Productenboek BiblioPlus 2025

Productenboek BiblioPlus 2025 Specificatie van de programma’s uit beleidsplan 2025-2028

Cyril Crutz Directeur-bestuurder BiblioPlus mei 2024

Inleiding Dit productenboek is een bijlage behorende bij het beleidsplan ‘De Bibliotheek: zuurstof voor de gemeenschap’ (2025-2028). De dienstverlening vanuit de Bibliotheek wordt in dit productenboek nader gespecificeerd. Tevens is dit productenboek een bijlage van de samenwerkingsovereenkomst 2025-2028 tussen BiblioPlus en de drie gemeenten in het Land van Cuijk en Maasduinen (Bergen, Gennep en Land van Cuijk). Deze samenwerkingsovereenkomst wordt elke beleidsperiode, ná besluitvorming in de gemeenteraden, opnieuw afgesloten en vormt de robuuste financieel-juridische basis voor de samenwerking tussen de partners. Doel Dit productenboek geeft duidelijkheid over: 1. De inhoud van de producten uit het beleidsplan en de beoogde resultaten. 2. Welke producten tot de basisvoorziening horen en voor welke aanvullende producten individuele gemeenten kunnen kiezen. Voor een aantal producten is er daarnaast een onderscheid in frequentie, afhankelijk van de omvang van het type bibliotheek. Dit productenboek wordt, indien nodig, jaarlijks geactualiseerd. Deze versie heeft betrekking op 2025. Context: basisvoorziening en aanvullende producten Binnen het Land van Cuijk en Maasduinen rust de samenwerking tussen de drie gemeenten en BiblioPlus op een gezamenlijk fundament.

Dit betekent dat de kosten voor de uniforme diensten en randvoorwaarden, die de basis vormen waarop het bibliotheekwerk vorm wordt gegeven, door de gemeenten gezamenlijk worden opgebracht. Deze kosten worden verdeeld naar rato van het aantal inwoners van een gemeente. Daarnaast kiest elke gemeente op maat voor een lokale bibliotheek die qua omvang past binnen de budgettaire kaders. Basis Binnen de basisvoorziening onderscheiden we: - Uniforme diensten en randvoorwaarden - Bibliotheek model (Plus of Standaard, mogelijk aangevuld met leen- en servicepunten) Binnen de programmalijnen verzorgt BiblioPlus de volgende basisproducten: Programma Kinderen en Ouders - Programmering 0-18 - BoekStart basis - Bibliotheek op School (BoS) PO

p. 14 p. 5 p. 6

Programma Leven lang leren - Informatiepunt

p. 10

Programma Ontspanning & inspiratie - Boeken- en tijdschriftencollectie (Fysiek en digitaal 0-18 en 18+) - Programmering ontspanning & inspiratie - Leesclubs

p. 8 p. 15 p. 11

Programma Kennis delen & Ontmoeten - Mee maak podium - Huis van duurzaamheid - Ontwikkelcafé - Programmering kennisdelen & ontmoeten - Werk- en studiefaciliteiten

p. 12 p. 9 p. 13 p. 9 p. 15

2

Frequentie en omvang van bovenstaande producten verschillen per soort bibliotheek. Zie hiervoor de productbeschrijvingen in Hoofdstuk 2. Plus-producten en innovaties Naast de genoemde basisproducten biedt BiblioPlus in 2022 een aantal activiteiten aan op basis van project financiering. Ook deze producten worden in Hoofdstuk 2 nader uitgewerkt. De financiering van Plus-producten kan, naast gemeentelijke subsidie, steunen op andere financiers, zoals bijvoorbeeld de BoS VO en MBO. Scholen financieren deze dienstverlening via een rechtstreekse contractrelatie met BiblioPlus. Het betreft de volgende producten: - BoekStart in de Kinderopvang - Bibliotheek op School VO en MBO - Geheugenhuis - Taalhuis (incl. o.a. DigiD, wat kan ik er mee?, - TechLab & TechLab op school - VoorleesExpress - Workshops digitale vaardigheden

p. 17 p. 19 p. 17 p. 20 p. 22 p. 23 p. 23

De schil van aanvullende producten is flexibel en hier kunnen nieuwe projecten aan worden toegevoegd. Dit is afhankelijk van maatschappelijke ontwikkelingen en behoeftevragen van gemeenten en klantgroepen van de bibliotheek. We streven er naar om Plus-producten bij gebleken succes verder op te schalen, in plaats van voortdurend nieuwe producten te ontwikkelen.

1

Beschrijving basisvoorzieningen

Per onderdeel in de basisvoorziening worden hieronder kort de belangrijkste elementen beschreven. De beschrijving komt overeen met de kaders in de goedgekeurde productcalculaties in het bestuurlijk overleg van 26 februari 2024. A) Uniforme diensten en randvoorwaarden Onder uniforme diensten en randvoorwaarden zijn de volgende rand voorwaardelijke zaken, werkprocessen en activiteiten opgenomen: • Administratie en dienstverlening Kosten voor salarisverwerking, onderhoud- en afschrijvingskosten voor kantoren (boekhoudpakket, telefooninstallatie en kopieermachines) portokosten en drukwerk. Bankkosten en kosten van lenerspassen. • Automatisering Licentiekosten bibliotheekautomatisering (op basis van inwoner), afschrijvings- en onderhoudskosten voor kantoorautomatisering. • Bestuur en organisatie Alle bestuurs- en organisatiekosten. De belangrijkste kosten die hieronder vallen zijn contributiekosten bibliotheeknetwerk (o.a. Vob), accountantskosten, vrijwilligersvergoeding Raad van Toezichtleden, vakliteratuur, algemene corporate communicatiekosten, kwaliteitszorg (certificering) en onderzoekskosten. • Collectie en media Deze bestaan voornamelijk uit de bijdrages per inwoner die bibliotheken betalen aan Bibliotheek.NL en aan de NBD voor aanschafinformatie en titelbeschrijvingen.

Aanvullend vallen hieronder ook abonnementen op digitale bestanden en internet- en raadpleegsoftware, alsmede de pluscollectie en achtergrondcollectie die beschikbaar is voor alle bibliotheken.

3

• Huisvesting De huisvestingskosten van kantoorruimtes. • Medewerkers De personeelskosten van programma’s en ondersteunende en backoffice-afdelingen, voor zover zij werken voor de hele organisatie. Daarnaast kosten voor de arbodienst, deskundigheidsbevordering en wervingskosten, advieskosten en ingekochte ondersteunende diensten. Met uitzondering van de kosten van specifieke werkzaamheden voor producten. Deze kosten worden aan de producten toegerekend. B) Type bibliotheek De basisfaciliteiten per type bibliotheken zijn hieronder schematisch weergegeven.

Gemeenten Administratie & dienstverlening Automatisering

Collectie & media

Dienstverlening

Coordinatie Transport Promotie landelijke campagnes

Activiteiten

Plus bibliotheek Boxmeer en Cuijk - 2 printers - Kopieerapparaat - Narrowcasting. - Wifi / Internet. - 4-6 Publiekswerkplekken. - 2x publiekscatalogus die toegang biedt tot de collectie van BiblioPlus en de Collectie Nederland. - Uitleen- / inneemstations (selfservice). - 7.000 jeugdboeken 0 t/m 12 - 2.500 jongerenboeken 13 t/m 17 - 15.000-20.000 boeken volwassenen. - 750 speelleermaterialen - 90 tijdschriften. - 3 dagbladen. Jaarlijks 10% vervangingsaanschaf collectie Gemengde dienstverlening tijdens openingstijden door bibliotheekprofessionals (80 uur per week), ondersteund door Vrijwilligers. Vestiging coördinator (12 uur) 2 x per week O.a. Landelijke CPNB campagnes zoals: Nationale Voorleesdagen, (Kinder-) Boekenweek, Boekeweek voor jongeren, Zomerlezen, NL Leest, E-books, VOB-campagnes Zie productbeschrijvingen

Standaard bibliotheek Bergen, Gennep, Grave, Mill, Sint Anthonis - 1 printer - Kopieerapparaat Idem, behalve: - 2-3 publiekswerkplekken - 1 publiekscatalogus

Servicepunt Cuijk (1x), Boxmeer (2x), Sint Anthonis (1x) - 1 printer

- 3.000 jeugdboeken - 5.000 jongeren- en volwassenen boeken. - 125 speelleermaterialen - 25 tijdschriften. - 2 dagbladen.

- 1.000 jeugdboeken - 2.000 jongeren- en volwassenen boeken.

Jaarlijks 10% vervangingsaanschaf collectie

Jaarlijks 10% vervangingsaanschaf collectie Door vrijwilligers verzorgde bibliotheek dienstverlening, 4 uur per week is er professionele begeleiding aanwezig.

Door vrijwilligers verzorgde bibliotheek dienstverlening, 15 uur per week is er professionele begeleiding aanwezig.

Vestiging coördinator (12 uur) 2 x per week Idem

- Wifi / Internet

- 10-15 tijdschriften. - 0-1 dagbladen.

2 x per week Idem

Zie productbeschrijvingen

Zie productbeschrijvingen * In Gennep is het aantal speelleermaterialen 500, mogelijk gemaakt door extra gemeentelijke subsidie.

4

Servicepunten Naast een hoofdvestiging hebben meerdere gemeenten een of meerdere servicepunten in de kerkdorpen. Een servicepunt maakt gebruik van de regionale collectie en heeft lokaal uitleenfaciliteiten, zodat de leden uit de kerkdorpen hun boeken op bestelling kunnen afhalen. Daarnaast hebben deze bibliotheekpunten een leestafel met een krant en 10 tijdschriften. De servicepunten bieden daarnaast op locatie een bescheiden boekencollectie. De vrijwilligers worden getraind en begeleid door BiblioPlus.

2

Beschrijving producten (alfabetische volgorde)

In dit tweede hoofdstuk staat per product de belangrijkste informatie weergegeven. Bij producten waar de prestaties per type bibliotheek (Plus, Standaard, Basis) significant variëren wordt dit onderscheid aangegeven. De bibliotheek wordt steeds meer een informatiemarktplaats vóór en dóór de inwoners van een gemeenschap. Een deel van de maatschappelijke dynamiek in een bibliotheek is dan ook mede afhankelijk van de mate van interactie vanuit de lokale gemeenschap. BiblioPlus werk in een viertal programmalijnen, zoals beschreven in het beleidsplan 2025-2028. Bij de beschrijving van de producten hanteren we de herkenbare kleur van het programma waartoe het product behoort. De programma’s met bijbehorende kleuren zijn: Programma Kinderen en ouders Programma Leven lang leren Programma Ontspanning en inspiratie Programma Kennis delen en Ontmoeten

Hieronder staan de producten beschreven in alfabetische volgorde. De kosten voor alle producten zijn vastgesteld in de financiële kaders van het beleidsplan 2025-2028. Basisproducten

BoekStart Basis Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Kinderen en ouders Er is een aantal belangrijke argumenten om al in de babyfase met voorlichting over boeken en voorlezen te beginnen: opbouwen van voorleesroutines, intimiteit, ontwikkelen van responsief gedrag, opbouwen van voorleesvaardigheden en het voorkomen van achterstand. Ouders worden door voorlichting over lezen en door boekpresentaties op het consultatiebureau en in de Bibliotheek aangemoedigd om hun kinderen vanaf zeer jonge leeftijd (baby’s van circa drie á vier maanden) in aanraking te laten komen met boeken en samen met deze boeken bezig te zijn. Het doel is een leescultuur te laten ontstaan binnen het gezin waardoor kinderen zelf gaan lezen en blijven lezen. Om variatie in boeken te bewerkstelligen is het van groot belang dat ouders met jonge kinderen actief gebruikmaken van de plaatselijke Bibliotheek. Het BoekStartkoffertje is een belangrijke stimulans om ouders te bewegen meer met boeken bezig te zijn, bijvoorbeeld door regelmatig de Bibliotheek te bezoeken en / of boekjes aan te schaffen. Hierdoor

5

Korte omschrijving product

Doelgroep Samenwerkingspartners Prestatie indicatoren

ontwikkelen kinderen op jonge leeftijd een positieve attitude ten opzichte van boeken. In het programma BoekStart, werken de gemeente, de bibliotheek en de GGD samen. Ouders van baby’s worden uitgenodigd het BoekStartkoffertje op te halen in de bibliotheek. Met de materialen uit het koffertje worden ouders gestimuleerd om voor te gaan lezen en bewust gemaakt van hun eigen rol in de taalontwikkeling van hun kind. Binnen BoekStart Basis valt ook de basis dienstverlening voor de kinderdagverblijven en consultatiebureaus middels (roulerende) collectie en ondersteuning tijdens de Nationale Voorleesdagen. Kinderen van 0 tot 4 jaar, hun ouders en pedagogisch medewerkers Kinderopvang, gemeenten, GGD en CJG, Cubiss Kwantitatief 50% van de ouders van geboren kinderen haalt het BoekStart koffertje op Kwalitatief / doorontwikkeling Alle biliotheek medewerkers zijn in staat om de BoekStartouders met hun baby te ontvangen op een betrokken en deskundige manier. Ze hebben inzicht in wat lezen met baby’s inhoudt en hoe de omgang met boekjes door baby’s zich ontwikkelt, welke babyboeken aansluiten bij die ontwikkeling, en hoe je om kunt gaan met de diversiteit aan ouders die speciaal voor hun baby naar de Bibliotheek komen.

Bibliotheek op School PO (BoS) Programma Probleemstelling/uitdaging

Kinderen en ouders Een goede taalbeheersing zorgt ervoor dat kinderen betrokken zijn bij wat er om hen heen gebeurt. Het maakt een groot verschil in het leven van kinderen of ze lezen of niet. Wie goed leest en teksten begrijpt, kan kennis verwerven en zich ontwikkelen. Zo komen kinderen beter mee in de samenleving en daar heeft iedereen belang bij. Een op de drie 15-jarigen is onvoldoende geletterd om mee te kunnen komen in de maatschappij (PISA 2022). Deze leerlingen zijn niet in staat „om de hoofdgedachte uit een tekst te halen of een simpele verbinding met alledaagse kennis te maken”. Dit vinden we als BiblioPlus zorgwekkend.

Doel/maatschappelijk effect

Daarnaast zijn in onze huidige samenleving een aantal vaardigheden, zoals mediawijsheid, essentieel om volwaardig mee te kunnen gaan doen. De BoS beoogt de volgende doelen te bereiken: -De BoS stimuleert kinderen om meer te lezen, op de kinderopvang, op school en thuis. - Met behulp van de BoS zijn kinderen en de volwassenen uit hun omgeving mediavaardiger. Het maatschappelijk effect hiervan is: - Lezers scoren beter op taalvaardigheid, algemene intelligentie en schoolsucces.

6

Korte omschrijving product

- (Voor)Leesplezier zorgt voor meer lezen. Lezen verruimt de blik op de wereld en vergroot het empathisch vermogen. - Door de aanpak van de Bibliotheek op School (de drie pijlers gezamenlijk) worden steeds meer ouders zich bewust van hun rol bij de taalontwikkeling en de leesmotivatie van hun kinderen. Met de Bibliotheek op School (BoS) werkt de bibliotheek structureel samen met PO-scholen aan taalontwikkeling, leesbevordering en digitale geletterdheid van kinderen. Op elke locatie is een actuele en gevarieerde basiscollectie boeken aanwezig. Leesmediaconsulenten ondersteunen de teams met cursussen op het gebied van (voor)lezen en verzorgen onder andere lessen voor leerlingen met leesproblemen, lessen mediawijsheid en informatievaardigheden. Voor de BoS heeft elke school de beschikking over een in- en uitleenportaal. Projecten worden besteld via de educatieshop op de website van BiblioPlus. De resultaten worden gemeten door de jaarlijkse BoS-monitor. De BoS wordt uitgevoerd op alle basisscholen en bestaat uit drie pijlers:

Doelgroep Samenwerkingspartners Prestatie indicatoren

1) Actuele boekencollectie voor 0-12 jarigen. 2) Projecten en activiteiten leesbevordering en digitale geletterdheid. 3) Expertise door de Lees- Mediaconsulenten en Regisseur voor activiteiten in de groep, workshops voor docenten en pedagogisch medewerkers of activiteiten voor ouders. Kinderen van vier tot en met twaalf jaar, hun ouders en leerkrachten. Basisonderwijs, gemeenten, GGD en CJG, vrijwilligers BoS, Cubiss Kwantitatief Collectie - Gemiddeld 2,0 uitleningen in de BoS per kind per vier schoolweken Projecten en Activiteiten - Gemiddeld per school van 12 activiteiten/projecten voor leerlingen en leerkrachten Expertise - 1 studiebijeenkomst voor leerkrachten. - 1 studiebijeenkomst voor pedagogisch medewerkers - 10 informatiebijeenkomsten/lezingen voor ouders. Kwalitatief / doorontwikkeling - Bijdragen aan de missie: “Iedere docent een leesbevorderaar.” De Lees- Mediaconsulenten zullen een shift maken van uitvoerder naar adviseur, inspirator en coach. - Versterken van de expertise rondom digitale geletterdheid en artificiële intelligentie.

7

Boeken- en tijdschriftencollectie (Fysiek en digitaal 0-18 en 18+) Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Doelgroep Samenwerkingspartners

Prestatie indicatoren

Ontspanning en inspiratie + Kinderen en ouders Nederland streeft naar een kenniseconomie en om iedereen mee te kunnen laten doen is toegang tot kennis en informatie van wezenlijk belang. De bibliotheek faciliteert hierin door het ontsluiten van diverse bronnen en kennisdragers. Er wordt nog steeds veel gelezen en het e-book is in opkomst. Door de corona-crisis heeft het aantal lezers van ebooks een impuls gekregen. Door het samenstellen, onderhouden en ontsluiten van een aantrekkelijke collectie boeken, e-books, luisterboeken, tijdschriften en kranten draagt de Bibliotheek bij aan de persoonlijke ontwikkeling van mensen en hun behoefte aan ontspanning en inspiratie. Wij bieden een collectie die het lezen stimuleert in alle leeftijdscategorieën. De leesmotivatie kan ontspanning, school, werk of nieuwsgierigheid zijn. Voor al deze drijfveren bieden wij een collectie aan. De lokale, fysieke collecties (zie voor aantallen het schema op p. 4) vormen samen een ‘schatkamer’ van meer dan 100.000 titels. Daarbij heeft elk lid toegang tot tien miljoen boeken uit de collecties van andere openbare bibliotheken in Nederland via interbibliothecair leenverkeer. Daarnaast is er een groeiende, omvangrijke digitale collectie van ca. 35.000 e-books. De collectie wordt beschikbaar gesteld via lokale bibliotheken, de Bibliotheek op School, op locatie via o.a.

de Bibliotheek aan Huis en online via de website en de Bibliotheekapp. Alle inwoners in het Land van Cuijk en Maasduinen. O.a. Openbare bibliotheken in Nederland, Cubiss, Koninklijke Bibliotheek, Nederlandse Bibliotheekdienst Biblion / MedioEurope, Ilge, vrijwilligers voor de uitleenbegeleiding, lokale boekhandelaren. Kwantitatief - Ledenaantal 0-4 jaar stijgt naar 50%, ledenaantal 4-13 jaar blijft stabiel (percentage per inwoner) - Ledenaantal 18+ daalt maximaal met 1% per jaar. - Aantal uitleningen per jeugdlid (0-12) blijft stabiel. - Aantal uitleningen per lid van 13 jaar en ouder blijft stabiel. - Aantal uitleningen 18+ blijft stabiel - E-books accounts en uitleningen groeit 10% in 2025. Kwalitatief / doorontwikkeling - Aanpassen collectiebeleid op nieuwe taakstelling en verbeteren verbinding met programmering. - De collectie en vindbaarheid wordt gewaardeerd met een 7,5. (collectie eveneens beoordeeld met een 7,5). - Gerichte communicatie met als doel een efficiënte en volledige ontsluiting van de jeugdcollecties in de lokale bibliotheken en de BoS. Het is nodig dat kinderen en ouders weten waar de accenten van de collecties liggen en hoe ze op elkaar aansluiten.

8

Huis van Duurzaamheid Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Doelgroep Samenwerkingspartners

Prestatie indicatoren

Kennis delen & ontmoeten Als bibliotheek willen we een positieve bijdrage leveren aan een duurzame wereld. Dit willen we doen door klimaat en duurzaamheid (duurzame ontwikkelingsdoelen, SDG’s) structureel aandacht te geven in onze bibliotheekvestigingen en door ruimte te bieden aan (lokale) duurzame initiatieven. Tevens willen we inwoners stimuleren actief bij te dragen aan een duurzame wereld en ze helpen hier, waar mogelijk met samenwerkingspartners, invulling aan te geven. We doen dit door het creëren van een fysiek Huis van Duurzaamheid in onze bibliotheken waar iedereen welkom is om kennis te delen, elkaar te ontmoeten en actief aan de slag te gaan. De Bibliotheek stimuleert bewustwording, kennisdeling en ontmoeting en biedt inspiratie om actief met duurzaamheid aan de slag te gaan. Dit kan door mee te doen aan activiteiten, door ruimte te bieden aan lokale partijen om initiatieven te ontwikkelen en organiseren en door het koppelen van relevante en actuele collectie, online workshops en trainingen. We ontwikkelen samen met relevante (lokale) partners, inwoners en geïnteresseerden een groene agenda. We ondersteunen lokale duurzame initiatieven en we zetten ons in voor de duurzame ontwikkelingsdoelen, de SDG’s.

Toegankelijk voor iedereen Gemeente Land van Cuijk, Bergen en Gennep, Wereldtuin Verdeliet Land van Cuijk, Stichting Klimaatgesprekken, Cuijks energie collectief en andere lokale duurzame initiatieven Kwantitatief: - Programmeren van 4 tot 6 activiteiten per jaar in verschillende vestigingen in samenwerking met relevante partners en duurzame initiatiefnemers - het aantal deelnemers - het aantal gestarte initiatieven Kwalitatief: - Nadrukkelijk neerzetten van duurzame thema’s als onderdeel van de maatschappelijke opgaven van de bibliotheek - feedback deelnemers op deelname activiteiten en impact op eigen handelen.

Programmering Kennisdelen & Ontmoeten Programma Probleemstelling/uitdaging

Kennis delen & Ontmoeten Het verder uitbouwen van de succesvolle ingezette koers van de bibliotheek. Door goede randvoorwaarden te creëren, nieuwe samenwerkingsverbanden op te starten, verbindingen te leggen en innovatieve projecten op te starten. Dit draagt allemaal bij aan de ambitie om het laagdrempelige en lokale Informatieknooppunt te zijn waar kennis en ervaring wordt gedeeld, waar iedereen zich welkom voelt, zich kan ontwikkelen en geïnspireerd kan worden. Kortom de bibliotheek is

9

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

een lokale huiskamer voor iedereen. Door een podium te bieden aan maatschappelijke netwerken willen we de draagkracht van de lokale gemeenschap verder versterken en inwoners op inhoud met elkaar verbinden. Met onze programmering bieden we zelfredzame nieuwsgierige volwassenen de mogelijkheid via nonformele en informele scholingsmogelijkheden in een stimulerende bibliotheek(leer)omgeving samen te komen en kennis te delen. Doel is om te inspireren, de mogelijkheid te bieden om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en talenten te ontplooien. Ook helpen we mee aan het ontwikkelen van community’ s voor specifieke doelgroepen en bieden we een stuk verdieping op actuele thema’s in combinatie met de collectie van de Bibliotheek. Op het vlak van persoonlijke ontwikkeling en verdieping en verbinding rondom actuele maatschappelijke thema’s bieden we, bijvoorbeeld: - Studiekringen 50+ - Tegenlicht Meet-up - Socratisch café - Klimaatgesprekken

Doelgroep

We leggen een duidelijke link naar onze collectie. Het programma wordt vormgegeven in co-creatie, samen met partners in de regio. Alle volwassen inwoners van het Land van Cuijk en Maasduinen.

Samenwerkingspartners

Cultuurhistorische platformen en organisaties in de regio, scholen, regionale bedrijfsleven, musea, theater, ondernemersnetwerken, duurzame initiatieven

Prestatie indicatoren

Kwantitatief - Plusbibliotheek: 10 activiteiten per jaar - Standaardbibliotheek: 6 activiteiten per jaar Gemiddeld 15 bezoekers per activiteit. Kwalitatief / doorontwikkeling - Gerichte communicatie naar interessegebieden van deelnemers en lezers.

Informatiepunt Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Leven lang leren Toenemende digitalisering van de samenleving zorgt voor meer digitale drempels. Mensen lopen vast op wat van hen gevraagd wordt zelf digitaal te regelen. Meer dan 4 miljoen Nederlanders ervaren een digitale kloof en worden hierbij meer en meer ondersteund door de IDO’s of Informatiepunten in bibliotheken. Met het informatiepunt, de onderliggende diensten van de bibliotheek en de aangesloten partners streven wij ernaar deze doelgroep in de digitale samenleving nog meer toe te rusten en ondersteuning te bieden. We blijven nieuwe workshops ontwikkelen zodat onze inwoners/

10

Korte omschrijving product

Doelgroep

Samenwerkingspartners Prestatie indicatoren

bezoekers mee kunnen blijven doen in de digitale samenleving. Praktische loketservice met een informeel, laagdrempelig en menselijk karakter. Men kan bij het informatiepunt terecht voor digitale drempels in brede zin. Dit varieert van de digitale overheid / DigiD, tot zorg, verzekering, banken of meer basaal het functioneel kunnen gebruiken van hun device. Denk bijvoorbeeld aan het kunnen scannen van een QRcode. Mensen die moeite hebben met de complexiteit van de samenleving met als primaire doelgroep de ouderen (65+). Secundair richt het informatiepunt zich op laaggeletterden (waaronder ook digitale geletterdheid valt) en mensen met een (tijdelijk) verminderde psychische flexibiliteit. Gemeente, Welzijnswerk (Sociom, Synthese) Kwantitatief Er zijn zeven informatiepunten in de zeven Bibliotheken in het werkgebied. We streven naar 2.500 informatievragen per jaar. In elke gemeente een basiscursus computervaardigheden en DigiD wat kan ik ermee. Ontwikkeling van nieuwe onderwerpen voor workshops gericht op behoefte deelnemers en bezoekers informatiepunt. Belastinghulp, 1 keer per jaar een geldevenement waarbij belastingzaken toe worden gelicht. Directe samenwerking met partners, zodat bezoekers accuraat door kunnen worden gewezen Kwalitatief / doorontwikkeling Realiseren benodigde randvoorwaarden voor deze functie als informatiecoach.

Escapebox lessen digitale overheid op ROC’s om ook de doelgroep jongeren te bereiken.

Leesclubs Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Ontspanning en inspiratie Het bevorderen van lezen en kennismaking met literatuur en geschiedenis verdient de nodige aandacht. Daarnaast is de behoefte steeds vaker aanwezig om elkaar op te zoeken en interpretaties met elkaar te delen. De Bibliotheek is een logisch platform voor deze lezersgroepen Wij helpen mee aan het creëren van ontmoetingen door clubs en organisaties uit de lokale gemeenschap te ondersteunen bij hun sociale programma’s op het gebied van lezen en literatuur. Maar ook op het gebied van informeel leren (bv. leesclub geschiedenis in Cuijk). Een leesclub of leescommunity is een kleine groep mensen (5 tot 12 personen) die gedurende een aantal weken hetzelfde boek leest. Ze komen daarna samen om te praten en te discussiëren over het boek. Op dit moment bedient BiblioPlus 25 leesclubs

11

Doelgroep Samenwerkingspartners Prestatie indicatoren

verdeeld over 7 gemeenten. Het bestelproces verloopt online via een leesclub-shop met ruim 250 titels waaruit de leesclub kan kiezen. De gevraagde titels worden op de afgesproken datum en in de gewenste bibliotheek afgeleverd samen met een documentatiepakket over het boek en de auteur. Volwassen inwoners van de regio Land van Cuijk en Maasduinen die graag in groepsverband willen lezen. Leesclubs, Bibliotheek Dommeldal (leesclub-shop), Senia, boekhandel, Dedicon Kwantitatief - Aantal deelnemende leesclubs blijft stabiel, op het niveau van 25 Kwalitatief / doorontwikkeling - Leesclubs steviger verbinden en zichtbaar maken aan de vestigingen (via bv. leesclub-recensies bij nieuwe titels, Nederland Leest, theatervoorstelling excl voor leesclubs)

Mee maak podium Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Doelgroep Samenwerkingspartners Prestatie indicatoren

kennis delen & ontmoeten De participatiesamenleving doet een beroep op de betrokkenheid, talenten en expertise van iedereen. Dit vraagt om een open, proactieve houding van burgers om met elkaar in actie te komen, terwijl onze samenleving behoorlijk individualistisch is. De Bibliotheek kan hier een verbindende rol spelen. Het podium zijn voor de lokale gemeenschap / de lokale “community”. Met het “Mee maak podium” in al onze vestigingen bieden we inwoners, cultureel-maatschappelijke partners en andere initiatiefnemers de mogelijkheid om kennis op een laagdrempelige manier te delen met andere geïnteresseerden. Het “Mee maak podium” is een plek waar inwoners en initiatiefnemers elkaar ontmoeten, samenwerken, ontwikkelen en creëren. Dit bevordert onderlinge verbondenheid en een samen gevoel. Ambassadeurs vanuit de gemeenschap en lokale partners/organisaties/initiatieven krijgen de gelegenheid te programmeren op onze podia in onze vestigingen. De kracht van het “Mee maak podium” is dat het een plek is waar je mee kunt bouwen aan de programmering van de bibliotheek. Het concept biedt iedereen de mogelijkheid om in het openbaar en in verschillende vormen kennis, ervaring en verhalen op een laagdrempelige manier te delen met anderen.

We verbinden nadrukkelijk onze collectie aan de activiteiten Bewoners, wijkinitiatiefgroepen, pioniers, leraren, vakspecialisten, kunstenaars, buurtambassadeurs maatschappelijke partners, gemeenten, individuele burgers, wijkinitiatiefnemers Kwantitatief De omvang van dit onderdeel is afhankelijk van de initiatieven die zich aandienen vanuit de gemeenschap. Gemiddeld 20 bezoekers per activiteit.

12

Het halen van deze streefaantallen is mede afhankelijk van aanmeldingen van initiatiefnemers. Kwalitatief / doorontwikkeling - PR campagne ontwikkelen gericht op Meemakers - Landingspagina ontwikkelen

Ontwikkelcafé Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Doelgroep Samenwerkingspartners

Prestatie indicatoren

kennis delen & ontmoeten Jezelf blijven ontwikkelen om actief aan de samenleving deel te nemen wordt steeds belangrijker. Zeker ook in het kader van de snelle digitale ontwikkelingen en de vaardigheden die daarvoor nodig zijn. De bibliotheek is bij uitstek de plek om te leren, nieuwe kennis op te doen, je te verdiepen en verbreden, zowel met offline als online aanbod en met gebruik van onze actuele collectie. De bibliotheek is er voor iedereen die aan de slag wil met persoonlijke ontwikkeling en/of mobiel wil blijven op de veranderende arbeidsmarkt. We zetten breed in op ontmoeting en ontwikkeling en richten ons op thema’s als vitaliteit, leefstijl, duurzame inzetbaarheid en zingeving. We willen een positieve bijdrage leveren aan een inclusieve samenleving met goed geïnformeerde en kritische burgers. We streven naar een maandelijkse editie van het ontwikkelcafé roulerend tussen onze vestigingen aan het einde van de beleidsperiode. We willen ruimte bieden aan inwoners, studerenden, werknemers, werkzoekenden en zelfstandigen om met elkaar in gesprek te gaan en ervaringen uit te wisselen.

We gaan onze collectie en eigen aanbod koppelen aan ons online trainingsaanbod Inwoners, studerenden, werkenden, werkzoekenden, ondernemers, scholieren Regionale/lokale partijen en inwoners die zich interesseren voor en bezig zijn met persoonlijke ontwikkeling in brede zin Kwantitatief - Een maandelijks roulerend ontwikkelcafé in al onze vestigingen - Streven is een groeiend bereik tussen de 15 en 25 mensen per keer. Kwalitatief / doorontwikkeling - Promotiecampagne starten - Betrekken van bezoekers bij de invulling en doorontwikkeling van het ontwikkelcafé - koppeling maken met andere programmalijnen

Programmering 0-18 jaar Programma Probleemstelling/uitdaging

Kinderen en Ouders Voor opgroeiende kinderen en hun ouders/opvoeders is het een uitdaging om mee te gaan in de ontwikkeling van de hedendaagse participatie- en informatiemaatschappij.

13

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Doelgroep Samenwerkingspartners

Prestatie indicatoren

Dit geldt voor lezen, maar ook voor andere 21e eeuwse vaardigheden (bv. creatief denken, problemen oplossen, kritisch denken en sociale en culturele vaardigheden). Dit zijn belangrijke randvoorwaarden om mee te kunnen doen in de moderne samenleving. In de bibliotheek is iedereen welkom en dragen we bij aan het versterken van deze vaardigheden. - Met de programmering verbreden we de wereld van kinderen, stimuleren we het leesplezier, de taalvaardigheid en de digitale geletterdheid. -De ouders zijn zich bewust van hun rol in lees- en mediaopvoeding en weten deze te vervullen door een goede voorbeeldfunctie en actieve ondersteuning. -Voor ouders is het vanzelfsprekend dat zij met hun lees- en media opvoedvragen terecht kunnen bij de bibliotheek. Naast deskundigheid vinden ouders hier inspiratie. - Ouders zijn zich bewust van de waarde van speelleermaterialen die de ontwikkeling van het kind spelenderwijs stimuleren. De jeugdafdeling is een rijke verblijfplaats voor kinderen en hun ouders. Het jonge kind vindt afwisselende thema’s met spelmogelijkheden en boeken die aansluiten bij hun belevingswereld. Het schoolgaande kind vindt ontdektafels die aanzetten tot taal stimulerend samenspel. Het speelleermateriaal is op een toegankelijke manier opgesteld.

Er is een ruime keuze uit eigentijds, vaak onontdekt speelgoed dat de cognitieve, de motorische en de sensorische ontwikkeling van kinderen stimuleert. Met activiteiten zoals festivaldagen, mamacafés en Landelijke leesbevorderingscampagnes maken we kinderen ook enthousiast voor het rijke boekenaanbod. Kinderen van 0-18 jaar, hun ouders en opvoeders Basisscholen, Kinderopvang, Centrum Jeugd en Gezin, CPNB, Cubiss, de Regioschrijvers, het Schrijverscollectief de Kneep, Jongerencentra, Mamacafe’s, boekhandels, de Weijer Boxmeer, Schouwburg Cuijk Kwantitatief Plus: Cuijk en Boxmeer: 8 activiteiten. Standaard: Bergen, Gennep, Grave, Mill en Sint Anthonis: 5 activiteiten. Servicepunten: activiteiten in overleg Gemiddeld 15 bezoekers per activiteit. Kwalitatief / doorontwikkeling - Actuele taalvriendelijke jeugdcollectie voor 0 t/m 18 jaar - De rol van de bibliotheek als vraagbaak en adviseur op het gebied van leesontwikkeling, speelleermateriaal en mediaopvoeding versterken - Gezamenlijk programmeren met De Weijer Boxmeer en Schouwburg Cuijk - Blijvend aandacht voor de verbinding tussen de lokale bibliotheek en de BoS.

14

Programmering Ontspanning & inspiratie Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Ontspanning & inspiratie Lezen zorgt voor ontspanning en verbreedt je horizon. Met de komst van e-books en een groeiend aanbod aan luisterboeken heeft de Bibliotheek de taak om een modern, totaalaanbod aan te bieden voor iedereen en hiermee het lezen, en tijd nemen om te lezen, te promoten. Hier hoort ook een stuk verdieping bij op actuele thema’s in combinatie met de collectie van de Bibliotheek. Met onze programmering bieden we volwassen lezers de mogelijkheid om zich op maat te laten inspireren, kennis te verdiepen en de horizon te verbreden. We maken gebruik van de podiumfunctie en organiseren ontmoeting rondom onze collectie in de breedste zin van het woord. De programmering is gebaseerd op de volgende thema’s: - Literatuur & cultuur (zoals lezingen & schrijversbezoeken) - Liefde & leven (zoals workshops gezonde voeding). - Spannend & actief (zoals lezingen van reizigers). We leggen een duidelijke link naar onze collectie. Het programma wordt vormgegeven in co-creatie, samen met partners in de regio.

Doelgroep Samenwerkingspartners Prestatie indicatoren

We sluiten aan bij landelijke campagnes zoals de Boekenweek, Nederland Leest, Spannende boeken weken & Zomer Lezen etc). Alle volwassen inwoners van het Land van Cuijk en Maasduinen. Boekhandels, ondernemers, CPNB, Regioschrijvers, Stichting School en Samenleving, Culturele instanties. Kwantitatief - Plusbibliotheek: 8 activiteiten per jaar / gemiddeld 40 bezoekers per activiteit - Standaardbibliotheek: 4 activiteiten per jaar Gemiddeld 15 – 20 bezoekers per activiteit. Kwalitatief / doorontwikkeling - Gerichte communicatie naar interessegebieden van lezers.

Werk & studiefaciliteiten Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

kennis delen & ontmoeten BiblioPlus faciliteert inwoners zonder ICT voorzieningen, ZZP’ers en studenten/scholieren met een inspirerende werkplek, waar rust en aandacht is in een informatierijke omgeving. Het niet hebben van een eigen werk- of studieplek kan een belemmering bieden van de persoonlijke ontwikkeling of de ontwikkeling van een pas opgestarte onderneming. Door het creëren van een gezamenlijke werkplek ontstaat ruimte voor de doorontwikkeling van mens en bedrijf en stimuleert ontmoeting en kennisdeling. - Door het plaatsen van computers met goed werkend internet wordt ruimte geboden aan degenen met een beperkte toegang tot ICT.

15

Doelgroep

Samenwerkingspartners Prestatie indicatoren

- Door het bieden van gebruiksvriendelijke (flex) werken studieplekken met goede koffie/ thee/ horeca faciliteiten en goede wifi wordt ruimte geboden aan zzp’ ers , flexwerkers, studenten en scholieren. - In de bibliotheek is het mogelijk om documenten tegen een kleine vergoeding te printen, scannen of te kopiëren. - Biebprinten biedt de mogelijkheid om onafhankelijk van je locatie een printopdracht te geven naar jouw gewenste vestiging Scholieren Studenten ZZP’ers Inwoners met beperkte toegang tot ICT faciliteiten. Cubiss, ICT partners, vrijwilligers voor het uitleggen van de computers en de WIFI, scholen, ondernemers. Kwantitatief - Groeiende bezetting op de beschikbare studie – en werkplekken. We steven naar een uitbreiding van de faciliteiten en een dekkingsgraad van 50% Kwalitatief / doorontwikkeling - Blijvend aandacht geven aan de promotie campagne de bieb leert beter - Nieuw ICT platform introduceren met o.a. mogelijkheid tot online reserveren van studie- en werkplekken - Bieden van passende (online) programmering

16

Plus producten + kosten De producten hieronder zijn aanvullende diensten waar per gemeente voor gekozen kan worden. De kostendekking is voor elk product benoemd.

BoekStart in de Kinderopvang Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Doelgroep Samenwerkingspartners Prestatie indicatoren

Kosten

Kinderen en ouders Voorlezen is voor jonge kinderen enorm belangrijk voor de taalontwikkeling en woordenschat. Hoe jonger daarmee wordt begonnen, hoe meer effect het heeft. Met regelmatig voorlezen draagt men bij aan het opbouwen van voorleesroutines, intimiteit, ontwikkelen van responsief gedrag, opbouwen van voorleesvaardigheden en het voorkomen van achterstand. ‘BoekStart in de Kinderopvang’ is een effectief programma om het voorlezen op de kinderopvang te professionaliseren. Kinderopvanglocaties die deelnemen aan BoekStart hebben een goed voorleesklimaat waarbij sprake is van een actuele collectie, dagelijks voorlezen, geschoolde medewerkers en aandacht voor taalzwakke kinderen. Met ‘BoekStart in de Kinderopvang’ laat de opvangorganisatie zien dat voorlezen belangrijk is. Steeds meer ouders realiseren zich dat voorlezen belangrijk is voor de ontwikkeling van kinderen en vinden een goed voorleesklimaat in de kinderopvang een groot pluspunt.

Het programma BoekStart in de kinderopvang volgens de landelijke kaders om te werken aan vroegtijdige taalontwikkeling en voorkomen van laaggeletterdheid Onderdelen hiervan zijn: - Aanbod training tot Voorleescoördinator voor pedagogisch medewerkers - Training interactief voorlezen voor pedagogisch medewerkers - Brede collectie boeken op locatie - Ondersteuning bij ouderparticipatie, aansluiten bij landelijke campagnes & verbetering leesomgeving. - BoekStart monitor Kinderen van 0 tot 4 jaar, hun ouders en pedagogisch medewerkers Kinderopvang, gemeenten Kwantitatief - 10 VVE locaties zijn aangesloten bij BoekStart in de Kinderopvang eind 2025. We streven naar alle 23 VVE-locaties binnen deze beleidsperiode. Kwalitatief / doorontwikkeling - versterken expertise Lees- Mediaconsulent 0-4 jaar - verder uitbreiden van het aantal VVE locaties Via abonnement kinderdagverblijven & aanvullende subsidie (OAB)

Geheugenhuis Programma Probleemstelling/uitdaging

Leven lang leren Dementie is volksziekte nummer 1. De gevolgen hiervan zullen steeds meer merkbaar worden in het straatbeeld. Iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken. De bibliotheek is als laagdrempelige voorziening in de samenleving een partner in het

17

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Doelgroep

Samenwerkingspartners

Prestatie indicatoren

lokale dementienetwerk. Een ontmoetingsplek die de bevolking voorziet van betrouwbare informatie en een openbare plek waar middelen beschikbaar zijn in de vorm van boeken, spellen en muziek. Samen met partners organiseert de Bibliotheek activiteiten die mantelzorgers en mensen met dementie ondersteunen in contact te blijven met de mens achter de ziekte. Onderzoek onder VVT-instellingen (Verpleging, Verzorging, Thuiszorg) en mantelzorgers laat zien dat mensen met dementie gemiddeld nog 5 jaar thuis wonen voordat zij in een verpleeghuis terecht komen. Dit is een fase waarin de samenleving een groot beroep doet op de inzet van mantelzorgers. Deze mantelzorgers zijn zich vaak niet bewust van ondersteuningsmogelijkheden en hebben veel behoefte hebben aan informatie, blijkt uit het VVTonderzoek. Wat is dementie, hoe herken je het en hoe ziet het lokale zorglandschap eruit? Daarnaast zien mantelzorgers hun naaste veranderen onder invloed van de ziekte en wordt het vaak een uitdaging om in contact te blijven met deze persoon. De Openbare Bibliotheek is toegankelijk voor iedereen. Als lokale toegangspoort tot informatie is het haar opgave om mensen te verbinden met de kennis die zij nodig hebben om te kunnen participeren in de maatschappij. Het thema dementie is voor bibliotheken de komende jaren een belangrijk aandachtspunt.

Het geheugenhuis is een programma van BiblioPlus en het lokale dementie-netwerk, gericht op het mentaal fit blijven en het ondersteunen van mensen met (beginnende) dementie en hun naasten. Het aanbod bestaat uit een fysieke plek in de bieb met een speciale selectie uitleenmaterialen gericht op voorlichting en bewustwording en het stimuleren van contact tussen naasten en dementerenden (boeken, muziek, spellen, films en herinneringskoffers). Daarnaast bestaat het uit een programmering die voorziet in de (informatie)behoeften van mensen met dementie en hun mantelzorgers. Activiteiten rondom het brein en zorg voor je geheugen, bijvoorbeeld de belevenistafel, buurthuiskamer Boxmeer en breincolleges. Het geheugenhuis heeft als openbaar platform de potentie om in samenwerking met lokale partners ook andere aanvullende programma’s te ontwikkelen gericht op ouderdomsziektes, participatie en thuis wonen. Mensen met dementie of andere hersenziekten of ouderdomsziekten, hun mantelzorgers en iedereen die geïnteresseerd is in de werking van het brein. Ouderenzorg, Centrum mantelzorg, gemeenten, dementievriendelijk netwerken en andere lokale organisaties die zich bewegen rondom deze doelgroep, maar ook bijv.

Alzheimer Nederland en de Hersenstichting, Kwantitatief - Een speciale collectie opbouwen (100 thematische boeken, 30 activeringsmaterialen zoals spelmaterialen, 10 herinneringskoffers en Eerste Hulp Bij Dementie-koffers en een overzicht van relevant voorlichtingsmateriaal van lokale en regionale netwerkpartners.

18

- Een speciale plek in de bibliotheek voor mensen met hersen- of ouderdomsziekten en hun mantelzorgers - Organiseren van een programmering van min. 10 activiteiten voor de doelgroep over de werking van het geheugen, ondersteuning van dementerenden e.d. - Opzetten vrijwilligersteam voor periodieke bijeenkomsten met de belevenistafel. Kwalitatief / doorontwikkeling - Onderzoeken uitbreiding naar andere vestigingen binnen de nieuwe gemeente Land van Cuijk die dementievriendelijk beleid hebben omarmd.

Bibliotheek op School VO en MBO (BoS) Programma Probleemstelling/uitdaging

Kinderen en ouders Wie goed leest en teksten begrijpt, kan kennis verwerven en zich ontwikkelen. Zo komen kinderen beter mee in de samenleving en daar heeft iedereen belang bij. Een op de drie 15-jarigen is onvoldoende geletterd om mee te kunnen komen in de maatschappij (PISA 2022). Deze leerlingen zijn niet in staat „om de hoofdgedachte uit een tekst te halen of een simpele verbinding met alledaagse kennis te maken”. Dit vinden we als BiblioPlus zorgwekkend.

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

De ontwikkeling van de leesvaardigheid hangt samen met leesplezier. Het plezier waarmee 15-jarige leerlingen lezen in Nederland is het laagst van alle 36 OESO-landen. De Bibliotheek op School beoogt de volgende doelen te bereiken: - Leesvaardigheid en leesplezier van leerlingen op het voortgezet onderwijs verhogen. - Met behulp van de bibliotheek zijn kinderen en de volwassenen uit hun omgeving mediavaardiger. - Een cultuuromslag omtrent lezen. Zowel voor de kinderen, de ouders maar ook bij de leerkrachten. Werken aan de leerkracht als leesbevorderaar. Maatschappelijk effect hiervan is: - Leesvaardige jongeren zijn zelfredzamer. Deze jongeren kunnen een bijsluiter, een brief van de overheid of van school goed begrijpen. - Het lezen van verhalen helpt jongeren om zich beter in te leven en om meer begrip te hebben voor anderen. Zo komen zij beter mee in de samenleving. - BiblioPlus faciliteert de collectie die in de school aanwezig is. Wij staan garant voor een aansprekende en actuele collectie voor deze uitdagende doelgroep.

- Tijdens een bezoek aan de bibliotheek laten we de leerlingen van het eerste leerjaar zich welkom voelen en maken ze op een interactieve wijze kennis met het jongerenaanbod van BiblioPlus - De Lees- Mediaconsulent denkt actief mee met de voortgezet onderwijs scholen in het vormgeven van activiteiten die leesvaardigheid, leesmotivatie en digitale vaardigheden bevorderen.

19

Doelgroep Samenwerkingspartners Prestatie indicatoren

Kosten

- De Lees- Mediaconsulent verzorgt activiteiten op het gebied van geletterdheid in beeld en taal op de scholen aan leerlingen en docenten Jongeren van 12 jaar tot 18+, leerkrachten en hun ouders Alle voortgezet onderwijs scholen en MBO instellingen binnen BiblioPlus gebied Kwantitatief Collectie op school - We faciliteren de boekencollectie op 7 locaties Bibliotheek bezoeken - 50% van de VO-scholen komt met de brugklassen op bibliotheekbezoek. Activiteiten - Activiteiten op het gebied van geletterdheid in beeld en taal of activiteiten die de verbinding met de lokale bibliotheek versterken vinden plaats op tenminste 3 locaties - We bieden activiteiten om online lezen te stimuleren aan voor alle scholen. Kwalitatief / doorontwikkeling - In de kwetsbare fase van de overgang van PO naar VO extra aandacht hebben voor het stimuleren van het leesritueel. - Herkenbare communicatie die zowel in de scholen, de bibliotheek als ook richting kinderen en hun ouders wordt ingezet. Via inkoop VO-scholen en ROC’s

Taalhuis Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Leven lang leren De Algemene Rekenkamer becijferde dat er 2,5 miljoen Nederlanders zijn die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen. Van de beroepsbevolking gaat het om 1,3 miljoen mensen en dit aantal neemt nog steeds toe. Dit is 12% van alle Nederlanders. In het Land van Cuijk en Maasduinen is zelfs 13 tot 16% van de bevolking laaggeletterd. Dit zijn lang niet alleen allochtonen; meer dan de helft van deze groep heeft Nederlands als moedertaal. Ook digitale vaardigheden zijn essentieel om mee te draaien in deze maatschappij. Mediagebruik en de verschuivende dienstverlening van het fysieke loket naar online zijn hierbij belangrijke aandachtspunten. Basisvaardigheden vergroten, zodat kwetsbare doelgroepen zelfstandig en volwaardig deel kunnen nemen aan de huidige participatiemaatschappij. Het Taalhuis richt zich op nieuwkomers in Nederland, maar zeker ook op autochtone (digitaal) laaggeletterde Nederlanders. Samen met lokale partners vergroten we de basisvaardigheden van de burgers aan de hand van de 4 pijlers van het Taalhuis: 1. bewustwording, 2. preventieve aanpak (bijv. VoorleesExpress, onderdeel van het programma Kinderen en ouders), 3. curatieve aanpak 4. stimulering gebruik van eenvoudige/begrijpelijke taal.

20

In een Taalhuis creëren we een fysieke ontmoetingsplek waar diverse partners op het gebied van laaggeletterdheid samenwerken. De Bibliotheek heeft hierbij een coördinerende rol. Daarnaast zoeken we de samenwerking met signaleringspartners, die laaggeletterden kunnen doorverwijzen naar het Taalhuis. Mensen met een (digi)taalachterstand kunnen in de Bibliotheek terecht voor bijvoorbeeld intakes voor ondersteuning op maat, ontmoetingen met taalvrijwilligers, de lesgroep Begrijp je taal, korte trainingen, activiteiten en advies. Het accent ligt op taalontwikkeling, lezen, schrijven en rekenen, maar ook andere basisvaardigheden, zoals digitale-, financiële, sociaaljuridische en gezondheidsvaardigheden zijn van belang. Activiteiten en relaties op deze gebieden gebruiken we ook om mensen te signaleren die we op taalgebied kunnen ondersteunen.

Doelgroep

Samenwerkingspartners

Prestatie indicatoren

We ondersteunen mensen met digitale vaardigheden door middel van cursussen zoals Klik & Tik, DigiD wat kan ik ermee? en inloopactiviteiten zoals het Informatiepunt en het Klik & Tik Café. Mensen die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen of beschikken over onvoldoende digitale vaardigheden om zich te kunnen redden in de maatschappij (waaronder nieuwkomers). Stichting Lezen & Schrijven, gemeenten, Cubiss, taalaanbieders, Sociom, Humanitas, IBN, Intos, ROC Koning Willem I, Synthese, Taalvrijwilligers en signaleringspartners Kwantitatief In elke grote kern (voorheen gemeente) is een fysiek Taalhuis in de bibliotheek met een geschikte collectie boeken en andere materialen en een ondersteuningsaanbod, computers met oefenprogramma’s en zitruimte om de Nederlandse taal te oefenen. - 150 intakes met nieuwe taalvragers per jaar. - 75 informele trajecten 1-op-1 door Taalvrijwilliger - Onderhoud Taalnetwerk van 50 signaleringspartners. - 25 deelnemers lesgroep NT1 ‘Begrijp je Taal!’. - 1 x per maand een Taalcafé waar nieuwkomers op een ontspannen wijze hun Nederlands kunnen verbeteren en kunnen integreren door te praten met autochtone Nederlanders. - Jaarlijkse training voor taalvrijwilligers. - 10 x per jaar Training Herken laaggeletterdheid voor signaleringspartners.

- 1 x per jaar training DigiD Wat kan ik ermee? - Het gehele jaar wordt doorlopend de cursus Klik & Tik georganiseerd in Boxmeer, Cuijk, Gennep, Mill, Grave en Sint Anthonis voor maximaal 6 cursisten. Daarnaast is er een Klik & Tik café in Cuijk. -intensiveren samenwerking met 20 partners uit het signaleringsnetwerk via Taalakkoord Plus. Kwalitatief / doorontwikkeling

21

- Actieve samenwerking met andere bibliotheken op het gebied van taalontwikkeling, leren van de best practices.

TechLab en TechLab op School Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Doelgroep Samenwerkingspartners

Prestatie indicatoren

Kosten

Kinderen en Ouders In de 21e eeuw worden we steeds meer omringd door nieuwe media en techniek. Deze tijd vraagt om een andere ‘set’ van vaardigheden. Om als opgroeiend kind in onze kenniseconomie een rol te kunnen spelen is het van groot belang dat kinderen vroeg in aanraking komen met deze vernieuwingen en technologische ontwikkelingen. Jeugd groeit op als consument van nieuwe (social) media. Door de jongere bewust te laten worden van de werking en de effecten van social media en de belangen in de nieuws- en mediawereld creëer je bewust, zelfverantwoordelijk burgerschap. Het primair onderwijs worstelt nog met de leermogelijkheden op het gebied van technologie en 21e eeuwse vaardigheden zoals ICT geletterdheid, computational thinking, informatiebasisvaardigheden en mediawijsheid. Regionale technische bedrijven hebben moeite nieuwe generatie werknemers te vinden. Het TechLab is een laagdrempelige, informele leerplek. Via de workshops wordt aan een actieve houding t.a.v. media en techniek gewerkt. Door ‘in de huid’ van de maker te kruipen krijgen jongeren meer besef van de impact die media en techniek hebben en maken ze kennis met ‘het ambacht’ . De passie voor techniek bij kinderen wordt vroeg aangewakkerd. Het TechLab kent twee programmalijnen. A. TechLab Workshops of Techlab Club B. Onderwijs-modules gekoppeld aan Bibliotheek op School. Jeugd van 8-16 jaar en hun opvoeders.

Basisscholen, Gemeenten, Landelijke partners op het gebied van digitale geletterdheid en artificiële intelligentie Kwantitatief * Minimaal een Techlab Club in 2 bibliotheken. * Minimaal twee Techlab Experiences in 2 bibliotheken. * Programmalijn onderwijs: 15 % van de scholen neemt deel aan een TechLab activiteit. 30 % van de scholen maakt gebruik van een project of activiteit uit onderwijsportal. De bekostiging van het Techlab op school vindt plaats via inkoop door scholen.

22

VoorleesExpress Programma Probleemstelling/uitdaging

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Doelgroep Samenwerkingspartners Prestatie indicatoren

Kinderen en Ouders Nederland telt 2,5 miljoen laaggeletterden: Mensen die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen of het omgaan met de computer. Laaggeletterdheid begint met een taalachterstand op jonge leeftijd. De urgentie om hier iets aan te doen is dan ook groot. Een goede beheersing van de taal is immers van essentieel belang om zelfredzaam en sociaal actief te zijn. De VoorleesExpress en Huismuis spelen effectief in op deze problematiek. De sleutel tot het voorkomen van laaggeletterdheid ligt bij het stimuleren van de taal bij baby’s, peuters en kleuters en het versterken van de basisvaardigheden van de ouders. De VoorleesExpress stimuleert de taalontwikkeling van kinderen en verrijken de taalomgeving thuis. Ouders worden zich bewust van het effect van hun eigen taalvaardigheid op die van hun kinderen. BiblioPlus vormt met de VoorleesExpress de verbinding tussen de voorschoolse instellingen, onderwijs, welzijn en thuis, om dit probleem aan te pakken. Zo werken laagtaalvaardige ouders aan een rijkere leesomgeving thuis en dat heeft effect op het hele gezin. Twintig weken lang komt een vrijwilliger voorlezen thuis bij een gezin met kinderen van 2 tot 9 jaar. Het gaat hierbij om kinderen met een taalachterstand. De vrijwilliger introduceert het voorleesritueel bij het gezin.

De ouders krijgen handvatten om het voorlezen zelf over te nemen en kinderen op andere manieren te stimuleren in taal. De VoorleesExpress draait op vrijwilligers die zorgvuldig worden geselecteerd, getraind en begeleid door de projectleider en de landelijke VoorleesExpress. Gezinnen met kinderen van 2 tot 8 jaar die een taalachterstand hebben. Basisscholen, Gemeenten, GGD, Kinderopvang Kwantitatief - 50 deelnemende gezinnen in Land van Cuijk, 5 deelnemende gezinnen in Gennep en Bergen. Kwalitatief / doorontwikkeling Het creëren en in stand houden van een team vrijwilligers dat gemotiveerd en deskundig de VoorleesExpress, in een grote mate van zelfstandigheid, kan blijven uitvoeren.

Workshops Digitale vaardigheden (WEB) Programma Probleemstelling/uitdaging

Leven lang leren Inwoners van het Land van Cuijk en Maasduinen willen graag hun digitale vaardigheden verbeteren, maar zijn niet altijd in de gelegenheid om naar een bibliotheeklocatie te komen om daar een workshop te volgen. Vandaar dat we ook workshops organiseren op locatie in de kleine kernen. Regelmatig is het deelnemen aan een workshop een reden om aansluitend het Informatiepunt te bezoeken. Ook schrijven veel bezoekers aan het Informatiepunt zich in voor een workshop.

23

Doel/maatschappelijk effect

Korte omschrijving product

Doelgroep

Samenwerkingspartners Prestatie indicatoren

Het wordt enorm gewaardeerd dat er ook workshops worden georganiseerd in de kleine kernen, ook inwoners die niet zo mobiel zijn worden op deze manier bereikt Workshop mobiele telefoon Workshop veilig internetten (A- basis) Workshop veilig internetten (B- vervolg) Workshop Apps Workshop DigiD wat kan ik ermee Workshop Digivitaler (digitale zorgtoepassingen)) Workshop Digitale beïnvloeding Workshop nieuwe technologie Mensen die moeite hebben met de complexiteit van de digitale samenleving met als primaire doelgroep de ouderen (65+). Mensen die zelfredzaam willen blijven en op zoek zijn om op een toegankelijke manier te blijven leren. Plaatselijke KBO`s, dorps- en buurtkamers, gemeenschapshuizen. Kwantitatief In 2024 verzorgen we 32 workshops in het Land van Cuijk en 4 in de gemeente Gennep en Bergen. Kwalitatief Stap voor stap bouwen we aan een portfolio van workshops zodat deelnemers kunnen doorgroeien tijdens logische vervolgworkshops. Zo maken we de stap van digitale basisvaardigheden naar digitaal burgerschap.

24