Document · PDF

Programmabegroting 2026

Gemeenteraad 10 november 2025, gemeente BergenBij agendapunt: Voorstel tot vaststellen van de Programmabegroting 2026;29.772 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting 2026 Inclusief meerjarenperspectief 2027-2029

Gemeente Bergen Provincie Limburg

PROGRAMMABEGROTING 2026 Inclusief meerjarenperspectief 2027-2029

GEMEENTE BERGEN

Gemeente Bergen Postbus 140 5854 ZJ Bergen Tel: 0485 - 34 83 83 Fax: 0485 - 34 28 44 Bezoekadres: Raadhuisstraat 2, Bergen Internet: www.bergen.nl E-mail: info@bergen.nl De links van sociale media www.facebook.com/gemeentebergen www.instagram.com/gemeenteBergen_l/

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................................................3 Deel 1 Algemeen .....................................................................................................................................5 Aanbiedingsbrief ....................................................................................................................................5 Start begroting ..........................................................................................................................................5 Nieuw beleid .............................................................................................................................................6 Maatregelen ..............................................................................................................................................8 Samenvatting ............................................................................................................................................8 Deel 2 De programma's ....................................................................................................................... 10 Programma 1 Samenleving ................................................................................................................

11 1.1 Thema Vitale gemeenschappen ...................................................................................................... 11 1.2 Algemene basisvoorzieningen ........................................................................................................ 12 1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen ...................................................................................................... 14 Programma 2 Ruimte en Economie ................................................................................................... 17 2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid ..................................................................................................... 17 2.2 Thema Openbare Ruimte ................................................................................................................ 20 2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling ..................................................................................................... 23 2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme ...................................................................................... 25 Programma 3 Bestuur en Financiën ................................................................................................. 28 3.1 Thema Algemeen Bestuur ...............................................................................................................

28 3.2 Thema Publieke Dienstverlening ..................................................................................................... 29 3.3 Thema Veiligheid ............................................................................................................................. 30 3.4 Thema Financiën ............................................................................................................................. 32 3.5 Thema Overhead ............................................................................................................................. 33 Samenvatting begroting ..................................................................................................................... 35 Deel 3 De Paragrafen ........................................................................................................................... 36 Paragraaf A Lokale Heffingen ............................................................................................................... 37 Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................... 44 Paragraaf C Onderhoud Kapitaalgoederen ...........................................................................................

51 Paragraaf D Financiering ....................................................................................................................... 55 Paragraaf E Bedrijfsvoering ................................................................................................................... 59

Paragraaf F Verbonden Partijen ............................................................................................................ 67 Paragraaf G Grondbeleid ...................................................................................................................... 78 Paragraaf H Openbaarheid ................................................................................................................... 81 Bijlagen ................................................................................................................................................. 82 Bijlage 1 Staat formatie en bezetting ..................................................................................................... 83 Bijlage 2 Reserves en voorzieningen .................................................................................................... 84 Bijlage 3 Opbouwtabel algemene uitkering ........................................................................................... 88 Bijlage 4 Staat beschikbaar gestelde investeringskredieten ................................................................. 90 Bijlage 5 Balansprognose ......................................................................................................................

92 Bijlage 6 Incidentele baten en lasten ..................................................................................................... 93 Bijlage 7 Overzicht baten en lasten ....................................................................................................... 97 Bijlage 8 EMU Saldo .............................................................................................................................. 98 Bijlage 9 Taakvelden matrix .................................................................................................................. 99 Bijlage 10 Portefeuilleverdeling ........................................................................................................... 102 Bijlage 11 Beleidsindicatoren .............................................................................................................. 106 Bijlage 12 Lijst met afkortingen............................................................................................................ 108 Bijlage 13 Begroting griffie 2026.......................................................................................................... 111

Deel 1 Algemeen Aanbiedingsbrief Geachte raadsleden, Hierbij presenteren we de laatste begroting van deze raadsperiode. De begroting 2026 sluit met een positief saldo. In het meerjarenperspectief 2027-2029 zijn de effecten van het doorschuiven van het ravijnjaar naar 2028 en de effecten van de septembercirculaire zichtbaar. Voor de jaren 2027 en 2029 kan een positief saldo gepresenteerd worden, waarmee bezuinigingen nog steeds niet aan de orde zijn. Wij zijn er trots op dat in de afgelopen jaren nagenoeg alle ambities uit het coalitieprogramma opgepakt en gerealiseerd zijn. In verband met de komende gemeenteraadsverkiezingen bieden wij een begroting aan die zoveel mogelijk beleidsarm is. In deze begroting wordt daarom slechts een beperkt voorstel voor nieuw beleid gedaan. We anticiperen op teruglopende inkomsten uit het Gemeentefonds, ondermeer door inkomsten en uitgaven op het gebied van toerisme en recreatie in balans te brengen. Dit maakt dat de gemeente er financieel gezond voor staat. Wij informeren de gemeenteraad op vaste momenten in het jaar. De momenten waarop dat gebeurt en de manier waarom is vastgelegd in de verordening financieel beleid, beheer en organisatie (artikel 212 Gemeentewet) zoals die op 11 februari 2025 is vastgesteld door de gemeenteraad.

Start begroting Startpunt voor het maken van de begroting is de Kadernota 2026. In de Kadernota geven we aan welke uitgangspunten we toe zullen passen bij het opstellen van de concept begroting. Ook wordt met de raad overleg gevoerd over eventuele beleidswensen die bestaan. Deze zogeheten ophaalsessie is gehouden op 20 mei 2025. Tegelijk met het behandelen van de Kadernota 2026 op 8 juli 2025 is het effect van de meicirculaire Gemeentefonds gepubliceerd. Het Rijk gaat er vanuit dat de kosten voor zowel Jeugdzorg als WMO in de toekomst gaan dalen door effectuering Hervormingsagenda (Jeugd) en opnieuw invoeren abonnementstarief (WMO). Via de meicirculaire geeft het Rijk aan dat deze twee maatregelen nu nog onvoldoende effect hebben voor gemeenten, maar in de toekomst wel tot lagere kosten zullen leiden. Na het presenteren van de Kadernota is de BERAP 2025 samengesteld. Deze BERAP is te beschouwen als een update van de actuele Begroting 2025. Effecten zoals die gepresenteerd zijn in de BERAP hebben veelal een structureel effect. Inmiddels heeft het kabinet haar begroting voor 2026 gepubliceerd op Prinsjesdag. Het effect van de Rijksbegroting voor gemeenten is verwerkt in de septembercirculaire. Uit deze nieuwste informatie blijkt dat gemeenten minder budgetruimte krijgen. In het verleden verwerkten we de septembercirculaire na het opstellen van de concept begroting.

Nu is de informatie al in deze concept begroting opgenomen. In onderstaande tabel is het startpunt van de conceptbegroting in tabelvorm samengebracht. Financiële saldi bij start opstellen Begroting 2026-2029 2026 Saldo Kadernota 2026 inclusief nieuw beleid & meicirculaire

budgettair effect 2027 2028

2029

1.148.208

901.004

110.125

737.121

Effect BERAP 2025

402.883

-31.005

-136.430

-437.179

Effect septembercirculaire 2025

-92.171

-137.821

-196.338

-221.569

1.458.920

732.178

-222.643

78.373

Start concept begroting 2026 - 2029

Nieuw beleid Met het vaststellen van de Kadernota 2026 heeft de raad ingestemd met het voorgestelde nieuwe beleid. De beleidsvoorstellen zoals opgenomen in de Kadernota waren opgedeeld in 3 categorieën en zijn ongewijzigd in deze Begroting 2026 verwerkt. Daarmee zijn deze beleidsvoorstellen vastgesteld. Na het presenteren van de Kadernota zijn er nog een aantal beleidsvoorstellen in beeld gekomen die in onderstaande tabel zijn opgenomen.

Nieuw beleid Begroting 2026

budgettair effect Investering Levensduur

2026

2027

2028

2029

Jeugdconsulent - uitbreiding met 0,8fte

81.194

WMO-consulent - uitbreiding met 0,8fte

73.288

Compensatie van het Rijk

-154.482 -154.482

Uitvoeringsbudget grootschalige uitrol programma VerduurSAMEN2030

100.000

Zorg en veiligheid Jeugd Hervormingsagenda

Vervanging kleine tractor

75.000 15 jaar

6.500

Vervanging klepelmaaier

30.000 15 jaar

2.600

Kwaliteitsimpuls Mosaïque Eenmalige inrichtingskosten

513.000

187.000

Structureel onderhoud

40.000

336.100

149.100

GWWRP

Bezoek Miloslaw

15.000

Telling nieuwe beleidswensen Begroting 2026

668.000

Zorg en veiligheid Jeugd Conform hetgeen besproken is bij de raadsbijeenkomst van 24 april 2025 rondom het thema veiligheid, wordt een raadsvoorstel uitgewerkt rondom het onderwerp 'zorg en veiligheid jeugd'. Hervormingsagenda De Hervormingsagenda Jeugd (2023-2028) biedt een pakket maatregelen met als doel verbetering van de jeugdzorg alsmede het financieel gezond blijven van de jeugdzorg. Gemeenten en Rijk investeren structureel om de kwaliteit en effectiviteit van de jeugdzorg te vergroten. Het betreft nieuwe taken. Er zal extra geïnvesteerd worden om de volgende doelen te behalen: - Inzet op het voorkomen van jeugdzorg. - Opzetten van lokale teams op basis van het Richtinggevend Kader opgesteld door de VNG welke ervoor dienen te zorgen dat zorg laagdrempelig, integraal en dichtbij huis kan worden geboden. - Jeugdzorg en onderwijs dienen nauwer te gaan samenwerken. - Er moet meer domein overstijgend gewerkt gaan worden, dat wil zeggen dat Jeugd, WMO en PW alsmede externe organisaties de samenwerking gaan intensiveren. - Residentiële zorg dient teruggebracht te worden door middel van effectieve en preventieve ambulante inzet van zorg door consulenten.

Integraliteit binnen het sociaal domein zal versterkt worden, een zorgvraag staat zelden op zichzelf. De Hervormingsagenda Jeugd zal derhalve ook een flinke impact gaan hebben op de taken van een WMO consulent daar waar het gaat om het verlenen van effectieve en preventieve zorg alsmede een actieve regievoering. Daarnaast vloeit uit de taakstelling van de lokale teams (uitgewerkt in de regiovisie Samen voor veilig) voort dat er door jeugd consulenten en WMO consulenten meer ondersteuning geboden moet worden daar waar veiligheid in het geding is. Naast de regievoering op dit onderdeel zullen er ook interventies geboden moeten worden. Dit alles vraagt om extra capaciteit voor de komende twee jaar, We verwachten dat het Rijk voor 2028 en verder compensatie levert voor de inzet van gemeenten voor het realiseren van de Hervormingsagenda. VerduurSAMEN2030-fase 3 Wij willen het programma VerduurSAMEN doorzetten. Het programma werpt z'n vruchten af. Zo is de doelstelling voor het verminderen van het energieverbruik al behaald. We willen graag de komende jaren (2026-2030) doorpakken. Daarbij past een gelijk budget als de afgelopen jaren. De afgelopen 4 jaar heeft de raad 200.000 euro per jaar ter beschikking gesteld. Om dit budget ook de komende jaren beschikbaar te hebben, vragen wij 100.000 euro per jaar aanvullend.

Vervanging kleine tractor We kijken elk jaar naar eventuele vervangingsinvesteringen. De kleine tractor is inmiddels afgeschreven en we constateren dat de onderhoudskosten de afgelopen jaren toenamen. Dit maakt dat vervanging noodzakelijk is geworden. Vervanging klepelmaaier We kijken elk jaar naar eventuele vervangingsinvesteringen. De klepelmaaier is inmiddels afgeschreven en we constateren dat de onderhoudskosten de afgelopen jaren toenamen. Dit maakt dat vervanging noodzakelijk is geworden. Kwaliteitsimpuls Mosaïque De raad heeft op meerdere momenten gevraagd naar de vergroening van Mosaïque. Dit gebied betreft het hele winkelgebied tussen rijksweg en Oostplint. Het idee is om de toegangswegen met permanente maatregelen aan te kleden en het plein een flexibele inrichting te geven waarbij verplaatsbare natuur geplaatst wordt om het plein voor meerdere soorten gebruiksmogelijkheden geschikt te maken. GWWRP In de zomer van 2025 is gewerkt aan een gecombineerd Wegen, Water en Rioleringsplan. Dit is een unicum in Nederland. Met uw raad is afgesproken dat dit plan nog in 2025 voorgelegd wordt. De financiële consequenties worden na vaststelling van het plan in de begroting verwerkt. Bezoek Miloslaw Al meer dan dertig jaar heeft de gemeente Bergen een stedenband met de Poolse stad Miloslaw.

Vroeger stond de samenwerking in het teken van maatschappelijke hulpverlening, tegenwoordig ligt de nadruk meer op sociale, culturele en toeristische onderwerpen. Met enige regelmaat bezoeken de gemeenten elkaar. In 2024 was een delegatie uit deze Poolse gemeente op bezoek in Bergen. In 2026 staat een bezoek van bestuurders, raadsleden en maatschappelijke organisaties vanuit Bergen aan Miloslaw in de planning.

Maatregelen Om het financiële perspectief voor de toekomst te versterken is het nodig om maatregelen te nemen. Dit maakt dat na de gemeenteraadsverkiezingen ook financiële ruimte beschikbaar is voor het formuleren van nieuw beleid. Maatregelen begroting 2026

budgettair effect 2026

2027

2028

2029

Extra stijging (water)verblijfsbelasting

150.000

250.000

Structurele stijging OZB voor inflatiecorrectie

96.764

193.528

290.292

Telling maatregelen Begroting 2026

246.764

343.528

540.292

Extra stijging (water)verblijfsbelasting We zien de noodzaak om de tarieven voor verblijfsbelasting in de toekomst sterker te laten stijgen. Via Kadernota 2026 heeft uw raad al ingestemd met een stijging van het tarief voor 2026. Het tarief voor het jaar 2026 komt met deze stijging uit op € 1,50 per overnachting. De maatregel die we voorstellen houdt in dat het tarief verder stijgt naar € 1,80 in 2027 en met ingang van 2029 verder stijgt naar € 2,00 per overnachting. Structurele stijging OZB Met het vaststellen van Kadernota 2026 heeft uw raad ingestemd met het toepassen van inflatiecorrectie op de OZB-tarieven voor het jaar 2026. In het verleden hebben we de inflatiecorrectie alleen toegepast op het nieuwe begrotingsjaar. We stellen nu voor om inflatiecorrectie voor de komende jaren te verwerken. Dit houdt in dat de OZB-tarieven ook in 2027, 2028 en 2029 structureel stijgen met 3,7%.

Samenvatting Na het verwerken van het nieuwe beleid en de voorgestelde maatregelen ziet ons begrotingssaldo er als volgt uit. We presenteren een negatief begrotingssaldo in 2028. Dit kunnen we incidenteel opvangen met een bijdrage uit de reserve. Aanvullende maatregelen zijn op dit moment niet nodig. Het meerjarige perspectief geeft een positief beeld voor de toekomst. Samenvatting Begroting 2026-2029

budgettair effect 2026

2027

2028

Start opstellen Begroting 2026

1.458.920

732.178

-222.643

78.373

Nieuw beleid begroting 2026

-668.000

-336.100

-149.100

246.764

343.528

540.292

790.920

642.842

-28.215

469.565

Genomen maatregelen begroting 2026 Actueel saldo van Begroting 2026

2029

We vertrouwen erop dat we met deze begroting de belangen dienen van al onze inwoners waarbij we het goede voor onze gemeente doen. In vertrouwen op een positieve raadsbehandeling.

Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans De secretaris

M.H.D. Rauner De burgemeester

Deel 2 De programma's In dit deel komen drie programma's aan bod. Programma 1: Samenleving Hieronder vallen de thema's: 1.1 Thema Vitale gemeenschappen 1.2 Algemene basisvoorzieningen 1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen Programma 2: Ruimte en Economie Hieronder vallen de thema's: 2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid 2.2 Thema Openbare Ruimte 2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling 2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme Programma 3: Bestuur en Financiën Hieronder vallen de thema's: 3.1 Thema Algemeen Bestuur 3.2 Thema Publieke Dienstverlening 3.3 Thema Veiligheid 3.4 Thema Financiën 3.5 Thema Overhead Opbouw Elk programma is opgebouwd uit de volgende elementen: • Uitleg over het thema. • Voorgenomen doelen en acties. • Financiële vertaling.

Programma 1 Samenleving 1.1 Thema Vitale gemeenschappen Waar dit thema over gaat: Het thema ‘Vitale Gemeenschappen’ gaat over het werken aan een bruisende samenleving waarin de gemeente, inwoners en netwerkpartijen samenwerken, ieder vanuit de eigen rol. De samenwerking krijgt vorm vanuit het beleidskader "Participatie en Zelfsturing 2021". De inhoudelijke missie en visie zijn uitgewerkt in het beleidsprogramma "Van Zorg naar Gezondheid Sociaal Domein 2023-2026". In de loop van 2026 wordt gestart met een actualisatie van het beleidsprogramma voor de volgende beleidsperiode. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Van zorg naar gezondheid 1. We zetten in op het creëren van vitale gemeenschappen, waaraan alle inwoners een bijdrage kunnen en willen leveren en men zorg heeft voor elkaar. 2. We versterken de sociale basis zodanig dat er voor alle kernen een fundament ligt van inwoners die elkaar ondersteunen. Dit is de basis voor het sociale netwerk van algemene voorzieningen. Hiervoor zetten we de projecten uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond Leven akkoord (GALA) in. 3. We werken aan de beschikbaarheid van voorzieningen en accommodaties voor de inwoners, die bijdragen aan de leefbaarheid en een positieve gezondheid. 4.

We zetten ook in de toekomst de financiële middelen van het 'Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)' in ten behoeve van de vitale gemeenschappen. Het AZWA gaat het IZA en GALA opvolgen. Accommodaties sport en verenigingen 1. Samen met verenigingen werken we aan een moderne, duurzame sportinfrastructuur. Binnen het plan rondom de realisatie van het duurzame sportpark komen we in een nieuwe fase. We verwachten dat in 2026 de realisatiefase kan starten. 2. We zoeken naar een passende beheersstructuur voor Den Asseldonk. 3. We werken aan een accommodatiebeleid gericht op accommodaties met een sociaal maatschappelijke functie. Burgerparticipatie 1. We laten de Adviesraad Sociaal Domein adviseren over het beleid in het sociaal domein. 2. We werken samen met de dorpsraden, verenigingen en inwoners en betrekken elkaar bij de ontwikkelingen binnen de gemeenschappen. We geven hieraan vorm binnen de kaders van de Participatieverordening die in 2024 is ingegaan en we passen hierbij de zeven servicebeloften uit het dienstverleningsconcept toe. Regioprogramma Vitaal en Gezond We participeren in het regionaal programma Vitaal en Gezond (V&G) van de Regio Noord-Limburg.

Subsidiebeleid We subsidiëren initiatieven van inwoners en organisaties die ten goede komen aan de vitaliteit van de gemeenschap, binnen de kaders van de Subsidieverordening en de subsidieregelingen voor Sport, Sociale Cohesie, Kunst en Cultuur. Een jaarlijkse evaluatie maakt hier onderdeel van uit.

Wat kost het: Tabel 1.1

Baten en Lasten Vitale gemeenschappen

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Totale lasten

845

1.085

904

909

912

906

Totale baten

171

206

140

Resultaat voor bestemming

674

880

764

813

817

811

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

Mutaties reserves

-6

668

880

764

813

817

811

Reserves

Resultaat na bestemming

1.2 Algemene basisvoorzieningen Waar dit thema over gaat: Algemene basisvoorzieningen gaan over alle aspecten van het dagelijks leven: ontmoeting, onderwijs, opvoeding, werk, gezondheid, wonen, bewegen, cultuur en veiligheid. Alles bij elkaar vormen deze voorzieningen de basis voor het wonen en leven in de gemeente Bergen. Ook het bieden van een vangnet in de vorm van hulp en steun hoort hierbij. Dit zijn voorzieningen die vaak georganiseerd worden samen met ketenpartners in ondersteuning en zorg. Wij bevorderen in de ketensamenwerking dat voor onze inwoners de juiste zorg op de juiste plek laagdrempelig en toegankelijk is. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Van zorg naar gezondheid, IZA, GALA 1. We willen dat alle inwoners in staat zijn om zich te ontwikkelen, mee te doen in de samenleving en gezond te blijven. 2. We zetten in op een gezonde leefstijl en preventie. We bevorderen positieve gezondheid, gezonde keuzes, samenredzaamheid en zelfredzaamheid. We ondersteunen inwoners om hulp te organiseren in de eigen omgeving. 3. We voeren de wettelijke taken van het gezondheidsbeleid uit op grond van de Wet Publieke Gezondheid (Wpg), en zorgen voor een adequate budgettering van de GGD op het vlak van jeugdgezondheidszorg en het bestrijden van infectieziekten. 4.

We houden, samen met de regio, algemene voorzieningen in stand voor mensen met onbegrepen gedrag ("grip op onbegrip)", bijvoorbeeld het herstelhuis en meldpunt signaal. 5. We voeren de Zorgakkoorden GALA en IZA lokaal en regionaal uit, samen met zorgverzekeraars en zorg- en welzijnsorganisaties. Wij werken met hen samen aan het invulling geven aan het AZWA akkoord, dat de IZA en GALA akkoorden opvolgt. 6. We verbinden huisartsenzorg aan welzijnsactiviteiten via Welzijn op Recept. 7. We geven uitvoering aan de (lokale en regionale) ketenaanpakken in het kader van het Gezond Actief Leven Akkoord op de thema's: a. rookvrije generatie; b. iedereen op gezond gewicht; c. alcohol- en drugspreventie.

Versteviging samenwerking onderlinge basisvoorzieningen 1. We onderhouden goede contacten met ketenpartners zoals het onderwijs, maatschappelijk werk, zorgverleners en de huisartsen. 2. We voeren het concept positieve gezondheid uit samen met eerstelijnszorg, zorgverzekeraars, provincie en diverse andere partners: we gaan partnerships aan, trainen en scholen medewerkers, faciliteren projecten en promoten positieve gezondheid. 3. We versterken samen met de lokale coalitie (bestaande uit gemeente en stakeholders) het pakket van algemene voorzieningen. Dit pakket is toegankelijk en laagdrempelig beschikbaar voor inwoners die hulp of ondersteuning nodig hebben. Gezondheid, sport en bewegen 1. We stellen laagdrempelige voorzieningen beschikbaar voor mensen met psychische problemen door middel van onder andere zelfhulpgroepen "Herstellen doe je zelf" en het maatjesproject Humanitas. 2. We werken mee aan IZA projecten om de mentale gezondheidszorg te verbeteren. 3. Binnen de beweging van zorg naar gezondheid bevorderen we de sportuitoefening op de volgende punten: a. buitenschools beweegaanbod voor opgroeiende kinderen en voor kinderen met een beweegachterstand; b. vitale verenigingen met passende accommodaties; c. beweegaanbod voor ouderen gericht op het vitaal en gezond ouder worden, zoals valpreventie Stevig Staan en fietsprogramma Doortrappen; d.

toegankelijkheid van sport voor mensen met een beperking via de regionale voorziening "Iedereen kan sporten"; e. samen met verenigingen werken aan een sociaal-veilige sportomgeving. f. ondersteuning voor inwoners met een relatief laag inkomen in de vorm van het Participatiefonds om hen tegemoet te komen in de kosten voor sporten. Voor jeugd kan hiervoor het Jeugdfonds ingezet worden. Kinderen en onderwijs 1. We hebben lokale en regionale afstemming op de thema’s zorg, kinderopvang, (passend) onderwijs, leerplicht, laaggeletterdheid, doorstroompunt voortijdig schoolverlaters en de arbeidsmarkt. 2. Samen met schoolbesturen (gezamenlijke verantwoordelijkheid) zorgen we voor goede onderwijshuisvesting en voeren we het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) uit. Jeugd en jongeren 1. We geven regionaal uitvoering aan taken zoals veilig thuis, jeugdreclassering-bescherming en crisishulp. 2. We ondersteunen lokale preventieve voorzieningen, waaronder integrale vroeghulp, het zorgadviesteam 0-4 jaar, kansrijke start en onderwijskansenbeleid. 3. We voeren het regionale programma "samen voor veilig" uit. 4. We bieden algemeen maatschappelijk werk, maatschappelijk werk Jeugd en Gezin en jongerenwerk. 5. We leveren een bijdrage aan de praktijkondersteuning jeugd-ggz bij huisartsen (POH J-GGZ) en bieden onafhankelijke cliëntondersteuning als onderdeel van het maatschappelijk werk. 6.

We onderzoeken de mogelijkheden van een Jeugdhonk, en de inzet van externe (subsidie)middelen. Ouderen en wonen 1. We voeren de regiovisie Meedoen en Wonen uit, waarmee we onze kwetsbare burgers ondersteunen, en er wordt gewerkt aan een regionale (Noord-Limburg) WoonZorgvisie. 2. In samenwerking met werkgroep Bergen Dementievriendelijk ondersteunen wij mensen die in hun directe omgeving geconfronteerd worden met dementie. 3. Er is vrijwilligersondersteuning en een mantelzorgsteunpunt. 4. De huisvesting van ouderen maakt deel uit van het Volkshuisvestingsprogramma (zie ook paragraaf G).

Lage Basisvaardigheden 1. We bieden volwassenenonderwijs aan op het gebied van taal, rekenen en digitale basisvaardigheden. Er is meer aandacht voor het vinden en laten deelnemen van mensen die de Nederlandse taal als 1ste taal hebben (NT-1). 2. In samenwerking met BiblioPlus ontwikkelen we Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid verder door en verzorgen we in de kernen toegepaste cursussen voor het verbeteren van de basisvaardigheden. 3. We voeren de lokale aanpak Laaggeletterdheid uit naar aanleiding van.het vastgestelde regionale beleids- en uitvoeringsprogramma Laaggeletterdheid 2025-2028. Armoedebestrijding en schuldhulpverlening 1. We voeren de acties uit van het vastgestelde beleidsplan Armoedebestrijding & Schuldhulpverlening, bijvoorbeeld via het jeugdfonds sport en cultuur, stichting leergeld "De Stuwwal", voedselbank Noord-Limburg en de stichting Vincentius. 2. We leveren preventieve en laagdrempelige ondersteuning door inzet bij thuisadministratie door Humanitas. Algemeen 1. We borgen een kwalitatief goede en bereikbare bibliotheekvoorziening. Deze biedt toegang tot kennis en ondersteunt bij een leven lang leren. Naast het uitlenen van boeken vanuit de vestiging in "Den Asseldonk" is er op elke basisschool een BOS (Bibliotheek op School) beschikbaar. 2.

Het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) heeft een vaste plek binnen de bibliotheek voor alle communicatie (schriftelijk, digitaal, telefonisch) met instanties. Maandelijks is er in de kernen een IDO dagdeel. Hier worden ook cursussen verzorgd. 3. We nemen deel aan de Arbeidsmarktregio en we voeren de daaruit volgende acties uit. 4. We bestendigen de inzet van de kunst- en cultuurmakelaar. Wat kost het: Tabel 1.2

Baten en Lasten Algemene basisvoorzieningen

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Totale lasten

2.800

3.427

2.769

2.624

2.633

2.645

Totale baten

477

792

171

2.323

2.635

2.598

2.624

2.633

2.645

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

Mutaties reserves

-41

-23

2.282

2.612

2.598

2.624

2.633

2.645

Resultaat voor bestemming Reserves

Resultaat na bestemming

1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen Waar dit thema over gaat: Maatwerkvoorzieningen zijn voorzieningen die ingezet worden voor een persoon of huishouden bij een hulpvraag, waarbij de voorliggende voorzieningen en algemene basisvoorzieningen niet toereikend zijn. Op deze manier bieden we een vangnet voor de inwoners die dat nodig hebben. Hiermee geven we uitvoering aan de wettelijke taken binnen de Wmo, Jeugdwet en de Participatiewet.

•

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) vormt de basis voor het bieden van maatwerkondersteuning aan volwassenen. Dit gaat om het voeren van een huishouden en zelfstandig kunnen blijven wonen, maatschappelijke deelname, dagelijkse activiteiten en een zinvolle dagbesteding.

•

De Jeugdwet biedt de mogelijkheid en bevoegdheid om individuele jeugdigen te ondersteunen in de vorm van begeleiding, behandeling en wonen in een beschermde omgeving.

•

De Participatiewet is de wettelijke basis voor het inzetten van maatwerkvoorzieningen in het kader van inkomen, armoedebestrijding, inburgering en volwasseneneducatie.

Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Participatiewet, jeugdzorg, Wet Maatschappelijke Ondersteuning en Inburgering 1. We activeren inwoners, zodat inwoners zoveel als mogelijk een (betaalde) baan hebben en dat inwoners, die toch een beroep doen op de uitkering, een passende tegenprestatie leveren. 2. We zetten ons in voor alle jongeren, zodat zij gezond en veilig kunnen opgroeien en de kansen krijgen om zich te ontwikkelen. Hierbij is het streven dat ze zoveel mogelijk zelfstandig kunnen functioneren in de maatschappij. 3. We ondersteunen jongeren bij hun ontwikkeling, wanneer hun sociale omgeving deze onvoldoende kan bieden. 4. We zetten maatwerkvoorzieningen in als uit onderzoek blijkt dat inwoners deze ondersteuning nodig hebben. Wij doen hiervoor het volgende: a. passende vervoersvoorziening bieden aan inwoners met een mobiliteitsprobleem. Denk hierbij aan het inzetten van de regiotaxi, leerlingenvervoer of het verstrekken van een scootmobiel; b. hulp bieden bij het huishouden aan inwoners die zelf of met hun sociale omgeving niet meer in staat zijn hun huis schoon/leefbaar te houden en de was te doen; c. het bieden van hulp op maat wanneer de algemene voorzieningen niet meer toereikend zijn; d. het stimuleren van inwoners om zelf te zorgen voor een passende woonomgeving.

We zetten hierbij voorzieningen in voor de woning, zodat inwoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen in de eigen leefomgeving; e. met de nieuwe inkoop en verlenging van de contracten vanuit sturing en inkoop verder vorm geven aan de transformatie van de zorg; f. het verzorgen van voor- en vroegschoolse educatie; g. het inzetten van SMI (Sociaal Medische Indicatie) bij gezinnen waarin ouders tijdelijk niet de mogelijkheid hebben om voor hun kind(eren) te zorgen. Bijvoorbeeld door ziekte binnen het gezin; h. het bieden van pleegzorg en residentiële hulp aan inwoners; i. het uitvoeren van de beleidsagenda meedoen en wonen op het gebied van "Beschermd Wonen", "Maatschappelijke Opvang" en "Bemoeizorg & Preventie"; j. het uitvoeren van de Participatiewet, IOAW/Z en de BBZ-regeling; k. het bieden van ondersteuning aan de doelgroepen ‘nieuw beschut werken’ en de mensen die werken in het kader van de ‘garantiebanen’; l. het verlenen van individuele voorzieningen in het kader van armoedebestrijding, zoals bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag en de CAZ (collectieve aanvullende zorgverzekering); m. het bieden van laagdrempelige schuldhulpverlening; n. het uitvoeren van de WSW (Wet Sociale Werkvoorziening); o. het uitvoeren van de inburgeringstaken in relatie tot de wettelijke verplichtingen van de "Wet inburgering 2022"; p.

uitvoering geven aan het aanvalsplan Participatiewet; q. uitvoering geven aan het uitvoeringsplan armoedebestrijding en schuldhulpverlening 20242027.

Wat kost het: Tabel 1.3

Baten en Lasten Maatwerkvoorzieningen

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Totale lasten

18.225

18.430

17.722

17.431

17.370

17.184

Totale baten

4.561

4.784

4.147

4.295

Resultaat voor bestemming

13.664

13.646

13.575

13.135

13.074

12.889

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

927

196

Mutaties reserves

-927

-196

12.737

13.450

13.369

12.929

13.064

12.879

Reserves

Resultaat na bestemming

Programma 2 Ruimte en Economie 2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid Waar dit thema over gaat: Milieu en duurzaamheid gaat niet alleen over een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Het gaat ook over hoe we dit zo efficiënt mogelijk kunnen uitvoeren door regionale samenwerkingen aan te gaan. Het gaat over tevreden inwoners nu, met oog voor toekomstige generaties. Het gaat over hoe we binnen de kaders zo prettig als mogelijk samen kunnen leven in onze gemeente. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Milieubeheer Het Algemeen bestuur van de RUD Limburg Noord heeft besloten om vóór 1 april 2026 onze netwerk uitvoeringsdienst om te bouwen tot een toekomstbestendige fysieke robuuste omgevingsdienst die voldoet aan de landelijke criteria. Dit wordt de Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (ODNML). Hiervoor is op 26 juni 2025 een bedrijfsplan en voorstel voor een wijziging van de huidige gemeenschappelijke regeling vastgesteld, waarover in oktober 2025 elke gemeenteraad in de regio een besluit neemt. De financiële gevolgen zijn in de Kadernota opgenomen. Klimaat en Energie We zetten in op behoud van onze leefomgeving voor toekomstige generaties. In 2030 is onze gemeente groener, biodiverser, energieonafhankelijk met daarbij aandacht voor onze waterkwaliteit, landschappelijke kwaliteit, agrarische identiteit, recreatie, wonen en werkgelegenheid.

Dit doen we middels het programma Klimaatklaar & Leefbaar 2030. Met dit programma willen wij de complexe en langjarige opgaven rondom klimaat en energie in de volle breedte en in samenhang oppakken op een betaalbare, haalbare en realistische manier. Het programma bestaat uit 5 programmalijnen: 1. Energieonafhankelijk in 2030 Met VerduurSAMEN2030 zetten er in op een energieonafhankelijk gemeente Bergen in 2030. • De ontwikkelingen op het gebied van duurzame energietechnieken gaan snel. Door met deelprogramma’s te werken, kunnen we snel inspelen op nieuwe mogelijkheden. • We blijven uitvoering geven aan het meerjarenprogramma VerduurSAMEN2030, dat invulling geeft aan onze energieambitie om als Bergen in 2030 energie-onafhankelijk te zijn. Het Energiehuis is en blijft het centrale en laagdrempelige aanlooppunt voor burgers en ondernemers die informatie willen hebben. • Als gemeente blijven we een proactieve rol pakken binnen de energietransitie. We doen dit omdat we inzien dat onze samenleving er nu al haar vruchten van kan plukken. Denk daarbij aan comfort, verhogen van de financiële draagkracht van onze inwoners en het vergroten van de gemeenschapszin. • We willen initiatieven vanuit onze inwoners, bedrijven en verenigingen met eigen accommodaties maximaal ondersteunen en zelf het goede voorbeeld geven.

In 2023 startte de 2e programmaperiode, deze betreft de “Grootschalige uitrol” en loopt nog tot en met 2026. Doelstelling in deze programmaperiode is om grote stappen te maken, wat we onder andere doen en gedaan hebben met het gemeentelijk isolatieprogramma als uitwerking op het Nationaal Isolatieprogramma. Daarnaast werken we aan kleinschalige opwek, innovatieprojecten en het ondersteunen van het bedrijfsleven. 2. Toekomstbestendig watersysteem We zetten in op het verminderen en voorkomen van problemen met wateroverlast, droogte, hittestress en verminderde waterkwaliteit als gevolg van klimaatverandering. Bij het ontwerp en de inrichting van projecten houden we nadrukkelijk rekening met biodiversiteit en klimaatadaptatie (zie ook 2.2 Inrichting openbare ruimte en 2.3 Waterbeheer op maat) • In 2025 is wordt Gemeentelijk Wegen, Water en Rioleringsprogramma (GWWRP) voorgelegd. Dit programma vormt de basis voor duurzaam rioolbeheer en klimaatadaptieve maatregelen. Binnen het GWWRP zetten we in op het afkoppelen van regenwater, het verbeteren van de waterkwaliteit en het beperken van de gevolgen van klimaatverandering, zoals wateroverlast en droogte. De uitvoeringsagenda bevat concrete projecten die bijdragen aan een robuust en toekomstbestendig watersysteem.

• • • • •

We stimuleren het afkoppelen van regenwater actief via subsidies en voorlichting. Hiermee richten we ons op zowel particulieren als bedrijven, om zo de belasting op het rioolstelsel te verminderen en de waterkwaliteit te verbeteren. Bij alle werkzaamheden houden we rekening met de thema’s van klimaatverandering. Denk aan wateroverlast, droogte, hittestress en biodiversiteit. Deze integrale benadering zorgt voor toekomstbestendige oplossingen. We nemen maatregelen om de waterkwaliteit van grond- en oppervlaktewater te beschermen. Op basis van de Verordening Fysieke Leefomgeving selecteren we gebieden waar versneld regenwater kan worden afgekoppeld. We werken samen met de woningbouwcorporatie met als doel om alle eigendommen van de corporatie de komende jaren af te koppelen van het gemengde rioolstelsel. Dit draagt bij aan het verminderen van piekbelasting op het riool en het verbeteren van de waterkwaliteit. Waar mogelijk verbeteren we de waterkwaliteit nabij riooloverstorten door het aanleggen van groene bergingen of helofytenfilters. Deze natuurlijke systemen helpen bij het zuiveren van overstortwater en dragen bij aan een gezondere leefomgeving.

3. Toekomstgericht landbouwsysteem • Wij zetten via De Marke Stichting in op de ontwikkeling van een toekomstgerichte landbouw. • We zijn aangehaakt bij de provinciale programma's Limburgs Offensief Stifstof, Blijversaanpak en onderdeel van de Gebiedsgerichte Aanpak in Siebengewald. Samen met de provincie en agrariërs zetten we in op een integraal gebiedsproces gericht op de transitie van het landelijk gebied. • Het afgelopen jaar is de maatschappelijke discussie rondom gezondheid en gewasbeschermingsmiddelen aangescherpt mede naar aanleiding van gerechtelijke uitspraken over onder andere lelieteelt. Het komend jaar wordt onderzocht hoe hiermee het beste kan worden omgegaan ook in relatie tot de transitieopgave van het Nationaal Park De Maasduinen. • Wij realiseren een Maasheggenlandschap. Dit is een kans om het Maasdal door te ontwikkelen naar een aantrekkelijk en vitaal landschap. De looptijd van het project is 2022 tot en met 2027. • We ondersteunen Stichting Overlegorgaan Nationaal Park De Maasduinen die onder andere het versterken van de natuurwaarde als doel heeft. Daarbij maken zij gebruik van een netwerk waarin verschillende belangenorganisaties zitten. Er wordt gestreefd naar een verdere extensivering van landbouw en het versterken van de biodiversiteit. 4. Klimaatbestendige leefomgeving We willen de leefbaarheid behouden.

Dat betekent dat we zijn voorbereid op droogte, hittestress en hevige regenbuien. Dit doen we door klimaat-en energievraagstukken mee te nemen in ruimtelijke ontwikkelingen (zie ook 2.2 Inrichting openbare ruimte). We hanteren de volgende uitgangspunten: • Verbeteren leefklimaat; • Behouden of verbeteren luchtkwaliteit; • Voldoende groene ruimte die uitnodigt tot bewegen en ontmoeting; • Klimaatbestendige woningbouw. 5. Biodiversiteit en landschap Wij hechten veel waarde aan de landschappelijke kwaliteit, biodiversiteit en leefbaarheid. Bij nieuwe ontwikkelingen wordt sterk gekeken naar deze aspecten en getoetst op de bodem en water sturende methoden, zodat het ook voor de volgende generaties leefbaar en prettig wonen is (zie ook 2.3 Versterken natuurwaarden en biodiversiteit). • We verhogen de biodiversiteit in en om de bermen, waarbij we aan de hand van een beheerplan ecologisch bermbeheer toepassen. In dit plan zullen de bermen in verschillende categorieën worden verdeeld met de daarbij behorende beheersmaatregelen. • We gaan de biodiversiteit in de bebouwde kom verhogen door ecologische aanleg en onderhoud van groenvoorzieningen en wadi's. • We gaan landschapselementen aanplanten (onder andere project Maasheggen) en groene verbindingen aanleggen van de kernen naar het buitengebied. • We stellen een groenbeleidsplan op.

Afval De gemeente draagt zorg voor een goede afvalinzameling, met aandacht voor goede afvalscheiding en informatievoorziening hieromtrent met de burgers. 1. Sinds maart 2025 zijn we gestart met de nieuwe huisvuilinzamelaar Remondis. Naast een aangepaste inzamelfrequentie voor restafval naar één keer per 4 weken zijn ook de huisvuilroutes gewijzigd. Door de gewijzigde inzamelfrequentie hopen we dat het afval nog beter gescheiden wordt. 2. De afvalapp wordt nu door Remondis aangeboden. 3. Het onderhoudscontract voor de ondergrondse containers is eind juli 2025 beëindigd. Samen met een aantal Noord- en Midden Limburgse gemeenten is via RD Maasland een nieuwe aanbesteding in de markt gezet voor de aanschaf van ondergrondse containers, het onderhoud hiervan en de toegangsregistratiesystemen. Vanaf januari 2026 hopen we een nieuwe contractpartner te hebben. Dit zal ook betekenen dat gefaseerd de huidige ondergrondse glascontainers gedurende de looptijd van het nieuwe contract zo nodig vervangen zullen gaan worden. Op kortere termijn (2026) zullen in ieder geval van een aantal ondergrondse containers de veiligheidsvloeren vervangen moeten worden. 4. Onze inzamelaar voor oud papier (Van Munster) heeft aangegeven geen gebruik te gaan maken van de laatste verlengingsoptie in het huidige inzamelcontract. Dit betekent dat het contract op 31 december 2026 eindigt.

De reden is gelegen in het feit dat bedrijven niet meer oud papier huisaan-huis willen inzamelen met vrijwilligers vanwege de risico's en er geen chauffeurs beschikbaar zijn in de avonduren en weekenden. Samen met de verenigingen zijn we aan het onderzoeken welke alternatieven er nog wel mogelijk zijn. 5. Het inzamelcontract voor wit- en bruingoed en herbruikbare spullen loopt 31 januari 2026 af. Via een onderhandse aanbesteding wordt deze opdracht in de markt gezet. Zwerfafval De gemeente zet met verschillende projecten in op het opruimen van zwerfafval. De huidige aanpak van zwerfvuil blijft gecontinueerd. 1. We gaan door met het project "Op Weg" waarbij uitkeringsgerechtigden zwerfvuil opruimen. Bij voldoende structurele bezetting zullen we overwegen een bakfiets te vervangen. 2. De Beestenbende stopt eind 2025. Als alternatief hebben we alle basisscholen de mogelijkheid gegeven om mee te doen aan het programma Junior Energiecoach. Tevens wordt vanuit het programma Klimaat de mogelijkheid bekeken van het programma Junior Klimaatcoach. Jaarlijks zal in de VerduurSAMEN2030-krant specifiek ruimte zijn voor kinderen/jongeren. 3. We blijven vrijwilligers faciliteren voor het opruimen van zwerfafval. 4. Samen met de buitendienst gaan we kijken welke afvalbakken in het buitengebied weg kunnen worden gehaald.

Daarnaast willen we in de loop van de tijd de afvalbakken gaan vervangen voor nieuwe afvalbakken om zo ook meer uniformiteit uit te stralen.

Wat kost het: Tabel 2.1

Baten en Lasten Milieu en duurzaamheid

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Totale lasten

4.334

5.901

3.891

3.966

4.045

4.070

Totale baten

1.024

2.597

734

750

774

751

Resultaat voor bestemming

3.309

3.304

3.156

3.216

3.271

3.319

Toevoeging reserves

201

Onttrekking reserves

202

162

-162

-39

3.309

3.141

3.524

3.584

3.631

3.649

Reserves

Mutaties reserves Resultaat na bestemming

2.2 Thema Openbare Ruimte Waar dit thema over gaat: Openbare ruimte gaat over de plekken die van ons allemaal zijn en waar wij als gemeente (onder andere) verantwoordelijkheid voor dragen. Denk daarbij aan wegen, vervoer, groen, riolering, leidingen, kabels en verlichting. Maar ook aan kunst in de openbare ruimte, beekjes en een evenwichtige natuur. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Verkeer en vervoer We willen een veilige gemeente zijn voor alle weggebruikers met een goed ingerichte omgeving die voldoet aan de wettelijke normen. Bedrijven, instellingen en inwoners betrekken we bij de vraagstukken op het gebied van verkeer, mobiliteit en logistiek. Verder willen we een gemeente zijn met een integraal mobiliteitsbeleid, waarbij niet alleen gekeken wordt naar een veilige inrichting van wegen, maar ook naar gedrag en duurzaamheid. We baseren ons daarbij onder andere op de uitgangspunten van het kennisinstituut CROW en werken met het landelijk programma SPV (Strategisch Plan Verkeersveiligheid). 1. In samenwerking met partners worden (voorlichtings-) campagnes uitgerold op het gebied van gedrag en bevordering van de duurzaamheid in het reizen. 2. We willen binnen de regionale samenwerking via de organisatie Trendsportal werken aan hedendaagse vraagstukken op het gebied van verkeer, mobiliteit en logistiek.

Dit doen we onder andere door te participeren in (gemeente overstijgende) projecten die via Trendsportal worden uitgevoerd. 3. We werken samen met de provincie Limburg in de Verkeersactieve School en de Doelgroepenaanpak 18+ (onder andere alcohol en drugs in het verkeer). 4. We blijven in gesprek met onze dorpsraden en de provincie Limburg over de verkeersveiligheid van de N271. 5. De plaatsing van nieuwe publieke laadpalen wordt vervolgd. Hiervoor werken we, net als vele andere Limburgse en Noord-Brabantse gemeenten, samen met Vattenfall en de provincies NoordBrabant en Limburg. 6. We komen tot afwikkeling van de door de gemeenteraad aangenomen motie met betrekking tot het weren van (brom)fietsers op evenemententerreinen. 7. In samenwerking met de in 2024 opgerichte vereniging bedrijventerrein De Flammert wordt gewerkt aan een nieuw verkeersplan voor De Flammert.

8. In herinrichtingsprojecten is verkeersveiligheid vaak een belangrijk thema. We kijken per project welke verbeteringen nodig zijn en passen binnen het herinrichtingsplan. 9. Na invoering van de maximumsnelheid van 60 km/uur in het buitengebied van onze gemeente, gaan we aan de slag met het optimaliseren van de weginrichting van 60 km wegen. Dit in samenspraak met de andere beheerdisciplines in de openbare ruimte, met name wegbeheer. 10. Na aanpassing van het parkeerverbod aan de Kamp in 2025 (er is nu een parkeerverbodszone ingesteld), hebben we opnieuw versterkte aandacht voor het resultaat van de aanpassing en de handhaving op foutparkeren. 11. We zijn in gesprek met ondernemers en omwonenden van het Rembrandtplein over de parkeersituatie op en rondom dit plein. 12. Binnen de ontwikkeling van een groenplan voor Mosaïque kijken we (ook) naar een evenwichtige samenhang tussen groen en parkeren. 13. Met bewoners en betrokkenen zijn wij in gesprek over de verkeersveiligheid van de Oude Kerkstraat, Kerkstraat en Aijenseweg. Inrichting openbare ruimte In 2026 zetten we onverminderd in op een klimaatadaptieve en toekomstbestendige openbare ruimte. Hiermee dragen we bij aan de regionale ambities uit het Waterketenplan Noord- en Midden-Limburg en de gemeentelijke doelstellingen uit het Gemeentelijk Wegen, Water en Rioleringsprogramma (GWWRP).

De focus ligt op het versterken van de leefomgeving, het beperken van kwetsbaarheden en het verbeteren van de waterkwaliteit en biodiversiteit. 1. Uitvoering van het GWWRP. We voeren maatregelen uit die bijdragen aan een robuust en klimaatbestendig watersysteem. Daarbij zetten we blijvend in op het afkoppelen van regenwater van de riolering in de openbare ruimte, zowel bij particuliere als bedrijfsmatige terreinen. 2. Samenwerking met het Waterschap. We intensiveren de samenwerking met Waterschap Limburg voor de inrichting van klimaatadaptieve en ecologisch verantwoorde beeklopen, in lijn met de Kaderrichtlijn Water (KRW). 3. Regionale samenwerking in de waterketen. Door deelname aan regionale projecten realiseren we schaalvoordelen en kwaliteitsverbetering. We nemen deel aan: a. KRW-maatregelen; b. Meetnetten Waterketenplan 2025–2030; c. Programma Waterklaar; d. Uitvoering van de regionale klimaatstresstest; e. Subsidietrajecten en optimalisatiestudies binnen de zuiveringsregio; f. Bouwstenen voor riolering en water onder de omgevingswet. 4. Inrichting van wadi’s met aandacht voor biodiversiteit. Wadi’s worden ingericht als functionele en ecologisch waardevolle elementen in de openbare ruimte. 5. Gebruik van gebiedseigen beplanting.

Bij de aanplant van bomen, struiken en bloemrijke akkers kiezen we voor inheemse soorten die passen bij de lokale ecologie en bijdragen aan de biodiversiteit. 6. Verminderen van verhard oppervlak. We streven naar het terugdringen van verharding om wateroverlast te beperken en hittestress te verminderen. 7. Bewustwording en educatie. We vergroten het bewustzijn over klimaatadaptatie via gerichte communicatie en de inrichting van klimaat-robuuste schoolpleinen als educatieve en inspirerende voorbeeldlocaties Onderhoud wegen We willen actief en preventief voor goede wegen zorgen. 1. Veiligheid op de wegen in ons buitengebied staat of valt met een goede staat van onderhoud. Om dit te waarborgen wordt op deze wegen klein dagelijks onderhoud uitgevoerd. 2. Het "Gemeentelijk, Wegen, Water en Rioleringsprogramma" (GWWRP) beschrijft het beleid en de noodzakelijke maatregelen die de komende 6 jaar voor onze wegen zijn voorzien. Het betreft een integraal programma waarin ook de riool en wateropgaven zijn opgenomen en beschreven. Het onderhoud aan wegen, water en riolering zal in de 2026 aan de hand van dit programma worden uitgevoerd. Onderhoud groenvoorzieningen in de openbare ruimte We gaan voor het verbeteren van de flora en fauna op een veilige en functionele manier, waarbij de beleving van de openbare ruimte ook verbeterd wordt.

1. In 2026 werken we met een bestek waar het korven van sloten en het ecologische maaien van bermen wordt gecombineerd. 2. Sinds 2020 werken we met een Plan van aanpak "bestrijding eikenprocessierups". Jaarlijks passen we de bestrijding aan op basis van de verwachtingen van de rupsendruk. Preventieve bestrijding door middel van nestkastjes, bloemrijke bermen e.d. blijft een belangrijk onderdeel. 3. We inventariseren het bomenbestand waarbij een boomveiligheidsinspectie wordt uitgevoerd. Daarbij zal ook een onderhoudsplanning en -begroting van de uit te voeren beheer- en veiligheidsmaatregelen voor de komende jaren worden opgesteld. 4. Jaarlijks controleren en onderhouden we een derde deel van het totale bomenbestand, zodat we voldoen aan de verplichte regelgeving. 5. Bomen die afgekeurd worden naar aanleiding van de boomveiligheidsinspectie worden gekapt en de gemeente herplant. We kiezen voor een ruimer assortiment om een impuls te geven aan de biodiversiteit, zonder het karakter van de laanbeplanting aan te tasten. We wijzen de provincie op hun herplantingsplicht. De cultuurhistorisch waardevolle bomenlaan langs de N271 is de drager van het landschap. Er wordt gestreefd tot behoud van, het versterken en uitbreiden van deze laanbeplanting. Een instrument is de Beeldkwaliteitsvisie N271. 6.

We hebben de wens om het aantal laanbomen en struikbeplanting in het buitengebied uit te breiden. 7. In 2026 gaan we werken met een nieuw groenbeleidsplan. Hieraan is behoefte als gevolg van veranderend areaal, veranderende klimaatomstandigheden, noodzaak tot biodiversiteit verbetering en optimaliseren van de inrichting in relatie tot het beheer van de groene ruimte. Onderhoud openbare verlichting Het beheer en de onderhoudstoestand van de openbare verlichting moet van een goed niveau zijn. We willen de openbare verlichting op een efficiënte en energiezuinige manier inrichten en onderhouden. 1. Op basis van het beleidsplan openbare verlichting heeft de gemeente de afgelopen jaren middelen beschikbaar gesteld voor de verduurzaming (energiebesparing openbare verlichting) van onze openbare verlichting. Hiermee gaan we voldoen aan de landelijke doelstelling. In 2026 hebben we de openbare verlichting volledig VERLED. 2. Bij het vervangen van de openbare verlichting zetten we in op duurzame en energiezuinige verlichting. Hiervoor verrichten we klein onderhoud in de vorm van lokale herstelwerkzaamheden en andere noodzakelijke kleinschalige werkzaamheden. Onderhoud kunstwerken We willen de kunstwerken in goede staat houden. We voeren periodieke inspecties uit aan onze kunstwerken om de veiligheid van onze kunstwerken te waarborgen.

Het noodzakelijk onderhoud van onze kunstwerken vindt plaats aan de hand van deze inspecties. Kabels en Leidingen We willen het beheer en de kwaliteit van de ondergrondse infrastructuren (zoals kabels en leidingen) bevorderen. Wij verlenen medewerking aan aanvragen die verband houden met verbetering en onderhoud van de ondergrondse infrastructuur. De komende jaren zullen er veel werkzaamheden plaats vinden in het kader van de verzwaring van het elektriciteitsnet.

Wat kost het: Tabel 2.2

Baten en Lasten Openbare Ruimte

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Totale lasten

3.993

4.308

4.674

5.192

5.307

5.346

Totale baten

214

3.779

4.287

4.632

5.151

5.265

5.304

Toevoeging reserves

247

257

394

Onttrekking reserves

482

352

417

370

328

276

Mutaties reserves

-235

-94

-160

118

Resultaat na bestemming

3.544

4.192

5.026

5.402

5.371

5.462

Resultaat voor bestemming Reserves

2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling Waar dit thema over gaat: Basis van ons planologisch denken is de zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid ten aanzien van wonen, werken, verzorgen, recreëren en natuur. Kortom: onze leefomgeving. Hierbij wordt gewerkt volgens het water- en bodemsturend principe. Dit doen wij samen met onze inwoners en ondernemers. Hierbij dienen gemeentelijke beleidsstukken zoals de Omgevingsvisie Bergen 2030 en het volkshuisvestingsprogramma als leidraad. We proberen met aandacht voor wat leeft in de samenleving te acteren en te communiceren. Belangrijk daarbij is een goed woningvoorraadbeleid en een juiste woonruimteverdeling voor de diverse doelgroepen afgestemd op de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen. Onderdeel van het ruimtelijk beleid en uitvoering is ook de regionale samenwerking en afstemming op verschillende onderdelen. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Omgevingsvisie Bergen 2030 1. We geven invulling aan de tien ambities uit de Omgevingsvisie Bergen 2030 a. De meest toekomstbestendige gemeente b. Bergen energie onafhankelijk in 2030 c. Landschap en landbouw in balans d. Waterbeheer op maat e. Versterken natuurwaarden en biodiversiteit f. Kwaliteitsslag & zonering recreatievoorzieningen g. Afstemmen woningvoorraad op vraag h. Voorzieningen bereikbaar houden i. Verder bouwen aan een gezonde leefomgeving j.

Leefklimaat in de dorpen verbeteren 2. Bovenstaande punten nemen we mee in verschillende ontwikkelingen en initiatieven. a. De ambities en bijbehorende deelprojecten worden actief opgepakt. b. We beoordelen hoe nieuwe plannen kunnen bijdragen aan het behalen van de ambities van de gemeenteraad. Vervolgens voeren we dit uit. c. Bij het ontwikkelen van nieuw beleid wordt rekening gehouden met de Omgevingsvisie Bergen 2030.

d. De uitvoering van de Omgevingsvisie wordt deels opgepakt in het Programma Klimaat en het Programma 'Van zorg naar gezondheid'. Waterbeheer op maat 1. We hebben omgevingskwaliteit op de agenda gezet en blijven dat doen bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma, het Deltaprogramma Grote Rivieren en Kaderrichtlijn Water. We werken daarbij samen met Waterschap en Rijkswaterstaat aan een goede inpassing. 2. We stellen specifieke gebiedskwaliteiten en kwetsbaarheden van het gebied centraal en gaan hier met grote zorgvuldigheid mee om. We nemen hierin onze verantwoordelijkheid en steken in op maatwerk. 3. We willen via de bovenstaande programma's de ruimtelijke kwaliteit van het Maasdal verbeteren en toekomstbestendig maken. Samen met andere overheden realiseren we de Groene Rivier Well. Daar komen systeemherstel van de Maas, dijkversterking en verlegging, beekherstel, toekomstbestendige landbouw en een integrale gebiedsontwikkeling samen. 4. Daar waar sprake is van meekoppelkansen haken we aan op de betreffende programma’s. Versterken natuurwaarden en biodiversiteit 1. In het transitieplan Nationaal Park De Maasduinen – van Nationaal Park naar Regionaal Landschap, is vastgelegd op welke wijze het Nationaal Park De Maasduinen de komende jaren doorgroeit naar een Regionaal Landschap met Nationaal Park De Maasduinen als natuurkern.

Het versterken van de natuurwaarde en biodiversiteit is één van de doelen. 2. Het transitieplan Nationaal Park De Maasduinen – van Nationaal Park naar Regionaal Landschap gebruiken wij als het voorbeeld voor samenwerking binnen de Gebiedsgerichte Aanpak. 3. Wij gaan meer diversiteit in beplanting realiseren om daarmee de biodiversiteit en klimaatbestendigheid te bevorderen. Hulpmiddel hierbij zijn de landschappelijke inpassingsplannen waarbij ruimtelijke kwaliteitsverbetering centraal staat. 4. Wij realiseren een groen-blauwe dooradering van de gemeente door beplanting en andere landschapselementen te onderhouden en toe te voegen. Hiermee wordt de biodiversiteitstoename gestimuleerd en wordt ingezet op klimaatadaptatie. Omgevingswet 1. Gemeente Bergen heeft zich tot nu toe maximaal voorbereid op de implementatie van de Omgevingswet. Deze voorbereiding is in 2024 omgezet in implementatie. De complexiteit van alles wat hier mee samenhangt is groot en wij zetten de implementatie voort in 2026. 2. We hebben aandacht voor het overnemen van regelingen van het rijk door de gemeente bij invoering van de Omgevingswet. Op termijn is beleidsmatig maatwerk mogelijk. 3. In 2026 wordt ingezet op: a.

Het komen tot een Omgevingsplan waarbij de volgende onderdelen worden meegenomen: • Het opstellen van een Plan van Aanpak; • Het in beeld brengen van de kosten die hiermee samenhangen; • Het verzamelen van diverse bouwstenen voor het Omgevingsplan. Onderdeel van dit proces is ook het actualiseren van beleid; b. De verdere uitwerking van de werkprocessen in combinatie met het ontwikkelen van nieuwe standaarden en het aanpassen van sjablonen e.d.; c. Leren werken met de bijbehorende nieuwe digitale omgeving. Daarbij is het essentieel specifieke vaardigheden te ontwikkelen. In 2025 kon dit met de bestaande capaciteit worden opgevangen, maar we blijven de vinger aan de pols houden of dat er aanvullende kennis en/of menskracht (structureel) nodig is. Indien dit een structureel karakter vraagt zal hiervoor een voorstel worden gedaan. Voldoende ruimte voor passende woningen (zie ook paragraaf G) Wij willen invulling geven aan de ambitie voor meer ruimte voor passende woningbouw in alle kernen zoals opgenomen in ons volkshuisvestingsprogramma, toevoeging van ruim 400 bouwtitels tot 2040. Dit bereiken we door: 1. actief grondbeleid; 2. de samenwerking met marktpartijen en particulieren omarmen; 3. uitvoering geven aan het gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma; 4. de prestatieafspraken met Destion verder uit te voeren; 5. uitvoering geven aan de doelen van de Woondeal Limburg.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16056946/1