Jaarstukken 2023 def

JAARSTUKKEN 2023

GEMEENTE BERGEN

Gemeente Bergen Postbus 140 5854 ZJ Bergen Tel: 0485 - 34 83 83 Fax: 0485 - 34 28 44 Bezoekadres: Raadhuisstraat 2, Bergen Internet: www.bergen.nl E-mail: info@bergen.nl Social media: www.facebook.com/gemeentebergen www.instagram.com/gemeentebergen_l www.linkedin.com/company/gemeente-bergen Versie: 1.0

1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave..................................................................................................................................... 2 Deel 1 Algemeen................................................................................................................................... 3 Deel 2 Jaarverslag................................................................................................................................ 9 Programma 1 Samenleving................................................................................................................ 10 Programma 2 Ruimte en Economie.................................................................................................. 18 Programma 3 Bestuur en Financiën................................................................................................. 28 Deel 3 De Paragrafen.......................................................................................................................... 37 Paragraaf A Lokale Heffingen............................................................................................................

38 Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing................................................................43 Paragraaf C Onderhoud Kapitaalgoederen......................................................................................46 Paragraaf D Financiering................................................................................................................... 50 Paragraaf E Bedrijfsvoering............................................................................................................... 54 Paragraaf F Verbonden Partijen........................................................................................................ 63 Paragraaf G Grondbeleid................................................................................................................... 72 Deel 4 Jaarrekening............................................................................................................................ 76 4.1 Balans............................................................................................................................................ 77 4.2 Toelichting bij de balans.............................................................................................................. 81 4.3 Overzicht van baten en lasten.....................................................................................................

98 4.4 Detailanalyse verschillen begroting 2023 / rekening 2023......................................................100 4.5 Ontwikkeling budget onvoorzien.............................................................................................. 115 4.6 Incidentele baten en lasten........................................................................................................ 116 4.7 Wet normering Topinkomens (WNT)......................................................................................... 118 4.8 Besluit van de gemeenteraad.................................................................................................... 121 Deel 5 Bijlagen.................................................................................................................................. 122

Deel 1 Algemeen

3

1. Leeswijzer Inhoudsopgave De jaarstukken bestaan uit:  het jaarverslag (de programmaverantwoording en de paragrafen).  de jaarrekening (de balans met toelichting, het overzicht van baten en lasten en de toelichting en diverse bijlagen). Jaarverslag De programma’s Het jaarverslag bestaat uit drie programma’s. Elk programma is opgebouwd uit verschillende beleidsthema's. Per thema geven we antwoord op de volgende vragen: · Wat hebben we bereikt? / Wat hebben we gedaan ? · Wat heeft het gekost? Om de leesbaarheid verder te vergroten en tekstuele dubbelingen te voorkomen presenteren we 'wat hebben we bereikt' en wat hebben we gedaan' samen. Gedachte hierbij is dat acties en doelen in elkaars verlengde liggen. Paragrafen De paragrafen vormen een dwarsdoorsnede van de rekening op een aantal belangrijke onderdelen. De volgende paragrafen zijn opgenomen: · Lokale heffingen · Weerstandsvermogen · Kapitaalgoederen · Financiering · Bedrijfsvoering · Verbonden partijen · Grondbeleid Jaarrekening Balans In de balans worden naast de cijfers per balansdatum tevens de cijfers van de balans van het vorige begrotingsjaar opgenomen. De balans heeft een voorgeschreven opmaak waarbij een toelichting opgenomen is die de belangrijkste balansposten verklaart. Overzicht van baten en lasten In deze resultatenrekening is opgenomen: a.

per programmaonderdeel de gerealiseerde baten en lasten en het saldo daarvan; b. het overzicht van de gerealiseerde algemene dekkingsmiddelen, de gerealiseerde kosten van de overhead en het bedrag van de heffing voor vennootschapsbelasting; c. het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten; d. de werkelijke toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves; e. het gerealiseerde resultaat. Na het overzicht van baten en lasten is een verschillenanalyse toegevoegd waarin de belangrijkste verschillen tussen begroting en realisatie zijn toegelicht.

4

2. Inleiding Algemeen Met deze jaarrekening sluiten we het jaar 2023 af. In de jaarstukken leest u wat we in 2023 hebben gedaan met de opdracht die u ons gegeven hebt met het vaststellen van de begroting 2023. De planning- reporting en control cyclus voor 2023 zag er als volgt uit: * 1e Kwartaalrapportage (RIB: 16 mei 2023) * Jaarrekening 2022 (raadsbesluit: 11 juli 2023) * Kadernota 2024 (raadsbesluit: 11 juli 2023) * Bestuursrapportage 2023 (raadsbesluit: 23 oktober 2023) * Begroting 2024 (raadsbesluit: 7 november 2023) *3e Kwartaalrapportage (RIB: 23 oktober 2023) * Jaarrekening 2023 (nu aan de orde) Financieel resultaat en bestemming Het financieel resultaat van 2023 bedraagt € 3.580.221 We hebben uw raad op 3 momenten in 2023 geïnformeerd over de voortgang van de begroting. Hierbij zijn onderstaande begrotingssaldi gepresenteerd: * 1ste kwartaalrapportage, voordelig saldo verwacht van € 0,5 mln. * Berap, voordelig saldo verwacht van € 2,1 mln. * 3de kwartaalrapportage, voordelig saldo verwacht van € 2,1 mln. We stellen voor om het saldo als volgt te bestemmen: Gerealiseerd resultaat vóór bestemming:

€ 3.580.221

Algemene reserve grondbedrijf Egalisatiereserve afvalstoffenheffing Reserve egalisatie rentekosten Overloopbudgetten

€ 29.020 € 141.940 € 61.349 € 726.672

Restantsaldo dat we toevoegen aan de Algemene Reserve

€ 2.621.240

Het systeem dat we in Bergen hanteren zorgt ervoor dat de raad met het vaststellen van de Bestuursrapportage (na de zomer) de begroting formeel aanpast. Bij het maken van de Bestuursrapportage gingen we uit van een winstverwachting van € 2,1 miljoen. Nu blijkt de winst hoger. In onderstaande tabel worden de grootste afwijkingen (tussen winstverwachting volgens de Bestuursrapportage en eindsaldo) kort toegelicht. In deze korte toelichting komen afwijkingen aan de orde die groter zijn dan € 50.000. Het totaaloverzicht van de afwijkingen is opgenomen in hoofdstuk 4.4. Programma 1 Samenleving Bergen Beweegt Natuurlijk / beweegcoaches Een deel van het budget op deze post is ingezet (€ 65.000) voor het gemeentelijk deel van het Gezond Actief Leven - akkoord sport. Er was rekening gehouden met een groter gemeentelijk deel (€ 116.000). Verder zorgt de opstart gedurende het jaar van de nieuwe regeling Gezond Actief Leven Akkoord ervoor dat niet alle middelen zijn ingezet. Preventief Jeugdbeleid Voordeel € 73.000. In de begroting was € 100.000 beschikbaar gemaakt voor extra inzet jongerenwerk. De kosten vallen lager uit (€ 27.156) omdat st.Synthese pas vanaf september 2023 is gestart.

5

Gezond Actief Leven - akkoord sport Er is € 65.000 meer uitgegeven dan het budget. Dit betreft de gemeentelijke bijdrage (die 60% moet bedragen). Het budget van deze gemeentelijke bijdrage staat echter nog op de post Bergen beweegt natuurlijk. Leerlingenvervoer De kosten van het leerlingenvervoer vallen 19% hoger uit. De oorzaak van de hogere kosten is tweeledig. Enerzijds zien we een toename van het aantal leerlingen die deelnemen (€ 25.000). Het overige bedrag komt door een indexering van reistarieven (€ 42.000). Armoedebestrijding Er waren middelen begroot om in te zetten voor acties in het kader van vroegsignalering en preventie. Dit bedrag hebben we ontvangen om de vroegsignalering en preventie in het kader van de schuldhulpverlening verder vorm en inhoud te geven. Acties hieromtrent zijn gedaan, maar enkele acties ter versteviging van het voorveld, de vroegsignalering en de preventie worden uitgerold in 2024. De kosten die hiermee samenhangen, dienen voldaan te worden uit het overgehouden budget van 2023. Daarom worden deze middelen ook voorgesteld om over te hevelen naar 2024. Het gaat om een saldo van € 84.800 voordelig Inkomensvoorzieningen De kosten en baten binnen de inkomensondersteuning dienen in samenhang met elkaar bezien te worden. We hebben in 2023 meer mensen ondersteuning kunnen bieden op de weg terug naar werk.

Deze re-integratie en participatie heeft ertoe geleid dat inwoners met een ondersteuningsvraag ten aanzien van werk geplaatst zijn op een gesubsidieerde baan (beschut werken en de garantiebanen). De ondersteuning en begeleiding naar deze nieuwe werkplekken (re-integratie) en de ondersteuning op de werkplek (jobcoaching) wordt bekostigd vanuit de re-integratie. We hadden in 2023 minder mensen in de IOAW dan aanvankelijk verwacht wat leidt tot lagere kosten, echter hadden we wel gedurende het jaar een periode van meer uitkeringen Participatiewet en IOAZ. We hadden te maken met een tijdelijke stijging want aan het eind van het jaar 2023 was het aantal uitkeringen Participatiewet weer op het niveau van het begin van 2023. Deze tijdelijke stijging heeft geleid tot meer kosten aan bijstandsverstrekkingen. Er waren in 2023 tevens wat minder fraude zaken waardoor de kosten voor de sociale recherche lager zijn geweest dan aanvankelijk geprognotiseerd. Binnen de bijstand hebben we voor het eerste sinds jaren een lichte stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden gezien gedurende het jaar 2023. Aan het eind van het jaar was de het aantal weer gezakt naar het niveau van begin van het jaar. Voor 2024 verwachten we dat het bestand niet significant zal stijgen.

Voorlopig blijft er een krapte op de arbeidsmarkt welke kansen biedt voor mensen, ook voor mensen die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Voor wat betreft de WSW-regeling, daar zien we een gestage uitstroom uit de regeling. De verwachting is dat dit de komende jaren gestaag blijft afnemen. WMO WMO-kosten bestaan uit meerdere elementen. Bij een gering aantal van deze onderdelen is een verschil ontstaan. Per saldo is € 266.900 meer uitgegeven dan begroot. Het verschil bij de woonvoorzieningen is ontstaan doordat er een aantal dure woningaanpassingen zijn uitgevoerd. De kosten voor begeleiding en dagbesteding moeten samen beoordeeld worden, omdat de producten die worden ingezet kunnen bestaan uit een combinatie van begeleiding individueel en dagbesteding. De totale overschrijding voor de begeleidingsproducten bedraagt € 93.300. Dit is een gevolg van een beperkte toename van de inzet begeleidingsproducten, vooral in het laatste kwartaal van 2023. JEUGD Jeugd-kosten bestaan uit meerdere elementen. Bij een aantal van deze onderdelen is een verschil ontstaan. Het gerealiseerde verschil is zeer beperkt. Per saldo is € 333.600 meer uitgegeven dan begroot. We zien een verschuiving tussen de verschillende elementen. Dit is een indicatie dat steeds beter maatwerk toegepast wordt. Het grote nadeel zit op ambulante zorg.

In de tweede helft van 2023 hebben we een stijging gezien in het aantal cliënten in de jeugdzorg. In de andere gemeentes in de regio, alsook landelijk, wordt eveneens een sterke stijging gezien. Daarnaast hebben we in de gemeente Bergen te maken gehad met een aantal dure voorzieningen, waardoor we hoger uit zijn gekomen dan begroot.

6

Programma 2 Ruimte en economie Afvalverwerking Voordeel op GFT composteren bedraagt € 386.100, nieuw contract ging in op 1 januari 2024. Het contract voor chemisch afval viel voordelig uit. Er is minder afval aangeboden op het milieupark. De geplande renovatiewerkzaamheden op het milieupark hebben vertraging opgelopen vanwege vergunningaanvraag en stikstofonderzoek. Wegbeheer en onderhoud verharde wegen Voordeel € 184.400. Het voordeel bedraagt € 184.400. Belangrijkste reden hiervoor is dat we minder hebben afgeschreven als begroot. Dit komt doordat projecten later werden uitgevoerd dan gepland. Bermen Voordeel € 61.500. Voordeel € 61.600. De aanleg en onderhoud van de bermverharding zal in 2024 verder worden uitgevoerd. Maaspark Well Voordeel € 104.200 wegens een onttrekking aan de reserve. De kosten die in 2023 voor dit project gemaakt zijn worden verrekend met de beschikbare reserve ‘Maaspark Well’. Visie doorontwikkeling Wells Meer Voordeel € 120.000. Deze opdracht moet nog worden uitgevoerd. Pacht De opbrengst van pachtgronden Energielandgoed Wells Meer valt € 105.600 hoger uit dan begroot. De gronden worden kort verpacht en bij kort durende pacht geld een hogere prijs. Tegelijk zijn de kosten van pacht met € 24.200 gestegen. Het saldo bedraagt een aan 2023 toerekenbaar voordeel van € 81.300.

Programma 3 Bestuur en financiën Regionale investeringsagenda Voordeel € 302.800. Deze projecten van de regiodeal zijn nog in uitvoering. Leges burgerzaken De legesopbrengst van burgerzaken is te hoog geraamd. In de begroting gingen we uit van een opbrengst op basis van ingeschatte vervanging van verlopen documenten van € 206.000. Nu blijkt dat de werkelijke opbrengst ongeveer € 50.000 lager uitvalt. Bij ID-kaarten is het nadeel € 20.000, bij paspoorten is het nadeel € 20.000 en bij rijbewijzen is het nadeel € 6.000. Crisis noodopvang We hebben in 2023 € 2.884.000 aan kosten gemaakt in het kader van de crisisopvang op locatie Flammert in Nieuw Bergen. De locatie is inmiddels ontmanteld. In de raming was nog rekening gehouden met € 2.166.000. De kosten vallen dus € 719.000 hoger uit. Alle kosten zijn doorberekend aan het COA. En het COA heeft deze kosten inmiddels vergoed. Daardoor is de crisis noodopvang budgettair neutraal verlopen. Veiligheidsregio - gemeentelijke bijdrage De deelnemersbijdrage voor de Veiligheidsregio valt in 2023 € 60.400 hoger uit. Dit komt doordat in hun begroting in eerste instantie geen rekening werd gehouden met loonindexering en inflatie. Opvang Ceresweg De raming van de kosten van de opvang op de Ceresweg was hoger dan de daadwerkelijke kosten van de opvang.

De raming van de opbrengsten was ook lager, waardoor per saldo een positief resultaat van € 443.900 is gerealiseerd. Algemene Uitkering Gemeentefonds Via de Berap 2023 is de meicirculaire 2023 Gemeentefonds verwerkt in de begroting. Na de meicirculaire heeft het Rijk de bijdrage uit het gemeentefonds verder aangepast. Per saldo is de hogere bijdrage voor 2023 € 723.100 Dit komt door de volgende correcties: * Septembercirculaire 2023 € 96.200 voordelig * Decembercirculaire 2023 € 669.200 voordelig * Correctie oude dienstjaren € 42.300 nadelig 7

Opbrengst gemeentelijke eigendommen De niet voorziene opbrengst van de gemeentelijke eigendommen bestaat uit twee delen: a) Tijdelijke huurinkomsten door aangekochte panden Wezerweg. Het voordeel bedraagt € 8.588. b) Verkoopopbrengst wegens ruiling van landbouwgronden aan Steenuil in verband met het toekomstige bestemmingsplan Siebengewald. Het voordeel bedraagt € 296.750 OZB-opbrengst De OZB-opbrengst valt € 57.400 hoger uit dan begroot. Periodiek krijgen we een update van BsGW over de te realiseren opbrengt. Een hogere opbrengst ontstaat wanneer de totale OZB-waarde in de gemeente hoger is dan bij de begroting door BsGW werd ingeschat. Forensenbelasting De opbrengst valt € 171.700 lager uit. In de Bestuursrapportage 2023 hebben we de opbrengst verhoogd wegens het gereed komen van Marina Resort Well. Na onderzoek door BsGW bleek dat hier nauwelijks forensenbelasting op te leggen is, omdat het merendeel van de vakantiewoningen door de eigenaar aan het vakantiepark beschikbaar is gesteld. Dit beperkt de toegang voor eigenaren en dat is een vereiste voor forensenbelasting. Toeristenbelasting De baten van de toeristenbelasting vallen € 50.600 hoger uit dan begroot. Dit heeft ook te maken met het gereed komen van Marina Resort Well. De hoge bezettingsgraad levert extra toeristenbelasting op. Algemene baten en lasten We realiseren een voordeel van € 517.300.

Het betreft vooral het niet besteden van diverse stelposten. Het bedrag is opgebouwd uit: * stelpost inwonersinitiatieven € 28.300 * stelpost BOA € 36.000 * stelpost loonindex € 240.700 * stelpost meerjarig investeringsschema € 34.100 * stelpost wet open overheid € 76.000 * onvoorzien incidenteel € 62.000 Vaststellen van de jaarstukken De procedure om tot behandeling en vaststelling van de jaarrekening 2023 te komen ziet er als volgt uit: * Collegebesluit & aanbieding aan de gemeenteraad: 28 mei 2024 * Mogelijkheid om technische vragen te stellen: 17 juni 2024 * Auditcommissie: 26 juni 2024 * Gemeenteraad: 9 juli 2024 We vertrouwen er op dat deze jaarrekening een helder en transparant inzicht geeft in het gevoerde beleid over 2023 en de gerealiseerde baten en lasten die hiermee verband houden. De jaarrekening is gecontroleerd door onze accountant en de controleverklaring is in de stukken opgenomen (bijlage 10). Bergen, 28 mei 2024 Burgemeester en Wethouders van de gemeente Bergen,

H.H.M. Timmermans De secretaris

M.H.D. Rauner De burgemeester

8

Deel 2 Jaarverslag

9

Programma 1 Samenleving (bedragen x € 1.000)

Saldo per thema Omschrijving 1.1 Vitale gemeenschappen 1.2 Algemene basisvoorzieningen 1.3 Maatwerkvoorzieningen Totaalsaldo Reserves

Begroting 2023 na Realisatie 2023 wijziging Saldo Saldo 660 677 2.498 2.267 10.840 12.563 12.904 14.773 -1.093 -734

Verschil

%

Saldo -17 231 -1.723 1.869 -359

103% 91% 116% 67%

1.1 Thema Vitale gemeenschappen Waar gaat het thema over? De opgave binnen het thema Vitale Gemeenschappen is samenredzaamheid binnen de gemeenschap te vergroten, waaraan alle inwoners een bijdrage kunnen leveren. Om dit te bereiken zijn er voorzieningen die bijdragen aan de leefbaarheid en positieve gezondheid. Denk hierbij aan onze multifunctionele centra, sport- en speelvoorzieningen, verenigingen en inwonersinitiatieven. Maar ook het opnieuw vormgeven van de rolverdeling en verhoudingen tussen burgers/dorpsraden en de gemeente. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Van zorg naar gezondheid · Het beleidsprogramma 'Van Zorg Naar Gezondheid' is door de gemeenteraad vastgesteld. De 'Sociale Basis' en 'Leefbaarheid' zijn de programmalijnen die met name betrekking hebben op het thema 'vitale gemeenschappen'. · We hebben samen met partners de programmalijnen 'Sociale Basis' en 'Leefbaarheid' ontwikkeld. Accommodaties, sport en verenigingen · In elk kerkdorp zijn accommodaties voor sport, ontspanning en ontmoeting voor onze inwoners beschikbaar. · We hebben periodiek overleg met Optisport en de gebruikers van Den Asseldonk. · We hebben bijgedragen aan de realisatie van het nieuwe bestuur en de structuur van De Alverman. · De samenwerking tussen de verenigingen buitensport, mede om te komen tot een gezamenlijk duurzaam sportpark, is versterkt.

· We hebben meerdere bijeenkomsten met de sportverenigingen georganiseerd en dit binnen de multidisciplinaire werkgroep vanuit de gemeente begeleid. Daaruit is een locatiekeuze voort gekomen en een geformaliseerde samenwerkingsstructuur voor de verenigingen. · We hebben een rijk verenigingsleven waar veel inwoners actief bij betrokken zijn. · We hebben de organisatie in verband met het 60-jarig bestaan van Nieuw Bergen ondersteund en gefaciliteerd. · We hebben periodiek overleg met MFC Siebengewald over de toekomst van de gymvoorziening (in combinatie met onderwijs) in Siebengewald. · We hebben verenigingen en inwonersinitiatieven ondersteund met subsidies. Burgerparticipatie · Het plan (planontwikkeling) voor de herinrichting van het Heijmanspark in Afferden is samen met de betrokkenen vastgesteld binnen het door de gemeenteraad vastgestelde financiële kader. · Op basis van de nota "Participatie en Zelfsturing gemeente Bergen" is de participatieverordening vastgesteld. · Het voorbereidingstraject van de Adviesraad Sociaal Domein is doorlopen. · We hebben de participatieverordening opgesteld. · We hebben bijeenkomsten met dorpsraden georganiseerd om ze te betrekken bij het thema één tegen eenzaamheid. · Dorpsraden hebben samen met de gemeente vervolgens uitvoering gegeven aan de aanpak tegen eenzaamheid.

· De welzijnscoaches zijn actief als uitwerking van het project huisartsenzorg en burgerparticipatie. Regioprogramma Vitaal en Gezond 10

·

·

Binnen het regioprogramma 'De gezondste regio' heeft Bergen een voortrekkersrol in het project huisartsenzorg en burgerparticipatie. Dit is onderdeel van het programma 'Vitaal en Gezond', waarin onze regionale verbinding met het programma 'Van Zorg Naar Gezondheid' in is vorm gegeven. We hebben deelgenomen aan het regionaal programmateam (Vitaal en Gezond).

Subsidiebeleid · Het geactualiseerde subsidiebeleid en de verordening zijn opgesteld en door de gemeenteraad vastgesteld, waardoor de grip op maatschappelijke effecten van subsidie versterkt is. · Er is een vangnetregeling beschikbaar voor maatschappelijke verenigingen en organisaties die geconfronteerd zijn met hoge energiekosten, of verhoogde huurtarieven. Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

Vitale gemeenschappen Rekening

(bedragen x € 1.000)

Begroting 2023

Rekening

Verschil

Omschrijving

2022

Primitief

Definitief

2023

Totale lasten

826

708

810

826

-16

Totale baten

149

96

150

149

1

Resultaat voor bestemming

677

612

660

677

-17

Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

118

0

0

0

0

Mutaties reserves

118

0

0

0

0

1.025

612

660

677

-17

Reserves

Resultaat na bestemming

11

1.2 Thema Algemene basisvoorzieningen Waar gaat het thema over? Algemene basisvoorzieningen raken de aspecten van het dagelijks leven: ontmoeting, onderwijs, opvoeding, werk, gezondheid, wonen, bewegen, cultuur en veiligheid. Ze zijn zichtbaar en laagdrempelig en iedereen kan er gebruik van maken. Dit zorgt ervoor dat inwoners zich kunnen ontwikkelen, mee kunnen doen in de maatschappij en gezond kunnen blijven. De basisvoorzieningen zijn beschikbaar als er behoefte is aan ondersteuning. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Van zorg naar gezondheid, IZA en GALA · In samenwerking met ketenpartners is het programma 'Van Zorg Naar Gezondheid' geschreven en vervolgens is het programma vastgesteld, hierin krijgt preventie nadrukkelijke aandacht. · De gemeente Bergen neemt deel aan de implementatie van het gezond actief leven akkoord (GALA) en het Integraal ZorgAkkoord (IZA). · We hebben hiervoor de subsidieaanvraag van (lokaal) GALA en regionaal (IZA) ingediend en financiële middelen hiervoor ontvangen en deels ingezet. · Samen met de regiogemeenten is budget geworven (IZA) en de inrichting van de ketenaanpakken Obesitasbestrijding, Kansrijke Start, Rookvrije generatie en NIX18 vorm gegeven. · Het meldpunt 'Signaal' en de algemene voorziening herstelhuis zijn beschikbaar.

· We nemen deel aan de gemeenschappelijke regeling voor de uitvoering van de taak Wet publieke gezondheid. De uitvoering vindt plaats door de GGD. Gezondheid, sport en bewegen · Inwoners hebben toegang tot de ketenaanpakken Obesitasbestrijding, Kansrijke start, Rookvrije generatie en NIX18. · Er is voor de inwoners met een beperking sport beschikbaar via de regionale aanpak 'Iedereen kan sporten'. · We hebben het beweegprogramma (de kracht van sport en bewegen) samen met de ketenpartners geactualiseerd en laten vaststellen en daarin het sportakkoord en de beweegcoaches geborgd. Inmiddels is dit plan ook in uitvoering genomen. · We hebben de beschikbaarheid van jeugdgezondheidszorg en bestrijding van infectieziekten geborgd binnen de GGD. · We hebben een goede verstandhouding en korte lijnen met de huisartsen. En we geven samen met hen verdere invulling aan het concept Positieve Gezondheid. · De praktijkondersteuner huisarts (POH) GGZ-jeugd is beschikbaar voor onze inwoners. · We nemen deel in het project 'huisartsenzorg en burgerinitiatieven'. · We hebben de inzet van POH GGZ-jeugd binnen de huisartsenpraktijken mede gefinancierd. · De gemeente heeft 2 werkgroepen 'Herstellen doe je zelf' gefinancierd voor ongeveer twintig personen. · We hebben de voorzieningen 'Meldpunt' en de algemene voorziening Herstelhuis Venray mede gefinancierd.

Versteviging samenwerking onderlinge basisvoorzieningen · De relaties tussen de algemene voorzieningen zijn versterkt. · Dat hebben we gerealiseerd door bijeenkomsten te organiseren ten behoeve van intensivering contactmomenten ter versteviging van de relatie tussen de algemene voorzieningen. Laaggeletterdheid · We hebben een regionale beleidsvisie aanpak laaggeletterdheid. · Er is een regionale projectleider aanpak laaggeletterdheid aangesteld. We zijn gestart met de doorontwikkeling van de vastgestelde visie. · Laaggeletterden in de gemeente kunnen ondersteuning ontvangen bij het ontwikkelen van hun taalvaardigheid (inclusief rekenvaardigheid en sociale participatie). Dit betreft de doelgroepers laaggeletterden (NT1), statushouders en de inburgeraars. · Samen met BiblioPlus zijn we gezamenlijk aangesloten bij de landelijke pilot Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid. · We hebben inwoners ondersteuning geboden op het gebied van taalvaardigheid en thuisadministratie.

12

·

· ·

De Bibliotheek is beschikbaar voor de inwoners in Bergen gedurende de openingstijden van den Asseldonk. Tevens is het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) ingericht. Er is inrichting en uitvoering gegeven aan het IDO. Elke school heeft een Bibliotheek Op School (BOS). Vanuit Taalhuis Bergen worden voor en met statushouders verschillende activiteiten georganiseerd om de sociale participatie te bevorderen, ook na het inburgeringstraject. In het kader van de WEB (Wet educatie beroepsonderwijs) is er voor twee groepen een reken- en taalaanbod aangeboden.

Kinderen en Onderwijs · Kinderen met onderwijsachterstanden krijgen ondersteuning op basis van het onderwijskansenbeleid. Dit beleidsplan is in 2023 geactualiseerd. · Peuters die het nodig hebben ontvangen een passend voorschools aanbod (Voor- en Vroegschoolse Educatie en Ontwikkelingsgericht Kinderopvang). · We hebben een preventie- en ondersteuningsaanbod voor de jeugd die dat nodig heeft. · Er is adequaat toezicht op kinderopvang en gastouders. In samenwerking met de GGD laten we alle kinderopvanglocaties (kinderdagverblijf en BSO) inspecteren. Jaarlijks laten we 50% van de gastouderlocaties inspecteren. · De ventilatie in de Samensprong is verbeterd met behulp van Specifieke Uitkering Ventilatie Schoolgebouwen. We hebben een subsidieaanvraag gedaan voor de ventilatie in de Samensprong. Deze hebben we ontvangen en aanpassingen binnen de school zijn grotendeels gerealiseerd. · Het aanbestedingsproces voor het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs is doorlopen. · Er is een Zorg Advies Team (0-4 jaar) actief, welke door de gemeente wordt bekostigd. De verloskundigenpraktijk is hierbij betrokken. We hebben uitvoering gegeven aan Kansrijke Start. Jeugd en jongeren · We hebben de aanpak straatcoaches vernieuwd en versterkt.

Hierdoor hebben we de doorverwijzingen van meldingen bij gebleken problemen eenvoudiger gemaakt, voor het doen van meldingen door inwoners vereenvoudigd en de gedraaide diensten beter afgestemd op de evenementen. · Er is een jeugd en jongerenwerker (vooralsnog als pilot) actief in de gemeente Bergen. · Maatschappelijk werk jeugd en gezin heeft een impuls gekregen. Hierdoor wordt er in een eerdere fase meldingen opgepakt waardoor maatwerkvoorzieningen worden afgevangen (preventie). · De Leerplichtwet is uitgevoerd en in regionaal verband dragen we bij aan de opgave rondom vroegtijdig schoolverlaten en de regionale meld- en coördinatiefunctie (RMC). · We hebben een financiële bijdrage geleverd aan de regionaal georganiseerde jeugdtaken. · De regionale functies op het gebied van jeugd zijn beschikbaar, zoals: o Jeugdbescherming; o Jeugdreclassering; o Jeugdzorg Plus; o Integrale vroeg hulp en down-team; o Crisiszorg; o Bemoeizorg; o Centrum Seksueel geweld. · Onze toegang is beter in staat om problemen rondom huiselijk geweld en kindermishandeling te herkennen. Ouderen · Bestaande mantelzorgondersteuning is versterkt. Er zijn individuele mantelzorgers gekoppeld aan een zorgvrijwilliger. Er zijn mantelzorgcomplimenten (geldelijke bijdrage van € 50) verstrekt en attenties (planten) uitgedeeld in het kader van de Dag van Mantelzorg.

· De werkgroep Bergen Dementievriendelijk is actief in de gemeente Bergen. de gemeente faciliteert de werkgroep Bergen Dementievriendelijk. · We hebben het mantelzorgcompliment gefinancierd en uitgevoerd. · Het project Valpreventie is in uitvoering genomen. · Het project Doortrappen is in uitvoering genomen. Armoedebestrijding en schuldhulpverlening · We hebben het geactualiseerde beleidsplan armoedebestrijding en schuldhulpverlening laten vaststellen. Dit plan is samen met ketenpartners geschreven en in uitvoering genomen. · We hebben samen met De Stichting Vincentius Bergen uitvoering gegeven aan het maatschappelijk noodfonds. Hierdoor hebben 15 gezinnen hulp ontvangen vanuit het noodfonds. · De inwoners die leven op minimumniveau zijn intensiever ondersteund om de armoede te bestrijden. 13

·

· ·

We hebben meer en concreter uitvoering gegeven aan de regelingen gericht op het bestrijden van armoede. Voorbeelden hiervan zijn onder andere de uitvoering energietoeslag 2023 en het intensiever uitdragen van de regelingen door middel van o.a. de voorzieningenwijzer, het IDO en de vrijwilligers van Humanitas. Het IDO is samen met ketenpartners geopend om een hechte ketenaanpak te borgen. Inwoners met mentale problemen zijn geholpen op eigen benen te staan onafhankelijk van zorg en weer in staat gesteld om zelfstandig in het levensonderhoud te voorzien.

Algemeen · We hebben uitvoering gegeven aan de wettelijke taken op het gebied van: o Het Werkgeversservicepunt Limburg Noord. o De Wet Inburgering. · Het algemeen maatschappelijk werk, uitgevoerd door Synthese, is beschikbaar voor onze inwoners. · We hebben een gemeentelijke opvanglocatie voor Oekraïners ingericht, geopend en de Oekraïners opvang geboden. · We hebben het oude zwembadterrein (De Flammert) ingericht voor de crisis noodopvang van asielzoekers voor een periode van maximaal 6 maanden (van 1 januari tot en met 12 juni 2023). · Er is een kunst en cultuurcoach (vooralsnog als pilot) actief in de gemeente Bergen. Er is inmiddels een samenwerking tussen meerdere cultuurmakers (cultuurcafé) en cultuurcoaches hebben onder ander lesbrieven samengesteld voor basisscholen om cultuur in de gemeente te verbinden aan het lesprogramma. · Onze toegang is getraind voor de top 3 methodiek (dit betreft een eenduidige gesprekstechniek die we in de regio hebben afgesproken met betrekking tot het signaleren van onveiligheid bij kwetsbare inwoners en het communiceren daarover met ketenpartners). · We nemen deel aan de regionale werkgroepen op het gebied van jeugdzorg, Wmo, Participatiewet, Werkgevers Service Punt, GGZ, GGD, WEB, Sociale Integratie, Sportregio, programmateam Vitaal en Gezond, Biblioplus, Cultuur en ambtelijke samenwerkingstafel.

· We hebben diverse overeenkomsten afgesloten met betrokkenen en houden periodiek contact met hen over de activiteiten en behaalde resultaten. Dit alles voor een goede invulling van de algemene basisvoorzieningen. Hierbij moet gedacht worden aan: o Overeenkomst met Humanitas over het GGZ-Maatjesproject en project Thuisadministratie; o Overeenkomst met de straatcoaches; o Overeenkomst met de Kunst en Cultuurcoaches; o Overeenkomst met FranciSense over het leveren van twee cursussen 'Herstellen doe je zelf'; o Overeenkomst voor uitvoering van het maatschappelijk werk (incl. maatschappelijk werk voor jeugd en gezin en de pilot jeugd-jongerenwerker) door Synthese. Dit is inclusief de integratie van de onafhankelijke cliëntondersteuning door MEE; o Overeenkomst met 't Kienderbenkske voor de uitvoering van Ontwikkelingsgerichte Kinderopvang en Voorschoolse Educatie is verlengd; o Overeenkomst met Biblioplus voor de beschikbaarheid van de bibliotheek en uitvoering van andere diensten door de bibliotheek zoals het taalhuis en de voorleesexpres; o Overeenkomst met een gecertificeerde taalaanbieder voor het bieden van onderwijs in het kader van de WEB en inburgering; o Overeenkomst met Proteion Welzijn voor de uitvoering van de mantelzorgondersteuning en waardering en de coördinatie van de zorgvrijwilligers.

o Overeenkomsten in verband met de financiering van Jeugdfonds Sport en Cultuur, Stichting Leergeld de Stuwwal, de Stichting Vincentius Bergen, De Voorzieningenwijzer en de Voedselbank Noord-Limburg.

14

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

Algemene basisvoorzieningen Rekening

(bedragen x € 1.000)

Begroting 2023

Rekening

Verschil

Omschrijving

2022

Primitief

Definitief

2023

Totale lasten

2.777

2.697

3.360

2.777

583

Totale baten

510

403

862

510

352

2.267

2.295

2.498

2.267

231

Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

89

1

1

1

0

Mutaties reserves

89

1

1

1

0

2.694

2.293

2.497

2.266

231

Resultaat voor bestemming Reserves

Resultaat na bestemming

15

1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen Waar gaat het thema over? Maatwerkvoorzieningen zijn voorzieningen die beschikt worden voor één persoon naar aanleiding van een hulpvraag. Op deze wijze creëren we een sociaal en financieel vangnet voor onze inwoners die dat nodig hebben. Dit is het sluitstuk aan voorzieningen wat we onze inwoners bieden, dit gebeurt op basis van indicatie. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Participatiewet · We hebben goed inzicht in het klantenbestand, de hulp die geleverd wordt en de kosten die hiermee gemoeid zijn. · We hebben verdere uitvoering gegeven aan de transformatie en implementatie Sturing en Inkoop. · We hebben inwoners ondersteund door de inzet van voorzieningen voor inkomen, armoedebestrijding, inburgering en volwassenen educatie. Dit op grond van de Participatiewet en de Wet Inburgering. · We hebben uitvoering gegeven aan het Aanvalsplan Participatiewet. · We hebben een 0-meting uitgevoerd voor de groep bijstandsgerechtigden en het potentieel van hen in kaart gebracht. · We hebben uitvoering gegeven aan de energietoeslag 2023. Jeugdwet · We hebben inwoners ondersteund door de inzet van begeleiding, behandeling en wonen in een veilige omgeving. Dit op basis van de Jeugdwet. · Kinderen zijn op een passende wijze ondersteund om hen voor te bereiden op de schoolperiode.

· Kinderen in de gemeente zijn in staat om passend onderwijs te volgen. Indien nodig leveren we een bijdrage aan het vervoer. · We hebben in 2023 aan 118 kinderen Ontwikkelingsgerichte Kinderopvang en aan 21 kinderen Voorschoolse Educatie geboden. · We zien vanuit de historie een lichte toename van de aantallen jeugdwet, mogelijk als gevolg van naijleffecten Corona. Er is tevens sprake van een toename complexiteit van de aanvragen. Wet Maatschappelijke Ondersteuning · We hebben inwoners ondersteund door de inzet van mobiliteitsvoorzieningen, begeleiding, dagbesteding, hulp bij het huishouden en het realiseren van woningaanpassingen. Dit op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning met als doel de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners te vergroten. · De toegang tot Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang is lokaal georganiseerd. · De trend van langer thuis wonen en de krapte aan woningen leidt er toe dat er mogelijk in toenemende mate woningaanpassingen gerealiseerd dienen te worden bij inwoners die beperkingen ervaren. · Er is sprake van 'dubbele vergrijzing', we hebben steeds meer ouderen die ook steeds ouder worden waardoor de doelgroep van de WMO groeit. Inburgering · Nieuwkomers zijn gehuisvest en ondersteund bij de verdere inburgering. We hebben de taakstelling huisvesting statushouders met 5 personen over-gerealiseerd.

· We hebben mensen uit de sociale werkvoorziening passende begeleiding en werk geboden. De transitie van de WSW is verder vormgegeven. · We hebben inwoners met een indicatie 'nieuw beschut werken' en 'garantiebaan' begeleid naar een nieuwe werkplek. · We bieden nieuwkomers die zich vestigen in de gemeente Bergen een ondersteuningstraject vanuit de Wet Inburgering. Deze ondersteuning is gericht op taal, maatschappelijke begeleiding, financiële ontzorging en werk. Algemeen · We hebben samen met de inwoners met een hulpvraag en hun netwerk onderzoek gedaan naar de ondersteuningsbehoefte en hoe deze het beste in te vullen. Zo nodig hebben we maatwerkvoorzieningen ingezet. · We hebben samen met inwoners die een hulpvraag hebben, onderzocht wat de beste ondersteuning is in het participeren en voor de zelfredzaamheid. Het onderzoek (keukentafelgesprek) doen we door

16

· · · · · · ·

de brede uitvraag volgens het principe van Positieve Gezondheid op gebieden zoals onder andere financiële ondersteuning, begeleiding, hulp bij huishouden en de weg naar werk. We hebben uitvoering gegeven aan de Participatiewet, de Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. We hebben voor 4 gezinnen een sociaal medische indicatie (SMI) ingezet. Wij hebben meegewerkt aan de continuering van het regionale project Sturing en Inkoop. De toegangsmedewerkers zijn geschoold in het indiceren van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. We bieden laagdrempelige schuldhulpverlening aan, daar waar dat noodzakelijk is en we zijn gestart met de versterking van de vroegsignalering. We hebben uitvoering gegeven aan de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) en het Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen (BBZ). We hebben uitvoering gegeven aan het contract leerlingenvervoer.

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

Maatwerkvoorzieningen Rekening

(bedragen x € 1.000)

Begroting 2023

Rekening

Verschil

Omschrijving

2022

Primitief

Definitief

2023

Totale lasten

17.205

13.815

15.214

17.205

-1.991

Totale baten

4.642

3.680

4.374

4.642

-268

Resultaat voor bestemming

12.563

10.135

10.840

12.563

-1.723

Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

21

0

1.092

733

359

Mutaties reserves

21

0

1.092

733

359

10.005

10.135

9.748

11.830

-2.082

Reserves

Resultaat na bestemming

17

Programma 2 Ruimte en Economie (bedragen x € 1.000)

Saldo per thema Omschrijving 2.1 Milieu en duurzaamheid 2.2 Openbare Ruimte 2.3 Ruimtelijke ontwikkeling 2.4 Economie, Recreatie en Toerisme Totaalsaldo Reserves

Begroting 2023 na Realisatie 2023 wijziging Saldo Saldo 3.329 2.879 4.401 4.071 1.113 1.030 -444 -615 8.068 6.965 -330 -400

Verschil

%

Saldo 450 330 83 171 -1.103 70

86% 93% 93% 139% 121%

2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid Waar gaat het thema over? · · · · ·

Riolering & water Klimaatbestendig bos- en natuurbeheer Afval en huisvuilinzameling Energie/duurzaamheid - Programma VerduurSAMEN2030 Programma Klimaatklaar & Leefbaar

Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Riolering en Water  In 2023 is via het regionaal samenwerkingsverband Waterpanel Noord. (15 gemeenten, waterschap, waterschapsbedrijf en waterleidingmaatschappij) een nieuw convenant opgesteld. Dit convenant moet de samenwerking op regionaal en lokaal niveau borgen en verbeteren, met als uiteindelijke doel de gevolgen van klimaatverandering te beperken.  Binnen de kaders van het in 2019 vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) zijn we ook in 2023 doorgegaan met het afkoppelen van regenwater. In totaal is er in 2023 (particulier en openbaar samen) 10.410 m2 verhard oppervlak afgekoppeld.  In 2023 is een start gemaakt met de actualisatie en vervanging van het meet- en monitoringssysteem voor gemalen en overstorten.  Binnen de samenwerking in de waterketen Noord- en Midden -Limburg en Waterpanel Noord nemen we actief deel aan diverse samenwerkingsprojecten. In 2023 is gewerkt aan de volgende projecten; branchestandaard, convenant, grondwatermeetnetten, Groene Blauwe Revolutie Schoolpleinen, Waterklaar en de regionale uitwerking van de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie.  In 2023 zijn 9 minigemalen en 4 grote gemalen gerenoveerd waardoor de verwerking van het afvalwater in verschillende kernen is gewaarborgd.  In 2023 zijn de laatste 56 IBA’s omgebouwd naar de nieuwste technologie.

Hiermee zijn alle 132 IBA’s omgebouwd en voorzien van de nieuwste technologie.  In 2023 is 16.440 meter vrijverval riolering gereinigd en geïnspecteerd. Hieruit is gebleken dat er ca. 290m1 vrijverval leidingen gerenoveerd dient te worden. Deze 290m1 zijn middels een relining gerenoveerd.  Om verdroging tegen te gaan zijn in 2023, 38 boerenstuwtjes geplaatst. Daarnaast is een inventarisatie uitgevoerd om extra mogelijkheden voor het tegen gaan van verdroging in kaart te brengen. Hieruit zijn nog eens 26 potentiële locaties naar voren gekomen welke in het komende jaar worden uitgevoerd. Klimaatbestendig bos- en natuur beheer  In 2023 is de aanvraag inzake aanplant klimaatbestendige boomsoorten ingediend en door de provincie gehonoreerd. Hiermee wordt in voorjaar van 2024 het plantsoen aangelegd. Afval en huisvuilinzameling  In 2023 is er 101 kg aan restafval per inwoner via de grijze containers ingezameld. Dit is een lichte daling ten opzichte van 2022 (104 kg per inwoner). Op het milieupark is het aanbod van afval met ongeveer 8% afgenomen ten opzichte van 2022.  In 2023 is de Europese aanbesteding voor de verwerking van het Limburgse GFT en restafval afgerond en gegund aan Attero. 18



Medio 2023 zijn we gestart met het inrichten van een afval-app die op termijn de papieren afvalkalender gaat vervangen. De afval-app is vanaf 1 januari 2024 beschikbaar voor de burgers.

Energie/duurzaamheid - Programma VerduurSAMEN2030  Op 4 april 2023 heeft het college van B&W de Programmastrategie Periode 2 vastgesteld.  Er is een subsidie toegekend aan de gemeente Bergen vanuit het Nationaal Isolatieprogramma.  Er is subsidie verleend aan de gemeente Bergen voor het project Grootschalige uitrol energiebesparing woningeigenaren.  De gemeenteraad is door middel van 2 raadsinformatiebrieven geïnformeerd over de behaalde resultaten. Programma Klimaatklaar & Leefbaar  Op 4 april 2023 heeft het college van B&W de Programmastrategie (Visie & programmaplan Bergen Klimaatklaar & Leefbaar) vastgesteld.  Vanuit het Rijk is de CDOKE-subsidie toegekend. Deze subsidie wordt toegekend ter ondersteuning van het uitvoeren van klimaat- en energiebeleid. Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

Milieu en duurzaamheid Rekening

(bedragen x € 1.000)

Begroting 2023

Rekening

Verschil

Omschrijving

2022

Primitief

Definitief

2023

Totale lasten

3.896

3.420

4.629

3.896

733

Totale baten

1.017

467

1.300

1.017

283

Resultaat voor bestemming

2.879

2.953

3.329

2.879

450

Toevoeging aan reserves

0

0

291

291

0

Onttrekking aan reserves

308

102

283

249

35

Mutaties reserves

308

102

-8

-42

35

2.340

2.851

3.336

2.921

415

Reserves

Resultaat na bestemming

19

2.2 Thema Openbare Ruimte Waar gaat het thema over? · · · · · · · · ·

Onderhoud en reconstructie Groenvoorziening Verhogen van biodiversiteit Bestrijding van de eikenprocessierups Verkeer en vervoer Rehabilitatie wegen buitengebieden Openbare verlichting Kabels en Leidingen Kunstwerken

Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Onderhoud en reconstructie · In 2023 is de reconstructie afgerond van: * De Meindert Hobbemastraat te Nieuw Bergen; * Het Kösterplein te Siebengewald. · In 2023 is het ontwerp voor de herinrichting in samenspraak met de bewoners vastgesteld van de Von Flodorffstraat, Herckenrathstraat, Baron de Liedelstraat en Burgemeester Douvenstraat. · In 2023 is het participatietraject voor de herinrichting gestart van: * De Nieuweweg te Siebengewald * De Keulerstraat en st. Petrusstraat · In 2023 is het ontwerp van het Heijmanspark vastgesteld en heeft de raad aanvullende middelen ter realisatie van het park beschikbaar gesteld. · In 2023 zijn diverse stappen doorlopen om de rotonde N271 te Well in uitvoering te brengen. Hierbij gaat het onder andere om de bestemmingsplanwijziging, verkrijgen van de nodige vergunningen, voorbereidende werkzaamheden en het doorlopen van de aanbestedingsprocedure. Op 25 september 2023 is gestart met de werkzaamheden. · In 2023 is in Tuindorp ongeveer 1,5 kilometer berm van de Tuinstraat en Venweg voorzien van grasbetonstenen. In Afferden zijn de bochten van het Hengeland voorzien van grasbetonstenen.

Daarnaast is een kruising in het buitengebied bij de Geijselberg veiliger gemaakt met eveneens grasbetonblokken; · In 2023 heeft de raad besloten financiële middelen vrij te maken voor de verharding van de hoofdwegen in het Bargapark met straatbakstenen. · In 2023 is een wegenschouw uitgevoerd, waarbij de kwaliteit van alle verhardingen in de gemeente in kaart is gebracht. Op basis van deze schouw zijn onderhoudsmaatregelen en een meerjarenplanning en begroting opgesteld. De resultaten van deze schouw worden in 2024 gepresenteerd. Groenvoorziening · In 2023 zijn 60 bomen herplant die naar aanleiding van de boomveiligheidsinspectie in 2022 werden gekapt. · In 2023 is het bestek maaien/korven van de sloten gecombineerd met het bestek ecologisch maaien. Dit is efficiënter en de werken zijn op elkaar afgestemd. Het maaisel is in eigen beheer afgevoerd. Verhogen biodiversiteit · In 2023 is de biodiversiteit in bermen, landschapselementen en beplanting binnen de kom verhoogd. Dit is gedaan door gevarieerde inheemse beplanting te gebruiken, binnen de kom in combinatie met gecultiveerde beplanting. · In 2023 is het areaal met biodiverse akkerranden uitgebreid met enkele honderden meters. Bestrijding eikenprocessierups · Overlast gevende nesten zijn actief verwijderd. · In Well zijn twee Vlinderfilterkasten geplaatst als proef.

Deze biologische manier van monitoren en bestrijden betreft een proef van drie jaar. Verkeer en vervoer · We hebben op basis van het parkeercirculatieplan Maasduinen een pilot uitgevoerd m.b.t. het parkeren tijdens ‘mooi weer dagen’ op de locaties Reindersmeer (bezoekerscentrum), Landgoed Bleijenbeek, de Hamert en de Kamp (Leukermeer). · Op de Kamp zijn enkele maatregelen getroffen om het parkeren beter te reguleren. · De Nota Parkeernormen is voorjaar 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. De eerste ervaringen bij 20

·

·

· ·

· · ·

· ·

·

het hanteren van deze normen zijn positief. Via de regionale organisatie Trendsportal zijn samen met de zeven andere Noord-Limburgse gemeenten diverse projecten opgepakt. Er wordt gewerkt aan Monitoring en Evaluatie, de Data Top 15 en het uitwerken van de Mobiliteitsambitie. Verder zijn er projecten binnen de deelprogramma's: * Slimme en Duurzame Mobiliteit * Programma Logistiek * Economische Bereikbaarheid * Programma Verkeersveiligheid * Programma Gezonde en Actieve Mobiliteit * Programma Sociale Inclusie De samenwerking tussen de provincie, basisscholen, VVN en de gemeente is gecontinueerd op het gebied van verkeerseducatie en verkeersveiligheid rondom scholen en routes naar scholen. In het kader van de Verkeersactieve School is de website schoolroute.nl geactiveerd. In samenspraak met de dorpsraad Aijen is de verkeersveiligheid ter plaatse van de komingang AijenAijerdijk verbeterd. We zijn samen met alle dorpsraden het gesprek aangegaan met de gedeputeerde van de provincie over de verkeersveiligheid op de N271. De gedeputeerde heeft tijdens het gesprek begrip getoond voor de zorgen die inwoners van de gemeente Bergen hebben over de verkeersveiligheid op de N271.

De belofte werd gedaan om in 2024 een terugkoppeling vanuit de provincie te geven (welke mogelijkheden worden gezien om vanuit het provinciaal uitvoeringsprogramma iets te kunnen doen, al dan niet in samenwerking met de gemeente Bergen). Er zijn verspreid over de gemeente 7 nieuwe publieke elektrische laadpalen geplaatst. De verkeersveiligheid op het punt Gening-Spitsbrug Afferden is verbeterd door het aanpassen van de voorrangssituatie. We hebben met de commissie afspraken gemaakt over de uitrol van het project ‘Komborden in dialect’ en zijn hier inmiddels mee gestart. Er zijn gesprekken gevoerd met alle dorpsraden over de gewenste invulling van het thema. Op basis daarvan is opdracht verleend aan een grafisch vormgever voor het maken van ontwerpen. Maart 2024 zijn concept ontwerpvoorstellen aangeleverd. Deze zullen de komende tijd nader worden besproken met de dorpsraden. We zijn gestopt met deelname aan Mobility Mixx (elektrisch deelvervoer t.b.v. dienstreizen) vanwege de slechte prestaties van de aanbieder. In het kader van het project ‘verbetering verkeersveiligheid grensovergang Siebengewald’ zijn de eerste contacten gelegd met de Duitse samenwerkingspartners en is een eerste schetsontwerp gemaakt. Het college heeft het besluit genomen om het buitengebied van de gemeente in te richten als 60 km/uur zone en groen licht gegeven voor het hiervoor te nemen verkeersbesluit.

We hebben subsidie aangevraagd en ontvangen voor het uitvoeren van 60 km maatregelen op de Siebengewaldseweg.

Rehabilitatie wegen buitengebieden · In 2023 is ca. 5 km aan wegen en 2 km aan fietspaden gerehabiliteerd. · Op diverse plaatsen in het buitengebied is groot onderhoud gepleegd aan asfaltwegen. Openbare verlichting · In 2023 is gewerkt aan het nieuwe beleidsplan openbare verlichting. Op basis van dit beleidsplan zijn de onderhouds- en herverlichtingsbudgetten voor de begroting van 2024 bepaald. Kabels en Leidingen · In 2023 is door kabel- en leiding beheerders onderhoud uitgevoerd aan de kabels en leiding binnen de gemeente Bergen. De gemeente Bergen heeft hiervoor 484 meldingen en 33 vergunningsverzoeken ontvangen en afgehandeld. Kunstwerken · Op basis van de schouw, de meerjarenplanning en begroting zijn in 2023 diverse kleine onderhoudswerkzaamheden aan de kunstwerken uitgevoerd. · Tevens is in 2023 een schouw van al onze kunstwerken uitgevoerd, op basis waarvan een meerjarenplanning en begroting wordt opgesteld. De resultaten van deze schouw worden in 2024 gepresenteerd.

21

Groenblauwe schoolpleinen · Bij de school in Well is verder uitvoering gegeven aan de groenblauwe schoolplein revolutie. De uitvoering is in 2023 gestart (en mei 2024 is het schoolplein gereed). · Bij de school in Afferden is het project opgestart en volgt uitvoering in 2024. Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

Openbare Ruimte Rekening

(bedragen x € 1.000) Begroting 2023

Rekening

Verschil

Omschrijving

2022

Primitief

Definitief

2023

Totale lasten

4.090

3.931

4.424

4.090

335

Totale baten

18

15

23

18

5

4.071

3.916

4.401

4.071

330

Toevoeging aan reserves

336

336

336

336

0

Onttrekking aan reserves

723

504

735

735

0

Mutaties reserves

387

168

399

399

0

2.376

3.748

4.002

3.672

330

Resultaat voor bestemming Reserves

Resultaat na bestemming

22

2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling Waar gaat het thema over? · · · · · · · · · · ·

De zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid met de Omgevingsvisie Bergen 2030 als leidraad Bleijenbeek Woningbouwplanning Doorontwikkeling Maasdal Deltaprogramma rivieren Limburgs programma Landelijk Gebied Landschap en landbouw Natuur en Biodiversiteit Regionale samenwerking Invoering Omgevingswet Energielandgoed Wells Meer

Basis van ons planologisch denken is de zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid over wonen, werken, verzorgen, recreëren en natuur, kortom: onze leefomgeving. We werken met aandacht voor wat leeft in de samenleving. Belangrijk daarbij is een goed woningvoorraadbeleid en een juiste woonruimteverdeling voor de diverse doelgroepen dat past bij de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen. Onderdeel van het ruimtelijk beleid en uitvoering is ook de regionale samenwerking en afstemming op verschillende onderdelen. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? De zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid met de Omgevingsvisie Bergen 2030 als leidraad · Ook in 2023 is verder invulling gegeven aan de thema's van de Omgevingsvisie Bergen 2030, door deze te verankeren in onder andere bestemmingsplannen en beleid. Bleijenbeek · De ruimtelijke (deel)uitwerking van de individuele initiatieven zijn vergund. · Het bestemmingsplan ‘Bleijenbeek’ is vastgesteld. Woningbouwplanning  Wij hebben de woondeal gesloten, waarmee een eerste kwalitatieve waarborg is gelegd.  Wij hebben het woningbouwprogramma verder uitgebreid. De totale voorraad met (potentiële) bouwtitels is toegenomen tot 844, verdeeld over 38 locaties.  Wij hebben voor 9 locaties het ontwerp bestemmingsplan ter inzage gelegd. In totaal voor 192 bouwtitels.

 Voor 4 locaties is het bestemmingsplan vastgesteld en/of onherroepelijk geworden. In totaal voor 37 bouwtitels.  De tussenstand eind 2023 staat op 138 gerealiseerde bouwtitels. Doorontwikkeling Maasdal en bijbehorende projecten · We streven naar een goede omgevingskwaliteit van het Maasdal, waarbij de gebiedskwaliteiten en kwetsbaarheden van het gebied centraal staan. Bij projecten zoals het hoogwaterbeschermingsprogramma en Kader Richtlijn Water steken we daar waar de kwaliteit van de omgeving dit vraagt in op maatwerk. · In 2023 is het projectplan Waterwet Dijkversterking Nieuw Bergen tot een juridische afronding gekomen. Gehanteerde principes hebben ertoe geleid dat de dijken veilig worden, niet te hoog en goed worden ingepast in de omgeving. De niet te voorkomen inbreuk op de omgeving wordt gecompenseerd. De uitvoering is in 2023 gestart. · We hebben in 2023 bij KRW projecten ingezet op een integraal proces waarbij de kwaliteit van het water en de biodiversiteit, maar ook die van het landschap verbetert. Deltaprogramma rivieren  Samen met de provincie Limburg, Waterschap Limburg, het Ministerie en Rijkswaterstaat zetten we in op de integrale gebiedsontwikkeling Groene Rivier. Hiertoe is een bestuursovereenkomst opgesteld welke in het eerste kwartaal van 2023 door alle partijen ondertekend is.

 In 2023 is verder gewerkt aan de systeemmaatregel Groene Rivier Well, waarin onder andere de volgende aspecten worden meegenomen: 23

o o o o o o o

landschapsontwikkeling; waterveiligheid; natuurherstel Wellse Molenbeek; toename van de biodiversiteit; verbetering van de systeemwerking van de Maas; toekomstbestendige landbouw; een goede aansluiting van de Groene Rivier op Maaspark Well.

Limburgs programma Landelijk Gebied  In samenwerking met de gebiedspartners verenigd in de Plattelandscoalitie is er door GS een eerste concept van het Limburgs programma Landelijk Gebied (LPLG) vastgesteld. Dit programma geeft invulling aan de volgende opgaven: o Natuur; o Stikstof; o Water; o Klimaat; o de eigen Limburgse doelen. Voor lokale opgaven is een koppeling gelegd met dit LPLG. Rondom enkele concrete projecten wordt afgestemd met Rijk en provincie. Landschap en landbouw · In het kader van de ontwikkeling van het Maasheggenlandschap is de samenwerking gezocht met Natuurrijk Limburg voor het beheer en onderhoud. Daarbij is in 2023 ingezet op het herstellen van 1,1 km maasheg op verschillende locaties. De verdere aanplant van heggen stagneert vanwege het uitlopen van de vergunningsaanvraag Waterwet van RWS. · Wij realiseren de groen-blauwe dooradering door aanplant op diverse gemeentelijke en agrarische percelen. · De pachtgronden van de gemeente zijn ondergebracht bij Stichting de Marke. Dit is in overleg gegaan met pachters en LLTB. · In 2023 is de transitie naar toekomstgerichte landbouw verder onderzocht. Natuur en Biodiversiteit · Het doel van de transitie van het Nationaal Park De Maasduinen is het realiseren van een sterker merk, grotere natuurwaarde en meer beleving.

Er zijn daarvoor diverse plannen opgesteld, projecten gestart en nieuwe vrijwilligers aangetrokken. Ook is de governance gereed en wordt uitvoering gegeven aan het BIO-plan. · Samen met alle betrokken partijen is in 2023 verder invulling gegeven aan de Beeldkwaliteitsvisie N271 via het Nationaal Park De Maasduinen. Het doel is om draagvlak te krijgen voor verdere stappen. · Deze transitie van het Nationaal Park De Maasduinen is één van de koploper projecten van de provinciale LPLG. Het plan is ingediend en wij zijn in constructief gesprek met de provincie. Regionale Samenwerking · Bergen werkt samen met de gemeenten in de regio om gezamenlijke doelen te bereiken. Er zijn diverse (gemeente)grensoverschrijdende samenwerkingen en overlegstructuren. · Binnen de samenwerking Bergen, Gennep, Mook en Middelaar (BGMM) is in 2023 een kunstroute gelanceerd en gewerkt aan de realisatie van Maasheggen. · Binnen de samenwerking in de oost-wet as met gemeenten Gennep, Goch, Kalkar, Land van Cuijk, Mook en Middelaar, Uedem en Weeze zijn geactualiseerde grensoverschrijdende fietsroutes uitgebracht, is op 5 mei de Bevrijdingsvuurestaffette georganiseerd en is gewerkt aan het opzetten van het Intereg project RegioCLIP. · In de regio Noord-Limburg is gezamenlijk door de 8 gemeenten gewerkt aan het uitvoeren van de Regiovisie en uitvoeringsprogramma.

Enerzijds via de Regiodeal, een partnerschap tussen Rijk en regio om brede maatschappelijke opgaven vanuit de regio op te pakken. Anderzijds via de investeringsagenda, een samenwerking tussen Provincie en Regio. Invoering Omgevingswet · In 2023 zijn alle stappen gezet die nodig waren voor de invoering van de Omgevingswet: * De nodige raadsbesluiten zijn genomen; * Software is gekocht; * Diverse werkprocessen zijn ingericht. · Verder is gewerkt aan de eerste bouwstenen voor het Omgevingsplan. 24

·

In 2023 zijn 26 bestemmingsplannen in procedure gebracht. Dit was het effect van de invoering van de Omgevingswet. Initiatiefnemers wilden graag hun plannen afwikkelen onder de Wet ruimtelijke ordening.

Energielandgoed Wells Meer · In 2023 heeft Energielandgoed Wells Meer BV voor de aanleg van het eerste deel van het zonproject wederom een SDE++ subsidie toegekend gekregen van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Ook voor de windturbines is een SDE++ subsidie toegekend. · Het verweer met betrekking tot de beroepsprocedure op het bestemmingsplan en de vergunningen Energielandgoed Wells Meer ligt, inclusief verweer op de herstelbesluiten, bij Raad van State. · In 2023 is in samenwerking met Tennet/Enexis, provincie Limburg en gemeente Venray gewerkt aan de aansluiting van het ELWM op het hoogspanningsnet. Om het energielandgoed volledig te kunnen ontsluiten heeft parallel hieraan Tennet stappen genomen voor de noodzakelijke verzwaring van het netwerk bij Boxmeer in aansluiting op Venray. Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

Ruimtelijke ontwikkeling Rekening

(bedragen x € 1.000)

Begroting 2023

Rekening

Verschil

Omschrijving

2022

Primitief

Definitief

2023

Totale lasten

1.287

1.011

1.437

1.287

150

Totale baten

257

299

324

257

67

1.030

712

1.113

1.030

83

Toevoeging aan reserves

0

0

197

197

0

Onttrekking aan reserves

1.038

0

151

255

-104

Mutaties reserves

1.038

0

-46

58

-104

-20

712

1.160

972

188

Resultaat voor bestemming Reserves

Resultaat na bestemming

25

2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme Waar gaat het thema over? · · · ·

Een evenwichtige, veelzijdige economische structuur. Benutten van de toeristisch- recreatieve aantrekkingskracht, passend bij de draagkracht van het gebied. De relatie tussen ondernemers en gemeente en de dienstverlening naar bedrijven. Regionale samenwerking binnen dit thema.

De economie is voortdurend in beweging. Het economisch functioneren van een gebied hangt af van verschillende factoren. Werkgelegenheid, bedrijvigheid en woonklimaat gaan hierbij hand in hand. Niet alleen is het bedrijfsleven hier aan zet, ook de randvoorwaarden die de overheid creëert spelen een belangrijke rol. Het Economisch Programma Bergen 2030 geeft de koers aan. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Economie algemeen  Verbeteren van de relatie met bedrijfsleven: * In 2023 was de bedrijfscontractfunctionaris het eerste aanspreekpunt voor bedrijven bij de gemeente. De bedrijfscontractfunctionaris coördineert en behartigt de belangen van ondernemers bij initiatieven en aanvragen; * In 2023 is meermaals contact geweest met de verschillende verenigingen en brancheorganisatie, Toeristisch Platform Maasduinen, MKB, LLTB RECRON, Industriële Kring en overige ondernemers om te weten wat er speelt; * In 2023 heeft het college wederom diverse bedrijven bezocht. Recreatie en toerisme  In 2023 is uitvoering gegeven aan het programma Vrijetijdseconomie Bergen, in samenwerking met ondernemers. Dit heeft onder andere de volgende resultaten opgeleverd: * 2 ondernemersbijeenkomsten; * Concrete projectaanvragen vanuit de sector voor projecten die in 2024 worden opgepakt; * Een vernieuwde huis-aan-huis folder.