Jaarstukken 2023 getekend def

Een platform voor en door medewerkers welke als doel heeft de kennis en vaardigheden van medewerkers te trainen en kennis op te doen. Naast de verplichte e-learningcursussen op het gebied van Informatieveiligheid is er ook volop aandacht geweest voor de Omgevingswet, Hoe werken de Gemeente Financiën? en Wat doet de Griffie?. Workshops en kennissessies verzorgt door eigen medewerkers in combinatie met workshops met het oog op vitaliteit. Medewerkers kunnen hier op vrijwillige basis aan deelnemen. Personeel en organisatie In 2023 is er door een gewijzigde aanpak op het gebied van arbeidsmarktcommunicatie succes geboekt in het werven van moeilijk invulbare functies. In de huidige zeer krappe arbeidsmarkt is het gelukt om nieuwe medewerkers aan onze organisatie te binden. Door eigen medewerkers het verhaal te laten vertellen en door gericht expertise in te kopen om te helpen bij de zoektocht naar de juiste kandidaat. Op deze wijze is het ook gelukt om de nieuwe Manager Bedrijfsvoering en Dienstverlening te benoemen.

54

Nieuwetijdse arbeidsvoorwaarde specifiek voor Gemeente Bergen, Duurzame Doeners. In nauwe samenwerking met college, MT en een aantal collega's is het vanaf 1 januari 2024 mogelijk om als medewerker op velerlei manieren hulp te krijgen bij het verduurzamen van je eigen woning. Deze arbeidsvoorwaarden zijn tot stand gekomen in overleg met de Belastingdienst en de accountant. Het betreft een nagenoeg budgetneutrale oplossing voor nu en in de toekomst voor medewerkers in vaste dienst. Inmiddels bezit de organisatie 8 eigen opgeleide gecertificeerde energiecoaches welke met kennis en kunde van toegevoegde waarde zijn voor medewerkers met vragen op het gebied van verduurzamen van je eigen woning. Beoogde doelstelling is om samen te komen tot betaalbare oplossingen en alternatieven voor fossiele brandstoffen. Samen onderweg in de energietransitie. Strategische Personeelsplanning Anticiperen op de toekomstige uitstroom van medewerkers welke de AOW gerechtigde leeftijd bereiken is in de huidige arbeidsmarkt geen overbodige luxe. De organisatie heeft scherp in beeld waar de kritische posities zich bevinden en denkt vroegtijdig na over mogelijke opvolging. Daar waar zich kansen voordoen om talent aan de organisatie te binden maken we daar afspraken over en handelen we binnen de gestelde kaders.

Doelstelling hiervan is om hoge inhuur te voorkomen en door achterblijvende werkzaamheden de werknemers te beschermen tegen een te hoge werkdruk. Regionale samenwerking Het coalitieakkoord gaat er vanuit, dat wij waar mogelijk en nodig blijven samenwerken met andere overheden. Echter, samenwerken is geen doel op zich, maar moet in het belang zijn van onze gemeente. Tot op heden hebben wij in Noord- en Midden Limburg meerdere samenwerkingsverbanden. Sommige zijn wettelijk voorgeschreven, andere zijn vrijwillig aangegaan. Alle zijn daarbij van invloed op onze organisatie vanuit de gedachte dat dit (op termijn) zijn effect krijgt op kwaliteit en kosten. Te noemen zijn: · De RUD (Regionale Uitvoeringsdienst), waar tenminste de basistaken milieu worden uitgevoerd. · De Veiligheidsregio Limburg Noord (VRLN) voor crisisbeheersing, openbare veiligheid en gezondheidszorg. · Uitvoering van de Regiovisie Bergen, Gennep en Mook en Middelaar, ter versterking van de regionale structuur. · Grensoverschrijdende samenwerking tussen de gemeenten Bergen, Boxmeer, Cuijk, Gennep, Goch, Kalkar, Mook en Middelaar, Uedem en Weeze. Mogelijkheden voor een gezamenlijk Interreg-project worden verkend, waarbij wederom wordt ingezet op grensoverschrijdende samenwerking rond thema’s die verbinden.

· In de Regio Noord-Limburg is gezamenlijk door de 8 gemeenten gewerkt aan het uitvoeren van de Regiovisie en uitvoeringsprogramma. Enerzijds via de Regiodeal, een partnerschap tussen Rijk en regio om brede maatschappelijke opgaven vanuit de regio op te pakken. Anderzijds via de investeringsagenda, een samenwerking tussen Provincie en Regio. · De MGR sociaal domein voor gezamenlijke inkoop van zorg. Personeelskosten Vaste en tijdelijke personeelskosten Het systeem van de Maraps werkt zodanig dat we elke maand alle budgetten volgen. Maandelijks worden gesprekken gehouden met alle budgetbeheerders. Het budget voor vast- en tijdelijk personeel werd op dezelfde manier gevolgd. Bestuurlijk wordt elk kwartaal gerapporteerd.

55

Bezetting De inhuur van externen laat een lichte stijging zien in de uitgaven t.o.v. 2022. De gemeente Bergen blijft actief zoeken naar manieren om zoveel mogelijk structureel in te vullen en de vaak duurdere tijdelijke externe inhuur terug te dringen. Voor bepaalde expertise is externe inhuur noodzakelijke en soms ook vanwege de tijdelijkheid van een opdracht. De organisatie realiseert bovengenoemd streven door centraal te kijken naar oplossingsmogelijkheden. Voorbeelden hiervan zijn vacaturebeleid, herbezetting door langdurig ziekteverzuim, tijdelijke specifieke kennis inhuren of het invullen van moeilijk invulbare vacatures door externen. Door enkele langdurig zieke medewerkers heeft de organisatie een keuze moeten maken in het kunnen blijven borgen van de werkzaamheden. Dit verklaart de toename in bezetting en de toename in de uitgaven van externe inhuur.

56

Arbeidsvoorwaarden In- en uitstroom Met behulp van enkele afbeeldingen is het in één oogopslag duidelijk dat de organisatie op een gezonde manier bezig is met haar personeelsbeleid. De beelden laten een organisatie in control zien zonder extremen. Dat wil zeggen geen grote schommelingen. Het beeld in de groep 55 jaar en ouder kent voornamelijk een natuurlijk verloop, zoals zelf vervroegd stoppen met werken, of het behalen van de AOW gerechtigde leeftijd. De uitstroom in overige categorieën heeft te maken met persoonlijke ambitie welke gevonden is buiten de organisatie. De afbeeldingen instroom, in relatie tot het inhuren van externen, geeft eveneens een beeld van in control zijn. Het lukt de organisatie, ook in deze turbulente arbeidsmarkt om nieuwe medewerkers aan de organisatie te binden.

57

Arbo & RIE Voor een goede huisvesting van het personeel is het afgelopen jaar verder gewerkt aan de plannen tot verbouw van het gemeentehuis. De voorbereidingen zijn in volle gang en zullen starten 2024. Relevante wet- en regelgeving nopen tot een aanpak op diverse onderdelen, met name klimatologische maatregelen, verduurzaming en verbetering van enkele functionaliteiten. In voorbereiding op de verbouwing staat de organisatie in nauw contact met de Arbodeskundige om de plannen te toetsen op de juiste voorschriften. Ziekteverzuim

58

Het ziekteverzuimpercentage is gedefinieerd als het totaal aantal ziektedagen van de medewerkers, in procenten van het totaal aantal beschikbare kalenderdagen van de medewerkers in het jaar 2023. Het verzuimpercentage kan in de volgende klassen worden verdeeld: - Kort verzuim: verzuim dat maximaal 7 kalenderdagen duurt; - Middellang verzuim: verzuim dat 8 tot en met 42 kalenderdagen duurt; - Lang Verzuim: verzuim dat tot en met 365 kalenderdagen duurt; - Extra lang verzuim: verzuim dat 366 kalenderdagen of langer duurt.

In de opbouw dient te worden meegenomen dat er in 2022 nog sprake was van een relatief hoog ziekteverzuim van 6,3%. In twee frequente langdurige verzuimgevallen is er sprake van het beëindigen van het dienstverband. De huidige lopende ziekte casuïstiek betreft medewerkers met een medische oorzaak. De organisatie blijft consequent sturen op de uitvoering van de Wet verbetering Poortwachter in nauwe samenspraak met leidinggevenden en de Arbodienstverlener, de Bedrijfspoli. Informatisering en automatisering Besturingssystemen Servers We hebben een grondige upgrade uitgevoerd van onze serverinfrastructuur. Dit omvatte het vervangen van verouderde besturingssystemen door up-to-date versies. Deze stap was cruciaal om de beveiliging, prestaties, en betrouwbaarheid van onze systemen te waarborgen. Door deze vervanging zijn we beter in staat om risico’s te minimaliseren en een stabiele omgeving te bieden voor onze dienstverlening. Software as a Service (SaaS) Er zijn vervolgstappen genomen voor SaaS (Software as a Service). Dit is een model waarbij software on-demand beschikbaar is. Hoewel de gemeente geen eigenaar is van het systeem, kan ze wel gebruikmaken van het pakket. De voordelen van SaaS zijn onder andere, schaalbaarheid, flexibiliteit en kostenbesparing.

ENSIA zelfevaluaties De ENSIA 2023 verantwoording over de stand van de beveiliging van de informatiehuishouding heeft aangetoond, dat de gemeente in opzet en bestaan voldoet aan alle eisen rondom de BIO, DigiD, BAG, BGT en BRO. Voor Suwinet voldoet de gemeente intern aan alle normen. Rondom de externe dienstverlening met betrekking tot Suwinet voor de sociale recherche heeft de audit aangetoond dat aan de werking van de controle van een bepaalde norm, niet volledig werd voldaan. De werkwijze rondom deze controle is inmiddels aangepast, zodat de externe leverancier nu wel voldoet aan de gestelde normen. Dit is echter nog niet door de auditor vastgesteld en wordt in de volgende audit ronde over 2024 meegenomen. 59

Security Software We hebben geïnvesteerd in Security Incident & Event Management (SIEM) & Security Operations Centra (SOC) software voor monitoring van het netwerk en apparaten. Dit stelt ons in staat om proactief risico’s te identificeren en misbruik te minimaliseren. Onze inspanningen op het gebied van informatieveiligheid zijn essentieel voor een betrouwbare dienstverlening. Zaakgericht werken De implementatie van zaakgericht werken is technisch grotendeels afgerond. Hierdoor kunnen vrijwel alle processen digitaal worden verwerkt en afgehandeld. We hebben speciale aandacht besteed aan het digitale besluitvormingsproces, dat goed verloopt. Zaakgericht werken bevordert efficiëntie en transparantie. Digitaal ondertekenen Met de invoering van digitaal ondertekenen hebben we een belangrijke stap gezet richting papierloos werken. Dit versnelt processen en vermindert administratieve lasten. Onze focus ligt op een soepele overgang naar deze moderne werkwijze. Huisvesting Algemeen Het onderhoud is binnen het begrote budget uitgevoerd. Door de krapte op de energiemarkt zijn de uitgaven voor gas en elektriciteit dit jaar ook hoog gebleven. Gemeentehuis Qua onderhoud is alleen het direct noodzakelijke onderhoud uitgevoerd en hanteren we voor het overige deel instandhouding van het gebouw in verband met de aanstaande verbouwing.

Daarbij is het een aandachtspunt dat het installatietechnische deel op zijn einde is. Er is gestart met de voorbereidende werkzaamheden voor de verbouwing van het gemeentehuis. Gelet op de gewenste uitstraling van energie onafhankelijke gemeente is het energie-aspect van de verbouwing een markeerpunt. Arbo aspecten zoals binnenklimaat zullen uiteraard meegenomen worden in de verbouwing. Gemeentewerf Naast het reguliere onderhoud in 2023 zijn er geen planmatige onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Contractenbank De concern brede contractenbank wordt opgebouwd en behoeft blijvend aandacht om het regelmatig bij te houden met vernieuwde of aangepaste contracten en wijzigingen van contracteigenaren. Juridische zaken Wet elektronische publicaties Op 1 juli 2021 is de Wet elektronische publicaties (Web) van kracht geworden. Deze wet verplicht bestuursorganen om alle officiële publicaties online te plaatsen via de website www.officielebekendmakingen.nl. Deze wetswijziging heeft als doelstelling om burgers digitaal te informeren over besluiten van de overheidsinstellingen die impact hebben op hun leefomgeving. Voorheen gebeurde dat via de Maasduinen Courant. Door de wetswijziging moeten alle nieuw vastgestelde beleidsregels vanaf 1 juli 2021 volledig worden bekendgemaakt (op officielebekendmakingen.nl) en geconsolideerd (op overheid.nl).

Op 1 juli 2022 moesten alle bestaande beleidsregels geconsolideerd zijn aangeboden (op overheid.nl). Een extern bureau heeft dit voor de gemeente Bergen gerealiseerd, waardoor thans een compleet en actueel overzicht van regelgeving van de gemeente Bergen is ontstaan op overheid.nl. Wet open overheid Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. Deze wet vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Het doel is om één transparante overheid en verantwoording van de overheden te bevorderen, door overheden te verplichten zoveel mogelijk informatie in een vroegtijdig stadium actief openbaar te maken. De wet kent twee fundamentele wijzigingen ten opzichte van de Wob: 1. Actieve openbaarmaking (naast passieve openbaarmaking) 2. Openbaarmakingstermijn van 14 dagen. Door het Rijk zijn financiële middelen beschikbaar gesteld. In 2023 is het aantal ontvangen Woo-verzoeken sterk toegenomen. Er zijn 24 Woo-verzoeken ontvangen. In 2022 waren dat er 8. 60

In 2022 is een start gemaakt met de implementatie van de actieve openbaarmakingplicht. Dit gebeurt gefaseerd en per categorie van documenten. In 2023 is de implementatie hiervan voortgezet. Privacy De samenwerking tussen informatieveiligheid en privacy is zodanig ingericht, dat het motto “De juiste informatie, voor de juiste persoon op het juiste moment beschikbaar hebben” in alle processen en informatieverwerkingen wordt doorgevoerd. Het enige verschil tussen beide vakgebieden is dat privacy alleen gaat over persoonsgegevens en informatieveiligheid over alle gegevens, medewerkers, gebouwen en processen. De samenwerking komt ook terug in de aanschaf en implementatie van het nieuwe Information Security Management Systeem (ISMS), waardoor het uitvragen van de huidige stand van de informatiehuishouding voor de verschillende audits en vakgebieden is gecentraliseerd en hierdoor de administratieve last teruggebracht is. Binnen de gemeente zijn alle verplichte AVG-procedures, registers en beleidsstukken aanwezig. Bewustwording van medewerkers is een doorlopend proces, waarbij ook in 2023 aandacht is geschonken aan de verdere verankering van privacy binnen de organisatie en bewustwording van eenieder binnen de gemeentelijke organisatie. In 2023 zijn twee Data Protection Impact Analyses (DPIA), oftewel risicoanalyse op het gebied van persoonsgegevens, verplicht uitgevoerd.

De hieruit voortvloeiende aanbevelingen worden overgenomen en middels monitoring wordt de voortgang bewaakt. Daarnaast worden doorlopend verwerkersovereenkomsten gesloten met partijen die namens de gemeente persoonsgegevens verwerken. Het afgelopen jaar zijn er 14 datalekken geweest. De impact en omvang van de datalekken heeft er in twee gevallen toe geleid dat melding aan de toezichthoudende instantie, de Autoriteit Persoonsgegevens, noodzakelijk was. Regionaal worden periodiek overleggen gevoerd en wordt belangrijke informatie met elkaar gedeeld. De Privacy Officer, CISO en Functionaris voor de Gegevensbescherming fungeren binnen de organisatie als eerste aanspreekpunt voor vragen met betrekking tot gegevensbescherming. Open standaarden Gemeente Bergen maakt gebruik van algemeen gangbare software, die de open standaarden ondersteunt. In 2022 hebben we een melding gekregen waaruit bleek dat diverse aanvraagformulieren op de website nog niet werden aangeboden in een gesloten formaat. Begin 2023 zijn alle te downloaden formulieren op de website vervangen door online formulieren. Verplichting verduurzaming maatschappelijk vastgoed/kantoren We zijn in 2022 begonnen met het actualiseren van het onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen.

In 2023 zijn de eerste verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd en verder in kaart gebracht voor de verbouwing van het gemeentehuis en gemeentewerf in 2024. Status implementatie Omgevingswet De status van onze voorbereidingen in het kader van de invoering van de Omgevingswet worden verantwoord in deel 2 - Programmaverantwoording, onderdeel thema 'Ruimtelijke ordening'. Rechtmatigheidsverantwoording Met ingang van boekjaar 2023 zou het college van B&W zelf verantwoording af gaan leggen aan de raad over de rechtmatigheid van de verantwoorde baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening. De verwachting was dat de wijzigingen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) in het voorjaar van 2024 in het Staatsblad gepubliceerd zouden worden. In het wetgevingstraject is overleg tussen de minister van BZK en de Algemene Rekenkamer (AR) voorgeschreven. Hierbij heeft de AR fundamentele bezwaren geuit tegen de genoemde wijzigingen in het BBV en BADO. Verder overleg tussen het ministerie van BZK en de Algemene Rekenkamer is daarom noodzakelijk.

Dit heeft tot gevolg dat: · Gemeenten en provincies opgeroepen worden om een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarrekening, conform de aangepaste verordeningen (Verordening financieel beleid, beheer en organisatie (artikel 212 Gemeentewet), Verordening controle op het financiële beheer en op de inrichting van de financiële organisatie (artikel 213 Gemeentewet) en de Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid bestuur (artikel 213a Gemeentewet)) en de afspraken die hierover door vertegenwoordigende organen met het bestuur zijn gemaakt. · De accountantscontrole over het verslagjaar 2023 zal leiden tot een oordeel over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties. De vorm van het oordeel is nog afhankelijk van verder overleg, namelijk of: 61

· Indirect via een getrouwheidsoordeel over de rechtmatigheidsverantwoording; · Direct via een rechtmatigheidsoordeel zoals voorgaande jaren. Hoe omgegaan moet worden met respectievelijk de verantwoording en hoe de accountantscontrole daarop aansluit, staat in de nieuwsbrief van de rijksoverheid van maart 2024. Verantwoording · De jaarrekening 2023 bevat een rechtmatigheidsverantwoording. · Het model zoals opgenomen in de Kadernota 2023van de commissie BBV dient gevolgd te worden. · Het verdient de aanbeveling de aangepaste modelverordening financieel beleid, beheer en organisatie te volgen. De aanpassing is een toekomstbestendige oplossing met het oog op de komst van de rechtmatigheidsverantwoording. Accountantscontrole · De controlerend accountant geeft een getrouwheidsoordeel af, conform de Gemeente- en Provinciewet. Dit getrouwheidsoordeel ziet ook op de rechtmatigheidsverantwoording. · Voorts wordt in de controleverklaring expliciet opgenomen, dat de baten en lasten, alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig tot stand zijn gekomen. In het verslag van bevindingen blijft de accountant de tabel van fouten en onzekerheden opnemen. Het rechtmatigheidsoordeel over de specifieke uitkeringen is wel gelijk aan voorgaande jaren en omvat een toets aan alle rechtmatigheidscriteria.

62

Paragraaf F Verbonden Partijen Algemeen De paragraaf verbonden partijen bevat ten minste (BBV, artikel 15 lid 1): a. De visie op de beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen; b. De lijst van verbonden partijen, die wordt onderverdeeld in: 1. gemeenschappelijke regelingen; 2. vennootschappen en coöperaties; 3. stichtingen en verenigingen; 4. overige verbonden partijen. c. De lijst van verbonden partijen. In de lijst van verbonden partijen staat ten minste de volgende informatie (BBV, artikel 15 lid 2): a. De wijze waarop de gemeente een belang heeft in de verbonden partij en het openbaar belang dat ermee gediend wordt; b. Het belang dat de gemeente in de verbonden partij heeft aan het begin en de verwachte omvang aan het einde van het begrotingsjaar; c. De verwachte omvang van het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar; d. De verwachte omvang van het financiële resultaat van de verbonden partij in het begrotingsjaar; e. De eventuele risico's van een verbonden partij waar geen maatregelen voor getroffen zijn door de gemeenten en die van materiële betekenis kunnen zijn op de financiële positie van de gemeente. Bij het schrijven van de paragraaf houden we de indeling van het BBV zoveel mogelijk in acht.

Visie op de beleidsvoornemens Gemeente Bergen is onderdeel van diverse samenwerkingsverbanden, verbonden partijen, in de regio. Verbonden partijen voeren namens gemeente Bergen, en namens andere deelnemende partijen, gemeentelijke taken uit. Met verbonden partijen heeft gemeente Bergen zowel een financiële relatie als een bestuurlijke relatie. Verbonden partijen zorgen voor een effectieve samenwerking in de regio. Gemeenschappelijke regelingen · · · · · · · · ·

Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) Veiligheidsregio Limburg-Noord (VLN) Omnibuzz Werkvoorzieningschap Aanvullende Arbeid Modulaire Gemeenschappelijke Regeling sociaal domein Limburg-Noord (MGR) Regionale uitvoeringsdienst (RUD) Gemeenschappelijke regeling toezicht openbaar onderwijs gemeenten Bergen, Gennep en Land van Cuijk Gemeenschappelijke regeling Subsidiëring ADV-Limburg (anti-discriminatievoorziening) Regionale energiestrategie Noord- en Midden Limburg (in oprichting)

Vennootschappen en coöperaties · · · · · · ·

Enexis Holding N.V Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. Claim Staat Vennootschap B.V. Extra Zekerheid Vennootschap B.V. Bank Nederlandse Gemeenten N.V. Energielandgoed Wells Meer B.V. Inkoopcentrum Zuid - Coöperatieve vereniging UA

Stichtingen en verenigingen · · ·

Stichting promotieplatform Maasduinen Vereniging van Bos en Natuurterreineigenaren Stichting De Marke

63

Overige verbonden partijen · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Euregio-Rijn Waal Regiovisie Bergen/Gennep/Mook en Middelaar Werkbedrijf Lokale educatieve en welzijnsagenda O.O.G.o. Op Overeenstemming Gericht bestuurlijk Overleg De lokale Driehoek (Burgemeester, Officier Openbaar Ministerie, Chef Politie) Regionaal bestuurlijk overleg Limburgs integriteitsoverleg Fluglärm Commission Gemeenschappelijke luchtverkeerscommissie Verkeer & Mobiliteit Regio Noord Limburg Nazorgorganisatie/Bodemzorg Burgemeestersoverleg RegioCLIP Toerisme en Leisure Regio Noord Limburg Platform Noordelijke Maasvallei Overlegorgaan Nationaal Park de Maasduinen Industriële kring Contactgroep De Flammert Coördinatieoverleg EZ Werkgroep Ruimte en Economie Werkgroep Wonen Noord-Limburg Werkgroep Landelijk gebied Regionale Energie Alliantie Waterpanel Noord Stuurgroep Wonen Noord-Limburg Financiële controlecommissie Kerngroep Luchtvaart Limburg Vliegbasis de Peel Vereniging Nederlandse Riviergemeenten Klimaatadaptatietafel Limburg Stuurgroep Maasheggen UNESO Man and Biosphere Natuurnetwerk Gemeenten Regio Noord Limburg Bestuurscommissie WMO WerkgeverServicePunt MKB Limburg Afval Samenwerking Limburg Waterleidingmaatschappij Limburg Het veiligheidshuis Noord-Limburg Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Burgemeestersoverleg regio Noord Limburg Plattelandscoalitie

64

Lijst van de verbonden partijen via GR

Toezicht openbaar onderwijs gemeenten Bergen, Gennep en Land van Cuijk 2022 Vestigingsplaats Grave Website

https://stichting-invitare.nl/

Gemeentelijk belang

De gemeenteraden van de gemeenten waar onze scholen zijn gevestigd, hebben met het verzelfstandigen van het openbaar onderwijs de verantwoordelijkheid voor het volledige reilen en zeilen van scholen neergelegd bij het schoolbestuur. In het kader van artikel 48 van de Wet op het Primair Onderwijs (WPO) hebben de raden nog wel een toezichthoudende taak waar het gaat om de openbare identiteit van de scholen en de financiële gezondheid van de stichting. Deze gemeentelijke verantwoordelijkheid wordt vormgegeven in het Overlegorgaan Toezicht Openbaar Onderwijs (OOTOO).

Gemeentelijk aandeel Vertegenwoordiging

Wethouder Ponjee

Beleidsverantwoording

In het september 2021 is het strategieplan “Ik-gericht en wij-afhankelijk: gecontinueerd” vastgesteld. In de gesprekken over de gewenste strategie is geconcludeerd dat de missie en visie geen herijking nodig hadden. Een missie is in principe tijdloos en geeft weer waar we voor staan en wat onze identiteit is. Ook maakt het duidelijk vanuit welke waarden we werken. De missie luidt: Invitare leert kinderen het beste uit zichzelf te halen in relatie met de ander en in verbinding met de samenleving. Een motto is een lijfspreuk, een zo kort mogelijke zin waarmee de essentie van onze organisatie wordt weergeven. Ons motto luidt nog steeds: Invitare nodigt uit ……. Een visie is minder tijdloos dan een missie en kan met enige regelmaat worden bijgesteld. Het geeft aan waar we voor gaan, waar we over dromen en hoe we de toekomst zien. Voor de komende jaren luidt onze visie: De openbare basisscholen van Invitare verzorgen toekomstgericht onderwijs waarbij zij ambitieuze doch haalbare doelen formuleren voor de eigen schoolpopulatie. Zij doen dit vanuit verschillende onderwijsvisies. De scholen hebben de gezamenlijke ambitie kinderen te laten opgroeien tot autonoom denkende mensen in een gemeenschap waarin gelijkwaardigheid de norm is. De basis voor leren en ontwikkelen zijn nieuwsgierigheid, verantwoordelijk zijn, wederzijds respect en vertrouwen hebben in zichzelf, elkaar en de omgeving.

Eigen vermogen 01-01

Over een aantal grote onderwerpen is met het directieberaad, de GMR en de RvT deze gremia vooraf uitgebreid gesproken. Uiteindelijk bevat het strategische plan doelen met betrekking tot het primaire proces bestaande uit de domeinen Identiteit en Passend Onderwijs en doelen met betrekking tot de ondersteunende domeinen te weten: Kwaliteitszorg, Human Resources & Organisatieontwikkeling, Bedrijfsvoering, Communicatie & Samenwerking. In december 2020 en januari 2021 heeft Infinite Financieel B.V. een nieuwe risicoanalyse opgesteld. Doel van deze analyse was het krijgen van meer inzage in de risico’s om de investeringsruimte te kunnen bepalen. Conclusie is dat Invitare een laag risicoprofiel heeft. In 2022 en 2023 bestond geen reden voor herhaling van deze risicoanalyse. € 3.615.388

Eigen vermogen 31-12

€ 3.765.617

Vreemd vermogen 01-01

€ 4.870.691

Risico's

65

Vreemd vermogen 31-12

€ 5.690.696

Resultaat 2023 Bijdrage Gemeente 2023

€0

Omnibuzz Vestigingsplaats

Geleen

Website

https://www.omnibuzz.nl

Gemeentelijk belang

Omnibuzz is verantwoordelijk voor het (collectief) vraagafhankelijk vervoer (CVV) voor klanten met een indicatie vanuit de Wmo.

Gemeentelijk aandeel Vertegenwoordiging

Wethouder Buijsse

Beleidsverantwoording

Eigen vermogen 01-01

De missie van Omnibuzz is: “Goed, veilig, betrouwbaar en betaalbaar doelgroepenvervoer voor nu en later”. Het doel is, het bieden van de beste service op het gebied van (aangepast) vervoer. Om te kunnen sturen op de best passende vervoersoplossingen, is Omnibuzz ingericht als mobiliteitscentrale. Bij het realiseren van haar ambities gaat Omnibuzz uit van drie pijlers: - het kantelen van vervoer en het gebruik van OV stimuleren; - het efficiënter organiseren van doelgroepenvervoer; - Omnibuzz als slimme organisatie. De geactualiseerde ingeschatte risico’s van de GR Omnibuzz zijn als volgt bepaald: 1. Verminderd draagvlak en/of draagkracht bij gemeenten voor de missie en visie van Omnibuzz. 2. Beheersbaarheid van het vervoer. 3. Kwetsbaarheid taxibedrijven. 4. Kennis en inzetbaarheid intern personeel. Voor de geïdentificeerde risico’s geldt dat Omnibuzz passende maatregelen treft om deze risico’s te mitigeren en beheersbaar te houden. Op basis van een impactanalyse is de minimum (€ 520.000) en maximum (€ 1.308.000) stand van de algemene reserve berekend. Het saldo primo € 900.000 ligt binnen deze bandbreedte. 4.241.986

Eigen vermogen 31-12

4.421.663

Vreemd vermogen 01-01

3.625.799

Vreemd vermogen 31-12

1.977.411

Resultaat 2023

900.000

Bijdrage Gemeente 2023

€ 193.871

Risico's

Regionale Uitvoeringsdienst Vestigingsplaats Venray Website

https://www.rudlimburgnoord.nl

Gemeentelijk belang

Samenwerking op basis van een Gemeenschappelijke Regeling binnen Noord - en Midden Limburg op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving voor taken uit het werkveld van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). 66

De Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord (GR RUD LN) is één van de 29 Omgevingsdiensten die Nederland heeft. Namens haar 16 deelnemers is de GR RUD LN belast met de uitvoering van taken voor vergunningverlening, toezicht en handhaving, gericht op een schone, veilige en gezonde leefomgeving. Activiteiten die het leefmilieu belasten kunnen langdurige effecten op onze gezondheid hebben en zijn daarom aan regels gebonden. Er wordt gecontroleerd of deze regels in de praktijk worden nagekomen en desnoods wordt er corrigerend opgetreden (handhaving). Daarnaast zijn het vooral grote maatschappelijke (milieu)vraagstukken die extra aandacht vragen: energiebesparing/duurzaamheid, stikstofproblematiek, ZZS (zeer zorgwekkende stoffen) en waterkwaliteit.

Gemeentelijk aandeel

Deelname aan de RUD is voor een aantal taken, de zogenaamde basistaken, verplicht op grond van de Wet VTH (Hfst 5 van de Wabo). -

Vertegenwoordiging

Burgemeester Pelzer

Beleidsverantwoording

De doelstelling van het programma is om in een gezamenlijke verantwoordelijkheid met de deelnemers de kwaliteit van dienstverlening aan burgers, bedrijven en belanghebbenden te verbeteren bij de uitvoering van VTH taken en de kwaliteit, veiligheid en gezondheid van de leefomgeving te verbeteren. De GR RUD LN wil daarbij een innovatieve, flexibele, slagvaardige en efficiënte organisatie zijn. De dienstverlening wordt verbeterd door: 1. Een 'level playing field' (gelijke benadering en behandeling onder de GR RUD LN); 2. Minder toezichtlasten door efficiënte en innovatieve toezichtmethoden. De RUD LN inventariseert jaarlijks de risico's waaraan de RUD LN is blootgesteld. Een aantal risico’s zijn afgedekt met verzekeringen. Denk daarbij aan de aansprakelijkheids- en rechtsbijstandverzekering.

Risico's

De RUD LN beschikte tot voor kort niet over een algemene reserve. Het Algemeen Bestuur is in de Begroting voor 2024 voorgesteld om het positieve jaarrekeningresultaat over 2022 (€ 135.000) te storten in een te vormen algemene reserve. Naast deze algemene reserve beschikt de RUD LN in de begroting over een post onvoorzien ter hoogte van €50.000 die tot de weerstandscapaciteit gerekend kan worden. Risicobeheersing

Eigen vermogen 01-01

Mochten de risico's in een jaar boven de post onvoorzien uitkomen, dan worden deze doorberekend aan de deelnemers conform de GR. Er wordt bewust voor gekozen om niet alle mogelijke risico's af te dekken. Enerzijds omdat er vanuit gegaan wordt dat niet alle risico's zich tegelijkertijd zullen voordoen. Anderzijds omdat het rekeningresultaat (positief dan wel negatief) verrekend wordt met de deelnemers. Mochten de risico's in een jaar boven de post onvoorzien uitkomen , dan dienen deelnemers deze extra kosten te betalen conform de GR. 211.000

Eigen vermogen 31-12

346.000

Vreemd vermogen 01-01

866.000

Vreemd vermogen 31-12

1.106.000

Resultaat 2023

€ 382.000

Bijdrage Gemeente 2023

25.000

67

Werkvoorziening Aanvullende Arbeid Venlo e.o. (WAA) Vestigingsplaats Venlo Website

http://www.waagroep.nl

Gemeentelijk belang

De doelstelling van WAA is het - voor en namens de deelnemende gemeenten - als Gemeenschappelijke Regeling uitvoering geven aan de verplichtingen die voortvloeien uit de Participatiewet onderdeel Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) in de regio Venlo tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

Gemeentelijk aandeel Vertegenwoordiging

Wethouder Buijsse

Beleidsverantwoording

Missie: Samen verbinden wij mensen. WAA, en in haar verlengde WAA groep als uitvoeringsorganisatie voor de Wsw, voegt waarde toe aan haar opdrachtgevers door de inzet van SW-medewerkers. Visie: WAA groep is dé professionele organisator van duurzaam werk voor SW-medewerkers bij reguliere bedrijven in de regio Noord-Limburg. Visie en missie moeten leiden tot een uitvoering van de Wsw waarin onderstaande strategische onderwerpen centraal staan en ook vanaf 2023 blijven staan: o realiseert voor haar SW-medewerkers duurzame plaatsingen in groepen bij regionale profit en non- en not for profit organisaties en opdrachtgevers; o ambieert samen met haar Sw-medewerkers ontplooiing gericht op maximale loonwaarde; o de uitvoeringsorganisatie is een proces- en resultaatgerichte organisatie waarin medewerkers ervoor gaan om duurzaam te werken en waar met plezier samengewerkt wordt.

Risico's

Eigen vermogen 01-01

De risico’s die het Schap loopt als publiekrechtelijke organisatie zijn tot en met 2022 en vanaf 2023 door de nieuwe organisatorische en Bestuurlijke constellatie fundamenteel anders van aard en omvang. Tot en met 2022 loopt het Schap als integraal uitvoerder van de Wsw en enig aandeelhouder van haar Wsw uitvoeringsorganisatie zowel direct als indirect risico uit hoofde van uitvoering van de Wsw overall als uit het dagdagelijks plaatsen en begeleiden van mensen met een loonwaarde tot 80% in en onder reguliere marktsettings. Vanaf 2023 loopt het Schap alleen nog als ambtelijk opdrachtgever namens haar deelnemende gemeenten indirecte risico’s voor het door WAA groep nv laten uitvoeren van de Wsw onder haar eindverantwoordelijkheid en toezicht, en zijn de directe operationele en financiële risico’s sterk beperkt tot en door de kleinere eigen financiële huishouding onder het gesternte van de nieuwe strategische werkelijkheid en met inachtneming van de nieuwe bestuurlijke, operationele en contractuele afspraken onder Samen Verder!. 4.469.000

Eigen vermogen 31-12

€ 12.663.000

Vreemd vermogen 01-01

16.695.000

Vreemd vermogen 31-12

€ 3.578.000

Resultaat 2023

€ 406.000

Bijdrage Gemeente 2023

€ 48.367

68

Regionale energiestrategie Noord- en midden Limburg Vestigingsplaats Venlo Website

https://resvooruitnml.nl/default.aspx

Gemeentelijk belang Gemeentelijk aandeel Vertegenwoordiging

Wethouder Splinter

Beleidsverantwoording Risico's Eigen vermogen 01-01 Eigen vermogen 31-12 Vreemd vermogen 01-01 Vreemd vermogen 31-12 Resultaat 2023 Bijdrage Gemeente 2023

Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen Vestigingsplaats Roermond Website

https://bsgw.nl/nl

Gemeentelijk belang

Gemeentelijk aandeel

BsGW behartigt als uitvoeringsorganisatie van de deelnemende waterschappen en gemeenten de zorg voor het volledig, tijdig, rechtmatig, juist en doelmatig heffen en innen van de lokale belastingen en beheert de authentieke basisregistratie WOZ (administratie en waardering). BsGW draagt zorg voor het heffen en innen van in beginsel alle lokale belastingen van gemeenten en waterschappen. De keuze welke belastingen door BsGW worden uitgevoerd wordt bepaald door de deelnemer. Het takenpakket bestrijkt het taakveld van advisering en opstellen van conceptverordening(en), de opbouw van benodigde basisregistraties, het opleggen en innen van de aanslagen tot en met de dwang invordering en oninbaar verklaring. Afhandeling van klantreacties gedurende deze processtappen behoort eveneens tot het takenpakket. € 223.000

Vertegenwoordiging

Burgemeester Pelzer

Beleidsverantwoording

De strategische doelstellingen van BsGW zijn: - daling kosten deelnemers; - minimaal gelijkblijvende kwaliteit van de dienstverlening; - vergroting digitale dienstverlening.

Risico's

1. Datalek, hackers aanvallen en overige ICT-storingen 2. Uitbesteding van niet-kernactiviteiten 3. Fraude 4. Vervuiling van en/of incomplete gegevensbestanden 5. Overschrijding van de exploitatiebegroting van BsGW 6. Ambitieuze raming opbrengst vervolgingskosten 7. Frictiekosten personeel -362.000

Eigen vermogen 01-01

69

Eigen vermogen 31-12

1.982.000

Vreemd vermogen 01-01

9.396.000

Vreemd vermogen 31-12

8.199.000

Resultaat 2023

€0

Bijdrage Gemeente 2023

€ 223.000

Veiligheidsregio Limburg Noord Vestigingsplaats Venlo Website

https://www.vrln.nl

Gemeentelijk belang

De Veiligheidsregio Limburg-Noord geeft vorm en inhoud aan samenwerking tussen gemeenten in Noord- en Midden-Limburg en heeft tot doel: I. Het behartigen van de belangen van de gemeenten en hun inwoners op het gebied van: a) brandweerzorg b) geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen c) rampenbestrijding en crisisbeheersing d) bevordering van multidisciplinaire uitvoering van rampenbestrijding, crisisbeheersing en bestrijding van zware ongevallen e) bevordering van samenhangend integraal veiligheidsbeleid in de regio. II. Het behartigen van die taken die door de wet- en regelgeving aan gemeenten zijn toegekend op het gebied van collectieve preventie volksgezondheid en maatschappelijke zorg. Hiervoor moeten gemeenten uit de regio samenwerken. Dat is efficiënter en effectiever.

Gemeentelijk aandeel Vertegenwoordiging

Burgemeester Pelzer (Wethouder Ponjee v.w.b. GGD)

Beleidsverantwoording

De Veiligheidsregio Limburg-Noord geeft vorm en inhoud aan samenwerking tussen gemeenten in Noord- en Midden-Limburg en heeft tot doel: I. Het behartigen van de belangen van de gemeenten en hun inwoners op het gebied van: a) brandweerzorg b) geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen c) rampenbestrijding en crisisbeheersing d) bevordering van multidisciplinaire uitvoering van rampenbestrijding, crisisbeheersing en bestrijding van zware ongevallen e) bevordering van samenhangend integraal veiligheidsbeleid in de regio. II. Het behartigen van die taken die door de wet- en regelgeving aan gemeenten zijn toegekend op het gebied van collectieve preventie volksgezondheid en maatschappelijke zorg. Hiervoor moeten gemeenten uit de regio samenwerken. Dat is efficiënter en effectiever.

Risico's Eigen vermogen 01-01

Vanuit de risico inventarisatie is een benodigd weerstandsvermogen becijferd van € 1,25 mln. Het Algemeen Bestuur heeft besloten dit bedrag van € 1,25 mln aan te houden. € 7.683.000

Eigen vermogen 31-12

€ 6.551.000 70

Vreemd vermogen 01-01

€ 58.712.000

Vreemd vermogen 31-12

€ 52.433.000

Resultaat 2023

€ 1.948.000

Bijdrage Gemeente 2023

€ 1.742.621

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Vestigingsplaats Venray Website

https://sociaaldomein-limburgnoord.nl

Gemeentelijk belang

De MGR is eind 2014 opgericht. Aanleiding voor de instelling van deze gemeenschappelijke regeling zijn de drie decentralisatieopgaven (Jeugd wet, Wmo en Participatie wet) en de hierbij gewenste transformaties. Gemeenten pakken de meeste taken lokaal op. Echter, voor een aantal opgaven is regionale samenwerking noodzakelijk. De MGR is opgericht om de samenwerking in het sociaal domein op uitvoerend niveau vorm te geven. Deze samenwerking is in het afgelopen jaar uitgebreid met een tweede module (beschermd wonen, maatschappelijke opvang en bemoeizorg & preventie), waarbij ook het aantal deelnemende gemeentes is uitgebreid.

Gemeentelijk aandeel Vertegenwoordiging

Wethouder Ponjee

Beleidsverantwoording

Eénmaal per drie jaar wordt een uitvoeringsplan door het algemeen bestuur vastgesteld. Het huidige uitvoeringsplan loopt van 2023 t/m 2025. De kern van het huidige uitvoeringsplan is verbeteren van de uitvoeringstaken die bij de MGR belegd zijn. In het huidige uitvoeringsplan zijn vier ontwikkellijnen beschreven. De ontwikkellijnen zijn: * Ontwikkel lijn 1: uitbouwen van vertrouwen in de MGR * Ontwikkel lijn 2: organisatie/ functioneren van de MGR in relatie tot de governance in de regio * Ontwikkel lijn 3: eenduidige samenwerking tussen de gemeenten en de MGR * Ontwikkel lijn 4: Effectief datagebruik

Risico's

Eigen vermogen 01-01

De risico’s die binnen de MGR en de module Opdrachtgevers op dit moment onderkend worden, naast het niet realiseren van te leveren prestaties, zijn: • Risico op onvoorziene budgetoverschrijdingen; • Bedrijfscontinuïteit/ onvoldoende gekwalificeerd personeel; • Niet adequaat inspelen op nieuwe ontwikkelingen in wet- en regelgeving binnen het sociaal domein; • Rechtszaken inkooptrajecten. 0

Eigen vermogen 31-12

60.000

Vreemd vermogen 01-01

287.293

Vreemd vermogen 31-12

10.583.612

Resultaat 2023

€ 443.000

Bijdrage Gemeente 2023

€ 146.498

71

Paragraaf G Grondbeleid Algemeen De paragraaf grondbeleid bevat ten minste: a. een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma's die zijn opgenomen in de begroting; b. een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert; c. een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie; d. een onderbouwing van de winstneming 2023; e. de beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico's van de grondzaken. Bij het schrijven van de paragraaf houden we de indeling van het BBV zoveel mogelijk in acht. Visie op grondbeleid Inleiding Door middel van het grondbeleid kan de gemeente invloed uitoefenen op de wijze waarop de gronden worden gebruikt. Sturing van het grondgebruik door middel van het grondbeleid draagt bij aan de realisatie van doelstellingen op het gebied van volkshuisvesting, ruimtelijke ordening, infrastructuur en financiën. De gemeente wil haar beleidsinstrumentarium optimaal inzetten zodat haar ruimtelijke- en economische doelstellingen kunnen worden behaald en de financiële risico’s beheersbaar kunnen worden gehouden.

Met betrekking tot het grondbeleid staan twee concrete beleidsdoelen voor ogen:  Het voeren van een actieve grondpolitiek waarbij door middel van het opstellen van bestemmingsplannen woningbouwmogelijkheden in alle kernen worden gecreëerd;  Het voorbereiden en realiseren van woningbouw. De actuele exploitatieopzetten zijn op 11 juli 2023 aan de raad te gepresenteerd. Bij actief grondbeleid koopt de gemeente zelf als marktpartij gronden en panden aan, maakt bouw- en woonrijp en verkoopt de bouwrijpe gronden vervolgens ten behoeve van de ontwikkeling daarvan. Op deze manier verschaft de gemeente zichzelf maximale sturing in zowel productie als exploitatie van het ontwikkelgebied. Dit is de grootste zekerheid dat de in het bestemmingsplan opgenomen bestemmingen ook daadwerkelijk gerealiseerd worden. De nieuwe notitie herziening BBV grondexploitatie geeft de berekeningsmethode voor de toe te passen rekenrente. Dit percentage is voor de gemeente Bergen 0,36% in 2023. Regionale Woonvisie Noord-Limburg De raad heeft de woonvisie Noord-Limburg 2020-2024 vastgesteld. Deze biedt voldoende ruimte voor de woningbouwambities van de gemeente Bergen. De raad heeft de uitvoer van het gemeentelijk woningbouwprogramma neergelegd bij het college. Het college rapporteert daarover periodiek aan de raad.

Nationale Woon- en Bouwagenda en Programma woningbouw We staan in Nederland voor een grote woningbouwopgave. De Rijksoverheid neemt regie op de volkshuisvesting middels de Nationale Woon- en Bouwagenda. Hierin staat opgenomen dat er tot en met 2030 900.000 woningen gerealiseerd dienen te worden en dat er tevens een versnelling dient plaats te vinden in woningbouwrealisaties. Hoe gemeenten hieraan tegemoet gaan komen, en wat ze hiervoor nodig hebben vanuit medeoverheden, wordt opgenomen in landelijk af te sluiten Woondeals. Op 9 maart 2023 is de overeenkomst ‘Wonen in Limburg, bereikbaar voor iedereen!’; de woondeal; met Rijk, provincie Limburg en de Limburgse gemeenten aangaan. Overweging Woondeal Limburg Met het tekenen van de woondeal wordt de bereidheid uitgesproken tot samenwerking bij het versnellen van woningbouw en de aanpak van diverse huisvestingsopgaven. Het is een gezamenlijke inspanningsverplichting. Gemeenten en provincie zitten via de samenwerking vanuit de woondeal ook direct aan tafel met het Rijk als het gaat om knelpunten met betrekking tot de realisatie van woningbouw. Daarnaast zetten we onszelf niet buitenspel bij toekomstige samenwerking en de toegang tot Provinciale- dan wel Rijksregelingen. Bijdrage Bergen aan de woondeal De bijdrage kent een kwantitatieve en kwalitatieve component.

Kwantitatief is de bijdrage van Bergen voor de eerste periode vastgelegd op 274 woningen. Dit past binnen de kaders van onze eigen 72

ambitie voor de realisatie van 400 bouwtitels in dezelfde periode. Er is bewust voor gekozen om voor Bergen nu geen hogere taakstelling of ambitie op te nemen in de woondeal. Het bod betreft immers een minimale bijdrage, meer mag en dat kan Bergen dan naar behoefte flexibel invullen. Ook aan de kwalitatieve component (2/3 betaalbaar bouwen, tot € 355.000 en streven naar 30% sociale huur) kan Bergen naar verwachting voldoen. De gemiddelde verkoopprijs van de koopwoning ligt nog ruim onder de landelijke grens. Ons percentage sociaal woningbezit is op dit moment circa 28%, verdeeld over bezit van Destion en particulieren. Destion, maar ook particuliere initiatiefnemers, zullen de komende jaren nog woningen aan deze voorraad toevoegen. Aan het streven naar 30% wordt op dit moment dus voldaan. De komende jaren volgt er nog nieuwe wetgeving hieromtrent. Uitvoering grondbeleid Reserve grondbedrijf De reserve is beschikbaar voor het opvangen van toekomstige verliezen. De reserve grondbedrijf dient voor de opvang van toekomstige negatieve exploitatieresultaten van de complexen van het grondbedrijf en voor de aanleg van eventuele bovenwijkse voorzieningen. Bij de vaststelling van de jaarrekening 2022 is bepaald dat een bedrag van totaal € 196.868 aan de reserve wordt toegevoegd. · Wij rekenen in onze exploitatieopzetten met een kostenindex op bouwrijp maken van 4,2%.

Voor de grondopbrengsten passen wij geen indexatie (0%) toe. · In 2023 is ten laste van de reserve grondbedrijf een bijdrage van € 110.525 als bijdrage voor projectleider grondbedrijf gebracht. · In 2024 en 2025 zal het positief saldo van de aflopende plannen groot ongeveer € 348.000 aan de reserve grondbedrijf worden toegevoegd. · Bij vaststelling van de grondexploitatie voor de ontwikkeling van de Oostplint Mosaïque is besloten om € 857.000 beschikbaar te stellen uit de reserve grondbedrijf. Door het besluit van de raad om de appartementen aan de Oostplint Mosaïque plint zelf te realiseren, is er geen extra bijdrage uit de reserve grondbedrijf nodig. · Aan het plan Moleneind 2a wordt € 79.160 bijgedragen voor een kostendekkende exploitatie. · De exploitatieopzet Alverman is geactualiseerd. De voorziening € 565.306 is op peil om het toekomstige verlies op de bouwgrondexploitatie Alverman te dekken. De reserve is beschikbaar voor het opvangen van toekomstige verliezen. De stand van de reserve grondbedrijf is per 31-12-2023 € 1.002.281. Rekening 2023

Ontwikkeling reserve grondbedrijf

Omvang per 1 januari 2023

915.938

Toevoegingen in 2023 Winst 2022

196.868

Onttrekkingen in 2023 Bijdrage medewerker grondbedrijf

110.525

Omvang per 31 december 2023

1.002.281

toekomstige mutaties Bijdrage Moleneind 2a Voorgestelde winstneming 2023

-79.160 29.020

Omvang na verwerking winstname van 2023

952.141

73

Prognose van de te verwachte resultaten Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. Voor winstneming geldt het percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen:  Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat én  De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht én  De kosten zijn gemaakt. De winstneming voor 2023 bedraagt € 29.020 Dit bedrag zal via de saldobestemming toegevoegd worden aan de reserve grondbedrijf.

Plannen in uitvoering

Droogstal fase II St. Jozefstraat Kasteellaan Afferdse Heide Flammert Alverman Omvang plannen in uitvoering

planwaarde excl. Gecumuleerde winst per 31-12-2023 -47.724 -160.345 -327.184 -263.027 -11.135 1.629.969 820.553

Winstname 2023 15.287 6.434 -2.564 9.339 524 0 29.020

Saldo Exploitatie 255.546 13.908 2.788 46.171 434 -565.306 -246.459

Jaar van afronding 2025 2024 2024 2024 2024 2026

De gemeente Bergen is ontwikkelaar van de bovenstaande projecten. · · · ·

·

·

·

Plan Droogstal fase II is aangepast. Het plan wordt in 2025 afgesloten. In het exploitatieplan St. Jozefstraat in Siebengewald zijn alle 45 kavels uitgegeven. Het plan wordt woonrijp gemaakt in 2024. Het bestemmingsplan Well Kasteellaan is bouwrijp. Dit plan bevat 6 woningen. Er resteert nog 1 kavels voor een terraswoning. Het plan wordt in 2024 afgesloten. Het bestemmingsplan Alverman is bij het komplan Afferden al vastgesteld voor vrijstaande woningen, maar door de vraag naar ruimte voor CPO wordt het plan gewijzigd. Dit vindt plaats in 2024, waarna de bouwkavels worden uitgegeven. We gaan ervan uit dat de kavels in de jaren 2024 t/m 2026 worden verkocht. Het voorziene tekort van ongeveer € 565.000 van het complex de Alverman wordt gedekt door de voorziening complex Alverman. De locatie Afferden Alverman vormt een afronding van de woonwijk die nu is begrensd door de Straatakkerweg. De te bouwen wijk fungeert daarmee als overgang tussen de wijk en het sportpark Alverman. Hier wordt een woningbouwproject gerealiseerd volgens het CPO-principe(Collectief particulier opdrachtgeverschap) voor met name starters en senioren. De resterende kavels zullen worden uitgegeven voor vrijstaande woningen. Het exploitatieplan loopt t/m 2026. Het tekort op het plan bedraagt ongeveer € 565.000. Dit plan loopt al sinds 2010, in die tijd speelde de economische crisis een grote rol.

Daar in het plan Afferdse Heide nog vele kavels niet verkocht waren, is de afspraak gemaakt om eerst alle kavels in het plan Afferdse Heide te verkopen. Inmiddels zijn sinds 2021 alle kavels verkocht. Aanvankelijk zouden in dit plan alleen kavels voor vrijstaande woningen worden uitgegeven, het plan is aangepast zodat er meerdere soorten woningen kunnen worden gebouwd. Hierdoor moest het plan bouwrijpmaken ook worden aangepast. Alle 44 bouwkavels in het plan Afferdse Heide zijn verkocht. De verkoop van de kavel voor realisatie van gezondheidscentrum is ook in deze exploitatieopzet opgenomen. Het gezondheidscentrum is gereed. Het plan zal woonrijp worden gemaakt in 2024. De gemeente Bergen heeft alle benodigde gronden aangekocht in het exploitatieplan Callunastraat. Op deze locatie worden in de toekomst 50-60 woningen gebouwd. Er is een plan in voorbereiding. Door het plan herontwikkeling Mosaïque Oost wordt de leegstand binnen het winkelcentrum aangepakt. De nieuwe woningen geven invulling aan de Woonvisie Gemeente Bergen door 74

het ontwikkelen seniorenwoningen of compacte 1- of 2-persoonswoningen. zelfrealisatie van ontwikkeling van middel dure huurappartementen, koopappartementen en horecagelegenheid. De gemeente is ontwikkelaar op de Elsterendijk in Well. Het bestemmingsplan is momenteel in procedure, wanneer dit bestemmingsplan definitief is kunnen er ongeveer 35 woningen worden gebouwd. Er zal een bestemmingsplan Bergen-Lindenlaan worden ontwikkeld voor ongeveer 20-25 huizen. De locatie Moleneind 2a is aangekocht in 2024 en heeft een ontwikkelkans voor 11 tot 12 appartementen.

o o ·

· ·

Onderbouwing van de winstneming Verloop overzicht grondexploitaties

Boekwaard Vermeere 1-1-2023 dering 2023

Vermindering 2023

Boekwaard e 31-12-2023

Winstname Boekwaard * e 2023 na winstname 2023

Complexen grondbedrijf Bergen - De Flammert

-€ 13.166

€ 1.823

-€ 11.343

€ 524

-€ 10.819

Well - Hoenderstraat/Kasteellaan

-€ 330.909

€ 2.229

€ 6.700

-€ 335.380

-€ 2.564

-€ 337.944

Wellerlooi - Droogstal fase 2

-€ 70.935

€ 20.640

€ 158.910

-€ 209.205

€ 15.287

-€ 193.919

Siebengewald - st. Jozefstraat/Nieuweweg

-€ 233.587

€ 18.559

-€ 215.028

€ 6.434

-€ 208.594

Afferden - Afferdse Heide

-€ 321.150

€ 85.921

-€ 235.229

€ 9.339

-€ 225.890

Afferden - Alverman

€ 1.619.090

€ 10.879

€ 1.629.969

€0

€ 1.629.969 €0

Voorziening voor negatieve eindwaardes Afferden - Alverman

€ 565.306

Saldo

€ 84.037

€ 565.306 € 140.051

€ 165.610

€ 58.478

€ 565.306 € 29.020

€ 87.498

*) De winstneming 2023 is nog niet in de boekwaarde verwerkt, omdat deze winstneming onderdeel is van de saldobestemming. Beleidsuitgangspunten in relatie tot de risico's Om de risico's binnen het grondbedrijf op te vangen werken we met een reserve Grondbedrijf. Volgens de nota reserves en voorzieningen is deze reserve bestemd voor het afdekken van eventuele financiële risico's bij de exploitatie binnen het grondbedrijf. Er is geen maximum of minimum aan deze reserve gekoppeld.

75

Deel 4 Jaarrekening

76

4.1 Balans In de balans worden naast de cijfers per balansdatum tevens de cijfers van het vorige jaar opgenomen. De grondslagen voor de balans zijn opgenomen bij paragraaf 4.2 bij de balans toelichting. De getallen in de tabellen zijn allemaal in duizenden euro's.

Activa (in duizenden euro’s)

2022

2023

Vaste activa Immateriële vaste activa Kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio Kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief Bijdragen aan activa in eigendom van derden

0

0

86 0

27 0

Totaal immateriële vaste activa

86

27

Investeringen met een economisch nut

39.680

40.080

Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven

9.946

10.418

Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut

8.164

7.763

Totaal materiële vaste activa

57.790

58.261

87 0 622

87 0 590

0 0 631 0 67

0 0 631 0 56

0

0

0

0

0

0

1.406

1.364

59.282

59.651

2022

2023

0 85

0 59

Materiële vaste activa

Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan: – deelnemingen – gemeenschappelijke regelingen – overige verbonden partijen Leningen aan: – openbare lichamen als bedoeld ni artikel 1-a van de Wet Fido – woningbouwcorporaties – deelnemingen – overige verbonden partijen Overige langlopende leningen Uitzettingen in 's Rijks schatkist met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier met een looptijd langer dan 1 jaar Overige uitzettingen met een rente typische looptijd van één jaar of langer Totaal financiële vaste activa

Totaal vaste activa (in duizenden euro’s)

Vlottende activa Voorraden overige grond- en hulpstoffen Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie 77

Gereed product en handelsgoederen Vooruitbetalingen

0 0

0 0

Totaal voorraden

85

59

2.601 0 0 3.284

2.287 0 0 1.706

Overige vorderingen Overige uitzettingen

0 0 0 2.058 0

0 0 0 2.381 0

Totaal uitzettingen met een rente typische looptijd korter dan één jaar

7.943

6.374

Liquide middelen Banksaldi

286

309

Totaal liquide middelen

286

309

Overlopende activa Van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen met een specifiek bestedingsdoel: -Europese overheidslichamen -het rijk -overige Nederlandse overheidslichamen Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen Totaal overlopende activa

0 227 0

0 0 0

1.516

1.706

1.743

1.706

Totaal vlottende activa

10.057

8.448

Totaal activa

69.339

68.100

0

0

2022

2023

6.050 4.312

7.820 5.559

4.277

3.580

14.639

16.959

Uitzettingen met een rente typische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen Verstrekte kasgeldleningen aan openbare lichamen Overige verstrekte kasgeldleningen Uitzettingen 's Rijks schatkist met en rente typische looptijd van korter dan één jaar Rekening-courantverhouding met het Rijk Rekening-courantverhouding met niet-financiële instellingen Uitzettingen in de vorm van Nederlands schuldpapier met een korte looptijd

Bedrag waarvan het recht op verliescompensatie krachtens de wet op de vennootschapsbelasting 1969 bestaat

Passiva (in duizenden euro’s)

Vaste passiva Eigen vermogen Reserves: – algemene reserve – bestemmingsreserves Het gerealiseerde resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening Totaal eigen vermogen

78

Vreemd vermogen Voorzieningen

2.852

3.177

Vaste schulden Obligatieleningen Onderhandse leningen van: - binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen - binnenlandse banken en overige financiële instellingen - binnenlandse bedrijven - openbare lichamen als bedoeld in art. 1-a van de wet Fido - overige binnenlandse sectoren - buitenlandse instellingen, fondsen, banken, bedrijven en overige sectoren - door derden belegde gelden Waarborgsommen Overige leningen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer

0

0

0 38.528 0 0 0 0 0 15 0

0 35.652 0 0 0 0 0 0 0

Totaal vaste schulden

38.543

35.652

Totaal vaste passiva

56.034

55.788

2022

2023

(in duizenden euro’s)

Vlottende passiva Netto-vlottende schulden, met een rente typische looptijd korter dan één jaar Kasgeldleningen aangegaan bij openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a van de Wet financiering decentrale overheden Overige kasgeldleningen Banksaldi Overige schulden

0

0

5.500 0 5.221

2.000 0 5.839

Totaal netto-vlottende schulden

10.721

7.839

0

0

0 2.121 0

0 2.298 0

463

2.175

Totaal overlopende passiva

2.584

4.473

Totaal vlottende passiva

13.305

12.312

Totaal passiva

69.339

68.100

39.461

41.545

Overlopende passiva Verplichtingen in begrotingsjaar opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot uitbetaling komt m.u.v. jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijk baar volume Van EU, Rijk en provincie ontvangen voorschot bedragen voor specifieke uitkeringen die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren van: - Europese overheidslichamen - het rijk - overige Nederlandse overheidslichamen (schatkist) Overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van de volgende begrotingsjaren komen

Totaalbedrag waartoe aan natuurlijke en rechtspersonen borgstellingen of garantstellingen zijn verstrekt

79

80

4.2 Toelichting bij de balans Algemene grondslagen voor waardering en resultaatbepaling De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de verordening ex artikel 212 Gemeentewet, waarin door de gemeenteraad op d.d. 23 april 2019 de uitgangspunten voor het financiële beleid, evenals de regels voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie zijn vastgesteld. De financiële verordening bevat onder andere: • regels voor waardering en afschrijving van activa; • criteria voor het activeren van investeringen, bestaande uit:  een minimumbedrag, en/ of;  een minimale gebruiksduur; • regels voor het moment waarop met afschrijven van een nieuw kapitaalgoed wordt begonnen; • uitgangspunten over de handelswijze betreffende restwaarde van activa; • grondslagen voor de berekening van de door het gemeentebestuur in rekening te brengen prijzen en tarieven; • regels betreffende de algemene doelstellingen en de te hanteren richtlijnen en limieten van de financieringsfunctie, evenals de administratieve organisatie van de financieringsfunctie; • kaders voor het ten gunste of ten laste brengen van specifiek benoemde saldi aan een specifiek benoemde bestemmingsreserve; • regels ten aanzien van:  de autorisatie van kredieten door de gemeenteraad; 

vervaardigingskosten van niet in exploitatie genomen gronden;  hoogte van de in acht te nemen marktwaarde;  tussentijdse winstneming;  de wijze van activering van kosten. Verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 23-4-2024 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken.

Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 473.000. De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2023 van de Commissie BBV van november 2023. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening Waardering van passiva en activa evenals de bepaling van het resultaat vinden in principe plaats op basis van historische kosten. Activa en passiva zijn opgenomen tegen nominale waarde. Baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben, onverschillig of zij tot inkomsten of uitgaven in dat jaar hebben geleid. Baten en lasten worden daarbij verantwoord tot hun brutobedrag. De waarderingsgrondslagen per balansonderdeel worden in het vervolg van deze jaarrekening toegelicht. In lijn met de (gewijzigde) voorschriften vanuit de Commissie BBV past gemeente Bergen met ingang van boekjaar 2018 de percentage of completion methode toe ten aanzien van (tussentijdse) winstneming. Dit betreft een stelselwijziging, aangezien voorheen geen tussentijdse winstneming werd toegepast. De stelselwijziging is sindsdien conform BBV verwerkt in de jaarrekening.