Document · PDF

Programmabegroting 2025

Gemeenteraad 5 november 2024, gemeente BergenBij agendapunt: Voorstel tot vaststellen programmabegroting 2025;28.742 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Niet gevonden in dit document.

1. We stellen een uitvoeringsagenda op met projecten en acties om de gevolgen van klimaatverandering te beperken, deels binnen de kaders van het GRP (Gemeentelijk Rioleringsplan). 2. We blijven het afkoppelen van regenwater stimuleren door toepassing bij herinrichtingsprojecten en via voorlichting en subsidie gericht op particulieren en bedrijven. 3. Bij werkzaamheden geven we aandacht aan alle thema’s van klimaatverandering. 4. Waar nodig nemen we maatregelen om de waterkwaliteit van grond- en oppervlaktewater te beschermen. Op basis van de verordening Fysieke Leefomgeving worden mogelijke gebieden geselecteerd om versneld regenwater af te koppelen. 5. We zijn in gesprek met de woningbouwcoöperatie en hebben het voornemen om alle eigendommen van de woningbouwcorporatie de komende jaren af te koppelen van regenwater. 6. Waar mogelijk nemen wij maatregelen nabij onze riooloverstorten in de vorm van groene bergingen of helofytenfilters om de waterkwaliteit te verbeteren. Klimaatbestendig bos- en natuurbeheer We zetten in op behoud en versterken van vitale bossen en heideterreinen. 1. Vanuit de beoogde Gebiedsgerichte Aanpak in Limburg ligt er een sterke basis voor samenwerking met de provincie rondom het voorbeeldproject Maasduinen. 2. We nemen actief deel aan regionale samenwerkingsprojecten om kennis op te doen en te delen.

Ook pakken we taken regionaal op in plaats van individueel om daarmee onze kwetsbaarheid te verminderen. Op termijn moet dit ook leiden tot besparingen. 3. We zetten in op het inzaaien van bloemrijke akkerranden, landschapselementen en Maasheggen. 4. In samenwerking met grenspark Maas-Swalm-Nette wordt gewerkt aan het opzetten van een regionaal project rondom Natuurbrandmanagement. Gemeente Bergen zal deelnemen door reguliere uitvoeringsmaatregelen zoals het inrichten van compartimentsgrenzen. Daarnaast zal er een scholingsprogramma worden opgesteld waaraan zowel brandweerlieden als natuurbeheerders zullen deelnemen. Afval De gemeente draagt zorg voor een goede afvalinzameling, met aandacht voor goede afvalscheiding en informatievoorziening hieromtrent met de burgers. 1. Eind februari 2025 loopt het contract voor de inzameling van diverse afvalstromen, waaronder GFT, restafval en PMD, en aanverwante dienstverlening af. Samen met de gemeente Gennep zijn we een Europese aanbesteding opgestart om dit in de markt te zetten. In 2024 wordt het aanbestedingstraject afgerond en hebben we naar verwachting een nieuwe partij die de inzameling en aanverwante dienstverlening voor ons gaat verzorgen. 2. Met ingang van het nieuwe contract zal de inzamelfrequentie van restafval aangepast worden naar 1 keer per 4 weken legen. Voor GFT en PMD blijft de inzamelfrequentie op 1 keer per 2 weken.

Door de frequentie van het inzamelen van restafval te verlagen hopen we een betere afvalscheiding te realiseren. 3. De huidige afval-app voor burgers werkt goed maar zal, vanwege een nieuwe contractpartij, waarschijnlijk wijzigen. Daarbij willen we wel zorgen dat de huidige gebruiksvriendelijkheid en informatieverstrekking gehandhaafd blijft. 4. Het contract voor het onderhoud en reinigen van de ondergrondse afvalcontainers (glas en restafval) loopt augustus 2025 af. Samen met gemeenten uit de regio zijn we aan het onderzoeken hoe we dit gezamenlijk goed in de markt kunnen zetten. We laten een 0-meting uitvoeren naar de huidige kwaliteit van de ondergrondse containers. Dit kan er in resulteren dat we een aantal ondergrondse containers moeten vervangen of herstellen zodat deze nog een aantal jaren mee kunnen. In het 4e kwartaal van 2024 zijn de resultaten van de meting bekend. Zwerfafval De gemeente zet met verschillende projecten in op het opruimen van zwerfafval. De huidige aanpak van zwerfvuil blijft gecontinueerd. 1. We zullen doorgaan met het project "Op Weg" waarbij uitkeringsgerechtigden zwerfvuil opruimen. 2. We gaan het komende jaar door met het project "Beestenbende" waarbij basisschoolleerlingen zich inzetten voor mens, milieu en natuur. 3. We blijven vrijwilligers faciliteren voor het opruimen van zwerfafval.

Grondverzet Vanaf 2030 willen we het beheer en de verwerking van overtollige grond anders inrichten. Dit om meer grip te houden op de groter wordende grondstromen waar ook steeds hogere milieueisen aan worden gesteld. De kosten van de afvoer van overtollige grond nemen de laatste jaren toe. Volume en kwaliteit van de overtollige grond is elk jaar moeilijk in te schatten. Wat kost het: Tabel 2.1

Baten en Lasten Milieu en duurzaamheid

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

3.896

4.821

3.833

3.801

3.813

3.845

Totale baten

1.017

1.613

690

783

795

833

Resultaat voor bestemming

2.879

3.208

3.143

3.018

3.017

3.012

Toevoeging reserves

291

Onttrekking reserves

249

247

162

Mutaties reserves

-247

-162

2.921

2.960

2.980

3.018

3.017

3.012

Reserves

Resultaat na bestemming

2.2 Thema Openbare Ruimte Waar dit thema over gaat: Openbare ruimte gaat over de plekken die van ons allemaal zijn en waar wij als gemeente (onder andere) verantwoordelijkheid voor dragen. Denk daarbij aan wegen, vervoer, groen, riolering, leidingen, kabels en verlichting. Maar ook aan kunst, beekjes en een evenwichtige natuur. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Verkeer en vervoer We willen een veilige gemeente zijn voor alle weggebruikers met een goed ingerichte omgeving die voldoet aan de wettelijke normen, waarbij de bedrijven en inwoners actief worden betrokken bij de vraagstukken op het gebied van verkeer/ mobiliteit/ logistiek. Verder willen we een gemeente zijn met een integraal mobiliteitsbeleid waarbij niet alleen gekeken wordt naar een veilige inrichting van wegen, maar ook naar gedrag en duurzaamheid. We baseren ons daarbij o.a. op de uitgangspunten van het kennisinstituut CROW en werken met het landelijk programma SPV (Strategisch Plan Verkeersveiligheid). 1. In samenwerking met partners worden (voorlichtings-) campagnes uitgerold op het gebied van gedrag en bevordering van de duurzaamheid in het reizen. 2. We willen binnen de regionale samenwerking via de organisatie Trendsportal werken aan hedendaagse vraagstukken op het gebied van verkeer, mobiliteit en logistiek. Dit doen we o.a.

door te participeren in (gemeente overstijgende) projecten die via Trendsportal worden uitgevoerd. 3. We gaan met de provincie Limburg op basis van een (nieuwe) samenwerkingsovereenkomst aan de slag met een vervolg op de Verkeersactieve School en aan de slag met de doelgroepenaanpak 18+ (o.a. alcohol en drugs in het verkeer). 4. We blijven in gesprek met onze dorpsraden en de provincie Limburg over de verkeersveiligheid op de N271. 5. De plaatsing van nieuwe publieke laadpalen krijgt met ingang van 2025 een vervolg. Dit op basis van een aanbesteding door de provincie Noord-Brabant waaraan vele Limburgse en NoordBrabantse gemeenten, waaronder de gemeente Bergen, deelnemen.

6. We onderzoeken de mogelijkheden voor het weren van (brom)fietsers op evenemententerreinen. Dit naar aanleiding van een door de gemeenteraad in juni 2024 aangenomen motie. 7. In samenwerking met de in 2024 opgerichte vereniging bedrijventerrein De Flammert wordt gewerkt aan een verkeersplan voor De Flammert. Dit in samenhang met toekomstig wegonderhoud op De Flammert. 8. In herinrichtingsprojecten is verkeersveiligheid vaak een belangrijk thema. We kijken per project welke verbeteringen nodig zijn en passen binnen het herinrichtingsplan. 9. We ronden de invoering van de maximumsnelheid van 60 km/uur in het (hele) buitengebied af. 10. We realiseren het initiatief “Komportalen in dialect”. Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte We zetten in op het behalen van de regionale doelstellingen uit het "Waterketenplan 2021-2025" op het gebied van kostenbesparing, kwaliteitsverbetering, kennisdeling, kwetsbaarheid, bewustwording en klantvriendelijkheid. Dit doen we door een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. 1. Door uitvoering te geven aan een scala van maatregelen opgenomen in het "Gemeentelijk Riolering Plan" dragen we bij aan een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. Daaronder valt het blijvend inzetten op het afkoppelen van regenwater van de riolering in de openbare ruimte zowel bij particulieren als bij bedrijven. 2.

We zetten de samenwerking voort met het Waterschap voor klimaat-adaptieve en ecologisch verantwoorde beeklopen. 3. Samenwerking in de waterketen levert schaalvoordeel en kwaliteitsverbetering op. We nemen deel aan verschillende regionale projecten op het gebied van: a. KRW; b. Waterketenplan 2025-2030 meetnetten; c. Waterklaar; d. uitwerking uitvoeringsagenda klimaatstresstest; e. subsidietrajecten en optimalisatiestudie zuiveringsregio. 4. We richten wadi’s in met aandacht voor biodiversiteit. 5. Bij het aanbrengen van beplanting of bloemrijke akkers geven we de voorkeur aan gebiedseigen soorten bomen en beplanting. 6. We streven naar het verminderen van de hoeveelheid verharding. 7. We zetten in op bewustwording van het thema klimaat door communicatie en het inrichten van klimaat-robuuste schoolpleinen voor educatie en inspiratie. Verhogen biodiversiteit We streven naar een verhoging van de biodiversiteit in de gemeente Bergen. 1. We gaan de biodiversiteit verhogen in en om de bermen waarbij we aan de hand van een beheerplan ecologisch bermbeheer toepassen. In dit plan zullen de bermen in verschillende categorieën worden verdeeld met de daarbij behorende beheersmaatregelen. 2. We gaan de biodiversiteit in bebouwde kom verhogen door ecologische aanleg en onderhoud van groenvoorzieningen en wadi's. 3. We gaan landschapselementen aanplanten (o.a.

project Maasheggen) en groene verbindingen aanleggen van de kernen naar het buitengebied zoals de Heukelomsestraat. Onderhoud Wegen We willen actief en preventief voor goede wegen zorgen. 1. Veiligheid op de wegen in ons buitengebied staat of valt met een goede staat van onderhoud. Om dit te waarborgen wordt op deze wegen klein dagelijks onderhoud uitgevoerd. 2. Voor wegen waar dagelijks of klein onderhoud geen duurzame efficiënte oplossing biedt, wordt volgens een meerjarenonderhoudsprogramma gewerkt. Ook in 2025 wordt uitvoering gegeven aan dit jaarlijkse rehabilitatieprogramma. 3. Het hebben en houden van veilige en onderhoudsarme bermen langs de wegen in de buitengebieden kan gerealiseerd worden door het aanbrengen van grasbetonblokken. In 2025 geven we verder uitvoering aan dit programma. 4. Het areaal van openbare ruimte binnen de komgrenzen stamt voor een groot deel uit de jaren 60. Op dit moment wordt voorzien dat deze openbare ruimte op veel plaatsen gelijktijdig tegen het einde van hun levensduur aanlopen. Dit probleem vraagt om een programmatische reconstructie van een groot areaal binnen de komgrenzen. De wijze waarop deze transitie zal worden vormgegeven wordt in 2025 uitgewerkt in een nieuw op te stellen en vast stellen “Programma

Wegen & Riolering”. Dit programma zal voor 6 jaar worden vastgesteld en om de 2 jaar worden geëvalueerd. Onderhoud Groenvoorzieningen We gaan voor het verbeteren van de flora en fauna op een veilige en functionele manier, waarbij de beleving van de openbare ruimte ook verbeterd wordt. 1. In 2025 gaan we werken met een bestek waar het korven van sloten en het ecologische maaien van bermen wordt gecombineerd. 2. Sinds 2020 is er een Plan van aanpak "bestrijding eikenprocessierups" opgesteld. Jaarlijks passen we de bestrijding aan op basis van de verwachtingen van de rupsendruk. Preventieve bestrijding d.m.v. nestkastjes, bloemrijke bermen e.d. blijft een belangrijk onderdeel. 3. We inventariseren het bomenbestand waarbij een boomveiligheidsinspectie wordt uitgevoerd. Daarbij zal ook een onderhoudsplanning en -begroting van de uit te voeren beheer- en veiligheidsmaatregelen voor de komende jaren worden opgesteld. 4. Jaarlijks controleren en onderhouden we een derde deel van het totale bomenbestand, zodat we voldoen aan de verplichte regelgeving. 5. Bomen die afgekeurd worden naar aanleiding van de boomveiligheidsinspectie worden gekapt en de gemeente herplant. We kiezen voor een ruimer assortiment om een impuls te geven aan de biodiversiteit, zonder het karakter van de laanbeplanting aan te tasten. We wijzen de provincie op hun herplantingsplicht. 6.

We hebben de wens om het aantal laanbomen en struikbeplanting in het buitengebied uit te breiden. 7. In 2025 gaan we werken met een nieuw groenbeleidsplan. Hieraan is behoefte als gevolg van veranderend areaal, veranderende klimaatomstandigheden, noodzaak tot biodiversiteit verbetering en optimaliseren van de inrichting in relatie tot het beheer van de groene ruimte. 8. Het bestek voor onderhoud van groen binnen de kom loopt af en is verouderd. Het nieuwe bestek zal beter aansluiten bij de huidige hoeveelheden (meer areaal groen), meer gericht op biodiversiteit en op een efficiëntere manier van werken. Onderhoud Openbare verlichting Het beheer en de onderhoudstoestand van de openbare verlichting moet van een goed niveau zijn. We willen de openbare verlichting op een efficiënte en energiezuinige manier inrichten en onderhouden. 1. Op basis van het Beleidsplan openbare verlichting heeft de gemeente de afgelopen jaren middelen beschikbaar gesteld voor de verduurzaming (energiebesparing openbare verlichting) van onze openbare verlichting. Hiermee gaan we voldoen aan de landelijke doelstelling. In 2025 willen we de openbare verlichting volledig VERLED hebben. 2. Bij het vervangen van de openbare verlichting zetten we in op duurzame en energiezuinige verlichting.

Hiervoor verrichten we klein onderhoud in de vorm van lokale herstelwerkzaamheden en andere noodzakelijke kleinschalige werkzaamheden. Onderhoud Kunstwerken We willen de kunstwerken in goede staat houden. 1. We herstellen het vlonderpad gelegen aan het Eendenmeer. Deze is in dusdanig slechte staat dat gebruik van deze vlonder niet meer verantwoord is. 2. We voeren groot onderhoud uit aan de Kampbrug te Well. Hiermee maken we de brug weer veilig en toekomstbestendig. 3. We voeren periodieke inspecties uit aan onze kunstwerken om de veiligheid van onze kunstwerken te waarborgen. Riolering & Water We gaan voor een goede volksgezondheid door bescherming van waterkwaliteit (bodem en oppervlaktewater) en het voorkomen van wateroverlast. 1. We stimuleren het afkoppelen van regenwater bij particulieren, woningcorporaties en bedrijven. 2. We houden rekening met het afkoppelen van regenwater in de openbare ruimte bij de herinrichting van straten of wijken. 3. Onder de noemer “laaghangend fruit” realiseren we kleinschalige ingrepen waarmee we grote delen van de openbare ruimte kunnen afkoppelen. 4. Waar mogelijk pakken we bij het afkoppelen van regenwater kansen voor het saneren van overstorten.

5. De gemeente staat voor een aanzienlijke opgave voor de openbare inrichting. Op dit moment is nog niet duidelijk wat hiervan de impact zal zijn op de vervangingsplanning voor de riolering. Dit heeft mogelijk tot gevolg dat we werkzaamheden naar voren gaan halen. Bij het nieuwe programma "wegen, water en riolering" hebben we hier meer inzicht in. Daarnaast maken we aan de hand van nieuwe inspectieresultaten een nieuwe vervangingsplanning op basis van kwaliteit. Kabels en Leidingen We willen het beheer en de kwaliteit van de ondergrondse infrastructuren (zoals kabels en leidingen) bevorderen. Wij verlenen medewerking aan aanvragen die verband houden met verbetering en onderhoud van de ondergrondse infrastructuur. Wat kost het: Tabel 2.2

Baten en Lasten Openbare Ruimte

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

4.090

4.217

4.552

4.938

5.153

5.316

Totale baten

4.071

4.175

4.530

4.916

5.132

5.295

Toevoeging reserves

336

247

257

394

Onttrekking reserves

735

401

444

436

403

355

Mutaties reserves

-399

-154

-187

-179

-9

Resultaat na bestemming

3.672

4.022

4.344

4.737

5.122

5.334

Resultaat voor bestemming Reserves

2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling Waar dit thema over gaat: Basis van ons planologisch denken is de zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid ten aanzien van wonen, werken, verzorgen, recreëren en natuur. Kortom: onze leefomgeving. Hierbij dient de Omgevingsvisie Bergen 2030 als leidraad. We proberen met aandacht voor wat leeft in de samenleving te acteren. Belangrijk daarbij is een goed woningvoorraadbeleid en een juiste woonruimteverdeling voor de diverse doelgroepen afgestemd op de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen. Onderdeel van het ruimtelijk beleid en uitvoering is ook de regionale samenwerking en afstemming op verschillende onderdelen. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Omgevingsvisie Bergen 2030 1. We geven invulling aan de tien ambities uit de Omgevingsvisie Bergen 2030 a. De meest toekomstbestendige gemeente b. Bergen energie onafhankelijk in 2030 c. Landschap en landbouw in balans d. Waterbeheer op maat e. Versterken natuurwaarden en biodiversiteit f. Kwaliteitsslag & zonering recreatievoorzieningen g. Afstemmen woningvoorraad op vraag h. Voorzieningen bereikbaar houden i. Verder bouwen aan een gezonde leefomgeving j. Leefklimaat in de dorpen verbeteren 2. Bovenstaande punten nemen we mee in verschillende ontwikkelingen en initiatieven.

a. De ambities en bijbehorende deelprojecten worden actief opgepakt. b. We beoordelen hoe nieuwe plannen kunnen bijdragen aan het behalen van de ambities van de gemeenteraad. Vervolgens voeren we dit uit. c. Bij het ontwikkelen van nieuw beleid wordt rekening gehouden met de Omgevingsvisie Bergen 2030. d. De uitvoering van de Omgevingsvisie wordt deels opgepakt in het Programma Klimaat en het Programma 'Van zorg naar gezondheid'. Landschap en Landbouw in balans 1. Wij realiseren een bij het Unesco-biosfeergebied passend Maasheggenlandschap. Dit is een kans om het Maasdal door te ontwikkelen naar een aantrekkelijk en vitaal landschap. De looptijd van het project is 2022 t/m 2025. 2. Wij zetten via De Marke Stichting in op de ontwikkeling van een toekomstgerichte landbouw. 3. Wij realiseren een groen-blauwe dooradering van de gemeente door beplanting en andere landschapselementen te onderhouden en toe te voegen. Hiermee wordt de biodiversiteitstoename gestimuleerd. (Zie ook kopje Natuur en biodiversiteit). 4. We zijn aangehaakt op de beoogde Gebiedsgerichte Aanpak in Limburg. Samen met de provincie en agrariërs zetten we in op een integraal gebiedsproces gericht op de transitie van het landelijk gebied. 5. We ondersteunen Stichting Nationaal Park De Maasduinen die o.a. als doel het versterken van de natuurwaarde heeft. Waterbeheer op maat 1.

We hebben omgevingskwaliteit op de agenda gezet en blijven dat doen bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma, het Deltaprogramma en Kaderrichtlijn Water. We werken daarbij samen met Waterschap en Rijkswaterstaat aan een goede inpassing. 2. We stellen specifieke gebiedskwaliteiten en kwetsbaarheden van het gebied centraal en gaan hier met grote zorgvuldigheid mee om. We nemen hierin onze verantwoordelijkheid en steken in op maatwerk. 3. We willen via de bovenstaande programma's de ruimtelijke kwaliteit van het Maasdal verbeteren en toekomstbestendig maken. Samen met andere overheden realiseren we de Groene Rivier Well. Daar komen systeemherstel van de Maas, dijkversterking en verlegging, beekherstel, toekomstbestendige landbouw en een integrale gebiedsontwikkeling samen. 4. Daar waar sprake is van meekoppelkansen haken we aan op de betreffende programma’s. Versterken natuurwaarden en biodiversiteit 1. Het eerste transitieproces van Nationaal Park De Maasduinen is medio 2024 afgerond. Nationaal Park De Maasduinen groeit de komende jaren door naar een Regionaal Landschap met Nationaal Park De Maasduinen als natuurkern. 2. Het transitieplan Maasduinen is één van de voorbeeldprojecten binnen de beoogde Gebiedsgerichte Aanpak in Limubrg. 3. Wij willen meer diversiteit in beplanting realiseren om daarmee de biodiversiteit en klimaatbestendigheid te bevorderen.

In hoofdstuk 2.2 onder het kopje 'verhogen biodiversiteit' is hier op ingegaan. Soepele invoering van de Omgevingswet 1. Gemeente Bergen heeft zich tot nu toe maximaal voorbereid op de implementatie van de Omgevingswet. Deze voorbereiding is in 2024 omgezet in implementatie. De complexiteit van alles wat hier mee samenhangt is groot en wij zetten de implementatie voort in 2025. 2. We hebben aandacht voor het overnemen van regelingen van het rijk door de gemeente bij invoering van de Omgevingswet. Op termijn is beleidsmatig maatwerk mogelijk. 3. In 2025 wordt ingezet op: a. De verdere voorbereiding van de werkprocessen; b. Inhoudelijke aanpassingen en actualisatie van beleid en regelgeving; c. Ontwikkelen van inhoudelijke kennis; d. Inrichting van het nieuwe Omgevingsloket; e. Het komen tot een Omgevingsplan; f. Communicatie ten behoeve van informatie richting de burger en ondernemer; g. Leren werken met de bijbehorende nieuwe digitale omgeving. Daarbij is het essentieel specifieke vaardigheden te ontwikkelen. In 2024 kon dit met de bestaande capaciteit worden

opgevangen, maar we blijven de vinger aan de pols houden of dat er aanvullende kennis en/of menskracht (structureel) nodig is. Indien dit een structureel karakter vraagt zal hiervoor een voorstel worden gedaan. Voldoende ruimte voor passende woningen (zie ook paragraaf G) Wij willen invulling geven aan de ambitie voor meer ruimte voor woningbouw in alle kernen (minimaal 400 bouwtitels voor 2026). Dit bereiken we door: 1. actief grondbeleid; 2. de samenwerking met marktpartijen en particulieren omarmen; 3. uitvoering geven aan het gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma; 4. de prestatieafspraken met Destion verder uit te voeren; 5. uitvoering geven aan de doelen van de Woondeal Limburg. Overige ruimtelijke ontwikkelingen 1. Wij ontwikkelen Erfgoedbeleid aan de hand van het “Verhaal van Bergen” om te komen tot een herijking van de gemeentelijke monumenten. Actueel beleid hierin is van belang voor het nieuwe Omgevingsplan. Binnen het erfgoedbeleid wordt ook omgevingskwaliteit meegenomen. Dit zal dienen ter vervanging van het ruim 20 jaar oude Welstandsbeleid. 2. Met behulp van de Beeldkwaliteitsvisie N271 wordt in regionale samenwerking uitvoering gegeven aan de ontwikkeling van de N271 als etalage van de gemeente. Wat kost het: Tabel 2.3

Baten en Lasten Ruimtelijke ontwikkeling

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

1.287

1.250

1.326

1.287

1.294

Totale baten

257

295

317

1.030

955

1.009

970

977

Toevoeging reserves

197

Onttrekking reserves

255

111

Mutaties reserves

-58

-111

Resultaat na bestemming

972

845

1.009

970

977

Resultaat voor bestemming Reserves

2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme Waar dit thema over gaat: Het Economisch Programma Bergen 2030 bepaalt de koers voor economische ontwikkeling in de gemeente Bergen. Daarbij spelen het bedrijfsleven en de randvoorwaarden die de overheid creëert een belangrijke rol. Binnen dit programma vallen deelprogramma's voor vrijetijdseconomie en het bedrijventerrein De Flammert. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Economie algemeen 1. We voeren het Economische Programma Bergen 2030 uit, met als centrale ambitie een vitale en duurzame economische sector, met oog voor balans tussen wonen, natuur en werken. 2. Wij zetten in op het verbeteren van de relatie met bedrijfsleven door: a. een ondernemersgerichte aanpak en het actief ondersteunen van initiatieven (faciliterende, dienstverlenende overheid); b. door te gaan met de bedrijfscontactfunctionaris als eerste aanspreekpunt voor ondernemers; c. het onderhouden van contact met bedrijventerreinvereniging De Flammert, ondernemersverenigingen, brancheorganisaties en overige ondernemers zodat we weten wat er speelt. 3. We werken in de regio Noord Limburg aan het versterken van de samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid via Crossroads Limburg. Recreatie en toerisme 1.

Wij voeren het Toeristisch Programma Vrijetijdseconomie Gemeente Bergen (2021) uit, met als doel een aantrekkelijke gemeente voor zowel inwoners als toeristen, passend bij de draagkracht van de gemeente. Daarbij werken we aan het aanbod en de kwaliteit van het toeristischrecreatieve product, de (regio)marketing en promotie en versterken samenwerking. 2. We zetten de in 2022 opgezette overlegstructuur met de toeristisch-recreatieve sector voort, met werkgroepen rondom thema's en enkele grote ondernemersbijeenkomsten. Initiatieven vanuit de sector worden hier besproken en verder gebracht. Er is een jaarlijks budget vanuit de gemeente voor ondersteuning van initiatieven. 3. We blijven investeren in de kwaliteit van onze routestructuren, onder andere in samenwerking met het Routebureau Noord- en Midden-Limburg. In 2024 wordt een kwaliteitsverbetering van het wandelroutenetwerk afgerond. 4. De gemeente zet zich in voor een gezonde sector voor verblijfsrecreatie in samenwerking met ondernemers, Regio Noord-Limburg, de provincie Limburg en de Rijksoverheid. 5. We hebben aandacht voor de toeristisch-recreatieve ontwikkeling in Maaspark Well. Daarbij leggen we de focus op een duurzame ontwikkeling in het gebied rondom de Kamp / Voorhaven, de ontwikkeling van het gebied Seurenheide en het versterken van de routestructuren. 6.

We willen het Nationaal Park Maasduinen versterken door duidelijke zonering, optimaliseren van de recreatieve infrastructuur in en om het Nationaal Park De Maasduinen en het verbeteren van het merk. 7. We zetten in op ontwikkeling van de N271 als etalage van de regio. 8. De gemeente Bergen ondersteunt het Toeristisch Platform Maasduinen door een jaarlijkse bijdrage en ondersteunt projecten op het gebied van toeristische informatie en promotie. 9. In samenwerking met de gemeenten in de regio Noord-Limburg geven we uitvoering aan het Actieprogramma Toerisme en Recreatie, met onder andere aandacht voor dag- en verblijfsrecreatie, vrijetijdslandschappen, cross-overs tussen de toeristische sector en andere sectoren en regiomarketing. 10. Samen met de Regio Noord-Limburg geven we invulling aan het project Bezoekersaanpak, waarbij bezoekers verleid worden om drukke locaties te bezoeken met duurzaam vervoer. Agrarische sector 1. We ondersteunen initiatieven met als doel het verbreden van de landbouw. 2. We ondersteunen initiatieven op het gebied van toekomstgerichte landbouw, zoals agrarisch natuurbeheer, kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw. We zetten hierop in via De Marke Stichting. Onder andere samen met agrarische ondernemers. 3.

Wij zetten in op de ontwikkeling van de Innovatieboulevard op het Energielandgoed Wells Meer, met ruimte voor innovatieve agrarische concepten. 4. Wij overleggen periodiek met de LLTB om te weten wat er speelt in de sector. 31

Industrieterrein De Flammert 1. We voeren het programma toekomstbestendig bedrijventerrein De Flammert (2022) uit en streven hiermee naar een vitaal, veilig, duurzaam en aantrekkelijk bedrijventerrein. 2. We nemen deel aan de bedrijventerreinenvereniging De Flammert. 3. We gaan met de eigenaren van leegstaande percelen overleg voeren over de toekomstige ontwikkeling van hun terrein. Detailhandel 1. We zetten in op de doorontwikkeling van Mosaïque door: a. Het versterken van de samenwerking tussen ondernemers; b. Het ondernemersfonds Mosaïque, waarmee de ondernemers de mogelijkheid hebben gezamenlijke activiteiten uit te voeren; c. Het transformeren van de oostzijde van Mosaïque. Wat kost het: Tabel 2.4

Baten en Lasten Economie, Recreatie en Toerisme

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

448

700

701

700

Totale baten

1.071

988

Resultaat voor bestemming

-623

-287

-288

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

Mutaties reserves

-5

-608

-292

-293

Reserves

Resultaat na bestemming

Programma 3 Bestuur en Financiën 3.1 Thema Algemeen Bestuur Waar dit thema over gaat: Dit thema gaat over het bestuur van de gemeente waarbij gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester zelfstandige bevoegdheden hebben. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: 1. Het gemeentebestuur heeft als taak besluiten te nemen die ten dienste staan van de inwoners van onze gemeente. Dit moet dé leidraad zijn voor het handelen van bestuurders, politici en ambtenaren. 2. Op grond van de door de gemeenteraad in 2021 vastgestelde Nota Dienstverlening en het Beleidskader Participatie en Zelfsturing blijven bestuur en ambtelijke organisatie werken aan verbetering van de dienstverlening aan en samenwerking met inwoners en bedrijven. Wanneer en hoe de gemeente inwoners bij het opstellen en uitvoeren van beleid betrekt, is vastgelegd in een Participatieverordening. Voor onderwerpen die spelen in het sociaal domein, is deze taak belegd bij de adviesraad sociaal domein. 3. We stimuleren en regelen dat raads- en commissieleden goed worden begeleid en opgeleid om hun werk te kunnen doen. 4. Verordeningen en reglementen die het raads- en commissiewerk ondersteunen houden en brengen we up to date. 5. De gemeenteraad blijft in overleg met de dorpsraden om er in samenspraak voor te zorgen dat het prettig wonen, werken en verblijven is in onze gemeente. 6.

Wij willen jongeren meer interesseren voor en betrekken bij het democratisch besluitvormingsproces. Te denken valt aan het benoemen van een kinderburgemeester, het opnieuw organiseren van het spel Democracity (voor groep 7 en 8 van basisscholen), raadsvoorstellen en -besluiten ook voor minder taalvaardige personen begrijpelijk maken. 7. De gemeenteraad stelt de beleids- en financiële kaders vast waarbinnen de gemeente haar werkzaamheden uitvoert. Het actief betrekken van de gemeenteraad bij het opstellen van de kadernota wordt voortgezet. 8. Vanaf 2025 werken we met een eigen griffiebegroting. Dit om de taken en verantwoordelijkheden tussen college en raad helder te presenteren. De griffiebegroting vindt u in bijlage 13. Het is de bedoeling dat in het vervolg voor de griffiebegroting het volgende besluitvormingstraject wordt doorlopen: ambtelijke voorbereiding door de griffie, voorstel voor vaststellen door de raad vanuit het presidium (naar het voorbeeld van de gemeente Horst aan de Maas). 9. 18 maart 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. In de loop van 2025 vragen deze al om de nodige voorbereidingen, zowel bij de politieke partijen als bij de ambtelijke organisatie (griffie, burgerzaken). Belangrijk voor de politieke partijen is de screening van hun kandidaten, met het oog op het risico van ondermijning.

Wat kost het: Tabel 3.1

Baten en Lasten Algemeen bestuur

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

1.415

1.669

1.417

1.304

1.279

Totale baten

1.415

1.669

1.417

1.304

1.279

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

462

200

Mutaties reserves

-405

-200

Resultaat na bestemming

1.010

1.469

1.417

1.304

1.279

Resultaat voor bestemming Reserves

3.2 Thema Publieke Dienstverlening Waar dit thema over gaat: Dienstverlening Dienstverlening gaat over de manier waarop we service verlenen aan inwoners, ondernemers en andere stakeholders. Op 9 februari 2021 heeft de gemeenteraad de Nota Dienstverlening 2021 vastgesteld. De verbetervoorstellen die hierin staan zijn inmiddels uitgevoerd. Communicatie Communicatie gaat zowel over het informeren van de inwoners als het gesprek mét de inwoners. Dit doen we via diverse kanalen en we proberen daarmee de juiste boodschap bij de juiste doelgroep te brengen. Waar nodig en mogelijk, willen we inwoners actief betrekken. We zetten communicatie ook in om onze gemeente te profileren en om aan ons imago te bouwen. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Dienstverlening 1. In de door de raad vastgestelde nota Dienstverlening zijn zeven servicebeloften geformuleerd die ons helpen om de dienstverlening richting inwoners, ondernemers en andere stakeholders te professionaliseren. 2. In 2025 werken we verder aan: a. Goede ICT: We zijn doorgegaan met de continuering van de implementatie van het zaaksysteem Djuma, alsmede de implementatie van het in-, door-, en uitstroomproces. Tenslotte hebben we sjablonen en standaardbrieven ingericht; b. Bewustzijn en draagvlak: Het onboardingprogramma is ontwikkeld en in gebruik genomen.

Belangrijk speerpunt is het verbeteren van onze schriftelijke communicatie door begrijpelijker te schrijven. Dit doen we door het trainen van medewerkers en met de inzet van de tool 'Klinkende taal'; c. Evaluatie, meting en inregelen feedback over de klanttevredenheid middels het in 2024 uitgevoerde rekenkameronderzoek wat de basis hiervoor vormt; d. In 2025 geven we een vervolg aan het in 2024 uitgevoerde rekenkameronderzoek naar klanttevredenheid.

Communicatie 1. We willen dat inwoners, ondernemers, verenigingen en organisaties ons ervaren als een open en transparante organisatie. Daarom willen we proactief, tijdig en begrijpelijk communiceren. Door goede informatieverstrekking over plannen en uitvoering van beleid organiseren we betrokkenheid. 2. We willen de gemeente helder positioneren, zodat inwoners en ondernemers zien dat de gemeente een aantrekkelijke plaats is om te wonen en te ondernemen. 3. We willen ervoor blijven zorgen dat communicatie een vast onderdeel is van het beleidsproces en de projectaanpak. Hierbij wordt communicatie op een verbindende manier ingezet door al onze medewerkers. Hiervoor zetten we de gebruikelijke communicatiemiddelen in, en waar mogelijk betrekken we inwoners, ondernemers en verenigingen bij voorbereiding en evaluatie. 4. We onderhouden actief contact met de pers en vergroten de communicatiekracht door bewustzijn en vaardigheden te ontwikkelen bij onze medewerkers. Wat kost het: Tabel 3.2

Baten en Lasten Publieke dienstverlening

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

415

435

467

Totale baten

156

209

235

229

Resultaat voor bestemming

259

225

232

238

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

Mutaties reserves

259

225

232

238

Reserves

Resultaat na bestemming

3.3 Thema Veiligheid Waar dit thema over gaat: Dit thema gaat over de veiligheid van de inwoners en bezoekers. Veiligheid is een basisbehoefte. We willen dat het veilig wonen, werken en recreëren is in de gemeente Bergen. Verschillende partijen leveren een bijdrage aan die veiligheid. Samenwerking met interne en externe partners is op dit gebied van groot belang. In het Integraal Veiligheidsplan staan de prioriteiten op het gebied van veiligheid opgenomen. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: 1. We gaan voor een integrale aanpak, waarbij het gemeentebestuur afspraken maakt en de regie voert. Daarbij willen we geen bevoegdheden of taken van andere partijen overnemen. 2. Versterking van de verbinding tussen zorg en veiligheid. 3. We willen inwoners, bedrijven en de gemeente duurzaam weerbaarder maken tegen ondermijnende criminaliteit. 4. De doelstellingen uit het Integraal Veiligheidsplan verwezenlijken door uitvoering van het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid. 5. De doelstellingen en ambities die in het Vergunningverlening, toezicht en handhavingsuitvoeringsprogramma voor 2025 beschreven worden behalen. 6. Concreet gaan we in 2025 aan de slag met onderstaande activiteiten:

a. Om de samenwerking tussen zorg en veiligheid te verbeteren werken we onder andere samen met het zorg- en veiligheidshuis. Ook willen we de "Aanpak Voorkomen Escalatie" inzetten om sociale incidenten beter aan te kunnen pakken; b. We voeren projecten binnen de Regiodeal op het gebied van ondermijning uit; c. In 2025 worden de eerste ervaringen met de nieuwe regelgeving bij en krachtens de Omgevingswet gesteld geëvalueerd en zullen werkzaamheden en processen zo nodig verder worden geoptimaliseerd met het oog op het behalen van de best mogelijke resultaten; d. Gedurende 2025 zal er doorlopend aandacht zijn om conflicten zoveel mogelijk te dejuridiseren en naar goede gedragen oplossingen toe te werken; e. De gemeentelijke APV (Algemene Plaatselijke Verordening) en VFL (Verordening Fysieke Leefomgeving) worden geactualiseerd om nog beter aan te sluiten bij de behoefte in de praktijk om ondermijning en overlast tegen te gaan; f. Er wordt het gehele jaar door 1 gemeentelijke BOA deelgenomen aan al de acties van het Regionaal uitvoeringsteam (ACT!) om ondermijning tegen te gaan; g. Er worden 6 grootschalige acties gepland om in samenwerking met (groene) BOA’s die aangesloten zijn bij het regionale handhavingsconvenant te controleren op onder andere illegale mountainbike-, motorcross- en stroperij-activiteiten; h.

Er wordt een Handhavingsarrangement met de politie voorbereid om de samenwerking nog beter af te stemmen; i. Het dossier van de reorganisatie van de RUD LN zal op de voet gevolgd worden en er wordt ook door ons geparticipeerd in de planvorming hieromtrent. Mogelijke bijbehorende financiën zullen aan de gemeenteraad voorgelegd worden, evenals het aangaan van een gemeenschappelijke regeling; j. Er wordt een uitvoeringsprogramma vastgesteld waarin gedetailleerd beschreven wordt welke vergunningverlenings-, toezicht- en handhavingsaccenten er gezet worden en welke doelen nagestreefd worden. Daarnaast wordt er jaarlijks verslag gedaan van de uitvoering van dit handhavingsprogramma; k. Er wordt een uitvoeringsplan Integrale Veiligheid vastgesteld waarin beschreven wordt welke acties er ingezet kunnen worden om de doelstellingen uit het Integraal Veiligheidsplan te behalen. Jaarlijks wordt er verslag gedaan van dit uitvoeringsplan. Wat kost het: Tabel 3.3

Baten en Lasten Veiligheid

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

4.909

2.325

1.842

1.839

1.805

1.834

Totale baten

3.840

640

106

Resultaat voor bestemming

1.069

1.685

1.736

1.733

1.700

1.728

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

Mutaties reserves

1.069

1.685

1.736

1.733

1.700

1.728

Reserves

Resultaat na bestemming

3.4 Thema Financiën Waar dit thema over gaat: Het thema financiën gaat over de balans tussen de baten en lasten voor de inwoners en bedrijven. We willen een financieel stabiele en gezonde gemeente zijn, met een degelijk financieel beleid. Dit beleid is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: 1. We streven naar een evenwichtige begroting, ook voor komende jaren; 2. Structurele lasten willen we dekken we met structurele baten; 3. Bezuinigingen die het rijk ons oplegt, verwerken we eventueel binnen het betreffende beleidsterrein. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Belastingen en heffingen 1. Diverse belastingverordeningen voor het jaar 2025 worden in de raadsvergadering van december 2024 vastgesteld, het gaat om de volgende verordeningen: a. OZB 2025; b. Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht 2025; c. Rioolheffing 2025; d. Forensenbelasting 2025; e. Verblijfsbelasting 2025; f. Reclamebelasting 2025; g. Leges 2025. 2. Het beleid in dit kader leest u terug in de paragraaf lokale heffingen. Financiële beleidsnota’s 1. Afgelopen jaren is een start gemaakt met het actualiseren van de volgende financiële beleidsnota's: a. Financiële verordening 2019 (art. 212 Gemeentewet); b. Controleverordening 2015 (art. 213 Gemeentewet); c. Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid 2025 (art. 213a Gemeentewet). 2.

In 2025 worden diverse beleidsnota geactualiseerd en ter vaststelling aan uw raad aangeboden. PRC-cyclus 1. Middels de PRC-cyclus zorgen wij ervoor dat wij in control zijn voor wat betreft uitgaven en inkomsten. a. Maandelijks stellen wij voor intern gebruik een managementrapportage op. b. Daarnaast wordt er ieder kwartaal met de raad gecommuniceerd via de kwartaalrapportages (over eerste en derde kwartaal) en de bestuursrapportage (over het eerste half jaar). De bestuursrapportage leidt tot een begrotingsbijstelling. c. De jaarrekening is het sluitstuk van de PRC cyclus in het betreffende jaar.

Wat kost het: Tabel 3.4

Baten en Lasten Financien

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

435

869

642

911

927

975

Totale baten

35.149

35.483

36.411

35.152

35.306

35.544

Resultaat voor bestemming

-34.714

-34.615

-35.768

-34.241

-34.379

-34.569

Toevoeging reserves

493

1.000

Onttrekking reserves

357

Mutaties reserves

136

977

-23

-34.578

-33.638

-34.791

-34.264

-34.402

-34.592

Reserves

Resultaat na bestemming

3.5 Thema Overhead Waar dit thema over gaat: Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is in 2016 gewijzigd. Met een duidelijke definitie en een voorgeschreven presentatie van overheadkosten verwacht het Rijk beter inzicht in deze kosten te krijgen. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden; 2. Financiën, gemeentelijke control en interne controle; 3. P&O en HRM; 4. Inkoop(ondersteuning); 5. Communicatie; 6. Juridische zaken; 7. Bestuur en bestuur ondersteuning; 8. ICT; 9. Facilitaire zaken & huisvesting; 10. Archief; 11. Managementondersteuning. De kosten van de hiervoor genoemde zaken worden via een bepaalde systematiek verdeeld. Notitie Overhead In juli 2016 heeft de BBV-commissie een notitie geschreven met afspraken rondom Overhead. We omarmen de uitgangspunten uit deze notitie en volgen de voorgeschreven inrichting. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: 1. We volgen de ontwikkelingen en voeren verbeteringen door in onze administratie. De verbeteringen baseren we o.a. op de notities die de commissie BBV uitbrengt. 2. Vanaf 2023 verwerken we de overheadkosten via dit thema. Hiermee is de administratie transparant ingericht en voldoen we aan de voorschriften, zoals de BBV commissie die stelt.

Wat kost het: Tabel 3.5

Baten en Lasten Overhead

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

7.783

8.859

7.671

7.430

7.425

7.233

Totale baten

1.005

859

757

720

644

Resultaat voor bestemming

6.778

8.000

6.913

6.710

6.705

6.589

Toevoeging reserves

448

-240

Onttrekking reserves

304

Mutaties reserves

144

-283

-29

6.922

7.717

6.884

6.681

6.676

6.560

Reserves

Resultaat na bestemming

Samenvatting begroting Totaaloverzicht van baten en lasten

(bedragen x € 1.000)

Rekening Lasten

Begroting

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Programma 1

20.808

21.496

21.085

20.793

20.321

20.254

Programma 2

9.721

10.988

10.411

10.726

10.960

11.155

Programma 3

14.957

13.654

11.913

12.123

12.132

11.962

Totaal lasten

45.486

46.139

43.409

43.641

43.413

43.370

Rekening

Begroting

Baten

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Programma 1

5.301

5.587

4.398

4.706

4.447

4.474

Programma 2

2.363

2.937

2.016

2.109

2.121

2.159

Programma 3

40.150

37.192

37.509

36.207

36.361

36.523

Totaal baten

47.815

45.716

43.922

43.023

42.929

43.155

Saldo laten en baten voor reservemutaties

-2.329

422

-513

618

484

215

Rekening

Begroting

Reserve mutaties

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Dotaties aan de reserves

1.841

1.007

1.257

257

394

Onttrekkingen aan de reserves

3.100

1.942

869

703

674

433

Saldo reserve mutaties

-1.259

-935

388

-446

-280

-40

Saldo van baten en lasten incusief reserve mutaties

-3.588

-512

-125

173

204

175

Deel 3 De Paragrafen Inleiding Na de programma’s gaan we specifiek in op 7 onderwerpen die voor alle gemeente van belang zijn. Achtereenvolgens komen aan de orde: A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing C. Onderhoud kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Verbonden partijen G. Grondbeleid

Paragraaf A Lokale Heffingen Algemeen In artikel 8 van de BBV is de verplichting opgenomen dat de paragraaf ‘lokale heffingen’ in de begroting opgenomen moet worden. Volgens artikel 10 van de BBV bevat deze paragraaf in ieder geval de volgende onderdelen: · de geschatte inkomsten; · het beleid ten aanzien van de lokale belastingen; · een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen. Hierin wordt inzichtelijk gemaakt hoe bij de berekening van de heffingstarieven, die hoogstens kostendekkend mogen zijn; · een aanduiding van de lokale belastingen; · een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Bij het schrijven van deze paragraaf houden we rekening met de indeling van het BBV. Geschatte en gerealiseerde inkomsten In het coalitieprogramma is opgenomen dat we blijven streven naar een zo laag mogelijke belastingdruk. In de vastgestelde kadernota 2025 is het beleid met betrekking tot de tarieven van de gemeentelijke belastingen aangegeven. In deze begroting hebben wij rekening gehouden met:  Onroerende zaakbelastingen: stijging van 2,1% conform inflatiepercentage;  Forensenbelasting: stijging van 2,1% conform inflatiepercentage;  (Water) verblijfsbelasting: stijging van 2,1% conform inflatiepercentage;  Afvalstoffenheffing: 100% kostendekking.

Tarief wordt in de raadsvergadering van december 2024 vastgesteld;  Rioolrecht: conform het vastgestelde GRP is de tariefsverhoging € 10 plus 2,1% conform inflatiepercentage;  Reclamebelasting: er wordt een voorstel met o.a. de gewijzigde verordening reclamebelasting aan uw raad aangeboden waarin de effecten van het convenant met de winkeliers wordt vertaald naar kosten en opbrengsten. De gemeentelijke belastingen zijn, ná de inkomsten uit het gemeentefonds, de grootste inkomstenbron van een gemeente. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de geschatte inkomsten van de lokale heffingen.

Rekening

Begroting

Opbrengst gemeentelijke heffingen

2023

2024

2025

2026

2027

2028

OZB niet woningen

811.277

822.385

839.655

OZB woningen

1.647.855

1.665.769

1.700.750

Afvalstoffenheffing

1.407.119

1.502.269

1.228.549

1.373.208

Rioolrechten

1.628.733

1.679.034

1.788.060

Reclamebelasting

8.896

7.200

Begrafenisrechten

4.114

10.000

Forensenbelasting

90.780

271.879

98.000

Toeristenbelasting

616.788

588.020

682.689

Omgevingsvergunningen

200.320

220.200

221.700

Bijzondere wetten

7.466

5.500

Secretariegelden

26.636

34.885

44.894

39.133

Paspoorten/rijbewijzen

122.346

169.000

184.500

4.320

2.500

6.576.650

6.978.641

6.813.997

6.952.895

Gehandicaptenparkeerkaarten Totaal

Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Voor de huidige bestuursperiode is, in het coalitieprogramma 2022-2026, aangegeven dat we blijven streven naar een zo laag mogelijke belastingdruk. Sinds 2012 verzorgt de gemeenschappelijke regeling tussen de Belastingsamenwerking Gemeenten en de Waterschappen (BsGW) de uitvoering van gemeentelijke belastingen en de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ). De bevoegdheden tot vaststelling en inning van de belastingen zijn overgedragen aan deze gemeenschappelijke regeling. Bij de gemeenten is alleen de vaststelling van het beleid en de regievoering overgebleven. Conform Kadernota 2025 zijn geen nieuwe beleidswijzigingen nodig. Regionale belastingtarieven Het vergelijken van belastingtarieven tussen gemeenten is vaak lastig. Het ligt voor de hand om heel eenzijdig de tarieven van de verschillende gemeenten te benaderen. Iedere gemeente maakt beleidskeuzes voor de opbouw van tarieven. We hebben op een aantal plekken in deze paragraaf een vergelijk gemaakt tussen de tarieven zoals ze in Bergen gelden en de tarieven van omliggende gemeenten. Onroerendezaakbelastingen In de kadernota 2025 is voorgesteld om de OZB opbrengst met 2,1% te indexeren.

Verblijfsbelasting Met de vastgestelde kadernota 2025 is er ingestemd met een tariefsverhoging van 2,1%. Na afronding leidt dit tot een aanpassing van het tarief per overnachting stijgt van € 1,35 in 2024 naar € 1,40 in 2025. Wij kennen ten opzichte van de regiogemeenten een relatief laag tarief voor de verblijfsbelasting.

Forensenbelasting De forensenbelasting is gekoppeld aan de WOZ-waarde. Bij de bepaling van het tarief is daarom rekening gehouden met wat hiervoor bij de onroerend zaakbelasting is vermeld. De tarieven van 2025 staan in deze tabel. Forensenbelasting WOZ-waarde tot € 60.000 van € 60.001 tot € 120.000 van € 120.001 tot € 180.000 van € 180.001 tot € 299.000 vanaf € 299.001

Tarief € 309 € 633 € 1.476 € 2.737 € 2.996

Leges, rechten en heffingen Leges zijn een vergoeding voor geleverde diensten. De legesverordening en de hierin opgenomen tarieven zijn in het voorjaar van 2024 herzien. Een voorstel tot aanpassing van de legestarieven 2025 wordt eind 2024 aan uw raad aangeboden. Milieuheffingen Kenmerkend voor deze heffingen is dat de opbrengst niet vrij te besteden is. De gecalculeerde opbrengsten mogen niet hoger zijn dan de kosten. De tarieven voor het jaar 2025 worden in de raadsvergadering van december 2024 vastgesteld. Bij de vaststelling van de belastingverordeningen wordt ook altijd de kostendekking vastgesteld Uitgangspunt is een maximale kostendekking op begrotingsbasis.

Kostendekkende afvalstoffenheffing De volgende uitgangspunten worden toegepast bij de berekening van de afvaltarieven: · Berekening voor het nieuwe jaar mede baseren op ledigingsgegeven in het actuele jaar; · Verwachte saldi in het actuele jaar meewegen bij de tariefstelling voor het nieuwe jaar; · Gespaarde overschotten in afgesloten jaren in twee jaar inzitten voor tarief egalisatie; · Bij de berekening wordt geen rekening gehouden met overheadkosten; · Bij de berekening wordt wel rekening gehouden met BTW. De kosten en opbrengsten van afval zien er als volgt uit: Kostendekkendheid Afval Kosten en baten via taakveld Afval Kosten taakveld (excl. omslagrente) Inkomsten taakveld excl heffingen Inzet egalisatiereserve Netto kosten taakveld

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

1.070.106 130.583 -141.628 1.081.151

1.537.890 134.436 169.805 1.233.649

1.301.304 134.264 162.411 1.004.629

0 248.110 248.110

0 223.920 223.920

Totale kosten

1.329.261

1.502.269

1.228.549

Opbrengst heffingen

1.471.201

1.502.269

1.228.549

Dekkingspercentage

110,7%

100,0%

Toe te rekenen kosten Overhead incl. omslagrente BTW Totaal toe te rekenen

Kostendekkende rioolheffing De volgende uitgangspunten worden toegepast bij de berekening van het tarief rioolheffing:

· · · · · ·

Tariefontwikkeling is gebaseerd op het meerjarige GRP. Hierin worden de kosten voor de komende jaren, de inzet van de voorziening en de nodige rioolheffing op elkaar afgestemd; Meerjarig kostendekkende heffing, alle uitgaven die betrekking hebben op riolering worden gecompenseerd met de rioolheffing; Eventuele overschotten bij de rioolheffing worden gereserveerd in de voorziening ‘egalisatie rioolheffing’; Bij de berekening wordt rekening gehouden met overheadkosten (overhead bedraagt ongeveer 15% van de totale begroting, daarom wordt 15% overhead toegerekend aan riolering); Bij de berekening wordt rekening gehouden met BTW; Rioolheffing wordt kostendekkend gemaakt door het saldo te verrekenen met de voorziening ‘egalisatie rioolheffing’.

De kosten en opbrengsten van riool zien er als volgt uit: Kostendekkendheid Riool

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

585.214 0 833.690 1.418.904

1.435.441 0 -98.417 1.337.024

1.501.913 0 -82.926 1.418.987

136.107 77.280 270.197

198.224 143.786 342.010

225.287 143.786 369.073

Totale kosten

1.501.407

1.679.034

1.788.060

Opbrengst heffingen

1.501.407

1.679.034

1.788.060

Dekkingspercentage

100,0%

Kosten en baten via taakveld Riolering Kosten taakveld (excl. omslagrente) Inkomsten taakveld excl heffingen Inzet egalisatie voorziening Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten Overhead incl. omslagrente BTW Totaal toe te rekenen

Aanduiding lokale lastendruk In onderstaand grafiek is de belastingdruk van inwoners van gemeente Bergen vergeleken met de belastingdruk van inwoners in regiogemeenten. Hierbij is zowel de belastingdruk voor eenpersoonshuishoudens als voor meerpersoonshuishoudens meegenomen.

Beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Als inwoners moeite hebben om financieel rond te komen zijn er mogelijkheden om gebruik te maken van onze regelingen en vergoedingen. Deze staan opgesomd in de Inkomenskaart. In relatie tot de gemeentelijke belastingen bestaat de mogelijkheid om kwijtschelding aan te vragen. In onze gemeente kan dat voor het vaste bedrag van de afvalstoffenheffing en voor de waterschapsbelastingen.

Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat in elk geval: a. een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; b. een inventarisatie van de risico's; c. het beleid over de weerstandscapaciteit en de risico's; d. een kengetal voor de: 1a. netto schuldquote; 1b. netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; 2. solvabiliteitsratio; 3. grondexploitatie; 4. structurele exploitatieruimte; 5. belastingcapaciteit. e. een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Bij het schrijven van deze paragraaf houden we zoveel mogelijk rekening met de indeling van het BBV. Waardering

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

> 2,0

Uitstekend

1,4 - 2,0

Ruim voldoende

1,0 - 1,4

Voldoende

0,8 - 1,0

Matig

0,6 - 0,8

Onvoldoende

< 0,6

Ruim onvoldoende

Inventarisatie van de weerstandscapaciteit Iedere gemeente heeft te maken met risico’s bij de uitvoering van haar taken. Die risico’s nemen toe door de uitbreiding van het takenpakket en de complexer wordende samenleving. Een goed afgestemde financiële buffer, ofwel weerstandscapaciteit, is nodig om te voorkomen dat tegenvallers dwingen tot bezuinigingen of drastische beleidsbijstellingen. De paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing geeft aan hoe solide de financiële huishouding van de gemeente is. Een financieel weerstandsvermogen is van belang wanneer er zich financiële tegenvallers voordoen. Risicomanagement heeft een belangrijke plek binnen de Planning, Reporting & Control cyclus en het is een continu proces.

Benodigd weerstandsvermogen

Rekening 2023 Begroting 2024 Begroting 2025

Benodigde weerstandscapaciteit Berekening weerstandscapaciteit

2.303.000

2.874.200

2.201.500

Rekening 2023 Begroting 2024 Begroting 2025

Incidentele weerstandscapaciteit Algemene reserve Stille reserves Saldo van de begroting Saldo incidentele weerstandscapaciteit

7.819.728 p.m. 3.580.221 11.399.949

7.875.343 p.m. 1.211.165 9.086.508

10.494.209 p.m. 125.356 10.619.565

Structurele weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Begrotingspost onvoorzien Saldo incidentele weerstandscapaciteit

1.178.964 62.000 1.240.964

920.965 62.000 982.965

1.135.510 62.000 1.197.510

Saldo weerstandscapaciteit

12.640.913

10.069.473

11.817.075

Benodigde weerstandscapaciteit

2.303.000

2.874.200

2.201.500

5,5

3,5

5,4

Ratio Weerstandsvermogen Inventarisatie van de risico's

De top 10 van risico's voor onze gemeente wordt hieronder beschreven met een inschatting van het financiële risico. Om de risico’s in kaart te brengen is bij het samenstellen van de Nota risicomanagement en weerstandsvermogen een risico-inventarisatie uitgevoerd. Nadat de risico’s zijn benoemd zijn deze gekwantificeerd op: 1. de kans dat de gebeurtenis zich zal voor doen en 2. de financiële consequenties als zich dat risico voor zal doen. In onderstaande tabel ziet u de 10 belangrijkste risico's die wij in kaart gebracht hebben.

Top 10 geïnventariseerde risico’s Risico

Toelichting

Oorlog in Oekraïne

De oorlog in Oekraïne heeft ook gevolgen voor Nederlandse gemeenten. Dat kan gaan om opvang van vluchtelingen door gemeenten en particulieren, ondersteuning van Oekraïners en Russen die momenteel in Nederland verblijven. Ook zien we risico's in het kader van (digitale) veiligheid en economische sancties.

p.m.

Algemene uitkering

Rijksbeleid decentraliseert taken en de bijbehorende vergoeding is niet altijd kostendekkend.

p.m.

Jeugdzorg

Vanaf 2015 zijn we financieel verantwoordelijk voor vrijwel alle taken die met Jeugdzorg te maken hebben. Een van de grootste risico’s is het feit dat wij niet de enige verwijzers zijn. We hebben geen invloed op bepaalde vormen van specialistische hulp die ontzettend duur zijn, maar welke wij als gevolg van een rechterlijke machtiging uit dienen te voeren (bijvoorbeeld gesloten jeugdzorg met verblijfbehandeling in residentiële instellingen). Ook kunnen huisartsen, jeugdartsen, medisch specialisten en gecertificeerde instellingen doorverwijzen naar jeugdzorg trajecten. De afgelopen jaren hebben we voor verschillende jeugdigen duurdere verblijfsvormen ingezet. Omdat de problematiek bij deze jeugdigen veelal vrij complex is, worden naast verblijf zeer specialistische behandeltrajecten ingezet. Het aantal jeugdigen in deze dure trajecten blijft lastig te voorspellen.

€ 400.000

Schadeclaims

De gemeente wordt regelmatig aansprakelijk gesteld voor schade. Elke kwestie beoordelen we intern en eventueel proberen we de schade af te wenden op de verzekeringsmaatschappij.

€ 400.000

Energielandgoed Wells Meer

Het doel is te komen tot een gedragen gebiedsontwikkeling voor het realiseren van duurzame energie, waarbij het realiseren van en voor de gemeenschap en participatie in het proces en deelname bij realisatie centraal staat.

€ 350.000

Wet Maatschappelijke Ondersteuning

De kans blijft bestaan op een toenemend gebruik van de voorzieningen. De Wmo is en blijft een open einde regeling en meer mensen zullen als gevolg van de vergrijzing een beroep doen op de Wmo. Het risico betreft de mogelijke overschrijding die optreedt in de tijd die nodig is om tot beleidsaanpassingen over te gaan. Tevens is de eigen bijdrage gering.

€ 250.000

Persoonsgegevens:datale Op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) kan de k en onrechtmatige Autoriteit Persoonsgegevens (AP) boetes opleggen van maximaal €20.000.000 of verwerking 4% van de wereldwijde jaaromzet. Afhankelijk van de omstandigheden van het geval (in hoeverre valt de organisatie iets te verwijten, heeft de organisatie aan haar zorgplicht voldaan etc.) kan die schade oplopen. Daarbij komen onderzoekskosten, herstel en juridische kosten.

€ 200.000

Integrale veiligheid

€ 175.000

Cyberaanval: ontwrichting De dienstverlening van de gemeente hangt af van gegevens en van goed van organisatie door werkende applicaties. Informatievoorziening is een kritieke succes- en verlies van kritieke productiefactor. Ontwrichting van de informatievoorziening en informatiebeveiliging applicaties en gegevens zijn belangrijke bedrijfsrisico’s. Mogelijke gevolgen: stilvallen (voor langere tijd) van dienstverlening, datalekken, overschrijden van wettelijke termijnen en daarmee samenhangende kosten en imagoschade, kosten voor noodprocessen om de dienstverlening te kunnen voortzetten en herstelacties voor de gevolgen.

10 Mutsaersstichting

Gevolg

Hoogwater Maas.

De Mutsaersstichting en haar deelnemingen staan voor een omvangrijke financiële, strategische en operationele uitdaging.

Top 10 geïnventariseerde risico’s Overige risico’s

€ 175.000

€ 150.000 € 2.100.000

Naast de top 10 risico’s zijn er nog 21 risico’s in kaart gebracht.

€ 1.045.000

Totaal geïnventariseerde risico’s

€ 3.145.000

Benodigde weerstandscapaciteit (70%)

€ 2.201.500

Beleid omtrent de weerstandscapaciteit Iedere gemeente heeft te maken met risico's bij de uitvoering van haar taken. Deze risico's nemen toe door de uitbreiding van het takenpakket en de complexer wordende samenleving. Een goed afgestemde financiële buffer oftewel weerstandscapaciteit is nodig om te voorkomen dat tegenvallers dwingen tot bezuinigingen of drastische beleidsbijstellingen. Risico's kunnen een behoorlijke impact hebben op de organisatie, daarom is het van belang om de risico's goed in beeld te houden. De belangrijkste risico's moeten door adequate maatregelen beheerst worden. Weerstandsvermogen is het vermogen van een gemeente om niet-structurele risico's op te kunnen vangen, zodat het afgesproken takenpakket toch ongehinderd kan worden uitgevoerd. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting is. Dit is van belang wanneer zich een financiële tegenvaller voordoet. Weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Voor het kunnen beoordelen van het weerstandsvermogen is het noodzakelijk de aanwezige weerstandscapaciteit te analyseren in samenhang met de omvang en achtergronden van de risico’s.

Er zijn geen uniforme antwoorden te geven op de vraag hoe groot het weerstandsvermogen van een gemeente zou moeten zijn. Dit is sterk afhankelijk van de eigenheid van de gemeente en het risicoprofiel dat zij heeft. Om de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen wordt rekening gehouden met de veronderstelling dat nooit alle risico's zich zullen voordoen en zeker niet allemaal tegelijk en in maximale omvang. Door deze benadering kan op een verantwoorde wijze een lagere weerstandscapaciteit worden aangehouden. Er wordt uitgegaan van een zekerheidspercentage van 70%. Kengetallen Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van een gemeente. Om dit te bereiken, is voorgeschreven dat de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing de volgende kengetallen bevat: 1. netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; 2. solvabiliteitsratio; 3. grondexploitatie; 4. structurele exploitatieruimte; 5. belastingcapaciteit. Deze kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14653674/2