Document · PDF

Programmabegroting 2025

Gemeenteraad 5 november 2024, gemeente BergenBij agendapunt: Voorstel tot vaststellen programmabegroting 2025;28.742 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting 2025 Inclusief meerjarenperspectief 2026-2028

Gemeente Bergen Provincie Limburg

PROGRAMMABEGROTING 2025 Inclusief meerjarenperspectief 2026-2028

GEMEENTE BERGEN

Gemeente Bergen Postbus 140 5854 ZJ Bergen Tel: 0485 - 34 83 83 Fax: 0485 - 34 28 44 Bezoekadres: Raadhuisstraat 2, Bergen Internet: www.bergen.nl E-mail: info@bergen.nl De links van sociale media www.facebook.com/gemeentebergen www.instagram.com/gemeenteBergen_l/

Inhoudsopgave Programmabegroting 2025.................................................................................................................. 1 Inclusief meerjarenperspectief 2026-2028.......................................................................................... 1 Gemeente Bergen Provincie Limburg................................................................................................. 1 Gemeente Bergen Provincie Limburg................................................................................................. 1 Inhoudsopgave..................................................................................................................................... 4 Deel 1 Algemeen................................................................................................................................... 8 Voorstel aan de gemeenteraad............................................................................................................ 8 Inleiding..................................................................................................................................................

8 Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten......................................................................8 Argumenten............................................................................................................................................ 9 Maatregelen.......................................................................................................................................... 12 Communicatie....................................................................................................................................... 14 Juridische aspecten.............................................................................................................................. 14 Financiën / fiscale gevolgen................................................................................................................. 14 Voorstel................................................................................................................................................ 15 Deel 2 De programma's...................................................................................................................... 16 Programma 1 Samenleving...............................................................................................................

17 1.1 Thema Vitale gemeenschappen..................................................................................................... 17 Waar dit thema over gaat:.......................................................................................................... 17 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................17 Wat kost het:.............................................................................................................................. 18 1.2 Algemene basisvoorzieningen........................................................................................................ 18 Waar dit thema over gaat:.......................................................................................................... 18 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................18 Wat kost het:.............................................................................................................................. 20 1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen...................................................................................................... 20 Waar dit thema over gaat:..........................................................................................................

20 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................21 Wat kost het:.............................................................................................................................. 22 Programma 2 Ruimte en Economie.................................................................................................. 23 2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid..................................................................................................... 23 Waar dit thema over gaat:.......................................................................................................... 23 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................23 Wat kost het:.............................................................................................................................. 25

2.2 Thema Openbare Ruimte............................................................................................................... 25 Waar dit thema over gaat:.......................................................................................................... 25 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................25 Wat kost het:.............................................................................................................................. 28 2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling..................................................................................................... 28 Waar dit thema over gaat:.......................................................................................................... 28 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................28 Wat kost het:.............................................................................................................................. 30 2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme......................................................................................31 Waar dit thema over gaat:..........................................................................................................

31 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................31 Wat kost het:.............................................................................................................................. 32 Programma 3 Bestuur en Financiën................................................................................................. 33 3.1 Thema Algemeen Bestuur.............................................................................................................. 33 Waar dit thema over gaat:.......................................................................................................... 33 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................33 Wat kost het:.............................................................................................................................. 34 3.2 Thema Publieke Dienstverlening.................................................................................................... 34 Waar dit thema over gaat:..........................................................................................................

34 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................34 Wat kost het:.............................................................................................................................. 35 3.3 Thema Veiligheid............................................................................................................................ 35 Waar dit thema over gaat:.......................................................................................................... 35 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................35 Wat kost het:.............................................................................................................................. 36 3.4 Thema Financiën............................................................................................................................ 37 Waar dit thema over gaat:.......................................................................................................... 37 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................37 Wat kost het:..............................................................................................................................

38 3.5 Thema Overhead............................................................................................................................ 38 Waar dit thema over gaat:.......................................................................................................... 38 Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen:..................................................................38 Wat kost het:.............................................................................................................................. 39 Samenvatting begroting..................................................................................................................... 40 Deel 3 De Paragrafen.......................................................................................................................... 41 Paragraaf A Lokale Heffingen............................................................................................................... 42 Algemeen...................................................................................................................................

42 Geschatte en gerealiseerde inkomsten......................................................................................42 Beleid ten aanzien van de lokale heffingen................................................................................43 Regionale belastingtarieven....................................................................................................... 43 Onroerendezaakbelastingen...................................................................................................... 43

Verblijfsbelasting........................................................................................................................ 44 Forensenbelasting..................................................................................................................... 45 Leges, rechten en heffingen....................................................................................................... 45 Milieuheffingen........................................................................................................................... 45 Aanduiding lokale lastendruk..................................................................................................... 47 Beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.................................................................................48 Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing.......................................................................49 Algemeen................................................................................................................................... 49 Inventarisatie van de weerstandscapaciteit................................................................................49 Inventarisatie van de risico's......................................................................................................

50 Beleid omtrent de weerstandscapaciteit.....................................................................................52 Kengetallen................................................................................................................................ 52 Signaleringswaarden................................................................................................................. 53 Samenvatting kengetallen.......................................................................................................... 53 Beoordeling onderlinge verhouding...........................................................................................53 Paragraaf C Onderhoud Kapitaalgoederen..........................................................................................54 Algemeen................................................................................................................................... 54 Inleiding...................................................................................................................................... 54 Openbaar groen......................................................................................................................... 54 Wegen........................................................................................................................................

55 Kunstwerken.............................................................................................................................. 55 Riolering en water...................................................................................................................... 55 Gebouwen.................................................................................................................................. 55 Verlichting.................................................................................................................................. 56 Speeltuinen................................................................................................................................ 56 Overzicht onderhoud kapitaalgoederen.....................................................................................56 Paragraaf D Financiering...................................................................................................................... 57 Algemeen................................................................................................................................... 57 Algemene interne en externe ontwikkelingen.............................................................................57 Liquiditeitspositie........................................................................................................................

57 Rentebeleid................................................................................................................................ 58 Risicobeheer.............................................................................................................................. 59 Kasgeldlimiet.............................................................................................................................. 59 Renterisiconorm......................................................................................................................... 59 Leningenportefeuille................................................................................................................... 59 Paragraaf E Bedrijfsvoering.................................................................................................................. 60 Inleiding...................................................................................................................................... 60 Algemeen................................................................................................................................... 60 Organisatie (ontwikkeling)..........................................................................................................

60 Regionale samenwerking........................................................................................................... 62 Personeelskosten...................................................................................................................... 63 Arbeidsvoorwaarden.................................................................................................................. 65

Informatisering en automatisering.............................................................................................. 68 Paragraaf F Verbonden Partijen........................................................................................................... 70 Algemeen................................................................................................................................... 70 Inleiding...................................................................................................................................... 70 Huidige bestuurlijke en ambtelijke vertegenwoordiging bij verbonden partijen:.........................70 Verbonden partijen waarover advies wordt gegeven aan college:.............................................70 Verbonden partijen waarvan gemeente Bergen aandeelhouder is en waarover geen advies wordt gegeven aan college en raad:..........................................................................................70 Verbonden partijen waarover geen advies wordt gegeven aan college en raad:.......................71 Overzicht verbonden partijen..................................................................................................... 72 Paragraaf G Grondbeleid......................................................................................................................

82 Algemeen................................................................................................................................... 82 Inleiding...................................................................................................................................... 82 Regionale structuurvisie Wonen Noord-Limburg........................................................................82 Nationale Woon- en Bouwagenda en Programma woningbouw................................................83 Raadsbesluit....................................................................................................................................... 86 Bijlagen................................................................................................................................................ 87 Bijlage 1 Staat formatie en bezetting.................................................................................................... 88 Bijlage 2 Reserves en voorzieningen.................................................................................................... 88 Bijlage 3 Investeringskredieten............................................................................................................. 91 Bijlage 4 Portefeuilleverdeling...............................................................................................................

93 Bijlage 5 Balansprognose..................................................................................................................... 97 Bijlage 6 Taakvelden matrix.................................................................................................................. 98 Bijlage 7 Overzicht baten en lasten.................................................................................................... 101 ............................................................................................................................................................ 102 Bijlage 8 Beleidsindicatoren................................................................................................................ 103 Bijlage 9 Incidentele baten en lasten.................................................................................................. 105 Bijlage 10 EMU Saldo......................................................................................................................... 107 Bijlage 11 Lijst met afkortingen...........................................................................................................

108 Bijlage 12 Opbouwtabel algemene uitkering.......................................................................................110 Bijlage 13 Begroting griffie 2025......................................................................................................... 112 Doelstelling (begroting) griffie.................................................................................................. 112 Missie griffie............................................................................................................................. 112 Ontwikkeling communicatie...................................................................................................... 112 Rekenkamer............................................................................................................................. 112 Meerjarenbegroting griffie:....................................................................................................... 113

Deel 1 Algemeen Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 24 september 2024

Portefeuillehouder A. Splinter

Datum vergadering 5 november 2024

Onderwerp Voorstel tot het vaststellen van de begroting 2025 en het meerjarenperspectief 2026-2028. Aan de raad,

Inleiding Met trots presenteren we de begroting 2025 en het meerjarenperspectief 2026-2028. De begroting is meerjarig sluitend. We liggen goed op schema met het realiseren van het Coalitieprogramma 2022 2026. Veel van de ambities zijn gerealiseerd dan wel worden gerealiseerd. In de begroting is ruimte opgenomen voor aanvullende beleidswensen. We investeren onder andere in onderhoud van de wegen, de transitie van de openbare ruimte in de dorpskernen en ondersteuning van onze inwoners onder andere door investeringen in voorliggende voorzieningen, We stellen een aantal maatregelen voor die nodig zijn om het financieel perspectief gezond te houden, met als uitgangspunt geen lastenverzwaring voor de burger.

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten Het Coalitieprogramma 2022 - 2026 is de basis voor het opstellen van deze meerjarenbegroting. Daarnaast hebben wij uiteraard rekening gehouden met de wensen vanuit de gemeenteraad die ingebracht zijn tijdens de raadsbijeenkomst voor het opstellen van Kadernota 2025. De beleidswensen zoals die in de Kadernota 2025 staan zijn vastgesteld en daarmee onderdeel geworden van deze meerjarenbegroting. De begroting maakt onderdeel uit van onze Planning, Reporting en Control cyclus. Voor het jaar 2025 zijn we gestart met de Kadernota. Nu ligt de begroting voor en in het jaar 2025 wordt u ieder kwartaal geïnformeerd over de voortgang via de kwartaalrapportage (over het eerste en derde kwartaal) en de bestuursrapportage (over het eerste half jaar). Middels de jaarrekening leggen wij uiteindelijk verantwoording af over het betreffende jaar. Financiële positie Er is sprake van een goede financiële uitgangspositie. De effecten van de teruglopende rijksuitkering zijn in vorige begrotingen al inzichtelijk gemaakt en verder vertaald in deze begroting. Wij zijn er trots op dat we ondanks het aangekondigde financiële ravijn jaar 2026 als gevolg van een fors teruglopende algemene uitkering van het rijk wederom een structureel en reëel sluitende (meerjaren) begroting kunnen presenteren. De financiële positie bestaat uit twee onderdelen.

Enerzijds is er een beschikbaar vermogen opgebouwd om risico’s op te vangen en om noodzakelijke investeringen mogelijk te maken. Anderzijds is er financiële ruimte in de huidige begroting beschikbaar voor het uitvoeren van gericht beleid. Dit kan een intensivering van oud beleid zijn of het opzetten van nieuw beleid. De vermogenspositie brengen we in beeld in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement. Het begrotingssaldo is weergegeven onder het kopje 'financiën' in dit voorstel.

Kadernota In de Kadernota 2025 hebben we u geïnformeerd over voorgenomen uitgangspunten voor het maken van deze begroting. Samenvattend zijn de uitgangspunten: • De raming van de algemene uitkering en de hierin opgenomen stelposten is gebaseerd op de Septembercirculaire van het gemeentefonds. • De inflatie bedraagt 2,1%. Het percentage is gebaseerd op de cijfers uit het Centraal Economisch Plan. Daarnaast hebben wij een stelpost opgenomen van € 680.000 voor inflatoire bijstellingen die niet passen binnen de genoemde 2,1%. • De opbrengst van de OZB, forensenbelasting en verblijfsbelasting is eveneens verhoogd met de inflatie-index van 2,1%. • Ten aanzien van de milieuheffingen (afvalstoffenheffing en rioolrecht) wordt een kostendekkende tariefstelling aangehouden.  De personeelskosten zijn geraamd volgens de bestaande cao. Deze cao loopt tot 31 maart 2025. Er is nog geen duidelijkheid over de nieuwe CAO, daarom zijn we uitgegaan van de verwachte loonindex van 3,9% (conform Centraal Economisch Plan 2024).  De bedragen in de begroting zijn reëel geraamd. Dit betekent dat we rekening hebben gehouden met de werkelijke uitgaven van afgelopen jaren en deze eventueel hebben gecorrigeerd als daar aanleiding voor was.  De structurele effecten van de bestuursrapportage zijn verwerkt in deze begroting.

 De in de kadernota opgenomen uitgaven voor autonome ontwikkelingen en uitvoering van het coalitieprogramma zijn verwerkt in deze begroting.

Argumenten Begroting 2025 -2028 Bovenstaande én de begrote bedragen van 2024 (ook afgezet tegen de gerealiseerde resultaten in eerdere jaren) zijn in beginsel de basis voor het jaar 2025. Uitgangspunt is dat structurele lasten gedekt worden door structurele baten. Incidentele inkomsten of meevallers voegen we toe aan de algemene reserve. Voor incidentele tegenvallers is deze reserve beschikbaar. De financiële ratio’s zoals weergegeven in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn in samenhang bezien ruim voldoende. Met inachtneming van het vorenstaande zijn hieronder de saldi opgenomen van de begroting 20252028. Financiële saldi bij start opstellen Begroting 2025-2028 2025 Saldo Kadernota 2025 inclusief nieuw beleid & meicirculaire Saldo primitieve begroting (na verwerken van de uitgangspunten zoals genoemd in de Kadernota 2025 en inclusief effect Septembercirculaire 2024)

budgettair effect 2026 2027

2028

604.355 541.069 542.672 524.380 125.356 -172.764 -203.563 -175.030

Beleidswensen Bij het opstellen van de begroting is een aantal aanvullende wensen voor nieuw beleid geïnventariseerd. Deze wensen zijn in onderstaande tabel weergegeven. Onder de tabel wordt per onderwerp een toelichting gegeven. Nieuw beleid Begroting 2025 Investering Levensduur

2025

budgettair effect 2026 2027

2028

450.000 25 jaar, 2% rente

27.000

100.000

5.000 PM 23.400

Dekking uit Maaspark Well

-23.400

Beschermd wonen - begeleiding individueel Dekking uit Regionale verdeelsleutel

140.000

-140.000 -140.000 -140.000 -140.000

Verdeelsleutel BW/MO Crossroads Erfgoedbeleid GGD-uitbreiding formatie

251.641 30.000 50.000 60.000

418.544 30.000 PM 60.000

Telling nieuwe beleidswensen Begroting 2025

448.641

640.544

Aanvullende werkzaamheden Catharinastraat Wellerlooi Herdenking 80 jaar bevrijding Continueren budget tijdelijk personeel o.a. i.v.m. vervanging bij ziekte Verkeersborden databeheer Vergroenen Mosaïque Groot onderhoud Kampbrug

25.000

PM 390.000 25 jaar, 2% rente

Aanvullende werkzaamheden Catharinastraat Wellerlooi De Catharinastraat in Wellerlooi kent sinds de reconstructie van 2006 in toenemende mate waterhinder en gebreken (zonken) in het straatwerk ter plaatse van de meeste kolken. De oorzaak van deze problemen lijkt specifiek de “aquaflow-fundering” te zijn waarop het straatwerk in 2006 is aangebracht. We zien dat wateroverlast ontstaat door hevige regenval, welke een piekbelasting geeft op de waterafvoer. Tijdens de ophaalsessie met de gemeenteraad voor de Kadernota 2025 is de wens geuit om dit probleem aan te pakken. Herdenking 80 jaar bevrijding In 2025 herdenken we 80 jaar bevrijding na Wereldoorlog II. Om initiatieven te ontplooien en te ondersteunen om deze gebeurtenis te vieren, is budget opgenomen in 2025. Continueren personeelsbudget In verband met feitelijk ziekteverzuim is continuering van budget voor vervanging bij uitval noodzakelijk. Dit was tot en met 2025 opgenomen. Om adequaat directe dienstverlening te kunnen borgen is een beperkt budget voor vervanging tijdens ziekte nodig. Verkeersborden databeheer We sluiten aan bij het nationaal dataportaal Wegverkeer (NDW). Hiermee heeft de overheid het totaaloverzicht van onder andere aanwezige verkeersborden. Dit is van belang voor bijvoorbeeld het actueel houden van navigatiesystemen.

Het programma wordt de basis voor onder andere beheeractiviteiten, verkeersbordenmanagement (op basis van de analyses) en zorgt ervoor dat we op dit onderdeel voldoen aan het landelijk project “digitalisering Mobiliteitsdata” (wettelijk verplicht per 11-2025).

Vergroenen Mosaïque In 2023 is door uw raad de wens geuit voor het vergroenen van Mosaïque. We onderzoeken op welke wijze de vergroening het beste vorm kan krijgen. Op dit moment is nog geen kostenraming te geven. Groot onderhoud Kampbrug Periodiek worden de kunstwerken binnen onze gemeente geïnspecteerd. In 2023 heeft uw raad een onderzoeksbudget beschikbaar gesteld voor het onderhoud aan de Kampbrug. Het blijkt dat er enkele opties zijn om dit onderhoud uit te voeren. Dit onderhoud wordt uitgevoerd, rekening houdend met de hoogwaterbeschermingsopgave. Beschermd wonen / begeleiding individueel Op 5 december 2023 heeft het college de beleidsagenda Meedoen en Wonen 2024 vastgesteld. Dit betreft een regionale beleidsagenda op het gebied van complexe doelgroepen, waaronder beschermd wonen, maatschappelijke opvang en bemoeizorg en preventie. Beschermd wonen en begeleiding individueel komt voort uit deze beleidsagenda. Het betreft hier een pilot om te starten met betrekking tot het leveren van zorg voor inwoners die qua zorgvraag tussen beschermd wonen en individuele begeleiding zitten. Gemeente Bergen pakt dit gezamenlijk met de gemeente Gennep op.

Verdeelsleutel BW / MO De verdeelsleutel Beschermd Wonen (BW), Maatschappelijke Opvang (MO) ,Bemoeizorg & Preventie (B&P) zoals vastgelegd om de in de Samenwerkingsmodule 2 van de GR dient jaarlijks opnieuw vastgesteld te worden door het Algemeen Bestuur van de MGR, opdat de MGR de verdeling van het saldo van de regionale begroting BW, MO,B&P op een rechtmatige wijze kan uitkeren aan de deelnemers. Zonder een jaarlijks vastgestelde verdeelsleutel kan de MGR geen rechtmatige uitkering doen van het saldo van de regionale begroting aan gemeenten. Voor de jaren 2022 t/m 2024 is gebruik gemaakt van een verdeelsleutel gebaseerd op de uitgangspunten zoals die bij aanvang van het contract in 2021 bekend waren. De gehanteerde uitgangspunten zijn achterhaald en door het Algemeen Bestuur is besloten om vanaf 2025 te werken aan een nieuwe verdeelsleutel, gebaseerd op objectieve kaders en uitgangspunten waarbij de zorgvraag centraal staat in plaats van het zorgaanbod. Voor de verdeelsleutel 2025 geldt het kader zoals vastgesteld in de Samenwerkingsmodule 2 van de GR, waarbij 25% van het saldo wordt verdeeld naar rato van inwoners en 75% van het saldo wordt verdeeld naar rato van de lokale zorg- en toegangskosten. De nieuwe verdeelsleutel is financieel uitgewerkt, gebaseerd op basis van het door de VNG uitgewerkte verdeelmodel volgens het model Andersson Elffers Felix.

De nieuwe verdeelsleutel leidt tot aanzienlijke verschillen tussen gemeenten. Door het Algemeen Bestuur is besloten om de verdeelsleutel 2025 voor 50% te baseren op de oude methodiek en voor 50% op de nieuwe methodiek. Daarnaast heeft het Algemeen Bestuur besloten om vanaf 2026 de verdeelsleutel volledig te baseren volgens de methodiek van Andersson Elffers Felix. Dit betekent een wijziging van Samenwerkingsmodule 2 van de GR, waarover het Algemeen Bestuur eind 2024 een definitief besluit neemt. Uw gemeenteraad zal hierbij betrokken worden. Crossroads De Regio Noord-Limburg kent sinds een aantal jaren een triple helix-organisatie, genaamd Crossroads Limburg. Crossroads Limburg betreft een samenwerkingsverband tussen ondernemers, onderwijs en overheid en heeft als doel de brede welvaart binnen de regio Noord Limburg verder te ontwikkelen vanuit een economische aanvliegroute. Crossroads Limburg heeft als doelstelling om een bijdrage te leveren aan de gezondste regio en een aantrekkelijke leefomgeving voor onze partners. Dat doet zij door het gezamenlijk ontwikkelen van economische programma’s en het bijeen brengen van initiatieven. Daarnaast speelt Crossroads Limburg nadrukkelijk een verbindende rol tussen de ondernemers, kennisinstellingen en overheidspartijen. Voor de Regio Noord-Limburg is Crossroads Limburg een belangrijke overleg- en gesprekspartner.

Crossroads Limburg heeft de Innovatieve Ontwikkelagenda 2024-2028 opgesteld, welke de basis vormt de bijdrage van de gemeenten in Noord-Limburg. De gevraagde financiële bijdrage wordt

geraamd op € 2,20 euro per inwoner. Voor de gemeente Bergen houdt dit een structurele bijdrage in van afgerond € 30.000,- per jaar. Erfgoedbeleid We willen de taak en rol van de gemeente Bergen ten aanzien van ons erfgoed goed positioneren. Hiertoe dient nieuw Erfgoedbeleid opgesteld te worden. Om te komen tot nieuw erfgoedbeleid wordt de 0-situatie van gemeentelijke monumenten in beeld gebracht. Op basis van het nieuwe erfgoedbeleid geven we structureel invulling aan deze taak. De kosten hiervoor zijn afhankelijk van het beleid, en derhalve voor nu nog onbekend. GGD-uitbreiding formatie GGD heeft aangegeven dat de huidige formatie niet passend is bij de opgave. Dit wordt binnen de Veiligheidsregio uitgewerkt. Dit zal waarschijnlijk een aanvullende bijdrage vragen. Hiervoor reserveren wij een bedrag van € 60.000.

Maatregelen We stellen een aantal maatregelen voor die nodig zijn om het financieel perspectief gezond te houden. In onderstaande tabel worden de maatregelen opgesomd en onder de tabel worden ze toegelicht. Maatregelen begroting 2025

budgettair effect 2026 2027

2028

200.000 30.000 150.000 30.000

15.000 50.000 200.000 30.000 150.000 30.000

17.500 217.251

0 62.000 36.000

0 124.000 72.000

0 186.000 108.000

190.000 30.000

190.000 34.000 30.000

879.751

1.061.751

1.159.751

1.257.751

2025 Programma 1 Bijstelling budget Preventief jeugdbeleid Budget straatcoaches - heroverweging Beroep op landelijke voorzieningen WSW-gelden Bijdrage opvang OekraÏne Inzet participatiewet

15.000

Programma 2 Budget laanbomen Dekken formatie (2 Fte) uit reserve grondbedrijf voor het blijvend versterkt inzetten op het realiseren van woningen Indexering / stijging grondprijs Verlengen afschrijvingstermijn wegonderhoud Investeringen transitie-opgave (40% t.l.v. rioleringsfonds) Programma 3 Toerekenen overhead aan afvalstoffenheffing Extra tariefsverhoging verblijfsbelasting Terugbrengen budget onvoorzien Telling maatregelen Begroting 2025

Bijstelling budget preventief jeugdbeleid Op basis van ervaringen uit 2024 en de werkelijke uitgaven, kan het budget vanaf 2025 naar beneden bijgesteld worden, zonder aanpassing van de activiteiten. Budget straatcoaches - heroverweging De effectiviteit van de straatcoaches, gelet op het nu beschikbare budget, zal in 2025 geëvalueerd worden. Op basis daarvan zal het budget heroverwogen worden.

Beroep op landelijke voorzieningen Het L.T.A. (Landelijk Transitiearrangement) is een set aan afspraken die door de VNG landelijk wordt gemaakt, met een beperkt aantal jeugdhulpaanbieders, om er zeker van te zijn dat er een contractbasis is voor aanbieders met een uitzonderlijk aanbod. Als gemeente hebben wij nauwelijks invloed op hetgeen hier ingezet wordt (landelijk ingekochte zorg). In de begroting 2024 is hiervoor een bedrag ad. € 350.000 opgenomen. WSW-gelden Het aantal personen binnen de WSW neemt de komende periode af. Ten gevolge hiervan kunnen we het budget bijstellen. Bijdrage opvang Oekraïne Deze bijdrage heeft betrekking op de gelden die wij ontvangen voor de opvang van Oekraïners. Inzet participatiewet In het coalitieprogramma is opgenomen dat we investeren in inwoners welke vallen onder de reikwijdte van de Participatiewet, met extra aandacht voor het granieten bestand. Hier is aanvankelijk extra budget voor gereserveerd. Vooralsnog gaan wij er nu van uit dat we de extra inzet binnen het oorspronkelijk budget kunnen doen. Dit leidt tot een bijstelling van het budget met € 30.000. Budget laanbomen Vanuit de praktijk blijkt dat ruimte voor aanvullende laanbomen beperkt is. Derhalve kan het budget verlaagd worden.

Formatie voor het blijvend versterkt inzetten op het realiseren van woningen De woningbouwopgave zal ook de komende jaren veel aandacht vragen van het ambtelijk apparaat. Om hier aan te voldoen wordt voorgesteld de formatie op dit dossier voort te zetten, met dekking vanuit de reserve van het Grondbedrijf. Het gaat hierbij om de inzet van een senior medewerker RO en om een junior medewerker RO. Indexering / stijging grondprijs De grondprijs voor bouwkavels van de gemeente Bergen is lager dan de grondprijzen die gehanteerd worden in de omliggende gemeenten. Een voorstel voor bijgestelde, marktconforme grondprijzen zal eind 2024 behandeld worden in het college. De hierop aangepaste exploitatieopzetten worden daarna voorgelegd aan de gemeenteraad. Verlengen afschrijvingstermijn wegenonderhoud In de praktijk blijkt dat onderhoudswerkzaamheden duurzamer ingeregeld kunnen worden, waarmee een verlenging van de afschrijvingstermijn van 15 jaar naar 20 jaar te rechtvaardigen is. De nota activabeleid biedt hier ruimte toe. Investeringen transitie-opgave (voor 40% ten laste van rioleringsfonds) Bij de herinrichtingsopgave, waarbij ook de riolering aangepakt wordt, is het regulier dat de opgave voor 40% gedekt wordt uit het GRP (de transitie wordt doorgevoerd op weg, ondergrond en riool).

Toerekenen overhead aan afvalstoffenheffing Uitgangspunt bij afvalstoffenheffing is een kostendekkend tarief. Tot heden was de overhead hierin niet meegenomen.

Extra tariefsverhoging verblijfsbelasting De gemeente Bergen is een toeristische gemeente. Toeristen dragen hun steentje bij aan de voorzieningen in de gemeente Bergen via de verblijfsbelasting. In vergelijking met het landelijk en Limburgs gemiddelde, is het tarief in de gemeente Bergen laag. Met een tariefsverhoging van 5% bovenop inflatie dragen de toeristen meer bij, maar blijft het tarief in Bergen nog steeds lager dan het Limburgse gemiddelde. Terugbrengen budget onvoorzien Gelet op het beperkte beroep in de afgelopen jaren op het budget onvoorzien kan dit budget teruggebracht worden van € 62.000 naar € 30.000. Motie fondsvorming De gemeenteraad van Bergen heeft op 9 juli 2024 ingestemd met een motie over fondsvorming t.b.v. transitie openbare ruimte. We komen hier separaat bij u op terug.

Communicatie Na vaststelling van deze begroting publiceren we deze op de website van onze gemeente, stellen we een ‘begroting in één oogopslag' op en sturen we het besluit aan de provinciaal toezichthouder.

Juridische aspecten Niet van toepassing.

Financiën / fiscale gevolgen Hieronder is aangegeven hoe ons begrotingssaldo zich ontwikkelt inclusief het verwerken van de nieuwe beleidswensen en te nemen maatregelen. Samenvatting Begroting 2025-2028 2025

budgettair effect 2026 2027

2028

Start opstellen Begroting 2025 Nieuw beleid begroting 2025 Genomen maatregelen begroting 2025

125.356 -448.641 879.751

-172.764 -640.544 1.061.751

-203.563 -640.544 1.159.751

-175.030 -640.544 1.257.751

Actueel saldo van Begroting 2025

556.466

248.443

315.644

442.177

Laatstgenoemde bedragen zijn de positieve saldi voor de komende 4 jaar die we op dit moment verwachten. Wij gaan ervan uit dat wij een begroting hebben opgesteld die recht doet aan de wensen van uw raad. We hebben het effect van de septembercirculaire 2024 al in deze begroting verwerkt.

Voorstel Wij stellen u voor: A) De begroting voor het begrotingsjaar 2025 vast te stellen. B) In te stemmen met de beleidswensen zoals die zijn opgenomen. C) Investeringskredieten beschikbaar te stellen van € 840.000 D) Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2026 - 2028 E) Het college opdragen om deze begroting uit te voeren. F) Kennis te nemen van de productenbegroting 2025.

Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans De secretaris

M.H.D. Rauner De burgemeester

Deel 2 De programma's In dit deel komen drie programma's aan bod. Programma 1: Samenleving Hieronder vallen de thema's: 1.1 Thema Vitale gemeenschappen 1.2 Algemene basisvoorzieningen 1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen Programma 2: Ruimte en Economie Hieronder vallen de thema's: 2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid 2.2 Thema Openbare Ruimte 2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling 2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme Programma 3: Bestuur en Financiën Hieronder vallen de thema's: 3.1 Thema Algemeen Bestuur 3.2 Thema Publieke Dienstverlening 3.3 Thema Veiligheid 3.4 Thema Financiën 3.5 Thema Overhead Opbouw Elk programma is opgebouwd uit de volgende elementen: • Uitleg over het thema. • Voorgenomen doelen en acties. • Financiële vertaling.

Programma 1 Samenleving 1.1 Thema Vitale gemeenschappen Waar dit thema over gaat: De opgave voor het thema ‘Vitale Gemeenschappen’ is het werken aan een bruisende samenleving waarin de gemeente en inwoners samenwerken ieder vanuit de eigen rol. De samenwerking krijgt vorm vanuit het beleidskader "Participatie en Zelfsturing 2021". De inhoudelijke missie en visie zijn uitgewerkt in het beleidsprogramma "Van Zorg naar Gezondheid Sociaal Domein 2023-2026". Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Van zorg naar gezondheid 1. We zetten in op het creëren van vitale gemeenschappen, waaraan alle inwoners een bijdrage kunnen en willen leveren en men zorg heeft voor elkaar. 2. We versterken de sociale basis zodanig dat er voor alle kernen een fundament ligt van inwoners die elkaar ondersteunen. Dit is de basis voor het netwerk van algemene voorzieningen. 3. We werken aan de beschikbaarheid van voorzieningen en accommodaties voor de inwoners, die bijdragen aan de leefbaarheid en een positieve gezondheid. 4. We zetten de financiële middelen van het 'Gezond en Actief Leven Akkoord' (GALA) in ten behoeve van de vitale gemeenschappen. Accommodaties sport en verenigingen 1. Samen met verenigingen werken we aan een moderne duurzame sportinfrastructuur. Binnen het plan rondom de realisatie van het duurzame sportpark komen we in een nieuwe fase. De fase van uitwerking van de planvorming.

2. We doen onderzoek naar een nieuwe Den Asseldonk in relatie tot het plan rondom het duurzaam sportpark. 3. We stellen een actueel beleidsplan op voor accommodaties in 2025 en 2026. Burgerparticipatie 1. We laten de Adviesraad Sociaal Domein adviseren over het beleid in het sociaal domein. 2. We werken samen met de dorpsraden, verenigingen en inwonersinitiatieven en betrekken elkaar bij de ontwikkelingen binnen de gemeenschappen. We geven hieraan vorm binnen de kaders van de Participatieverordening die in 2024 is ingegaan en we passen hierbij de zeven servicebeloften uit het dienstverleningsconcept toe. Regioprogramma Vitaal en Gezond We participeren in het regionaal programma Vitaal en Gezond (V&G). Subsidiebeleid We subsidiëren initiatieven van inwoners en organisaties die ten goede komen aan de vitaliteit van de gemeenschap, binnen de kaders van de Subsidieverordening en de subsidieregelingen voor Sport, Sociale Cohesie, Kunst en Cultuur.

Wat kost het: Tabel 1.1

Baten en Lasten Vitale gemeenschappen

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

799

848

962

852

812

Totale baten

132

160

153

139

Resultaat voor bestemming

667

688

809

713

716

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

Mutaties reserves

-6

-10

-14

-18

-22

667

681

799

698

693

Reserves

Resultaat na bestemming

1.2 Algemene basisvoorzieningen Waar dit thema over gaat: Algemene basisvoorzieningen gaan over alle aspecten van het dagelijks leven: ontmoeting, onderwijs, opvoeding, werk, gezondheid, wonen, bewegen, cultuur en veiligheid. Alles bij elkaar vormen deze voorzieningen de basis voor het wonen en leven in de gemeente Bergen. Ook het bieden van een vangnet in de vorm van hulp en steun hoort hierbij. Deze voorzieningen zijn zichtbaar, laagdrempelig en iedereen kan er gebruik van maken. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Van zorg naar gezondheid, IZA, GALA 1. We willen dat alle inwoners in staat zijn zich te ontwikkelen, mee te doen in de bruisende samenleving en gezond te blijven. We bevorderen een gezonde leefstijl, voor jong en oud. 2. We zetten in op gezonde leefstijl en preventie. We bevorderen positieve gezondheid, gezonde keuzes en zelfredzaamheid. We ondersteunen inwoners om hulp te organiseren in de eigen omgeving. 3. We voeren de wettelijke taken van het gezondheidsbeleid uit op grond van de Wet Publieke Gezondheid (Wpg), vaak in samenwerking met de GGD op het vlak van jeugdgezondheidszorg en het bestrijden van infectieziekten, en versterken de adviesfunctie van de GGD. 4. We houden, samen met de regio, algemene voorzieningen in stand gericht op “personen met onbegrepen gedrag”, bijvoorbeeld het herstelhuis en meldpunt signaal. 5.

We voeren de Zorgakkoorden GALA en IZA lokaal en regionaal uit, samen met zorgverzekeraars en zorgorganisaties. 6. We verbinden huisartsenzorg aan burgerinitiatieven via Welzijn op Recept, gebruik makend van Regiodeal- en IZA-middelen. 7. We geven uitvoering aan de (lokale en regionale) ketenaanpakken in het kader van het Gezond Actief Leven Akkoord op de thema's: a. rookvrije generatie; b. iedereen op gezond gewicht; c. alcohol- en drugpreventie.

Versteviging samenwerking onderlinge basisvoorzieningen 1. We onderhouden goede contacten met ketenpartners zoals het onderwijs, maatschappelijk werk en de huisartsen. 2. We vormen een lokale coalitie met de betrokken partijen in het werkveld (zowel professioneel als non-professioneel). 3. We voeren het concept positieve gezondheid uit samen met eerstelijnszorg, zorgverzekeraars, provincie en diverse andere partners: we gaan partnerships aan, trainen en scholen medewerkers, faciliteren projecten en promoten positieve gezondheid. 4. We versterken samen met de lokale coalitie (bestaande uit gemeente en stakeholders) het pakket van algemene voorzieningen dat toegankelijk en laagdrempelig beschikbaar is voor inwoners die hulp of ondersteuning nodig hebben. Gezondheid sport en bewegen 1. We stellen laagdrempelige voorzieningen beschikbaar voor mensen met psychische problemen door middel van o.a. zelfhulpgroepen "Herstellen doe je zelf" en het maatjesproject Humanitas. 2. Binnen de beweging van zorg naar gezondheid bevorderen we de sportuitoefening op de volgende punten: a. buitenschools beweegaanbod voor opgroeiende kinderen en voor kinderen met een beweegachterstand; b. vitale verenigingen met passende accommodaties; c. beweegaanbod voor ouderen gericht op het vitaal en gezond ouder worden. Zoals valpreventie Stevig Staan en fietsprogramma Doortrappen; d.

toegankelijkheid van sport voor mensen met een beperking via een regionale voorziening. Kinderen en onderwijs 1. We hebben lokale en regionale afstemming op de thema’s zorg, kinderopvang, (passend) onderwijs, leerplicht, laaggeletterdheid, Doorstroompunt voortijdig schoolverlaters en de arbeidsmarkt. 2. Samen met schoolbesturen (gezamenlijke verantwoordelijkheid) zorgen we voor goede onderwijshuisvesting en geven we uitvoering aan het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Jeugd en jongeren 1. We mede-organiseren regionale taken op het gebied van jeugd zoals veilig thuis, jeugdreclassering/ jeugdbescherming, crisishulp. 2. We ondersteunen (waar nodig) lokale preventieve voorzieningen, waaronder integrale vroeghulp, het zorgadviesteam 0-4 jaar (waar mogelijk verbinding met kansrijke start) en onderwijskansenbeleid. 3. We voeren de regionale visie aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling uit. 4. We bieden algemeen maatschappelijk werk en maatschappelijk werk Jeugd en Gezin. 5. We realiseren een leuke, gezonde en veilige opgroei-omgeving met een jongerenwerker, aangevuld met de inzet van de straatcoaches. 6. We leveren de praktijkondersteuning jeugd-ggz bij huisartsen (POH J-GGZ) en bieden onafhankelijke cliëntondersteuning als onderdeel van het maatschappelijk werk. Ouderen en wonen 1.

We voeren de regiovisie Meedoen en Wonen uit, waarmee we onze kwetsbare burgers ondersteunen, Het opstellen van de WoonZorgvisie (WOZO) is hier een onderdeel van. 2. In samenwerking met werkgroep Bergen dementievriendelijk ondersteunen wij mensen die in hun directe omgeving geconfronteerd worden met dementie en hun mantelzorgers. 3. We versterken vrijwilligersondersteuning en het mantelzorgsteunpunt met inzet van extra uren. Laaggeletterdheid 1. We bieden volwassenenonderwijs aan op het gebied van taal, reken en digitale basisvaardigheden. Er zal meer aandacht gericht worden op het vinden en laten deelnemen van mensen die de Nederlandse taal als 1ste taal hebben (NT-1). 2. In samenwerking met BiblioPlus, ontwikkelen we Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid verder door. 3. We actualiseren de lokale aanpak Laaggeletterdheid n.a.v. het vastgestelde regionale beleids- en uitvoeringsprogramma Laaggeletterdheid 2025-2028.

Armoedebestrijding en schuldhulpverlening 1. We voeren de acties uit van het vastgestelde beleidsplan Armoedebestrijding & Schuldhulpverlening, bijvoorbeeld via het jeugdfonds sport, jeugdfonds cultuur, Stichting leergeld "De Stuwwal", voedselbank Noord-Limburg en de Stichting Vincentius. 2. We leveren preventieve en laagdrempelige ondersteuning door inzet op de thuisadministratie van Humanitas. Algemeen 1. We borgen een kwalitatief goede en bereikbare bibliotheekvoorziening. Deze biedt toegang tot kennis en ondersteunt bij een leven lang leren. Naast het uitlenen van boeken vanuit de vestiging in "Den Asseldonk" en het informatiepunt is er op elke basisschool een BOS (Bibliotheek op School) beschikbaar. In de kernen worden cursussen verzorgd. 2. We versterken en ontwikkelen het Informatie Punt Digitale Overheid (IDO) verder door binnen de bibliotheekvoorziening, voor alle communicatie (schriftelijk, digitaal, telefonisch) met instanties. 3. We nemen deel aan het Regionaal Werkgevers Service Punt en dragen bij aan het uitvoeren van de regionale en provinciale visie en de programmalijnen van het arbeidsmarktbeleid. 4. We bestendigen de inzet van de kunst- en cultuurmakelaar. Wat kost het: Tabel 1.2

Baten en Lasten Algemene basisvoorzieningen

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

2.805

3.302

2.782

2.712

2.548

Totale baten

528

819

237

198

2.277

2.483

2.545

2.514

2.511

2.510

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

Mutaties reserves

-1

2.276

2.482

2.545

2.514

2.511

2.510

Resultaat voor bestemming Reserves

Resultaat na bestemming

1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen Waar dit thema over gaat: Maatwerkvoorzieningen zijn voorzieningen die ingezet worden voor een persoon of huishouden bij een hulpvraag, waarbij de voorliggende voorzieningen en algemene basisvoorzieningen niet toereikend zijn. Op deze manier bieden we een vangnet voor de inwoners die dat nodig hebben. Hiermee geven we uitvoering aan de wettelijke taken binnen de Wmo, Jeugdwet en de Participatiewet.  De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) vormt de basis voor het bieden van maatwerkondersteuning aan volwassenen. Dit gaat om het voeren van een huishouden en zelfstandig kunnen blijven wonen, maatschappelijke deelname, dagelijkse activiteiten en een zinvolle dagbesteding.  De Jeugdwet biedt de mogelijkheid en bevoegdheid om individuele jeugdigen te ondersteunen in de vorm van begeleiding, behandeling en wonen in een beschermde omgeving.  De Participatiewet is de wettelijke basis voor het inzetten van maatwerkvoorzieningen in het kader van inkomen, armoedebestrijding, inburgering en volwasseneneducatie.

Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Participatiewet, jeugdzorg, Wet Maatschappelijke Ondersteuning en Inburgering 1. We activeren inwoners, zodat inwoners zoveel als mogelijk een (betaalde) baan naar eigen kunnen en niveau hebben en dat inwoners die toch een beroep doen op de uitkering, een passende tegenprestatie leveren. 2. We zetten ons in voor alle jongeren tussen 0 en 23 jaar, zodat zij gezond en veilig kunnen opgroeien en de kansen krijgen om zich te ontwikkelen tot vitale en gelukkige mensen, waarbij ze zoveel mogelijk zelfstandig kunnen functioneren in de maatschappij. Hiermee is de gemeente Bergen een aantrekkelijke vestigingsgemeente voor gezinnen. 3. We ondersteunen jongeren bij hun ontwikkeling wanneer hun sociale omgeving deze onvoldoende kan bieden. 4. We zetten maatwerkvoorzieningen in als uit onderzoek blijkt dat inwoners deze ondersteuning nodig hebben om hun doelen te bereiken. Wij doen hiervoor het volgende: a. inwoners met een mobiliteitsprobleem krijgen een passende vervoersvoorziening. Denk hierbij aan het inzetten van de regiotaxi, leerlingenvervoer of het verstrekken van een scootmobiel; b. hulp bieden bij het huishouden aan inwoners die zelf of met hun sociale omgeving niet meer in staat zijn hun huis schoon/leefbaar te houden en de was te doen; c. het bieden van hulp op maat wanneer de algemene voorzieningen niet meer toereikend zijn; d.

het stimuleren van inwoners om zelf te zorgen voor een passende woonomgeving. We zetten hierbij voorzieningen in voor de woning zodat inwoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen in de eigen leefomgeving; e. het doorontwikkelen van de maatwerkvoorzieningen als vervolg van de evaluatie van het ’project Sturing en Inkoop’ waarbij we door de gewijzigde regionale inkoop van zorg de transformatie binnen de maatwerkvoorzieningen verder vorm geven; f. het verzorgen van voor- en vroegschoolse educatie; g. het inzetten van SMI (Sociaal Medische Indicatie) bij gezinnen waarin ouders tijdelijk niet de mogelijkheid hebben om voor hun kind(eren) te zorgen. Bijvoorbeeld door ziekte binnen het gezin; h. het bieden van pleegzorg en residentiële hulp aan inwoners; i. het uitvoeren van de regiovisie meedoen en wonen op het gebied van "Beschermd Wonen" , "Maatschappelijke Opvang" en "Bemoeizorg & Preventie"; j. het uitvoeren van de Participatiewet, IOAW/Z en de BBZ-regeling; k. de instromers van de doelgroepen ‘nieuw beschut werken’ en de mensen die werken in het kader van de ‘garantiebanen’ nemen de komende jaren toe. Hetgeen betekent dat de begeleidingskosten hiermee autonoom oplopen. Hiervoor is een bedrag van 60.000 opgenomen in de begroting 2025; l.

het verlenen van individuele voorzieningen in het kader van armoedebestrijding, zoals bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag en de CAZ (collectieve aanvullende zorgverzekering); m. het bieden van laagdrempelige schuldhulpverlening; n. het uitvoeren van de WSW (Wet sociale werkvoorziening); o. het uitvoeren van de inburgeringstaken in relatie tot de wettelijke verplichtingen van de "Wet inburgering 2022"; p. het actualiseren van het aanvalsplan Participatiewet, hierin wordt beschreven hoe de gemeente Bergen omgaat met re-integratie en arbeidsbemiddeling vanuit haar wettelijke taak voor arbeidsinschakeling en uitvoering geven aan de Garantiebanen en het Nieuw Beschut Werken; q. we geven uitvoering aan het geactualiseerde uitvoeringsplan armoedebestrijding en schuldhulpverlening 2024-2027 in relatie tot preventie, vroegsignalering en actief er op af. Algemeen 1. We werken aan een gemeente waar alle inwoners zelfredzaam zijn of worden, mee kunnen doen in de maatschappij en op een verantwoorde manier zelfstandig kunnen wonen. 2. We spreken met kwetsbare inwoners die niet voldoende ondersteund worden in de gemeenschap en met behulp van de algemene voorzieningen, welke ondersteuning nodig is om mee te kunnen doen en zichzelf te kunnen redden.

Wat kost het: Tabel 1.3

Baten en Lasten Maatwerkvoorzieningen

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Totale lasten

17.205

17.347

17.341

17.229

16.960

16.894

Totale baten

4.642

4.608

4.008

4.369

4.313

4.340

Resultaat voor bestemming

12.563

12.738

13.333

12.860

12.647

12.554

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

733

904

196

Mutaties reserves

-733

-904

-196

11.830

11.834

13.137

12.664

12.451

12.554

Reserves

Resultaat na bestemming

Programma 2 Ruimte en Economie 2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid Waar dit thema over gaat: Milieu en duurzaamheid gaat niet alleen over een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Het gaat ook over hoe we dit zo efficiënt mogelijk kunnen uitvoeren door regionale samenwerkingen aan te gaan. Het gaat over tevreden inwoners nu, met oog voor toekomstige generaties. Het gaat over hoe we binnen de kaders zo prettig als mogelijk samen kunnen leven in onze gemeente. Wat willen we bereiken/ Wat gaan we ervoor doen: Milieubeheer We gaan voor milieusamenwerking op uitvoeringsniveau. De slagkracht van de RUD-LN staat hierbij centraal. We gaan de milieukwaliteiten voor onze grondgebieden vaststellen. 1. We kijken regelmatig of onze medewerkers extra scholing nodig hebben. 2. Op het gebied van vergunningverlening zullen we steeds vaker gebruik maken van externe specialisten vanuit RUD-LN gemeenten. Dit is nodig om te kunnen voldoen aan de kwaliteitscriteria voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. 3. We gaan een nieuwe slag maken in de automatisering. Daarbij werken we samen met bijna alle Limburgse gemeentes, de provincie, de Veiligheidsregio en de beide RUD's. 4. In 2025 zal verder gewerkt worden aan de omvorming van de RUD-LN naar een robuuste omgevingsdienst. Klimaat en Energie We zetten in op behoud van onze leefomgeving voor toekomstige generaties.

In 2030 is onze gemeente groener, biodiverser, energieonafhankelijk met daarbij aandacht voor onze landschappelijke kwaliteit, agrarische identiteit, recreatie, wonen en werkgelegenheid. Dit doen we middels het programma Klimaatklaar & Leefbaar 2030. 1. Met het programma ‘Bergen Klimaatklaar & Leefbaar’ willen we de complexe en langjarige opgaven rondom klimaat en energie in de volle breedte en in samenhang oppakken op een betaalbare, haalbare en realistische manier. Gaandeweg de programmaperiode vindt nadere uitwerking en actualisering plaats. 2. De maatregelen om de gemeente klimaatbestendiger te maken bieden ook kansen om andere doelen te realiseren voor een gezonde en vitale gemeente. Het is een kaderstellend programma met daarin de flexibiliteit om kansen te benutten. VerduurSAMEN2030 We zetten in op een energieonafhankelijk gemeente Bergen in 2030. 1. De ontwikkelingen op het gebied van duurzame energietechnieken gaan snel. Door met deelprogramma’s te werken, kunnen we snel inspelen op nieuwe mogelijkheden. 2. We blijven uitvoering geven aan het meerjarenprogramma VerduurSAMEN2030, dat invulling geeft aan onze energieambitie om als Bergen in 2030 energie-onafhankelijk te zijn. Het Energiehuis is en blijft het centrale en laagdrempelige aanlooppunt voor burgers en ondernemers die informatie willen hebben. 3.

Als gemeente blijven we een proactieve rol pakken binnen de energietransitie. We doen dit omdat we inzien dat onze samenleving er nu al haar vruchten van kan plukken. Denk daarbij aan comfort, verhogen van de financiële draagkracht van onze inwoners en het vergroten van de gemeenschapszin. 4. We willen initiatieven vanuit onze inwoners maximaal ondersteunen en zelf het goede voorbeeld geven. Ook verwachten we dat inwoners en bedrijven mee gaan doen in het programma VerduurSAMEN2030. In 2023 zijn we gestart met grootschalig isoleren, dit zetten we in 2025 voort om zo de doelstelling te behalen dat in 2026 alle koopwoningen minimaal Energielabel D hebben. Riolering en Water We zetten in op verminderen of voorkomen van problemen met water, droogte, hitte of waterkwaliteit ten gevolge van het veranderende klimaat en hebben aandacht voor de verbetering van de biodiversiteit bij het ontwerp en de inrichting van projecten.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14653674/2