Legal opinion zienswijze raden 04092023
Tekst van het document
Memo Provinciale Staten van Limburg, de gemeenteraden van de Limburgse
Aan
gemeenten en het algemeen bestuur van het Waterschap Limburg Afschrift aan
Gedeputeerde Staten van Limburg, de colleges van burgemeester en wethouders van de Limburgse gemeenten en het dagelijks bestuur van het Waterschap Limburg
Van
Anouk Hofman en Rob de Greef
Plaats/Datum
Venlo, 4 september 2023
Betreft
Legal opinion op handreikingen zienswijze raden voor wijziging gemeenschappelijke regelingen
Dit memo bevat een juridische beoordeling van de aanvullende wijzigingsvoorstellen, zoals die worden voorgesteld door: -
de regionale raadswerkgroep Limburg-Noord (bijlage 1), en;
-
de colleges van Voerendaal, Brunssum en Stein (bijlage 2).
Wij geven vooraf mee dat wij de handreikingen met interesse en welwillendheid hebben bestudeerd. Waar de handreikingen niet op juridische onmogelijkheden rusten, hebben wij bovendien concrete, uniforme tekstvoorstellen geformuleerd. De besluitvorming of deze tekstvoorstellen ook daadwerkelijk in de gemeenschappelijke regelingen worden opgenomen, is echter uiteindelijk aan de colleges, na voorafgaande zienswijzen en toestemming van de raden. I.
HANDREIKINGEN RAADSWERKGROEP LIMBURG-NOORD
De handreikingen van de raadswerkgroep Limburg-Noord bieden een mooi overzicht van de wijzigingsvoorstellen. Op concreet drie onderdelen wordt een aanvulling voorgesteld. Deze aanvullingen bespreken wij hierna, waarbij wij direct een concreet uniform tekstvoorstel formuleren voor alle gemeenschappelijke regelingen. 1.1
Zienswijzeprocedure als twee raden daartoe oproepen
Aanvullend wijzigingsvoorstel De eerste aanvulling is dat men graag toegevoegd ziet dat ook een zienswijzeprocedure wordt doorlopen bij besluiten indien ten minste 1/5e van de deelnemende gemeenteraden daartoe besluit. Voorwaarde hierbij is dat dit minimaal twee gemeenteraden moeten zijn. Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023
1/6
Advies: formulering aanvullend wijzigingsvoorstel Vanuit juridisch oogpunt adviseren wij om dit aanvullende wijzigingsvoorstel als volgt te formuleren: a) Voor gemeenschappelijke regelingen met vijf of minder deelnemers:
Artikel (…) Zienswijze raden 1.
Het algemeen bestuur beslist niet over een voorstel alvorens de raden om zienswijzen zijn gevraagd, wanneer ten minste twee gemeenteraden het dagelijks bestuur hierom verzoeken. In spoedeisende gevallen kan het dagelijks bestuur afzien van het vragen van zienswijzen. Het dagelijks bestuur stelt de raden hiervan schriftelijk en gemotiveerd op de hoogte.
2.
Indien het eerste wordt toegepast, dan hebben de raden twaalf weken de tijd hun zienswijzen bij het dagelijks bestuur naar voren te brengen. Voorafgaande aan het nemen van het besluit waarover de zienswijzen gegeven is stelt het dagelijks bestuur de raden en het algemeen bestuur schriftelijk en gemotiveerd in kennis van het oordeel over de zienswijzen, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.
b) Voor gemeenschappelijke regelingen met zes of meer deelnemers:
Artikel (…) Zienswijze raden 1.
Het algemeen bestuur beslist niet over een voorstel alvorens de raden om zienswijzen zijn gevraagd, wanneer ten minste een vijfde van de gemeenteraden het dagelijks bestuur hierom verzoekt. In spoedeisende gevallen kan het dagelijks bestuur afzien van het vragen van zienswijzen. Het dagelijks bestuur stelt de raden hiervan schriftelijk en gemotiveerd op de hoogte.
2.
Indien het eerste wordt toegepast, dan hebben de raden twaalf weken de tijd hun zienswijzen bij het dagelijks bestuur naar voren te brengen. Voorafgaande aan het nemen van het besluit waarover de zienswijzen gegeven is stelt het dagelijks bestuur de raden en het algemeen bestuur schriftelijk en gemotiveerd in kennis van het oordeel over de zienswijzen, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.
Dit voorstel was als zodanig ook al opgenomen in het overkoepelende memo (zie pagina 35). NB. Daar waar het provincie- of waterschapsbestuur deelneemt aan de gemeenschappelijke regeling zal vanzelfsprekend een op maat gemaakte tekst komen waarbij provinciale staten resp. het algemeen bestuur van het waterschap meetellen als ware zij een gemeenteraad.
Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023
2/6
1.2
Aanvullingen burgerparticipatie
Aanvullend wijzigingsvoorstel De tweede aanvulling ziet daarop om drie aanvullende afspraken over burgerparticipatie toe te voegen aan de gemeenschappelijke regelingen: -
het dagelijks bestuur kan beslissen bij ingrijpende besluiten om een extra traject voor inspraak te doorlopen. Belanghebbenden, inwoners en maatschappelijke organisaties krijgen dan de kans op inspraak over het besluit;
-
een extra inspraaktraject wordt ook doorlopen als minimaal twee deelnemende gemeenten dit willen;
-
het dagelijks bestuur informeert de colleges en het algemeen bestuur zo snel mogelijk over het voornemen om meer inspraak mogelijk te maken en doet een voorstel voor een eensluidende werkwijze in alle deelnemende gemeenten.
Advies: wijzigingsvoorstel gedeeltelijk overnemen Wij adviseren om het aanvullende wijzigingsvoorstel als volgt te formuleren: 2.
3. 4.
In afwijking van het eerste lid kan het dagelijks bestuur besluiten dat bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid met ingrijpende gevolgen een apart participatietraject wordt doorlopen. Het eerste lid vindt ook toepassing wanneer ten minste twee gemeenteraden het dagelijks bestuur hierom verzoeken. Het dagelijks bestuur informeert de deelnemers zo spoedig mogelijk omtrent zijn voornemen tot het mogelijk maken van inspraak als bedoeld in het tweede of het derde lid en de wijze waarop deze inspraak voor ingezetenen van de gemeenten en belanghebbenden zal worden vormgegeven.
Deze formulering sluit aan bij de wens die breder in de hele provincie Limburg is geuit om de mogelijkheid van inspraak ook open te stellen bij ingrijpende beleidswijzigingen. Dit wijzigingsvoorstel is (met uitzondering van het derde lid) reeds door ons opgenomen in de oplegbrief en het document "Wijzigingen naar aanleiding van informatiesessies". Na afloop van de zienswijzeprocedure zullen in ieder geval deze twee artikelleden in alle gemeenschappelijke regelingen worden verwerkt. Het derde lid kan, indien gewenst, ook worden verwerkt. Indien de wens daartoe bestaat, zal dit via zienswijzen tot uiting moeten worden gebracht. Daarmee adviseren wij om de handreiking dus op één onderdeel niet geheel over te nemen: -
Handreiking spreekt over "ingrijpende besluiten": de handreiking spreekt over ingrijpende besluiten. Artikel 10 lid 7 van de Wet gemeenschappelijke regelingen spreekt echter over de mogelijkheid tot inspraak bij "beleid". Om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de wet(swijziging), adviseren wij om het woord "ingrijpende besluiten" te vervangen door "beleid met ingrijpende gevolgen". Zie daartoe ook het aanvullende tekstvoorstel.
Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023
3/6
NB. Bij gemeenschappelijke regelingen met meer dan vijf deelnemers zal in het derde lid de tekst “twee gemeenteraden” worden vervangen door “een vijfde van de gemeenteraden” en wordt “verzoeken” vervangen door “verzoekt”. Daar waar het provincie- of waterschapsbestuur deelneemt aan de gemeenschappelijke regeling zal vanzelfsprekend een op maat gemaakte tekst komen waarbij provinciale staten resp. het algemeen bestuur van het waterschap meetellen als ware zij een gemeenteraad. 1.3
Aanvulling evaluatiebepaling
Aanvullend wijzigingsvoorstel raadswerkgroep Geadviseerd wordt om aan de evaluatiebepaling toe te voegen dat er geëvalueerd wordt inden minimaal twee deelnemende gemeenten dit wensen. Het aanvullende wijzigingsvoorstel kan worden overgenomen. Wij adviseren dan wel om het tekstvoorstel als volgt te formuleren (de onderstreping betreft de toevoeging): "De werking van de regeling zal geëvalueerd worden indien twee deelnemers hierom verzoeken. Het dagelijks bestuur zal dan een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."
Aanvullend voorstel Brunssum en Voerendaal Bij het voorgaande merken wij nog wel op dat de gemeenten Voerendaal en Brunssum aanvullend wensen dat de gemeenschappelijke regeling één keer per vijf jaar wordt geëvalueerd, waarbij ervoor wordt gewaakt dat niet alle regelingen tegelijkertijd aan de beurt zijn. De aanvullende regeling zou dan als volgt komen te luiden: "De werking van de regeling zal om de vijf jaar geëvalueerd worden, voor het eerst in [datum invullen]. Het dagelijks bestuur zal daartoe een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."
Duidelijke keuze is gewenst voor uniformiteit Nu er over de evaluatiebepaling verschillende zienswijzen zijn ingediend, geven wij mee dat het ten behoeve van de uniformiteit wenselijk is om een duidelijke keuze te maken tussen één van de volgende drie tekstvoorstellen: 1. Huidig: "De werking van de regeling zal geëvalueerd worden indien het algemeen bestuur daartoe besluit. Het dagelijks bestuur zal dan een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."
Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023
4/6
2. Werkgroep Noord-Limburg: "De werking van de regeling zal geëvalueerd worden indien minimaal twee deelnemers hierom verzoeken. Het dagelijks bestuur zal dan een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."
3. Voerendaal en Brunssum: "De werking van de regeling zal om de vijf jaar geëvalueerd worden, voor het eerst in [datum invullen]. Het dagelijks bestuur zal daartoe een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."
1.4
Werkafspraken ten aanzien van begroting en kadernota
Voorstel voor werkafspraken Ten aanzien van het aanbieden van de kadernota en de ontwerpbegroting wordt voorgesteld om met de gemeenschappelijke regelingen duidelijke werkafspraken te maken voor het aanleveren van stukken. Concreet wordt voorgesteld om het concept van de kadernota jaarlijks uiterlijk 1 februari en de ontwerpbegroting jaarlijks uiterlijk 15 mei aan te leveren. Reactie op voorstel voor werkafspraken Zoals in paragraaf 2.3 ook uiteengezet wordt, zal na afloop van de zienswijzeprocedure in de teksten van de gemeenschappelijke regelingen opgenomen worden dat de ontwerpbegroting uiterlijk 30 april van ieder jaar moet worden toegezonden. Daarmee wordt deze werkafspraak hoe dan ook verankerd in de gemeenschappelijke regelingen. Ten aanzien van de voorgestelde werkafspraak over het aanbieden van het ontwerp van de kadernota, bevelen wij aan om daarover pro actief het contact te zoeken met de gemeenschappelijke regelingen om te bezien of, en zo ja op welke wijze deze werkafspraak praktisch kan worden ingepast. Vanuit juridisch opzicht is het maken van deze werkafspraak in ieder geval mogelijk. II.
HANDREIKINGEN BRUNSSUM, STEIN EN VOERENDAAL
De handreikingen van Brunssum, Stein en Voerendaal worden hierna gezamenlijk besproken. 2.1
Termijn indiening bestuurlijke stukken
Aanvullend wijzigingsvoorstel In de eerste plaats wordt verzocht om op te nemen dat bestuurlijke stukken minimaal twee weken voorafgaand aan het bestuurlijk overleg worden toegezonden aan een ambtelijk overleg, dat voorafgaat aan het bestuurlijk overleg.
Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023
5/6
Advies: opnemen in Reglement van Orde Wij kunnen ons voorstellen dat deze aanvulling voor de praktijk de gewenste duidelijkheid biedt. Deze aanvulling ziet echter op een concrete werkwijze, waardoor deze beter past in een Reglement van Orde. Wij adviseren dan ook om de gemeenschappelijke regelingen waaraan Brunssum, Stein en Voerendaal deelnemen, te verzoeken om de Reglementen van Orde dienovereenkomstig aan te passen. Dit is een apart traject en staat los van dit wijzigingstraject. 2.2
Evaluatie
De zienswijzen met betrekking tot de evaluatie zijn reeds hiervoor in paragraaf 1.3 besproken. Op deze plek wordt daarnaar verwezen. 2.3
Termijn indiening ontwerpbegroting: 30 april van ieder jaar
Aanvullend wijzigingsvoorstel Verzocht wordt om in de gemeenschappelijke regelingen op te nemen dat de ontwerpbegrotingen uiterlijk 30 april van ieder jaar aan de raden moeten worden toegezonden. Advies: aanvullend wijzigingsvoorstel wordt overgenomen Dit aanvullend wijzigingsvoorstel wordt na afloop van de zienswijzeprocedure in de teksten van de gemeenschappelijke regelingen opgenomen. In de oplegbrief en het document "wijzigingen naar aanleiding van informatiesessies" is dit reeds besproken. Bij het voorgaande wordt opgemerkt dat deze aanvullende bepaling alleen niet zal worden verwerkt voor de gemeenschappelijke regeling Geul en Maas, omdat zij als gemeenschappelijk orgaan gecombineerd met een centrumregeling een andere cyclus hebben. ***
Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023
6/6