Jaarstukken 2024

JAARSTUKKEN 2024

GEMEENTE BERGEN

Gemeente Bergen Postbus 140 5854 ZJ Bergen Tel: 0485 - 34 83 83 Fax: 0485 - 34 28 44 Bezoekadres: Raadhuisstraat 2, Bergen Internet: www.bergen.nl E-mail: info@bergen.nl Social media: www.facebook.com/gemeentebergen www.instagram.com/gemeentebergen_l www.linkedin.com/company/gemeente-bergen

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................................... 2 Deel 1 Algemeen .................................................................................................................................... 3 Deel 2 Jaarverslag ............................................................................................................................... 10 Programma 1 Samenleving ................................................................................................................ 11 Programma 2 Ruimte en Economie ................................................................................................... 19 Programma 3 Bestuur en Financiën ................................................................................................. 29 Deel 3 De Paragrafen ........................................................................................................................... 40 Deel 4 Jaarrekening ............................................................................................................................. 82 Deel 5 Bijlagen ................................................................................................................................... 125

Deel 1 Algemeen

3

1. Leeswijzer Inhoudsopgave De jaarstukken bestaan uit: • het jaarverslag (de programmaverantwoording en de paragrafen). • de jaarrekening (de balans met toelichting, het overzicht van baten en lasten en de toelichting en diverse bijlagen). Jaarverslag De programma’s Het jaarverslag bestaat uit drie programma’s. Elk programma is opgebouwd uit verschillende beleidsthema's. Per thema geven we antwoord op de volgende vragen: • Wat hebben we bereikt? / Wat hebben we gedaan? • Wat heeft het gekost? Om de leesbaarheid verder te vergroten en tekstuele dubbelingen te voorkomen presenteren we 'Wat hebben we bereikt' en 'Wat hebben we gedaan' samen. Gedachte hierbij is dat acties en doelen in elkaars verlengde liggen. Paragrafen De paragrafen vormen een dwarsdoorsnede van de rekening op een aantal belangrijke onderdelen. De volgende paragrafen zijn opgenomen: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen • Kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid Jaarrekening Balans In de balans worden naast de cijfers per balansdatum tevens de cijfers van de balans van het vorige begrotingsjaar opgenomen. De balans heeft een voorgeschreven opmaak waarbij een toelichting opgenomen is die de belangrijkste balansposten verklaart. Overzicht van baten en lasten In deze resultatenrekening is opgenomen: a.

per programma onderdeel de gerealiseerde baten en lasten en het saldo daarvan; b. het overzicht van de gerealiseerde algemene dekkingsmiddelen, de gerealiseerde kosten van de overhead en het bedrag van de heffing voor vennootschapsbelasting; c. het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten; d. de werkelijke toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves; e. het gerealiseerde resultaat. Na het overzicht van baten en lasten is een verschillenanalyse toegevoegd waarin de belangrijkste verschillen tussen begroting en realisatie zijn toegelicht.

4

2. Inleiding Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten Algemeen Met deze jaarrekening sluiten we het jaar 2024 af. In de jaarstukken leest u wat we in 2024 hebben gedaan met de opdracht die u ons gegeven heeft met het vaststellen van de begroting 2024. De planning- reporting en control cyclus voor 2024 zag er als volgt uit: • 1e Kwartaalrapportage 2024 (RIB: 16 mei 2024) • Jaarrekening 2023 (raadsbesluit: 9 juli 2024) • Kadernota 2025 (raadsbesluit: 9 juli 2024) • Bestuursrapportage 2024 (raadsbesluit: 8 oktober 2024) • Begroting 2025 (raadsbesluit: 5 november 2024) • 3e Kwartaalrapportage 2024 (RIB: 29 oktober 2024) • Jaarrekening 2024 (nu aan de orde) Bij de programmaverantwoording presenteren we bewust twee soorten verschillen. Ter informatie presenteren we het verschil tussen de realisatie en de primitieve begroting. Met de Bestuursrapportage heeft u in het najaar de primitieve begroting bijgesteld. Het is gebruikelijk om ook het verschil tussen gecorrigeerde begroting en realisatie te presenteren.

Argumenten Vaststellen van de jaarstukken De procedure om tot behandeling en vaststelling van de jaarrekening 2024 te komen ziet er als volgt uit: • Collegebesluit & aanbieding aan de gemeenteraad: 27 mei 2025 • Mogelijkheid om technische vragen te stellen: 12 juni 2025 • Auditcommissie: 25 juni 2025 • Gemeenteraad: 8 juli 2025 We vertrouwen er op dat deze jaarrekening een helder en transparant inzicht geeft in het gevoerde beleid over 2024 en de gerealiseerde baten en lasten die hiermee verband houden. De jaarrekening is gecontroleerd door onze accountant en de controleverklaring is in de stukken opgenomen (bijlage 10). Communicatie De jaarrekening wordt via internet gepubliceerd. De jaarrekening in één oogopslag wordt via Maasduinencourant gepresenteerd aan de burgers en na vaststelling wordt de jaarrekening aangeboden aan de toezichthouder. Juridische aspecten Deze Jaarrekening heeft geen juridische aspecten. Financiën / fiscale gevolgen PRC-cyclus Het systeem dat we in Bergen hanteren zorgt ervoor dat de raad met het vaststellen van de Bestuursrapportage 2024 (na de zomer) de begroting formeel aanpast. Bij het maken van de Bestuursrapportage (raadsbesluit 8 oktober 2024) gingen we uit van een positief resultaat van € 0,5 miljoen. Nu blijkt het eindresultaat hoger.

In onderstaande opsomming worden de grootste afwijkingen (tussen verwachting volgens de Bestuursrapportage en het eindsaldo) kort toegelicht. In deze toelichting komen afwijkingen aan de orde die groter zijn dan € 50.000. Het totaaloverzicht van de afwijkingen is opgenomen in hoofdstuk 4.4.

5

Programma 1 Samenleving Synthese - maatschappelijk werk In 2024 worden de kosten van maatschappelijke ondersteuning jeugd en gezin eenmalig gedekt door de IZA subsidie. Dit levert eenmalig een voordeel op van € 56.187. Inkomensvoorzieningen Nadeel € 545.134 - De kosten en baten binnen de inkomensondersteuning dienen in samenhang met elkaar bezien te worden. Ook in 2024 hebben we meer mensen laten uitstromen uit de uitkering dan dat er in de uitkeringssituatie terechtgekomen zijn. JEUGD Jeugd-kosten bestaan uit meerdere elementen. Bij een gering aantal van deze onderdelen is een verschil ontstaan. Per saldo is € 397.684 meer uitgegeven dan begroot. Jeugd-kosten bestaan uit meerdere elementen. Bij een aantal van deze onderdelen is een verschil ontstaan. Per saldo is € 397.684 meer uitgegeven dan begroot. Het grote nadeel zit op ambulante zorg en op Jeugd GGZ. Het aantal toegewezen unieke cliënten is relatief stabiel gebleven (291 in september tot 295 in december). Wel blijkt duurdere zorg/inzet nodig bij bestaande cliënten, waardoor een toename te zien is van stijgende kosten gedurende een zorgtraject. WMO WMO-kosten bestaan uit meerdere elementen. Bij een aantal van deze onderdelen is een verschil ontstaan. Het gerealiseerde verschil is zeer beperkt. Per saldo is € 50.750 minder uitgegeven dan begroot. Het onderdeel WMO-kosten bestaat uit meerdere elementen.

Bij een gering aantal van deze onderdelen is een verschil ontstaan. Per saldo is voor het onderdeel WMO € 140.000 meer uitgegeven dan begroot. Het onderdeel LTA geeft een voordeel van € 191.000. Deze landelijke kosten zijn lastig van tevoren in te schatten. De stijging bij dagbesteding en begeleiding is ontstaan met name door prijsindexatie. Leerlingenvervoer Nadeel € 80.676 - Er is een toename in het aantal kinderen dat gebruik maakt van het leerlingenvervoer. Daarnaast stegen de prijzen conform contractuele prijsindex. Samen geeft dit een resultaat van € 80.676 nadelig. Toegang sociaal team Nadeel € 84.480 - De kosten stijgen door een toename in personeelskosten. Beschermd wonen Voordeel € 103.366 - De uiteindelijke afrekening van de MGR voor het onderdeel Beschermd Wonen was € 1.144.366 (inkomst). De raming was € 1.041.000. Dit levert een voordeel op van € 103.366. Programma 2 Ruimte en economie Afval Binnen het thema afval realiseren we meerdere verschillen. De kosten vallen € 214.000 lager uit dan begroot. Dit had te maken met het vervallen van een geschil en door minder kosten bij het storten van het restafval. Tegelijk vielen de baten ook € 90.828 lager uit (zie thema 3.4). Per saldo zijn er meer kosten gemaakt dan baten en daarom is het niet nodig om een saldo te sparen in de egalisatiereserve.

Programma VerduurSAMEN Voordeel € 102.247 - Programma VerduurSAMEN2023 Dit budget wordt met name ingezet voor het dekken van personele lasten en onkosten die niet betaald kunnen worden vanuit de toegekende subsidies. Energie armoede VerduurSAMEN2030 De besteding van deze middelen is verlengd tot einde 2027. In 2024 hebben we in samenwerking met Destion en Hubo kleine energiebesparende maatregelen geplaatst bij woningen waar (kans op) energiearmoede was. Het restant wordt meegenomen naar 2025.

6

Grootschalige uitrol energiebesparing woningen In 2024 is nog niet alles uitgevoerd. Deze regeling loopt nog tot einde 2026. Het restant van de Provinciale subsidie gaat mee naar 2025 om de kosten te dekken van o.a. ondersteunende activiteiten voor de grootschalige uitrol te dekken. Deze regeling heeft een neutraal effect in 2024. Riolering Neutraal - Ten opzichte van de primitieve begroting vielen de kosten € 82.926 lager uit dan begroot, tegelijk vielen de opbrengsten juist € 77.966 hoger uit. Omdat riolering neutraal in de begroting en jaarrekening wordt verwerkt worden beide voordelen toegevoegd aan de egalisatievoorziening riolering. Bermen De uitvoering van bermverharding is al aanbesteed in 2025. We pakken dit planmatig (elke twee jaar) op. Via budgetoverloop wordt voorgesteld om het voordeel van € 140.305 over te hevelen naar 2025. Wegbeheer Het resultaat bestaat uit twee delen: a) Door de kabelbedrijven en de waterleiding zijn diverse projecten uitgevoerd. Dit levert een hogere bijdrage op aan degeneratievergoeding. Het gaat om een bedrag van € 133.187. b) Op onderhoudskosten is een besparing gerealiseerd van € 177.299, dit heeft vooral te maken met de planning van groot onderhoud. Nu ingezet wordt op programmatische aanpak van meerdere grote projecten wordt klein onderhoud uitgesteld. Visie doorontwikkeling Wells Meer Voordeel € 120.000.

Deze opdracht moet nog worden uitgevoerd. Planologie Voordeel € 325.293 - Diverse projectontwikkelaars hebben bijgedragen aan werkzaamheden en ambtelijke uren van de gemeente Bergen. De verwachting is dat ook in 2025 nog diverse anterieure overeenkomsten tot uitbetaling leiden. Conform afspraak wordt voorgesteld om dit voordeel via resultaatbestemming toe te voegen aan de Reserve Grondbedrijf. Omgevingsvergunningen Voordeel € 115.899 - We realiseren een hogere opbrengst dan begroot voor aanvragen van omgevingsvergunningen. Het jaar 2024 is het eerste jaar dat de Omgevingswet van kracht is en deze wet heeft vooralsnog geen negatief effect op de vergunningverlening. Het voordeel bedraagt € 115.899. Wel zagen we dat eind 2023 extra veel aanvragen ingediend zijn, zodat deze nog aan de oude regels getoetst konden worden. Nutsbedrijven Nadeel € 204.432 - De dividenduitkering in 2024 was € 200.000 lager dan in 2023. In 2023 is door Enexis een bedrijf verkocht, hierdoor ontvingen we dat jaar een extra uitkering. Het nadeel bedraagt € 204.432. Pacht Voordeel € 217.974 - Wij hebben hogere pachtopbrengsten doordat de pachtnorm is verhoogd. Hierdoor ook hogere opbrengst voor Energielandgoed Wells Meer. Per saldo bedraagt het voordeel € 217.974.

Programma 3 Bestuur en financiën Kosten bestuur Uit herberekening van de toekomstige verplichtingen blijkt dat de APPA-voorziening te laag is, bijstorten is daarom nodig. We bereiden ons hiermee voor op de verplichte waardeoverdracht naar het ABP. Eind 2024 is een incidenteel bedrag bijgestort van € 460.000, terwijl een structureel bedrag van € 58.384 begroot was. Rechtsbescherming Het budget voor de invoering van 'open overheid' was € 76.000. Dit project is zonder externe kosten door eigen personeel gerealiseerd. Het budget voor proceskosten was te ruim begroot. het budget bedroeg € 50.000 en de werkelijke kosten in 2024 bedroegen € 37.628. We zetten steeds vaker in op bemiddeling om juridische proceskosten en tijd te besparen. Het totale voordeel is daardoor € 87.329. Brandweer - algemeen beheer Nadeel € 159.645 - Begrotingsbedrag 2024 is niet goed opgevoerd door de Veiligheidsregio. Loon- en prijscompensatie waren niet toegepast. 7

Opvang Ceresweg Voordeel € 320.496 - De bekostigingsregel voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne gaat uit van een vast bedrag per gerealiseerde plaats per dag. Op dit moment zijn de kosten voor de opvanglocatie lager dan deze vergoeding. Per saldo bedraagt het voordeel € 320.496. Toezicht en handhaving Voordeel € 59.299 - Hier vallen de kosten lager uit dan begroot. Begroot was onder andere de inhuur van een BOA met als taak horeca-controles. Dit is niet uitgevoerd in 2024 (voordeel € 20.000) en we hebben geen proceskosten gemaakt, terwijl we hier wel jaarlijks een budget voor ramen (€ 18.000). Algemene Uitkering Gemeentefonds Voordeel € 717.806 - Het voordeel bedraagt € 717.806. Dit voordeel ontstaat door opeenvolgende circulaires van het Rijk. Bij het maken van de BERAP 2024 hebben we rekening gehouden met de Meicirculaire 2024. Na de Meicirculaire hebben we nog ontvangen: • Septembercirculaire 2024 - voordelig effect van € 411.041 • Decembercirculaire 2024 - voordelig effect van € 273.459 • Afrekening oudere dienstjaren - voordelig effect van € 33.306 Gemeentelijke heffingen Bij alle heffingen realiseren we een verschil. Per saldo gaat het om een nadelig effect van € 110.000. Het grootste effect is ontstaan bij de Forensenbelasting (nadeel € 173.527). De opbrengst was verhoogd in relatie tot het gereed komen van Marina Resort Well.

Na onderzoek door BsGW bleek dat hier nauwelijks forensenbelasting op te leggen is, omdat het merendeel van de vakantiewoningen door de eigenaar aan het vakantiepark beschikbaar is gesteld. Dit beperkt de toegang voor eigenaren en dat is een vereiste voor forensenbelasting. Het kleinste verschil is ontstaan bij de OZB (voordeel € 19.000). in de paragraaf lokale heffingen presenteren we de gerealiseerde opbrengst. Algemene baten en lasten Het voordeel bestaat uit meerdere delen. 1) Afrekening Verdergroep. In 2024 hebben we de afrekening ontvangen van het jaar 2021 en 2022. We onderhouden een rekeningcourant verhouding met Verdergroep. Maandelijks betalen we een voorschot, hiermee kan Verdergroep de zorgfacturen van die periode betalen. Uit de afrekening blijkt dat Verdergroep voor deze twee jaren meer heeft uitgegeven dan wij als voorschot hebben betaald. In totaal is er € 100.911 meer betaald. Er is voor gekozen om deze kosten niet naar de diverse producten toe te splitsen, maar om dit nadeel in een bedrag op te nemen bij Algemene baten en Lasten. 2) Lening Alverman We voeren in 2024 een lening op aan de Alverman. Het bedrag is € 288.000. Dit waren de kosten die we geïnvesteerd hebben in het MFA. Destijds was de afspraak met het bestuur dat de meerkosten via lening teruggevorderd zouden worden. Dit is in 2024 geëffectueerd.

3) Vrijval terugbetaal verplichting rijk BBZ-dubieuze debiteuren Elk jaar worden de debiteuren getoetst op terugbetaalverplichting naar het Rijk. Dit jaar kon een bedrag van € 133.300 vrijvallen omdat naar huidig inzicht de gevormde verplichting te groot is. BsGW Dit nadeel is ontstaan door een extra bijdrage aan BsGW van € 54.478. In 2024 hebben we deze rekening betaald. Het betrof een extra bijdrage voor het aanvullen van het weerstandsvermogen. Opbrengst gemeentelijke eigendommen Het betreft de verhuur opbrengst van verschillende woningen. Dit zijn incidentele opbrengsten omdat we de woningen niet aanhouden voor de verhuur, maar behouden vanwege de bijhorende grondposities. Tegelijk met de opbrengst hebben we ook onderhoudskosten. Het nadeel bedraagt in 2024 € 65.038. Automatisering De grootste voordelen in 2024 waren dat een aantal activa volledig afgeschreven waren waardoor de afschrijvingskosten op automatisering € 26.000 lager waren. Het vernieuwen van het tijdsregistratiesysteem dat doorloopt naar 2025 is in 2024 € 35.000 lager.

8

Personeelskosten Het voordeel bedraagt € 85.158 en ontstaat door een hoger dan begrote doorbelasting naar investeringsprojecten. Het voordeel van € 179.823 betreft een voordeel op de overige salariskosten. Financieel resultaat en bestemming Het financieel resultaat van 2024 bedraagt € 1.857.387 We hebben uw raad op 3 momenten in 2024 geïnformeerd over de voortgang van de begroting. Hierbij zijn onderstaande begrotingssaldi gepresenteerd: • 1ste kwartaalrapportage, voordelig saldo verwacht van € 0,2 mln. • Berap, voordelig saldo verwacht van € 0,5 mln. • 3de kwartaalrapportage, voordelig saldo verwacht van € 1 mln. Toelichting resultaat bestemming De toevoeging aan de reserve grondbedrijf bestaat uit drie delen: • Extra opbrengst exploitatiebijdragen € 325.293 • Winstneming 2024 grondexploitaties € 93.984 • Vrijval deel van de verliesvoorziening grondexploitatie de Alverman € 434.377 De verliesvoorziening is in het verleden gevormd om het verwachte negatieve resultaat op te vangen. Uit herberekening en nieuwe verkavelingsopzet blijkt het verwachte negatieve resultaat kleiner te zijn. Een bedrag van € 434.377 kan daarom vrijvallen in 2025 zodra de raad instemt met de actuele exploitatie opzet. De verliesvoorziening is gevormd ten laste van de Reserve Grondbedrijf. Daarom wordt voorgesteld om het nu weer toe te voegen aan deze reserve.

Een gedeelte van het saldo wordt ingezet voor budgetoverloop naar 2025. Het gaat veelal om incidentele projecten die niet volledig in 2024 afgerond zijn. In bijlage 13 is een lijst opgenomen met de specificatie van dit bedrag. Het restant van het saldo wordt toegevoegd aan de nieuwe reserve Transitiefonds Openbare Ruimte. We hebben inmiddels een start gemaakt met het transitieplan. Via de Begroting 2025 zijn de eerste kredieten al beschikbaar gemaakt. Extra - onverwachte - voordelen voegen we aan dit transitiefonds toe. Voorstel We stellen voor om het saldo als volgt te bestemmen: Gerealiseerd resultaat vóór bestemming:

€ 1.857.387

Reserve grondbedrijf Vrijval gedeelte van verliesvoorziening grondexploitatie de Alverman Overloopbudgetten van 2024 naar 2025

€ 853.654 € -434.377 € 1.046.814

Restantsaldo dat we toevoegen aan de reserve Transitiefonds Openbare Ruimte

Bergen, 27 mei 2025

Burgemeester en Wethouders van de gemeente Bergen,

H.H.M. Timmermans De secretaris

M.H.D. Rauner De burgemeester

9

€ 391.296

Deel 2 Jaarverslag

De programma’s Het jaarverslag bestaat uit drie programma’s. Elk programma is opgebouwd uit verschillende beleidsthema's. Per thema geven we antwoord op de volgende vragen: • Wat hebben we bereikt? / Wat hebben we gedaan? • Wat heeft het gekost? Om de leesbaarheid verder te vergroten en tekstuele dubbelingen te voorkomen presenteren we 'Wat hebben we bereikt' en 'Wat hebben we gedaan' samen. Gedachte hierbij is dat acties en doelen in elkaars verlengde liggen.

10

Programma 1 Samenleving

1.1 Thema Vitale gemeenschappen Waar gaat het thema over? De opgave binnen het thema Vitale Gemeenschappen is samenredzaamheid binnen de gemeenschap te vergroten, waaraan alle inwoners een bijdrage kunnen leveren. Om dit te bereiken zijn er voorzieningen die bijdragen aan de leefbaarheid en positieve gezondheid. Denk hierbij aan onze multifunctionele centra en huiskamers, sport- en speelvoorzieningen, verenigingen en inwonersinitiatieven. Maar ook het opnieuw vormgeven van de rolverdeling en verhoudingen tussen burgers/dorpsraden en de gemeente. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Van zorg naar gezondheid • We hebben een monitoringsysteem voor de voortgang van het beleidsprogramma 'Van Zorg Naar Gezondheid' opgesteld en aan de raad toegezonden. • We hebben een beeldmerk 'Van Zorg Naar Gezondheid' ontworpen en een start gemaakt met de implementatie. Accommodaties, sport en verenigingen • We hebben een rijk verenigingsleven waar veel inwoners actief bij betrokken zijn en waarmee de verbinding is gezocht. • Duurzaam sportpark:  Er is een intentieverklaring vastgesteld met verenigingen die bezig zijn met de ontwikkeling van het duurzaam sportpark.  Er is een visie voor het duurzaam sportpark op hoofdlijnen opgesteld en voorgelegd aan de Raad.

 Er is een start gemaakt met de omgevingsrechtelijke procedure voor het duurzaam sportpark, waaronder de omgevingsdialoog met inwoners. • Er is een overlegstructuur gestart met alle uitbaters van de MFC (MultiFunctionele Accommodatie) van elk dorp binnen de gemeente. • We hebben periodiek overleg met Optisport en de gebruikers van Den Asseldonk. Vanuit het periodiek overleg is een onderzoek gestart naar de toekomst van Den Asseldonk i.r.t. Optisport. • Er is een nieuw bestuur voor de Alverman aangetreden waarmee de basis is gelegd voor de toekomstbestendigheid van de Alverman. • Er zijn voor (maximaal) drie jaar afspraken gemaakt over het gebruik en onderhoud van de gymvoorziening in Siebengewald. • We hebben verenigingen en inwonersinitiatieven ondersteund met subsidies. • In het volkshuisvestingsplan dat is vastgesteld is het onderdeel wonen en zorg opgenomen waar het sociaal domein een bijdrage aan heeft geleverd. Burgerparticipatie • De herinrichting van het Heijmanspark in Afferden is uitgevoerd, waarbij niet alleen inwoners maar ook andere stakeholders zijn betrokken. • De Adviesraad Sociaal Domein is gestart en de daaraan gekoppelde verordening Adviesraad Sociaal Domein is door de Raad vastgesteld. • Er is een fysieke sociale kaart ontwikkeld in de vorm van een handzame waaier, ten behoeve van de participatie van onze inwoners in de samenleving.

• Dorpsraden hebben samen met de gemeente uitvoering gegeven aan de aanpak tegen eenzaamheid. • De welzijnscoaches zijn actief als uitwerking van het project huisartsenzorg en burgerparticipatie. Regioprogramma Vitaal en Gezond • We hebben deelgenomen aan het regionaal programmateam en portefeuillehoudersoverleg (Vitaal en Gezond). Subsidiebeleid • We hebben uitvoering gegeven aan het nieuwe subsidiebeleid. We stimuleren en ondersteunen initiatieven van inwoners, waarbij de nadruk ligt op het stimuleren van sociale cohesie. 11

Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

799

805

880

845

-40

35

Totale baten

132

153

160

171

-18

-10

Resultaat voor bestemming

667

652

720

674

-22

46

Reserves Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

0

0

6

6

-6

0

Mutaties reserves

0

0

6

6

-6

0

714

668

-16

46

Resultaat na bestemming

667

652

12

1.2 Thema Algemene basisvoorzieningen Waar gaat het thema over? Algemene basisvoorzieningen raken de aspecten van het dagelijks leven: ontmoeting, onderwijs, opvoeding, werk, gezondheid, wonen, bewegen, cultuur en veiligheid. Ze zijn zichtbaar en laagdrempelig en iedereen kan er gebruik van maken. Dit zorgt ervoor dat inwoners zich kunnen ontwikkelen, mee kunnen doen in de maatschappij en gezond kunnen blijven. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Gezondheidsbevordering via IZA en GALA • Het transformatieplan IZA voor de samenwerkingsregio Mooi Maasvallei opgeleverd en goedgekeurd. • We hebben (lokaal) GALA middelen ingezet om de sociale basis te ondersteunen, de mentale gezondheid te bevorderen, de onderzoeksfuncties van de GGD verder uit te breiden en de inbedding te geven aan het eerder al ingezette valpreventie en obesitasbestrijding. • Samen met de regiogemeenten is uitvoering gegeven aan de ketenaanpakken Kansrijke Start, Rookvrije generatie en NIX 18. • We hebben samen met de gemeenten van de veiligheidsregio deelgenomen aan het onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de GGD. Gezondheid, sport en bewegen • Er is voor de inwoners met een beperking sport beschikbaar via de regionale aanpak 'Iedereen kan sporten'. • We geven via een jaarlijks programma uitvoering aan het beweegprogramma 'De Kracht van Sport en Bewegen'.

• Vanuit het GALA hebben we de huisartsen een positie gegeven in de bestrijding van obesitas. • We geven samen met hen verdere invulling aan het concept Positieve Gezondheid. • De praktijkondersteuner huisarts (POH) GGZ-jeugd is beschikbaar voor onze inwoners. We verzorgen de mede financiering voor de inzet van POH GGZ-jeugd binnen de huisartsenpraktijken. • De gemeente heeft 3 zelfhulpwerkgroepen 'Herstellen doe je zelf' gefinancierd voor ongeveer vijventwintig personen. • We hebben de voorzieningen 'Meldpunt' en de algemene voorziening Herstelhuis Venray mede beschikbaar gemaakt. Versteviging samenwerking onderlinge basisvoorzieningen • De relaties tussen de algemene voorzieningen zijn versterkt. • Dat hebben we gerealiseerd door bijeenkomsten te organiseren ten behoeve van intensivering contactmomenten ter versteviging van de relatie tussen de algemene voorzieningen. Lage basisvaardigheden • We hebben een regionale beleidsvisie aanpak laaggeletterdheid. • Er is een regionale projectleider aanpak laaggeletterdheid gestart en daarmee een slag gemaakt met de doorontwikkeling van de vastgestelde visie. • Laaggeletterden in de gemeente kunnen ondersteuning ontvangen bij het ontwikkelen van hun taalvaardigheid (inclusief rekenvaardigheid en sociale participatie). Dit betreft de doelgroep laaggeletterden (NT1), statushouders en de inburgeraars.

• Samen met BiblioPlus is uitvoering gegeven aan de landelijke pilot Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid. • We bieden inwoners ondersteuning op het gebied van taalvaardigheid en thuisadministratie. • De Bibliotheek is beschikbaar voor de inwoners in Bergen gedurende de openingstijden van den Asseldonk. Tevens is het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) uitgebreid en is besloten om een informatiepunt te realiseren in elke kern. Elke school heeft een Bibliotheek Op School (BOS). • Vanuit Taalhuis Bergen worden voor en met statushouders verschillende activiteiten georganiseerd om de sociale participatie te bevorderen, ook na het inburgeringstraject. • In het kader van de WEB (Wet educatie beroepsonderwijs) is er voor twee groepen een reken- en taalaanbod aangeboden. • BiblioPlus biedt in het kader van de WEB extra cursusaanbod op het verbeteren van digitale vaardigheden en privacy. Dit vindt plaats op meerdere locaties in de kernen van de gemeente, toegankelijk en dicht bij de inwoners. • We hebben een start gemaakt met de actualisatie van het lokale beleidsplan 'Aanpak Basisvaardigheden'. 13

Kinderen en Onderwijs • We geven uitvoering aan het onderwijskansen beleid. Hiertoe onderhouden we intensief contacten met de scholen en kinderopvang. Via de LEWA (Lokale Educatieve Welzijns Overleggen) en werkgroepen Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) wordt ook periodiek overleg met betrokkenen gevoerd. • Peuters die het nodig hebben ontvangen een passend voorschools aanbod (Voor- en Vroegschoolse Educatie en Ontwikkelingsgericht Kinderopvang). • We hebben een preventie- en ondersteuningsaanbod voor de jeugd die dat nodig heeft. • Er is adequaat toezicht op kinderopvang en gastouders. • Het project rondom de verbetering van de ventilatie in de Samensprong is afgerond. Ook voor de scholen van Lijn83 (buiten de Samensprong) zijn de aanpassingen in het kader van de ventilatie afgerond in 2024. • We hebben een start gemaakt met de actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. • Overlegstructuren rondom de LEWA en VVE zijn geactualiseerd. • Er is een Zorg Advies Team (0-4 jaar) actief, welke door de gemeente wordt bekostigd. • Vanuit Kansrijke Start zijn een drietal interventies gestart ten behoeve van de gelijke kansen in de eerste duizend dagen van een kind. Hierbij gaat het om Kids en Koffie, Centering Pregnacy en samenwerking met Stichting Babyspullen.

Jeugd en jongeren • Binnen de aanpak straatcoaches is extra aandacht besteed aan de voorkoming van vuurwerkoverlast en zijn jongeren en hun ouders in een burgemeestersgesprek aangesproken op grensoverschrijdend gedrag in de openbare ruimte. • Er is een jeugd- en jongerenwerker actief in de gemeente Bergen. Deze heeft een aantal activiteiten georganiseerd voor en met jongeren in de gemeente, zoals Hunted en het voetbaltoernooi. • Er is voorbereidend onderzoek gedaan naar de realisatie van een jongerenhonk. • De inzet van Maatschappelijk werk jeugd en gezin is geborgd. • De Leerplichtwet is uitgevoerd en in regionaal verband dragen we bij aan de opgave rondom vroegtijdig schoolverlaten en het doorstroompunt. • We hebben een financiële bijdrage geleverd aan de regionaal georganiseerde jeugdtaken. • De regionale functies op het gebied van jeugd zijn beschikbaar, zoals:  Jeugdbescherming  Jeugdreclassering  Jeugdzorg Plus  Integrale vroeg hulp en down-team  Crisiszorg  Bemoeizorg  Centrum Seksueel geweld Ouderen • Bestaande mantelzorgondersteuning is beschikbaar. Er zijn individuele mantelzorgers gekoppeld aan een zorgvrijwilliger. Er zijn mantelzorgcomplimenten (geldelijke bijdrage van € 50) verstrekt en attenties (planten) uitgedeeld in het kader van de Dag van Mantelzorg.

• De werkgroep Bergen Dementievriendelijk is actief in de gemeente Bergen, en wordt gefaciliteerd door de gemeente. Hiermee is het predicaat 'Dementievriendelijke gemeente' ontvangen. • Het project Valpreventie is in uitvoering. Dit is verbonden aan het lokale beweegprogramma voor ouderen. • Het project Doortrappen is in uitvoering. • Voorzieningen ten behoeve van ouderen zijn geïnventariseerd, onder andere door een bezoek aan alle huiskamers te brengen. Armoedebestrijding en schuldhulpverlening • Het beleids- en uitvoeringsplan armoedebestrijding en schuldhulpverlening is in uitvoering genomen. • We hebben samen met De Stichting Vincentius Bergen uitvoering gegeven aan het maatschappelijk noodfonds. • De inwoners die leven op minimumniveau zijn intensiever ondersteund om de armoede te bestrijden. • We hebben meer en concreter uitvoering gegeven aan de regelingen gericht op het bestrijden van armoede. Voorbeelden hiervan zijn onder andere het intensiever uitdragen van de regelingen door

14

• •

middel van de voorzieningenwijzer, het Informatiepunt bij de Bibliotheek en de vrijwilligers van Humanitas. Inwoners met mentale problemen zijn geholpen op eigen benen te staan, onafhankelijk van zorg. Hiermee worden zij weer in staat gesteld om zelfstandig in het levensonderhoud te voorzien. De beleidsregel kledingpakketten voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen is vastgesteld.

Algemeen • We hebben uitvoering gegeven aan de wettelijke taken op het gebied van:  Het Werkgeversservicepunt Limburg Noord.  De Wet Inburgering. • Het algemeen maatschappelijk werk, uitgevoerd door Synthese, is beschikbaar voor onze inwoners. • We hebben een gemeentelijke opvanglocatie voor Oekraïners gecontinueerd en de Oekraïners opvang geboden. • Er is een kunst en cultuurmakelaar actief in de gemeente Bergen. Deze werkt aan de drie doelen:  verbinding leggen tussen de diverse kunstscheppers;  kunst onder de aandacht brengen in het primair onderwijs;  kunst toegankelijk en beleefbaar maken voor alle inwoners. • Onze toegang is getraind voor de top 3 methodiek. Dit betreft een eenduidige gesprekstechniek die we in de regio hebben afgesproken met betrekking tot het signaleren van onveiligheid bij kwetsbare inwoners en het communiceren daarover met ketenpartners. • We nemen deel aan de regionale werkgroepen op het gebied van jeugdzorg, Wmo, Participatiewet, Werkgevers Service Punt, GGZ, GGD, WEB, Sociale Integratie, Sportregio, programmateam Vitaal en Gezond, Biblioplus, Cultuur en ambtelijke samenwerkingstafel. • We hebben diverse overeenkomsten afgesloten met betrokkenen en houden periodiek contact met hen over de activiteiten en behaalde resultaten. Dit alles voor een goede invulling van de algemene basisvoorzieningen.

Hierbij moet gedacht worden aan:  Overeenkomst met Humanitas over het GGZ-Maatjesproject en project Thuisadministratie  Overeenkomst met de straatcoaches  Overeenkomst met de Kunst en Cultuurmakelaars  Overeenkomst met FranciSense over het leveren van drie cursussen 'Herstellen doe je zelf'  Overeenkomst voor uitvoering van het maatschappelijk werk (incl. maatschappelijk werk voor jeugd en gezin en de jeugd-jongerenwerker) door Synthese. Dit is inclusief de integratie van de onafhankelijke cliëntondersteuning door MEE  Overeenkomst met 't Kienderbenkske voor de uitvoering van Ontwikkelingsgerichte Kinderopvang en Voorschoolse Educatie  Overeenkomst met Biblioplus voor de beschikbaarheid van de bibliotheek en uitvoering van andere diensten door de bibliotheek zoals het taalhuis, informatiepunt en de voorleesexpres  Overeenkomst met een gecertificeerde taalaanbieder ('Nederlands de Baas') voor het bieden van onderwijs in het kader van de WEB en inburgering  Overeenkomst met Proteion Welzijn voor de uitvoering van de mantelzorgondersteuning en waardering en de coördinatie van de zorgvrijwilligers  Overeenkomsten in verband met de financiering van Jeugdfonds Sport en Cultuur, Stichting Leergeld de Stuwwal, de Stichting Vincentius Bergen, De Voorzieningenwijzer en de Voedselbank Noord-Limburg

15

Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

2.805

2.776

3.402

2.800

-24

603

Totale baten

528

338

819

477

-139

342

2.277

2.438

2.583

2.323

115

260

Resultaat voor bestemming

Reserves Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

1

1

1

1

0

0

Mutaties reserves

1

1

1

1

0

0

2.582

2.321

115

261

Resultaat na bestemming

2.276

2.437

16

1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen Waar gaat het thema over? Maatwerkvoorzieningen zijn voorzieningen die beschikt worden voor één persoon naar aanleiding van een hulpvraag. Op deze wijze creëren we een sociaal en financieel vangnet voor onze inwoners die dat nodig hebben. Dit is het sluitstuk aan voorzieningen wat we onze inwoners bieden, dit gebeurt op basis van indicatie. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Participatiewet • We hebben inzicht in het klantenbestand, de hulp die geleverd wordt en de kosten die hiermee gemoeid zijn. • Er heeft een evaluatie plaatsgevonden rondom Sturing en Inkoop. • We hebben inwoners ondersteund door de inzet van voorzieningen voor inkomen, armoedebestrijding, inburgering en volwassenen educatie. Dit op grond van de Participatiewet en de Wet Inburgering. • We zijn gestart met de herijking van het aanvalsplan Participatiewet. • We hebben samen met een lokale werkgever, het UWV en een begeleidingsorganisatie een samenwerkingsovereenkomst afgesloten om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt weer werkfit te maken en geven hier uitvoering aan. • We hebben een 0-meting afgerond voor de groep bijstandsgerechtigden en het potentieel van hen in kaart gebracht. • We hebben mensen uit de sociale werkvoorziening passende begeleiding en werk geboden. De transitie van de WSW is verder vormgegeven.

• We hebben inwoners met een indicatie 'nieuw beschut werken' en 'garantiebaan' begeleid naar een nieuwe werkplek. Jeugdwet • We hebben inwoners ondersteund door de inzet van begeleiding, behandeling en wonen in een veilige omgeving. Dit hebben we gedaan op basis van de Jeugdwet. • Kinderen zijn op een passende wijze ondersteund om hen voor te bereiden op de schoolperiode. • Kinderen in de gemeente zijn in staat om passend onderwijs te volgen. Indien nodig leveren we een bijdrage aan het vervoer. • We hebben in 2024 aan 138 kinderen Ontwikkelingsgerichte Kinderopvang en aan 24 kinderen Voorschoolse Educatie geboden. • We zien een toename van de aantallen jeugdwet, als gevolg van complexere gezinsproblematieken, wat een toename oplevert van complexiteit van de aanvragen. Wet Maatschappelijke Ondersteuning • We hebben inwoners ondersteund door de inzet van mobiliteitsvoorzieningen, begeleiding, dagbesteding, hulp bij het huishouden en het realiseren van woningaanpassingen. Dit doen we op basis van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning met als doel de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners te vergroten. • De toegang tot Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang is lokaal georganiseerd. • De trend van langer thuis wonen en de krapte aan woningen leidt er toe dat er meer woningaanpassingen gerealiseerd dienen te worden bij inwoners die beperkingen ervaren.

• Er is sprake van 'dubbele vergrijzing'. We hebben steeds meer ouderen die ook steeds ouder worden waardoor de doelgroep van de Wmo groeit. Inburgering • Nieuwkomers zijn gehuisvest en ondersteund bij de verdere inburgering. We hebben de taakstelling huisvesting statushouders gerealiseerd, waarbij er 2 personen meer gehuisvest zijn dan de opgave was. • We bieden nieuwkomers die zich vestigen in de gemeente Bergen een ondersteuningstraject vanuit de Wet Inburgering. Deze ondersteuning is gericht op taal, maatschappelijke begeleiding, financiële ontzorging en werk. Algemeen • We hebben een informatie- en discussiebijeenkomst georganiseerd met commissieleden om inzicht te geven in de ontwikkelingen rondom de Jeugdwet, Participatiewet en Wmo.

17

• We hebben samen met de inwoners met een hulpvraag en hun netwerk onderzoek gedaan naar de ondersteuningsbehoefte en hoe deze het beste in te vullen zijn. Zo nodig hebben we maatwerkvoorzieningen ingezet. • We hebben samen met inwoners die een hulpvraag hebben, onderzocht wat de beste ondersteuning is voor het participeren de zelfredzaamheid. Het onderzoek (keukentafelgesprek) doen we door een brede uitvraag volgens het principe van Positieve Gezondheid. Hierbij komen aspecten aan bod zoals financiële ondersteuning, begeleiding, hulp bij huishouden en de weg naar werk. • We hebben voor 7 gezinnen een sociaal medische indicatie (SMI) ingezet. • Wij hebben meegewerkt aan de evaluatie van het regionale project Sturing en Inkoop. • De toegangsmedewerkers zijn geschoold in het indiceren van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. • We bieden laagdrempelige schuldhulpverlening aan, daar waar dat noodzakelijk is. We geven uitvoering aan de versterking van de vroegsignalering. • We hebben uitvoering gegeven aan de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) en het Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen (BBZ). • We hebben uitvoering gegeven aan het contract leerlingenvervoer. Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

17.205

14.579

17.432

18.225

-3.646

-793

Totale baten

4.642

3.656

4.588

4.561

-905

27

Resultaat voor bestemming

12.563

10.924

12.844

13.664

-2.740

-820

Reserves Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

733

196

968

967

-770

1

Mutaties reserves

733

196

968

967

-770

1

11.876

12.697

-1.970

-821

Resultaat na bestemming

11.830

10.727

18

Programma 2 Ruimte en Economie

2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid Waar gaat het thema over? • • • • •

Riolering & water Klimaatbestendig bos- en natuurbeheer Afval en huisvuilinzameling Energie/duurzaamheid - Programma VerduurSAMEN2030 Programma Klimaatklaar & Leefbaar

Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Riolering en Water • In 2024 is via het regionaal samenwerkingsverband Waterpanel Noord (15 gemeenten, waterschap, waterschapsbedrijf en waterleidingmaatschappij) gewerkt aan diverse projecten, zoals restopgave Kader richtlijn Water (KRW), Bouwstenen water en riolering omgevingsplannen, Waterklaar, Groenblauwe revolutie schoolpleinen en grondwatermeetnet. • Binnen de kaders van het in 2019 vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) zijn we in 2024 doorgegaan met het afkoppelen van regenwater. In totaal is er in 2024 (particulier en openbaar samen) 24.319 m2 verhard oppervlak afgekoppeld. • In 2024 is een vervolg gegeven aan het actualiseren en vervanging van het meet- en monitoringssysteem voor gemalen en overstorten. • In 2024 is ca. 6.000 meter vrijverval riolering gereinigd en geïnspecteerd. Hieruit is gebleken dat er 700 meter vrijverval leiding gerenoveerd dient te worden. Deze zijn door middel van een relining en vervanging gerenoveerd. • Om verdroging tegen te gaan zijn in 2024 29 boerenstuwtjes geplaatst. Hiermee is een grote slag gemaakt om het water beheersbaar te houden in tijden van extremen. • In 2024 is een nieuw Basisrioleringsplan opgesteld in de vorm van een SSW (Systeemoverzicht stedelijk water). Hierin worden knelpunten (wateroverlast, emissie, kwaliteit) inzichtelijk.

De knelpunten uit het SSW zullen een basis vormen voor de nieuwe ambities in het gemeentelijk wegen water en rioleringsprogramma (GWWRP), welke in 2025 zal worden opgesteld. • In 2024 is de leiding onder de dijkovergang Lindelaan – Deam van Kekenstraat vergroot naar rond 1500mm. Dit om wateroverlast tegen te gaan en overstorten te verminderen. Klimaatbestendig bos- en natuur beheer • In 2024 is zijn er klimaatbestendige boomsoorten geplant. Er zijn ongeveer 10.000 stuks geplant, bestaande uit beuk, kastanje, hazelaar, esp, iep en grauwe wilg. Deze soorten verbeteren de bodem doordat hun blad sneller verteert en bodem verrijkt met voedingstoffen. Afval en huisvuilinzameling • In 2024 is er 106 kg aan restafval per inwoner via de grijze containers ingezameld. Dit is een lichte stijging ten opzichte van 2023 (101 kg per inwoner). • In 2024 is de renovatie van het milieupark uitgevoerd. Een gedeelte van het stortbordes is opgeknapt en vernieuwd. Hierdoor is er ook meer ruimte ontstaan om containers te plaatsen. • In 2024 is de Europese aanbesteding voor de inzameling van huishoudelijk afval en aanverwante dienstverlening samen met gemeente Gennep afgerond en gegund aan REMONDIS. Zij zullen vanaf 1 maart 2025 de inzameling van huisvuil in onze gemeente verzorgen. • In 2024 is er nog éénmalig een budget beschikbaar gesteld vanuit Verpact voor de aanpak van zwerfafval.

Samen met de buitendienst en Antea hebben we een onderzoek gedaan naar de afvalbakken in onze gemeente. Op basis hiervan gaan we een plan uitwerken om de komende jaren de gemeentelijke afvalbakken zowel kwalitatief als kwantitatief te optimaliseren. • Vanaf 2024 kunnen onze burgers gebruik maken van een afvalapp, waarbij ze kunnen zien wanneer welk afval wordt opgehaald. Via pushmeldingen kunnen we als gemeente belangrijke berichten sturen naar onze burgers zoals bijvoorbeeld het verplaatsen van de inzameling van huisvuil op een feestdag.

19

Energie/duurzaamheid - Programma VerduurSAMEN2030 • Er is een subsidie van € 1.027.261,00 toegekend aan de gemeente Bergen vanuit het Nationaal Isolatieprogramma voor de 2e tranche. • De gemeenteraad is door middel van 2 raadsinformatiebrieven geïnformeerd over de behaalde resultaten. Programma Klimaatklaar & Leefbaar • We hebben voor dit programma een team samengesteld en een programmastructuur opgezet. • We hebben de gemeenteraad geïnformeerd middels een mededeling aan de raad over onze communicatie-uitingen in het kader van de Nationale Klimaatweek. Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

3.896

4.093

4.963

4.334

-241

629

Totale baten

1.017

703

1.613

1.024

-321

588

Resultaat voor bestemming

2.879

3.390

3.350

3.309

81

41

Reserves Toevoeging aan reserves

291

0

0

201

-201

-201

Onttrekking aan reserves

249

247

271

202

46

69

Mutaties reserves

-42

247

271

0

247

271

3.079

3.309

-167

-230

Resultaat na bestemming

2.921

3.142

20

2.2 Thema Openbare Ruimte Waar gaat het thema over? • • • • • • • • •

Onderhoud en reconstructie Groenvoorziening Verhogen van biodiversiteit Bestrijding van de eikenprocessierups Verkeer en vervoer Rehabilitatie wegen buitengebieden Openbare verlichting Kabels en Leidingen Kunstwerken

Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Onderhoud en reconstructie • In 2024 is de reconstructie afgerond van:  De Burgemeester Douvenstraat en het Kerkplein te Bergen  De Von Flodorff- Herckenrath- en Baron de Liedelstraat te Nieuw Bergen  Het Heijmanspark te Afferden • In 2024 zijn in middels een participatie traject met de bewoners de ontwerpen van de volgende straten opgesteld en vastgesteld:  De Nieuweweg te Siebengewald  De Keulerstraat en st. Petrusstraat te Nieuw Bergen  Hoofdwegen van het Bargapark te Nieuw Bergen • In 2024 is de realisatie van de rotonde N271 te well uitgevoerd en afgerond. • In 2024 zijn op 38 verschillende locaties en straten markeringswerkzaamheden uitgevoerd. • In 2024 zijn een groot aantal klein onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan diverse soorten bestratingen verspreid binnen de gemeente. • In 2024 is de raad geïnformeerd over de staat van onderhoud van de openbare ruimte binnen en buiten de kom. Op basis hiervan zijn voor de komende 4 jaar de budgetten voor reconstructie en groot onderhoud van onze openbare ruimte bepaald en gereserveerd. • In 2024 zijn de voorbereidingen gestart voor het opstellen van een Gemeentelijk Wegen, Water en Rioleringsprogramma. Dit programma wordt in 2025 verder vorm gegeven en vervolgens ter vaststelling aan de raad aangeboden.

Groenvoorziening • In 2024 zijn 45 bomen herplant die naar aanleiding van de boomveiligheidsinspectie in 2023 werden gekapt. • In 2024 is het bestek maaien/korven van de sloten voor het tweede jaar gecombineerd met het bestek ecologisch maaien. Dit is efficiënter en de werken zijn op elkaar afgestemd. Het maaisel is in eigen beheer afgevoerd. Verhogen biodiversiteit • In 2024 is de biodiversiteit in bermen, landschapselementen en beplanting binnen de kom verhoogd. Dit is gedaan door gevarieerde inheemse beplanting te gebruiken, binnen de kom in combinatie met gecultiveerde beplanting. Bestrijding eikenprocessierups • Overlast gevende nesten zijn actief verwijderd. De overlast loopt terug. • De proef met de Vlinderfilterkasten in Well verloopt goed. In Bergen zijn er twee Vlinderfilterkasten geplaatst als aanvulling. Deze biologische manier van monitoren en bestrijden betreft een proef van drie jaar die in 2023 is gestart. Verkeer en vervoer • Via de regionale organisatie Trendsportal zijn samen met de zeven andere Noord-Limburgse gemeenten diverse thema's en projecten nader uitgewerkt met de volgende hoofddoelen:  Het verhogen van de kwaliteit van leven d.m.v.

mobiliteit waaraan iedereen kan meedoen;  Het verbeteren van de ruimtelijk-economische bereikbaarheid, voor de toeristische-, agro-, maaken logistieke sector in Noord-Limburg;  Het verbeteren van de verkeersveiligheid. Streven naar nul verkeersslachtoffers; 21



•

• • • • • •

Een aantrekkelijk mobiliteitssysteem wat robuust, attractief en betrouwbaar is voor de fietser en voetganger;  Het ondersteunen van de milieu- en energietransitie, door over te schakelen op schone en stille mobiliteit;  Op basis van de genoemde doelen is in 2024 o.a. gewerkt aan de volgende projecten: Werkgeversaanpak, Bezoekersaanpak, Duurzaam Deelvervoer Inwoners, Logistieke Aanpak, Corridoraanpak, Fietsstimulering, Monitoring en Evaluatie, Data Top 15. De samenwerking op het gebied van verkeerseducatie, verkeersveiligheid rondom scholen en routes naar scholen tussen de provincie, basisscholen en de gemeente wordt voortgezet op basis van een nieuwe 4 jarige overeenkomst. Ook voor de doelgroepenaanpak verkeersveiligheid 18+ is een overeenkomst gesloten met de provincie Limburg waardoor dit programma de komende jaren Limburg breed uitgevoerd kan worden. De gesprekken tussen de provincie Limburg, de dorpsraden en de gemeente Bergen met betrekking tot de verkeersveiligheid op de N271 zijn gecontinueerd. In 2025 zal dit een vervolg krijgen. Er zijn verspreid over de gemeente 5 nieuwe publieke laadpalen geplaatst. Er is een nieuwe overeenkomst gesloten met de provincies Noord-Brabant en Limburg om ook de komende jaren weer deel te nemen aan een samenwerking ten aanzien van de plaatsing, exploitatie en het onderhoud van publieke laadpalen.

Het project 'Komportalen in Dialect' is in 2024 gecontinueerd. De ontwerpen zijn klaar. De plaatsing zal starten in het eerste kwartaal van 2025. Ten behoeve van de invoering van 60 km/uur in het buitengebied is een verkeersbesluit genomen. Een overeenkomst is gesloten met een uitvoerende partij voor het aanbrengen van de bebording. De start uitvoerig staat gepland voor het eerste kwartaal van 2025. Op de Aijenseweg te Aijen is in samenwerking met een bewonerswerkgroep een pilot uitgevoerd om met eenvoudige fysieke maatregelen de snelheid van het verkeer terug te dringen. De evaluatie en het maken van vervolgafspraken staan gepland voor begin 2025.

Rehabilitatie wegen buitengebieden • In 2024 zijn de werkzaamheden voor de rehabilitatie van 9,5 km wegen voorbereid en aanbesteed, de realisatie hiervan zal begin 2025 plaatsvinden. Openbare verlichting • In 2024 zijn de voorbereidingen getroffen voor een grote herverlichtingsronde om te komen tot een volledig LED areaal. Kabels en Leidingen • In 2024 is door kabel- en leidingbeheerders onderhoud uitgevoerd aan de kabels en leiding binnen de gemeente Bergen. De gemeente Bergen heeft hiervoor 416 meldingen en 52 vergunningsverzoeken ontvangen en afgehandeld. Kunstwerken • Op basis van de schouw, de meerjarenplanning en begroting zijn in 2024 diverse onderhoudswerkzaamheden aan de kunstwerken uitgevoerd.

22

Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

4.090

4.414

4.439

3.993

420

445

Totale baten

18

21

41

214

-193

-173

4.071

4.392

4.397

3.779

613

618

Resultaat voor bestemming

Reserves Toevoeging aan reserves

336

247

247

247

0

0

Onttrekking aan reserves

735

401

514

482

-81

32

Mutaties reserves

399

154

267

235

-81

32

4.130

3.544

694

586

Resultaat na bestemming

3.672

4.239

23

2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling Waar gaat het thema over? • • • • • • • • • •

De zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid met de Omgevingsvisie Bergen 2030 als leidraad Woningbouw Doorontwikkeling Maasdal Deltaprogramma rivieren Limburgs programma Landelijk Gebied Landschap en landbouw Natuur en Biodiversiteit Regionale samenwerking Invoering Omgevingswet Energielandgoed Wells Meer

Basis van ons planologisch denken is de zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid over wonen, werken, verzorgen, gezondheid, recreëren en natuur, kortom: onze leefomgeving. We werken met aandacht voor wat leeft in de samenleving aan nieuw beleid en brengen projecten tot uitvoering. Daarbij wordt tevens ingezet op regionale samenwerking met diverse partijen. Voor de gemeenteraad is speerpunt van beleid een goed woningvoorraadbeleid en een juiste woonruimteverdeling voor de diverse doelgroepen dat past bij de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? De zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid met de Omgevingsvisie Bergen 2030 als leidraad • In de Omgevingsvisie staan een tiental ambities benoemd. Ook in 2024 is gewerkt aan het komen tot de realisatie van deze ambities door bij nieuw beleid, verzoeken, vergunningaanvragen hiermee rekening te houden. Woningbouwplanning • Wij hebben de Woondeal 2.0 gesloten, waarmee een stip op de horizon is gezet voor de gezamenlijke Limburgse woningbouwproductie tot 2030 en met een doorkijk naar 2034, 2038 en 2043. • Wij hebben het woningbouwprogramma verder uitgebreid. De totale voorraad met (potentiële) bouwtitels is toegenomen tot 894, verdeeld over alle kernen. • Wij hebben voor 9 locaties (215 bouwtitels) het plan een fase verder in de procedure gebracht.

• Voor 4 locaties (63 bouwtitels) is het bestemmingsplan vastgesteld en/of onherroepelijk geworden. • De tussenstand eind 2024 staat op 172 gerealiseerde bouwtitels. Doorontwikkeling Maasdal en bijbehorende projecten • We streven naar een goede omgevingskwaliteit van het Maasdal, waarbij de gebiedskwaliteiten en kwetsbaarheden van het gebied centraal staan. Bij projecten zoals het hoogwaterbeschermingsprogramma en Kader Richtlijn Water steken we daar waar de kwaliteit van de omgeving dit vraagt in op maatwerk. • In 2024 is een groot deel van de Dijkversterking Nieuw Bergen gerealiseerd. Gehanteerde principes hebben ertoe geleid dat de dijken veilig worden en goed worden ingepast in de omgeving. • We zijn ook in 2024 bij KRW projecten blijven inzetten op een integraal proces, waarbij de kwaliteit van het water en de biodiversiteit, maar ook die van het landschap verbetert. • Het bestemmingsplan Maaspark Well is in 2024 vastgesteld en in werking getreden. • De herijking van Structuurvisie Maaspark Well heeft geresulteerd in een geactualiseerd Toekomstperspectief Duurzame doorontwikkeling Maaspark Well. Deltaprogramma rivieren • Samen met de provincie Limburg, Waterschap Limburg, het Ministerie en Rijkswaterstaat bereiden we de integrale gebiedsontwikkeling Groene Rivier voor.

• In 2024 is verder gewerkt aan de systeemmaatregel Groene Rivier Well, waarin onder andere de volgende aspecten worden meegenomen: o landschapsontwikkeling; o waterveiligheid; o natuurherstel Wellse Molenbeek; o toename van de biodiversiteit; 24

o o o

verbetering van de systeemwerking van de Maas; toekomstbestendige landbouw; een goede aansluiting van de Groene Rivier op Maaspark Well.

Limburgs programma Landelijk Gebied • Het Nationaal Programma Landelijk gebied bestaat niet meer. Er is nu sprake van het programma 'Ruimte voor Landbouw en Natuur'. • De doelstellingen met betrekking tot natuur, stikstof, water en klimaat bestaan nog steeds. Via de bestaande Plattelandscoalitie wordt richting gegeven aan de aanpak. • Het Rijk heeft een Landelijke Beëindigingsregeling Veehouderijen (LBV) in het leven geroepen. Diverse Intensieve Veehouderij (IV) locaties hebben blijk gegeven van interesse in de regeling. Om tot een beëindiging van een bedrijf te komen, is medewerking van de gemeente een vereiste. In 2024 is gewerkt aan diverse verzoeken van ondernemers die willen stoppen. Focus vanuit de gemeente ligt op de Stoppers en de Blijvers in het kader van de LBV regelingen. Landschap en landbouw • Vanuit het Maasheggenproject zijn 2.8 km maasheg en 63 bomen aangeplant. Voor het beheer en onderhoud is een offerteaanvraag in voorbereiding. Om verdere aanplant mogelijk te maken is een Waterwetvergunning aangevraagd bij Rijkswaterstaat. • Wij realiseren de groen-blauwe dooradering door aanplant op diverse gemeentelijke en agrarische percelen. • Naar aanleiding van een motie van de gemeenteraad is onderzocht wat de mogelijkheden zijn van een toekomstbestendig landbouwsysteem in de gemeente Bergen. Het rapport met onderzoeksresultaat is in 2024 afgerond en opgeleverd.

Natuur en Biodiversiteit • Het doel van de transitie van het Nationaal Park De Maasduinen is het realiseren van een sterker merk, grotere natuurwaarde en meer beleving. Er zijn subsidiemiddelen aangevraagd en verkregen. Er zijn daarvoor diverse plannen opgesteld, projecten gestart en nieuwe vrijwilligers aangetrokken. In 2024 hebben we concreet uitvoering gegeven aan het volgende:  Met provincie Limburg is gewerkt aan een intentieovereenkomst voor de uitvoering van de Beeldkwaliteitsvisie N271. Het doel is om draagvlak te krijgen voor verdere stappen.  De Landschapsbiografie De Maasduinen gepubliceerd.  De tweede Ecotop Maasduinen is georganiseerd.  We hebben uitvoering gegeven aan diverse educatie projecten voor binding van boeren en inwoners. Regionale Samenwerking • Bergen werkt samen met de gemeenten in de regio om gezamenlijke doelen te bereiken. We nemen deel aan diverse (gemeente)grensoverschrijdende samenwerkingen en overlegstructuren. • Binnen de samenwerking Bergen, Gennep en Mook en Middelaar werken we samen rondom thema’s die ons verbinden. • Binnen de samenwerking in de oost-west as met gemeenten Gennep, Goch, Kalkar, Land van Cuijk, Mook en Middelaar, Uedem en Weeze werken we samen aan projecten die het internationaal denken van de inwoners in de grensstreek bevorderen.

In 2024 hebben we het Concert Zonder Grenzen georganiseerd in Uedem, de bevrijdingsvuurestafette op 5 mei in diverse Nederlandse en Duitse plaatsen gebracht en een internationale kunstmarkt georganiseerd in Goch. • In de regio Noord-Limburg is gezamenlijk door de 8 gemeenten gewerkt aan het uitvoeren van de Regiovisie en uitvoeringsprogramma. Enerzijds via de Regiodeal, een partnerschap tussen Rijk en regio om brede maatschappelijke opgaven vanuit de regio op te pakken. Anderzijds via de investeringsagenda, een samenwerking tussen Provincie en Regio. • De provincie Limburg is in 2024 het proces begonnen met het actualiseren en aanscherpen van de Provinciale Omgevingsvisie. De regio Noord-Limburg trekt hierin samen op met betrekking tot gebied overstijgende thema's. Invoering Omgevingswet • De invoering van de Omgevingswet is grotendeels afgerond. In 2024 is veel tijd besteed aan het afwikkelen van vergunningaanvragen onder de Wet ruimtelijke ordening. Dit geldt ook voor bestemmingsplannen die in procedure zijn gebracht voor 1 januari 2024. • Om te komen tot een integraal Omgevingsplan worden diverse bouwstenen verzameld en opgesteld. Denk bijvoorbeeld aan het actualiseren van de archeologische verwachtingskaart en

25

landschapskaart, beleid voor erfgoed, buitenplanse omgevingsplan activiteiten (bopa) en het thema water. Energielandgoed Wells Meer • In 2024 is ten behoeve van de planfinanciering voor zonneweides en windparken door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland een subsidie toegekend. De in 2023 verleende subsidies zijn overgezet van de BV Energielandgoed Wells Meer naar de BV zon en wind. • De zitting bij de Raad van State over het bestemmingsplan Energielandgoed Wells Meer en de vergunningen heeft plaats gevonden op 23 februari 2024. De uitspraak is gepubliceerd op 24 december 2024. Voor twee appellanten was dit ook de einduitspraak. Die is in het voordeel van de gemeente uitgevallen. Voor de overige 4 appellanten moet de raad nog binnen 20 weken een herstelbesluit nemen. Dit besluit heeft betrekking op de landschappelijke inpassing en de geluidsnormen voor de windturbines. • Er is door TenneT gestart met het opstellen van de benodigde documenten voor de start van de provinciale projectbesluitprocedure voor de realisatie van de kabelaansluiting en het station om ELWM aan te sluiten op het hoogspanningsnet. Deze procedure is, in afwachting van de uitspraak van de Raad van State, nog niet gestart. Hiervoor werken we nog steeds intensief samen met TenneT, Enexis, provincie Limburg en gemeente Venray. Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

1.283

1.287

1.559

1.297

-10

262

Totale baten

257

267

309

739

-472

-429

1.026

1.020

1.250

559

462

691

Resultaat voor bestemming

Reserves Toevoeging aan reserves

197

0

30

142

-142

-113

Onttrekking aan reserves

255

0

302

302

-302

0

Mutaties reserves

58

0

273

160

-160

113

977

398

622

579

Resultaat na bestemming

968

1.020

26

2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme Waar gaat het thema over? • • • •

Een evenwichtige, veelzijdige economische structuur. Benutten van de toeristisch- recreatieve aantrekkingskracht, passend bij de draagkracht van het gebied. De relatie tussen ondernemers en gemeente en de dienstverlening naar bedrijven. Regionale samenwerking binnen dit thema.

De economie is voortdurend in beweging. Het economisch functioneren van een gebied hangt af van verschillende factoren. Werkgelegenheid, bedrijvigheid en woonklimaat gaan hierbij hand in hand. Niet alleen is het bedrijfsleven hier aan zet, ook de randvoorwaarden die de overheid creëert spelen een belangrijke rol. Het Economisch Programma Bergen 2030 geeft de koers aan. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Economie algemeen • In 2024 is wederom ingezet op het verbeteren van de relatie met het bedrijfsleven: o de bedrijfscontractfunctionaris was het eerste aanspreekpunt voor bedrijven bij de gemeente. De bedrijfscontractfunctionaris coördineert en behartigt de belangen van ondernemers bij initiatieven en aanvragen. o er is meermaals contact geweest met de verschillende verenigingen en brancheorganisatie, om te weten wat er speelt. o het college heeft diverse bedrijven bezocht. o tijdens de dag van de ondernemer op 15 november zijn een zevental ondernemers door de wethouder verrast met een bos bloemen. • De gemeente Bergen heeft een bijdrage geleverd aan de projecten 'Techno Promo' en 'On Stage' welke inzetten op het verbinden van de jeugd met het lokale bedrijfsleven. • De gemeente heeft een bijdrage geleverd en geparticipeerd aan de Mega Expo, een regionale bedrijvenbeurs die in Cuijk heeft plaatsgevonden.