectprocedure te starten voor de aanleg van de kabel en het station VenrayWells Meer. • Op 24 september 2025 heeft de Raad van State een definitieve uitspraak gedaan over het bestemmingsplan, waarmee het plan nu onherroepelijk is. • Met de vaststelling van het bestemmingsplan kan de onteigeningsprocedure worden afgehandeld. • Er heeft op 2 juli, 26 augustus, 29 september en 25 november een bestuurlijk overleg m.b.t. de aansluiting van de hoogspanningskabel en het station plaatsgevonden met TenneT, Enexis, Provincie Limburg, Venray en gemeente Bergen. Zie paragraaf H Netaansluiting.

24

•

B. Projectbudget Uw gemeenteraad heeft op 9 februari 2021 een krediet beschikbaar gesteld van € 2.150.000 voor fase 4. Vastgesteld budget per fase Fase 1 - afgerond

558.000

Fase 2 - afgerond

1.300.000

Fase 3 - afgerond

1.020.000

Fase 4

2.150.000

Gehele projectbudget

5.028.000

Totaal kredieten

Totaal uitgaven 2018 t/m 31-10-2025 4.115.312

5.028.000

Restantkrediet 912.688*

*De kosten die gemaakt zijn voor de aankoop van de gronden (ca. €250.000), dienen nog te worden verrekend. Dit wordt aan uw raad voorgelegd als de pachtonderhandelingen zijn afgerond.

• Op 25 oktober 2024 heeft het project een beschikking ontvangen van €166.949,00 CDOKE subsidie voor planfinanciering zonneweiden en windpark. • De doorlooptijd van TenneT en Enexis betreffende de ontsluiting van het ELWM, zet het projectbudget zwaar onder druk. Zodra er meer duidelijkheid is hoe en of de netbeheerders het proces voort willen zetten, zullen de budgetten herijkt worden. C. Planning • De overall planning hangt af van de timing van beschikbaarheid van de transportcapaciteit voor teruglevering voor het Energielandgoed. Deze beschikbaarheid is afhankelijk van: 1) de planning van de te realiseren netwerkverbinding tussen Venray en de gemeente Bergen. Dit hangt af van het verloop van de projectbesluit-procedure, waarvoor de Provincie Limburg bevoegd gezag is. 2) de planning van benodigde netverzwaringen Venray-Boxmeer en station Boxmeer, deze procedures lopen inmiddels. 3) de ontwikkeling van de interesselijst & transportclaimlijst van Enexis met betrekking tot de projecten die in aanmerking komen voor de transportcapaciteit voor teruglevering. • Alhoewel er nog geen definitieve planning ligt voor de aanleg van de kabel Venray-Wells Meer en het hoogspanningsstation (dit is o.a. afhankelijk van het verloop van de projectbesluitprocedure), geven TenneT en Enexis aan dat de aansluit- en transportcapaciteit en IBN omstreeks 2032 beschikbaar zal zijn.

•

D. Besluitvorming Op 22 april heeft uw raad het herstelbesluit voor het bestemmingsplan Energielandgoed Wells Meer vastgesteld. Op 29 april heeft het college van B&W het herstelbesluit voor de omgevingsvergunning van de geplande windturbines vastgesteld.

25

Deze besluiten waren nodig vanwege de uitspraak van de Raad van State van 24 december 2024. Daarin stond dat de plannen voor het Energielandgoed mogen doorgaan, maar dat de gemeente eerst op twee punten aanpassingen moest doen: een betere onderbouwing van de geluidsnormen voor windturbines en extra landschappelijke inpassing bij een woning. De gemeente heeft daarop het bestemmingsplan aangevuld met twee bijlagen (over landschappelijke inpassing van omwonende en over geluidsnormen), en de omgevingsvergunning aangepast met een uitgewerkte onderbouwing en een aangepast geluidsvoorschrift. De stukken van beide herstelbesluiten lagen van donderdag 8 mei tot en met woensdag 18 juni ter inzage. De Raad van State heeft op 24 september geoordeeld dat de herstelbesluiten voldoen aan de gestelde eisen. Daarmee is het bestemmingsplan met de daarbij horende vergunningen nu onherroepelijk. De gemeente moet proceskosten en griffierechten vergoeden aan 3 appelanten, dit betreft in totaal €7.070,50. • Op 1 april heeft Gedeputeerde Staten het provinciale Meerjarenprogramma Infrastructuur, Energie en Klimaat (pMIEK) 2.0 voor Limburg vastgesteld. Dit programma biedt een overzicht van de keuzes die worden gemaakt voor het toekomstige energiesysteem en hoe de provincie de energietransitie realiseert. De aansluiting voor het Energielandgoed Wells Meer staat op de lijst met prioriteitsprojecten.

• Op 12 augustus 2025 heeft Gedeputeerde Staten besloten tot het starten van de projectprocedure voor de aanleg van de kabelverbinding Venray–Wells Meer en het hoogspanningsstation. • Op 25 november 2025 heeft het college van B&W ingestemd met het indienen van een zienswijze namens de Gemeente Bergen op het concept Investeringsplan Enexis 2026-2035 en het concept investeringsplan Net op Land 2026-2040 van TenneT. De colleges van Mook en Middelaar en Gennep hebben besloten zich aan te sluiten bij onze zienswijze (zie ook paragraaf H. Netaansluiting). E. Communicatie • Op 2 april is er een toelichting gegeven in de Commissie Ruimte en Economie op het herstelbesluit door onze advocaat in de bestemmingsplanprocedure. Tevens is het geactualiseerde risicodossier toegelicht. • Op 23 april is een nieuwsbericht geplaatst over het genomen herstelbesluit op de projectwebsite. Op 8 mei volgde een bericht over de inzage van de besluiten, waarna tevens omwonenden per e-mail zijn geïnformeerd. Op 15 mei zijn de besluiten gepubliceerd in de Maasduinen Courant. • Op 18 mei heeft wethouder Splinter het programma VerduurSAMEN2030 en het ELWM toegelicht in het RTL-programma Klimaatbewust Werkt.

• Naar aanleiding van het besluit van Provincie Limburg om een projectprocedure te starten voor de aanleg van de kabel en het nieuwe hoogspanningsstation, zijn op 10 en 17 september twee inloopbijeenkomsten georganiseerd. Op 27 augustus is hierover een nieuwsbericht geplaatst op de projectwebsite. Tevens is

26

een nieuwsbrief verstuurd, zijn de omwonenden per mail geïnformeerd en is er een bericht geplaatst op de Facebookpagina van VerduurSAMEN2030. • Na de positieve uitspraak van de Raad van State op 24 september zijn - naast het op de hoogte brengen van uw raad, het college en de collega’s - de volgende communicatiemiddelen gebruikt: - een nieuwsbericht op de projectwebsite - de omwonenden zijn per mail geïnformeerd - een bericht op de Facebookpagina van VerduurSAMEN2030 - een bericht op de LinkedInpagina van ELWM - een nieuwsbrief verstuurd • Op 26 november 2025 is in de commissie Ruimte en Economie een presentatie gegeven over de update van de businesscase ELWM. F. Hoofdlijnen ambtelijke en bestuurlijke contacten • Vanaf 2023 vindt er een regelmatig ambtelijk en bestuurlijk overleg plaats tussen Bergen, Venray, TenneT, Enexis en de Provincie Limburg over de aanleg van de kabel en het hoogspanningsstation. Als gemeenten met de intentie om deel te nemen in het ELWM zijn ook de gemeenten Mook en Middelaar en Gennep hierbij betrokken. Zie hiervoor paragraaf H. Netaansluiting. • Door actieve lobby bij de Provincie, de netbeheerders en de RES NML, staat de aansluiting van het Energielandgoed Wells Meer op de lijst met prioriteitsprojecten van het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat. G.

Risicomanagement • Belangrijkste risico’s op dit moment: - Risico “Geen tijdige fysieke netaansluiting” blijft het belangrijkste risico, vanwege vertraging in de doorloop van procedures m.b.t. tracé en onderstation en aanbesteding en realisatie. Als gevolg van de vertraging van Enexis en TenneT en daaruit volgende verlenging van de ontwikkelfase wordt het risico “budget voor ontwikkeling volstaat niet” ook reëel. Ook heeft dit mogelijk gevolgen voor de businesscase. - Marktrisico’s: Door prijsontwikkelingen in de markt is de kans op optreden groot. Dit kan zowel positieve als negatieve effecten hebben. Momenteel is de prijs voor zonne-energie bijvoorbeeld ongunstig, maar op het moment dat het Energielandgoed wordt gefinancierd en gerealiseerd, kan dit juist gunstig uitpakken door een beter gebalanceerd elektriciteitsnet. Dit scenario wordt door verschillende gespecialiseerde marktpartijen geprognosticeerd. Daarnaast dalen de prijzen van zonnepanelen en batterijen nog steeds, wat een positief effect heeft. Marktpartijen verwachten dat de daling van batterijprijzen nog enige tijd doorzet, terwijl voor zonnepanelen wordt voorzien dat de bodem van de markt binnenkort bereikt is. Geopolitieke onrust kan uiteraard daarentegen (tijdelijk) negatieve gevolgen hebben, doordat prijzen stijgen.

Dit risico wordt deels gemitigeerd door de structuur van de SDE++ (of een vervangende subsidiestructuur die momenteel in ontwikkeling is), die meebeweegt met marktontwikkelingen. Verder zijn er nog optimalisatiemogelijkheden binnen de huidige businesscase. • De risico’s “Raad van State acht beroep tegen bestemmingsplan en vergunningen Gegrond” en “Planning van definitieve uitspraak duurt lang” zijn komen te vervallen.

27

H. Netaansluiting • De stuurgroep aansluiting/station Venray-Wells Meer heeft in deze periode vier keer vergaderd: op 2 juli, 26 augustus, 26 september en op 25 november. Doel van deze stuurgroep is het momentum en de timing van de realisatie van het Energielandgoed af te stemmen op de werkzaamheden, investeringen en realisatie van de kabels en het station door TenneT en Enexis. Dit om voor alle partijen desinvesteringen te voorkomen en de investeringen zoveel mogelijk op elkaar aan te laten sluiten. • Zoals eerder genoemd, heeft Gedeputeerde Staten op 12 augustus 2025 besloten om te starten met de projectprocedure voor de aanleg van de 150kVkabelverbinding tussen Venray en het Energielandgoed Wells Meer, inclusief het nieuwe hoogspanningsstation op het landgoed. Dit besluit markeert het formele begin van de ruimtelijke procedure die nodig is om de aansluiting van het Energielandgoed op het landelijke elektriciteitsnet mogelijk te maken. TenneT is, als aanvrager van het projectbesluit, inmiddels voortvarend aan de slag met het opstellen van de stukken die nodig zijn voor de formele start van de projectbesluitprocedure. • Voor de start van deze procedure heeft Provincie Limburg het ‘Startdocument projectprocedure aansluiting Energielandgoed Wells Meer’ opgesteld. Dit document lag ter inzage van 26 augustus tot en met 6 oktober.

• De Provincie en TenneT organiseerden twee inloopbijeenkomsten: - Woensdag 10 september 2025 in De Buun in Well - Woensdag 17 september 2025 in Hotel Asteria in Venray Deze bijeenkomsten zijn door de provincie opgezet met als doel om inwoners laagdrempelig te informeren over het projectbesluit, over de volgende stappen in het proces en de rol van de betrokken partijen. De opkomst was goed (ca. 35 personen per bijeenkomst) en de avonden verliepen in prettige sfeer. • Op 25 november 2025 heeft het college van B&W ingestemd met het indienen van een zienswijze op de concept investeringsplannen van Enexis en TenneT. De consultatieversies van deze plannen lagen ter inzage van 1 november tot en met 28 november 2025. Deze plannen zijn van goot belang voor de aansluiting (kabel Venray-Well en het hoogspanningsstation) van Energielandgoed Wells Meer. Ondanks de tot nu toe goede samenwerking, afspraken en overeenkomsten, is het project van de aansluiting van ELWM niet opgenomen in de conceptinvesteringsplannen van de netbeheerders. Enexis verschaft ons geen duidelijkheid over wat de consequentie hiervan is, TenneT en Enexis werken nog wel door aan het project. Er is een zienswijze ingediend op beide investeringsplannen. Deze zienswijzen zijn ook onderschreven door de colleges van gemeente Mook en Middelaar en Gennep.

Deze gemeenten hebben, samen met gemeente Venray, de intentie uitgesproken om deel te nemen aan het Energielandgoed Wells Meer. Gemeente Venray heeft een eigen zienswijze ingediend, waarin ook een gedeelte is opgenomen over het Energielandgoed Wells Meer. Provincie Limburg heeft in haar zienswijze alle pMIEK 2.0 projecten onder de aandacht gebracht, daaronder valt ook de aansluiting van het ELWM. De RES NML heeft tevens een zienwijze ingediend op de plannen van de netbeheerders, waarin ook het ELWM als belangrijk project wordt aangemerkt.

28

We zijn over de aansluiting en het ontbreken daarvan in het investeringsplan actief in gesprek met alle betrokken partijen, op bestuurlijk overleg zijn de gesprekken nog steeds gaande. In het laatste bestuurlijk overleg heeft Enexis aangegeven dat ELWM niet terugkomt in het huidige IP, maar dat er wordt doorgewerkt aan de voorbereidingen. Enexis zal in het eerste kwartaal van 2026 een definitief standpunt innemen over het vervolgen van de werkzaamheden.

I. BV Energielandgoed Wells Meer • BV Energielandgoed Wells Meer heeft eenzelfde zienswijze als de Gemeente Bergen ingediend op de investeringsplannen van de netbeheerders. • De BV is voornemens een verzoek bij RVO in te dienen om de SDE-beschikking voor het zon- en windproject in te trekken. Er kan niet voldaan worden aan de voorwaarde om een bewijs van opdrachtverlening vóór 31 december 2025 te verstrekken.

BIJLAGEN: - BIJLAGE 1: RISICODOSSIER FASE 4, VERSIE NOVEMBER 2025

29