Getekend raadvoorstel en -besluit Programmabegroting 2023-2026

g emeent e

Voorstel aan de gemeenteraad

BERGEN Limburg

Datum besluitvorming college 4 oktober 2022

Portefeuillehouder A. Splinter

Datum vergadering 8 november 2022

Onderwerp Programmabegroting 2023-2026 Aan de raad,

Voorwoord Hierbij bieden wij u de ontwerp meerjarenbegroting 2023-2026 aan. De begroting is meerjarig sluitend en er blijft voldoende budget over om de beleidswensen van uw raad uit te kunnen voeren. Wij zijn verheugd dat wij met inachtneming van onze goede financiële situatie een begroting kunnen aanbieden waarin wij de lasten voor de burgers laag kunnen houden in deze onzekere financiële toekomstige situatie voor velen. Achtereenvolgens gaan wij in op: o o o o o o o

Inleiding - Bestuurlijke hoofdlijn Relatie met de begroting Argumenten Communicatie Juridische aspecten Financiën / fiscale gevolgen Voorstel

Inleiding - Bestuurlijke hoofdlijn Het Coalitieprogramma 2022 - 2026 is de basis voor het opstellen van deze meerjarenbegroting. De begroting 2023 is de eerste begroting die wij u aanbieden met inachtneming van het coalitieprogramma 2022-2026. In deze begroting bouwen wij voort op behaalde resultaten en lijnen die in de afgelopen periode (2018 - 2022) zijn uitgezet. Wij investeren in de algemene basisvoorzieningen en vitale gemeenschappen met als doel een samenleving waarin iedereen kan meedoen. Wij blijven een actief grondbeleid voeren om te voldoen aan de behoefte om, samen met marktpartijen, meer woningen te realiseren in onze gemeente. Mede gelet op de energiecrisis is het belangrijk dat we blijven inzetten op energiebesparing en het duurzaam opwekken van energie. Bij het onderdeel beleidsvoorstellen' geven wij aan hoe we invulling geven aan onze bestuurlijke ambitie.

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten Financiële positie Er is sprake van een sterke financiële uitgangspositie. De financiële positie bestaat uit twee onderdelen. Enerzijds is er een beschikbaar vermogen opgebouwd om risico's op te vangen en om noodzakelijke investeringen mogelijk te maken. Anderzijds is er financiële budgetruimte in de huidige begroting beschikbaar voor het uitvoeren van gericht beleid. Dit kan een intensivering van oud beleid zijn of het opzetten van nieuw beleid.

De vermogenspositie brengen we in beeld in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement. De financiële budgetruimte wordt hieronder weergegeven. Actueel financieel meerjarenperspectief Actueel saldo Begroting 2023 - 2026

2023

2024

1.128.496

2025

2.180.341

2026

2.905.343

523.277

In lijn met de landelijke tendens zien we forse overschotten in de jaren 2023 tot en met 2025. Vanaf het jaar 2026 daalt - naar huidig inzicht - de jaarlijkse budgetruimte fors. Dit komt doordat de afspraken over de financiële verhouding met het rijk vanaf dat jaar wijzigen. De raming van de algemene uitkering en de hierin opgenomen stelposten is gebaseerd op de meicirculaire gemeentefonds. U wordt zo spoedig mogelijk geïnformeerd over de effecten van de septembercirculaire. Bij het presenteren van de Kaderbrief (raad: juli 2022) hebben we u geïnformeerd over voorgenomen uitgangspunten voor het maken van deze begroting. Samenvattend is dit: • Inflatie: 2,5% Het percentage is gebaseerd op de cijfers uit het Centraal Economisch Plan. Daarnaast hebben wij een stelpost opgenomen van € 649.000. Wij realiseren ons dat op dit moment andere percentages de realiteit zijn. We gaan er van uit dat hogere inflatie via een hogere algemene uitkering wordt gecompenseerd dan wel dat de opgenomen stelpost voor voldoende dekking zorgt. • De opbrengst van de OZB, forensenbelasting en verblijfsbelasting is eveneens verhoogd met de inflatie-index van 2,5%. • Ten aanzien van de milieuheffingen (afvalstoffenheffing en rioolrecht) wordt een kostendekkende tariefstelling aangehouden. Bovenstaande én de begrote bedragen van 2022 zijn in beginsel de basis voor het jaar 2023.

Uiteraard hebben wij ook rekening gehouden met de structurele effecten van de bestuursrapportage zoals we die in september 2022 aan u hebben aangeboden. Wij hebben reëel geraamd naar huidig inzicht. Uitgangspunt is dat structurele lasten gedekt worden door structurele baten. Incidentele inkomsten of meevallers voegen we toe aan de algemene vrij reserve. Voor incidentele tegenvallers is de vrije reserve beschikbaar.

Argumenten Bij het opstellen van de begroting zijn 40 wensen voor nieuw beleid in beeld gekomen. De beleidswensen zijn vervolgens onderverdeeld in 3 categorieën: • Wensenlijst coalitieprogramma • Wensenlijst bedrijfsvoering • Wensenlijst overig Hieronder gaan we in op de 3 wensenlijsten. Wensenli 'st Coalitiesro•ramma

Omschrijving

Inv. Inc.

Keurmerk Veilig ondernemen Industrieterrein

Struct.

7.500

Parkmanagement de Flammert Businessplan toekomstbestendig de Flammert

Expl. 2023

Expl.

Expl.

Expl.

2024

2025

2026

14.000

14.000

14.000

14.000

2.167

2.167

2.167

2.167

7.500 14.000

25.000

Combinatiefunctionaris/cultuurcoach

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

Geheugenhuis

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

Uitbreiding post tijdelijk personeel

100.000

100.000

100.000

100.000

Bergen beweegt natuurlijk (beweegcoach)

26.400

26.400

26.400

26.400

26.400

Uitvoeren preventief jeugdbeleid

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

Informatiepunt digitale overheid/bibliotheek

13.038

13.038

13.038

13.038

13.038

Maatschappelijk werk jeugd en gezin

55.000

55.000

55.000

55.000

55.000

Acties, werkbudget aanpak armoedebestrijding

95.000

95.000

95.000

95.000

95.000

Bezetting Verduursamen

100.000

100.000

100.000

100.000

5.500

5.500

5.500

70.000

70.000

70.000

596.105

596.105

Onderzoek verplaatsing Asseldonk

25.000 70.000

Verhoging fte in kader woningbouwopgave Bijstelling gem.woonvisie/verord.

Visie doorontwikkeling Wellsmeer

30.000

30.000

Aanpassing gemeentehuis

5.500

PM 120.000

120.000

Totalen

753.605

326.105

Keurmerk veilig Ondernemen Industrieterrein We zijn met ondernemers in overleg om te komen tot parkmanagement, onderdeel hiervan is het keurmerk veilig ondernemen. Parkmanagement de Flammert De gemeenteraad heeft ermee ingestemd om een pilotproject parkmanagement te organiseren op Industrieterrein de Flammert. Ook hier gaan we met ondernemers in overleg om te kijken of er voldoende draagvlak is voor deze maatregel. Businessplan toekomstbestendig de Flammert De gemeenteraad heeft het Businessplan Toekomstig bestendig Bedrijventerrein De Flammert laten opstellen. Uit dit plan blijkt dat er maatregelen genomen moeten worden op het gebied van Veiligheid, Duurzaamheid en aantrekkelijkheid. Maatregelen worden zowel door bedrijven als door de gemeente opgepakt, echter is er nog geen (werk)budget vastgesteld. Voorgesteld wordt om hiervoor € 25.000 op te nemen zodat er een start gemaakt kan worden met de uitwerking van de maatregelen. Deze hebben vooral betrekking op de verkeersveiligheid en de groenstructuren. Daar waar dat opportuun is wordt van bedrijven ook verwacht dat men een bijdrage levert. Combinatiefunctionaris/cultuurcoach Een samenhangend aanbod van onderwijs, sport en cultuur biedt een rijke leeromgeving waarin kinderen en jongeren de kans krijgen om hun talenten optimaal te ontplooien, sociale vaardigheden op te doen en plezier te hebben.

Om kinderen hiervoor de kans te geven, zijn laagdrempelige voorzieningen nodig. Daarbij gaat het deels om activiteiten binnen de school maar ook om activiteiten die plaatsvinden met en bij sportverenigingen en culturele instellingen. In onze gemeente zijn de activiteiten op dit moment vooral gericht op sport en bewegen, de cultuurcomponent ontbreekt. Een cultuurcoach kan hierin verandering aanbrengen. Hij of zij stimuleert deelnemen aan cultuur door iedereen en verbindt verschillende sectoren, zoals onderwijs, verenigingsleven en cultuuraanbieders. Hiermee bevorderen we dat jeugd vertrouwd raakt met kunst- en cultuur en worden jongeren gestimuleerd tot actieve kunstbeoefening. De ruimte die er is voor de scholen om gebruik te maken van "Cultuureducatie met kwaliteit" wordt beter benut. Het lokale verenigingsleven kan hiervoor worden ingezet en kan in ruil hiervoor gebruik maken van de deskundigheid van de cultuurcoach. Voor de cultuurcoach wordt een inzet van 5 uur per week gevraagd. Dit is vergelijkbaar met de inzet bij andere gemeenten.

Geheugenhuis Het Geheugenhuis in de bibliotheek is een laagdrempelige ontmoetingsplek. Het beslaat het hele spectrum van onthouden en vergeten: van het 'fit houden' van je geheugen tot serieuze onderwerpen zoals dementie en mantelzorg. Bezoekers vinden er een collectie boeken en spelmaterialen, maar kunnen er ook terecht voor ontmoeting en met vragen. Er worden regelmatig geheugen gerelateerde activiteiten georganiseerd. De activiteiten van het geheugenhuis vinden plaats in de bibliotheek in Bergen en zijn een aanvulling op reeds bestaande initiatieven. In overleg met de partners die al activiteiten op dat gebied initiëren, zoals werkgroep dementie vriendelijk, alzheimercafé, mantelzorgondersteuner en KBO computerclub wordt jaarlijks een nieuw programma opgesteld. Op dit moment is er nog geen "Geheugenhuis" in de bibliotheek in onze gemeente. Gelet op de steeds ouder wordende bevolking die langer thuis woont, al dan niet ondersteund door mantelzorgers, voorziet het geheugenhuis in een behoefte. Ook wordt hiermee een bijdrage geleverd aan het tegengaan van de toenemende eenzaamheid onder ouderen. Het aantal inwoners dat een hoge leeftijd bereikt, daarbij genoodzaakt is om langer thuis te wonen en een toenemende kans heeft om een vorm van dementie te ontwikkelen, neemt toe. Een adequaat hulpaanbod, waarvan het geheugenhuis onderdeel is, is daarom noodzakelijk.

Uitbreiding post tijdelijk personeel De gemeente Bergen zoekt constant actief naar manieren (om vaak duurdere) inhuur van externe krachten beperkt te houden. Dit realiseren we door flexibele banen om te zetten naar vaste of tijdelijke arbeidsovereenkomsten maar ook door flexibele inzet van eigen medewerkers te benutten. Hierbij is het wel noodzakelijk om een onderscheid te maken tussen capaciteit welke de organisatie wel aan zich wil binden en welke capaciteit nodig is om tijdelijk aan zich te binden. Voorbeelden hiervan zijn herbezetting door langdurig ziekteverzuim, tijdelijk specifieke kennis inhuren of het invullen van moeilijk invulbare vacatures door externen. Het huidige budget voor vervanging bij ziekte is ontoereikend. Niet alle verzuim hoeft te worden vervangen maar een opwaardering naar € 200.000 is noodzakelijk. De gewenste uitbreiding wordt vooralsnog voor de jaren 2023-2025 opgenomen en in 2025 voeren we een evaluatie uit. Bergen beweegt natuurlijk (beweegcoach) Gemeente Bergen neemt deel aan de Brede Regeling Combinatiefuncties van het Rijk. Samen met diverse lokale en regionale partijen worden in de gemeente Bergen beweegcoaches ingezet, genaamd Bergen Beweegt Natuurlijk. De beweegcoaches zijn in dienst bij Bureau Ne9en, een overkoepelende organisatie die verantwoordelijk is voor het werkgeverschap van de beweegcoaches.

De beweegcoaches werken volgens de programmalijnen: Sportieve en gezonde jeugd; Positieve gezondheid; Vitale sport- en beweegaanbieders. Er wordt een rijksbijdrage ontvangen vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties. Om deze formatie te bekostigen is vanaf 2023 is een bedrag van € 26.400 noodzakelijk om invulling te geven aan Bergen beweegt natuurlijk. Uitvoeren preventief jeugdbeleid De gemeente heeft een aantal (preventieve) actielijnen op de uitvoering van het jeugdbeleid. Om die actielijnen op goed niveau te brengen dienen we die zaken te intensiveren en opnieuw in te voeren. Het preventief jeugdbeleid is nu versnipperd en er is onvoldoende aandacht voor de groep jongeren in de leeftijd van 12-25 jaar.

Inzet jeugd en jongerenwerker: Met de inzet van de jeugd en jongerenwerker kunnen we de jongeren beter in beeld krijgen en houden. Ook kan de jongerenwerker activiteiten organiseren in samenwerking mét de jongeren waardoor zij eerder in beeld kómen en langer in beeld blijven. We zien onder andere als gevolg van Corona dat eenzaamheid bij jongeren op de loer ligt. Juist in de leeftijd van 12 tot 25 jaar bestaat er een risico (door switch van vrienden, studie, werk, zelfstandig wonen, etc.) op eenzaamheid en depressiviteit. De jeugd en jongerenwerker heeft naast het organiseren van activiteiten voor de jongeren tevens een signalering- en verwijzings-functie naar andere professionals (denk hierbij aan: jeugdconsulenten, straatcoaches, Boa's, maatschappelijk werk). Het is een belangrijke laagdrempelige schakel tussen de doelgroep en de professionals. De jeugd-jongerenwerker is dus de spin in het web tussen scholen, sportverenigingen, straatcoaches, etc. Hij draagt er zorg voor dat de versnippering verbonden wordt. Activiteitenbudget: Om de jongeren te binden moet worden aangesloten bij de leefwereld van de jongeren. Om de jeugd uit te kunnen dagen en te verleiden deel te nemen aan activiteiten (zaalvoetbaltoernooien, clinics, workshops, etc.) is budget nodig om dat te kunnen organiseren. De jeugd en jongerenwerker kan dit budget inzetten voor organisatie van die activiteiten.

Intensivering straatcoaches: Ook is er toename van overlast gevende jeugd en jeugdcriminaliteit. Tevens zijn er geen ontmoetingsplekken, wat juist voor deze doelgroep zo van belang is. Straatcoaches signaleren de overlastgevende groepen jongeren, leggen contact en onderhouden die contacten. Daar waar nodig schakelen zij met professionals. Doelstelling is om een goed contact op te krijgen met de jongeren, vertrouwen met hen op te bouwen om in een vroeg stadium grip te krijgen op de jongeren. Hierdoor kunnen de jongeren ondersteund en gecorrigeerd worden. Tevens zal dit de overlast van de jongeren beperken. Juist de onderlinge verbinding tussen de straatcoaches en de jeugd-jongerenwerker maakt dat er een sluitende aanpak is voor de jeugd in de leeftijd tussen de 12 en de 25 jaar binnen onze gemeente. Om de inzet van een Jeugd- en Jongerenwerker en de Straatcoaches op aanvaardbaar niveau uit kunnen voeren en te borgen is een uitbreiding van de structurele middelen met vooralsnog € 100.000 noodzakelijk. Informatiepunt digitale overheid/bibliotheek Bibliotheken zijn er voor iedereen die zichzelf wil ontwikkelen, van jong tot oud en van laagtot hoogopgeleid. De Bibliotheek biedt toegang tot kennis en ondersteunt bij een leven lang leren. Vanuit haar rol als informatiemakelaar vormt de Bibliotheek een fundamentele bouwsteen voor de samenleving van de 21e eeuw.

In Nederland hebben 4 miljoen mensen onvoldoende digitale basisvaardigheden om zaken rondom hun persoonlijke leven online goed te kunnen regelen. Voor deze doelgroep, en dit zijn zeker niet alleen ouderen, is het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) in het leven geroepen. Het Informatiepunt komt voort uit de sleutelrol die De Bibliotheek heeft gekregen bij drie grote maatschappelijke opgaven (geletterde samenleving, participatie in informatiesamenleving en een leven lang leren). Vanaf juni 2021 is BiblioPlus gestart met de eerste twee Informatiepunten in Cuijk en Boxmeer. In 2022 start in Bibliotheek Gennep een Informatiepunt. In 2023 wil men starten in de overige vestigingen, waaronder Bergen. De doelstelling van Biblioplus is om in 2023 vanuit de zeven Informatiepunten jaarlijks 1.500 vragenstellers verder te helpen. Naast het beantwoorden van de initiële vraag is hierbij ook het achterhalen van de 'vraag achter de vraag' van belang. Dit vraagt dan ook om een Informatiepunt dat professioneel wordt bemenst. De Bibliotheek is geen formele hulpverlener, maar wel een plek waar mensen makkelijk binnen lopen met een praktische informatievraag. Het informatiepunt is dan ook een belangrijk en laagdrempelig signaleringsloket voor mensen met bijvoorbeeld geldzorgen, moeite met lezen en schrijven of een zwak sociaal netwerk.

Maatschappelijk werk jeugd en gezin In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs krijgt de gemeente Bergen middelen van het Rijk. Deze middelen worden ingezet op een viertal interventies. Een interventie is de inzet (een jaar) van een maatschappelijk werker jeugd en gezin (16 uur per week). De eerste geluiden en berichten zijn erg positief. Er wordt met de maatschappelijk werker jeugd en gezin in een behoefte voorzien. Acties, werkbudget aanpak armoedebestrijding Het lopende armoedebestrijdingsplan dateert uit 2016 en is aan actualisatie toe. De acties (onderzoek, communicatie en uitvoering) uit het plan kunnen bekostigd worden uit dit werkbudget. De geraamde kosten bedragen € 15.000. De verruiming van de regeling leidt naar verwachting tot een extra benodigd budget van € 80.000. Totaal aan verwachte kosten verruiming en onderzoek armoedebestrijding 95.000. Bezetting Verduursamen Het programma VerduurSAMEN2030 gaat in 2023 de 2e programmaperiode in. Deze periode betreft de "Grootschalige uitrol". Nu gaan we echt grote stappen maken en geven we onder andere uitvoering aan het gemeentelijk isolatieprogramma als uitwerking op het Nationaal Isolatieprogramma. Daarnaast blijven we werken aan kleinschalige opwek van duurzame energie en het stimuleren van burgerinitiatief.

Om dit met minimaal dezelfde energie en effect te kunnen blijven doen is het nodig om het team aan te vullen met een junior communicatie- en projectmedewerker gedurende de periode van de gewenste uitrol van 2023 t/m 2025. De kosten van het vorenstaande worden geraamd op € 100.000 per jaar. De gewenste uitbreiding nemen we vooralsnog op voor de jaren 2023-2025 waarbij we in 2025 een evaluatie uit zullen voeren. Onderzoek verplaatsing Asseldonk In het coalitieprogramma is het volgende opgenomen: Uitgangspunt is dat elk dorp in onze gemeente beschikt over een goed functionerende multifunctionele accommodatie. Nader onderzoek ten behoeve van Den Asseldonk in Nieuw Bergen wordt uitgevoerd. Hierbij wordt bezien of en op welke wijze verplaatsing gerealiseerd kan worden. Dit biedt mogelijkheden voor woningbouw en past binnen het actief grondbeleid om te voldoen aan de wens en behoefte om bij vrijwel alle kernen mogelijkheden voor nieuwbouw te realiseren. Vorenstaande zal in goede samenhang moeten worden onderzocht en daarvoor zal ook externe expertise nodig zijn. De kosten van een onderzoek worden geraamd op € 25.000. Verhoging fte in kader woningbouwopgave In het coalitieprogramma is het volgende opgenomen: Wij blijven een actief grondbeleid voeren om te voldoen aan de wens en behoefte om eventueel samen met marktpartijen meer woningen te realiseren in onze gemeente.

Bij vrijwel alle kernen zijn er mogelijkheden voor nieuwbouw. Wij stellen een gemeentelijke woonvisie op die uitmondt in bestemmingsplanwijzigingen met woning-bouwvolumes. We zorgen voor voldoende ambtelijke capaciteit om de woningbouwdoelstellingen te halen. Het ophogen van de ambitie betekent op meerdere fronten een opschaling van de capaciteit. De kosten hiervan worden geraamd op € 70.000. De gewenste uitbreiding vooralsnog voor de jaren 2023-2025 in financiële zin op te nemen en in 2025 een evaluatie uit te voeren.

Bijstelling gemeentelijke woonvisie/opstellen huisvestingsverordening. In het coalitieprogramma is het volgende opgenomen: Wij stellen een gemeentelijke woonvisie op die uitmondt in bestemmingsplanwijzigingen met woning bouwvolumes. Daarnaast ontwikkelt (op basis van de nationale Woon- en bouwagenda) de Minister van VRO programma's om meer regie op de volkshuisvesting te pakken. Het gaat om de volgende programmalijnen: Woningbouw • Een thuis voor iedereen (aandachtgroepen) • Betaalbaar wonen • Leefbaarheid en veiligheid • Verduurzaming gebouwde omgeving • Wonen en ouderen • De conclusie die uit de tweede programmalijn (aandachtgroepen) getrokken kan worden is, dat een woonzorgvisie voor meerdere aandachtgroepen en een huisvestingsverordening verplicht worden gesteld. Bijstelling is dan ook noodzakelijk en hier is externe ondersteuning voor nodig. De inschatting is dat hiervoor € 30.000 nodig is. Aanpassing gemeentehuis Voor de noodzakelijke aanpassingen aan het gemeentehuis is extra budget nodig. De plannen worden op dit moment uitgewerkt waarbij het uitgangspunt sober en doelmatig is. Op het moment dat de plannen gereed zijn kan een budget hiervoor worden benoemd. Op dit moment is er voor de aanpassing van het gemeentehuis een bedrag van € 965.000 beschikbaar. Om te voldoen aan de wettelijke vereisten is het noodzakelijk om meer middelen beschikbaar te krijgen.

Visie doorontwikkeling Wellsmeer De maatschappelijke druk om aan te sluiten op of nabij het Energielandgoed Wellsmeer neemt toe. Daarnaast hebben verschillende partijen in het verleden gepolst naar mogelijkheden. Er doen zich kansen voor om ELWM, Tuindorp en omgeving ruimtelijk en economisch te versterken, hier willen we in strategische zin regie op houden en dit vraagt om een visie. De kosten van deze visie worden geraamd op € 120.000.

3Wensenli.st Bedri.fsvoerin•

Omschrijving

Expl.

Expl.

Expl.

Expl.

2023

2024

2025

2026

38.500

38.500

38.500

38.500

30.000

0

0

0

2.500

12.500

2.500

2.500

2.500

Totalen

81.000

41.000

41.000

41.000

Inv. Inc.

Vervanging vrachtauto

260.000

Vervanging veegmachine

175.000

Struct.

38.500

Netwerkmonitoring Siem/SOC Overzetten oud archief naar Djuma

30.000

Factuurherkenning

12.500

Vervanging vrachtauto buitendienst De huidige vrachtauto heeft bouwjaar 2006 en is door de gemeente Bergen aangekocht in 2009. De vrachtauto is toentertijd van de gemeente Gennep gekocht. Gezien de hoge onderhoudskosten is vervanging noodzakelijk. Dekking van deze investering komt ten laste van de algemene reserve.

Vervanging veegmachine De veegmachine is in 2023 aan vervanging toe op grond van Arbo - en financiële overwegingen. De huidige veegmachine is in 2013 aangekocht en wordt ingezet bij het dagelijks reinigen van de wegen en pleinen. Onderzocht is of lease financieel voordeliger is. Dit blijkt niet het geval te zijn. De aanschafwaarde van de veegmachine is €175.000. Dekking van deze investering komt ten laste van de algemene reserve. Netwerkmonitoring Siem/Soc Vanuit de Baseline Informatieveiligheid Overheid zijn we verplicht om ons netwerk te monitoren. Hiermee kunnen we inkomend en uitgaand netwerkverkeer monitoren op onregelmatigheden en dit direct correleren en er (automatisch) actie op ondernemen. We zijn wettelijk verplicht om deze taak uit te voeren. Overzetten oud archief naar het nieuwe zaaksysteem (Djuma) Op dit moment wordt voor de registratie van het nog bestaande analoge archief een applicatie gebruikt die al jaren niet meer voldoet en waarvan de gegevens overgezet moeten worden naar het nieuwe zaaksysteem, zodat we in ieder geval van de analoge stukken nog de juiste dossiers kunnen terug vinden. Factuurherkenning We willen starten met digitale factuurherkenning. Steeds meer documenten komen digitaal binnen. Via de module factuurherkenning kunnen facturen geautomatiseerd ingelezen worden in de financiële administratie.

Dit voorkomt handmatige registratie werkzaamheden waardoor facturen sneller door de organisatie verwerkt kunnen worden. Wensenljst overig

Omschrijving

Inv. Inc.

Landschapsplan deel 2

Expl. Struct.

20.000

Groenblauwe revolutie schoolpleinen

25.000

Subsidiebeleid

pm

Werkbudget vrijetijdseconomie

25.000

Expl.

Expl.

Expl.

2023

2024

2025

4.400

4.400

4.400

4.400

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

2026

Subsidie SPV

200.000

17.333

17.333

17.333

17.333

Grensovergang Siebengewald

50.000

3.000

3.000

3.000

3.000

Ondersteuning raad/cie leden

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

Beestenbende

12.500

12.500

12.500

12.500

12.500

6.600

6.600

6.600

6.600

Natuur inclusieve landbouw in Maasdal

30.000

Verhogen budget ecologisch bermbeheer

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

Verhogen budget planologie

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

Verhogen budget ruimtelijke advies

25.000

25.000

25.000

25.000

Onderzoek (her)ontwikkeling Siebengewald

25.000

5.500

5.500

5.500

5.500

Voorb.krediet groot onderhoud kampbrug

50.000

3.000

3.000

3.000

3.000

Onderhoud/beheer Romaanse Toren

30.000

30.000

ACT Interventieteam

PM

Veiligheidsdagen Bergen Groenonderhoud rotondes

15.000 60.000

15.000 3.600

3.600

15.000 3.600

3.600

0

Herinrichting Heijmanspark Afferden Herinrichting zwembadterrein

0

0

0

175.933

160.933

150.933

20.000

20.000

Totalen

210.933

Landschapsplan deel 2 Het huidige Landschapsplan dateert uit 2013. Hierin staan de groenelementen die bescherming nodig hebben. Op basis van dit landschapsplan wordt geadviseerd een inhoudelijke uitbreiding te realiseren. Eén die gedetailleerder de plekken vormgeeft met bijzondere cultuurhistorie, speciale aandacht voor inrichting van verschillende overgangen tussen dorpen, agrarische gronden en recreatie- en natuurgebieden. Voortbordurend hierop ontbreekt een uitvoeringsplan. Een plan dat zoekgebieden weergeeft voor nieuw groen en plant keuzes. Een praktisch toepasbaar plan dat het beleid tot uitvoering brengt. Gemeente Bergen heeft structureel een bedrag beschikbaar voor herplant/aanplant. Daarnaast is er de beschikking over compensatiemiddelen of andere subsidiemogelijkheden. De zoekgebieden voor groenelementen zijn gebaseerd op: - groene verbindingen - robuuste ecosystemen, - verzachten van de randen rondom het Nationaal Park - kwaliteitsslag dorpsentree en buitengebied - bloemrijke akkerranden - uitwerking van natuur inclusieve landbouw Hiermee geven we uitvoering aan de Omgevingsvisie Bergen 2030. Groenblauwe revolutie schoolpleinen Per jaar wordt er een schoolplein in onze gemeente meegenomen in het project groenblauwe revolutie schoolpleinen. In 2022 is eenmalig budget beschikbaar gesteld om voor een eerste schoolplein mee te doen.

Om elk schoolplein mee te nemen, is voor de komende jaren geld nodig. Is hiermee een voortzetting van de start in 2022. In Waterpanel Noord (Noord en Midden Limburg) is de ambitie vastgesteld om in zes jaar tijd 80% procent van de basisschoolpleinen, dat zijn ongeveer 160 scholen te vergroenen en Waterklaar te maken. Dit is het programma 'GroenBlauwe Revolutie Schoolpleinen'. In onze gemeente hebben we zes scholen op vijf locaties die daarvoor in aanmerking komen en we stellen voor om elk jaar één school op te pakken. In 2022 wordt op één locatie gestart. Het programma ontzorgt de scholen en gemeente gedurende het hele traject en biedt naast de fysieke herinrichting ook klimaatlessen aan. De omvorming van grijs naar groenblauw plein vermindert wateroverlast en hittestress en nodigt uit tot beweging en spel en creëert daarmee een veel gezondere schoolomgeving. Dit heeft een direct, bewezen effect op het welbevinden van leerlingen. De bijdrage van de gemeente geeft een impuls aan de scholen om deze transformatie op te pakken. Het programma biedt intensive begeleiding en een financiële bijdrage. Daarnaast moeten scholen zelf en met bijdragen/subsidies van derden voor aanvullende financiering zorgen.

Het programma 'GroenBlauwe Revolutie Schoolpleinen' geeft invulling aan de ambities vastgelegd in het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie om Nederland waterrobuust en klimaatbestendig in te richten. Dit programma draagt bij aan realisatie en aan bewustwording op alle thema's van klimaatverandering: wateroverlast, droogte, hitte, waterkwaliteit en biodiversiteit en aan een gezonde en veilige speel/leeromgeving. Het programma levert ook een belangrijke bijdrage aan de realisatie van de ambities uit de `Omgevingsvisie Bergen 2030'. o.a. meest toekomstbestendige gemeente, gezonde leefomgeving, waterbeheer op maat, natuurwaarden en biodiversiteit versterken, leefklimaat in de dorpen.

Subsidiebeleid Momenteel zijn we bezig met de evaluatie van het huidige subsidiebeleid. Hierin worden de kaders van uw raad, trends en ontwikkelingen meegenomen. Vooralsnog is nog niet duidelijk wat de financiële effecten hiervan zijn, daarom is een p.m. raming opgenomen. Werkbudget vrijetijdseconomie De gemeenteraad heeft in september 2021 het Actieprogramma Vrijetijdseconomie vastgesteld. Samen met de sector wordt in werkgroepen gewerkt aan het uitwerken van projectideeën passend binnen het programma vrijetijdseconomie. De verwachting is dat voor een deel van deze projecten gemeentelijke cofinanciering noodzakelijk is. Voorgesteld wordt om hiervoor € 25.000 te ramen, zodat de projecten die nu worden uitgewerkt opgepakt kunnen worden. Daar waar dat opportuun is wordt van ondernemers ook verwacht dat men een bijdrage levert. Subsidie SPV Er kan 50% kostendekkende subsidie worden aangevraagd voor het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) om infrastructurele plannen door te voeren, bijvoorbeeld het invoeren van 60km/uur in het buitengebied, het verkeersveilig maken van kruispunten en het fietsvriendelijk inrichten van de weg. Voor deze subsidie kunnen we als gemeente Bergen een maximum bedrag van €200.000,00 aanvragen vanuit de regio om aan de SPV te besteden. De overige 50% van het bedrag dient de gemeente zelf bij te dragen.

Grensovergang Siebengewald Voor het inrichten van een fiets- en voetgangersvriendelijke en verkeersveilige grensovergang naar Duitsland aan de Gochsedijk wordt voor dit plan wordt met de gemeente Goch, Kreis Kleve en de Strassen NRW samengewerkt. Ondersteuning raad/cie. leden Gewenst is een budget van € 10.000 voor de ondersteuning van raads- en commissieleden. Er is sprake van een extra raadsfractie, dus extra commissieleden, waardoor er meer vraag is naar ondersteuning. Beestenbende De Beestenbende is een organisatie die een project aanbiedt voor lagere school kinderen gericht op de leefomgeving waarbij de kinderen zich inzetten voor een betere wereld. De Beestenbende zet zich in voor mens, dier en milieu. Kinderen kunnen zich gratis aanmelden bij de Bestenbende en gedurende het jaar gaan zij allerlei leuke activiteiten ondernemen op het vlak van duurzaamheid, milieu en educatie. Eén van de onderdelen van de Beestenbende is ook het opruimen van zwerfvuil in kleine groepjes onder leiding van een volwassen begeleider. Als beloning hebben de kinderen jaarlijks een grote Beestenbendedag in een dierentuin. Gedurende het jaar zullen er ook activiteiten plaatsvinden gericht op duurzaamheid, energiebesparing etc..

De Beestenbende richt zich op het bewust maken van het gedrag van de jonge jeugd die daarmee weer invloed kan hebben op het gedrag van hun ouders en familieleden voor nu en in de toekomst. De pilot is zeer succesvol, er zijn tot nu toe ongeveer 100 aanmeldingen en nog niet alle scholen zijn bezocht. Gezien het succes van het project wordt voorgesteld om dit structureel te maken. Natuur inclusieve landbouw in Maasdal Er wordt op dit moment een pilot/studie uitgevoerd door de HAS naar natuur inclusieve landbouw in het Maasdal met als vraagstelling: Hoe kunnen we renderende voedselproductie met respect voor landschappelijke omgeving met haar biodiversiteit laten plaatsvinden, en een duurzaam financieel, sociaal, cultureel en natuurlijk rendement genereren?

De projectaanpak bestaat uit 3 fases met steeds een go/no go moment. Per fase bedragen de kosten ongeveer € 10.000. Verhogen budget ecologisch bermbeheer Een deel van het ecologisch bermbeheer is uitbesteed. Uit de aanbesteding is gebleken dat de kosten hoger zijn dan begroot. De kostenverhoging zit met name in de duurdere brandstofprijzen en machineprijzen. Verhogen budget planologie Jaarlijks wordt er door de gemeenteraad een budget beschikbaar gesteld voor planologie. Dit betreft een bedrag van € 20.000. Van het budget planologie worden onder meer de volgende kosten betaald: Juridische adviezen die we als gemeente in het kader van een bestemmingsplanprocedure inwinnen. Kosten opstellen bestemmingsplannen waarvoor wij zelf opdracht geven. Inwinnen advies (verplicht) n.a.v. verzoeken om vergoeding van planschade In het coalitieprogramma is een hogere woningbouwambitie opgenomen. Dat heeft ook invloed op de bovenstaande werkzaamheden. Het voorstel is het bedrag te verhogen met € 10.000. Verhogen budget ruimtelijke advies Wij blijven een actief grondbeleid voeren om te voldoen aan de wens en behoefte om eventueel samen met marktpartijen meer woningen te realiseren in onze gemeente. Bij vrijwel alle kernen zijn er mogelijkheden voor nieuwbouw. Wij stellen een gemeentelijke woonvisie op die uitmondt in bestemmingsplanwijzigingen met woningbouwvolumes.

We zorgen voor voldoende ambtelijke capaciteit om de woningbouw-doelstellingen te halen. Dat betekent een toename van het aantal gemeentelijke plannen, maar ook particuliere plannen. Voor de afweging en goede ruimtelijke inpassing is advies van externen nodig, bijv. op gebied van stedenbouw, juridisch voor contracten, en milieutechnisch.. Het huidig budget van € 50.000 zal dan ontoereikend zijn. Een verhoging met € 25.000 is wenselijk. De gewenste uitbreiding vooralsnog voor de jaren 2023-2025 op te nemen en in 2025 een evaluatie uit te voeren. Onderzoek (her)ontwikkeling Siebengewald De gymzaal in Siebengewald is verouderd en er is besloten om het dorp mee te laten denken over de toekomst hiervan. Het meest wenselijke scenario is om de huidige gymzaal en school te slopen en een nieuwe school en adequate gymnastiekfaciliteit te realiseren bij het MFC en het sportpark. Dan is er sprake van een maatschappelijk hart in Siebengewald waar alle faciliteiten samenkomen. Daarnaast denken de sportverenigingen van Siebengewald, Afferden en Bergen na over een fusie. Dit biedt mogelijkheden voor woningbouw en past binnen het actief grondbeleid om te voldoen aan de wens en behoefte om bij vrijwel alle kernen mogelijkheden voor nieuwbouw te realiseren. E.e.a. zal in goede samenhang moeten worden onderzocht en daarvoor zal ook externe expertise nodig zijn.

De kosten van een onderzoek wordt geraamd op € 25.000. Voorbereidingskrediet groot onderhoud kampbruq Periodiek worden de kunstwerken binnen onze gemeente geïnspecteerd. Uit deze inspectie en een nader onderzoek is gebleken dat de Kampbrug te Well groot onderhoud behoeft.

Deze onderhoudswerkzaamheden dienen uiterlijk in 2024 te worden uitgevoerd. Daar nog niet exact duidelijk is wat de werkzaamheden precies behelzen wordt voor de begroting van 2023 gevraagd om een voorbereidingskrediet van € 50.000 om de exacte werkzaamheden en kosten te kunnen bepalen. Vervolgens wordt op basis van deze voorbereiding, in de begroting van 2024 het definitieve uitvoeringskrediet aangevraagd. Onderhoud/beheer Romaanse Toren De Limburgse Monumentenwacht heeft al een aantal jaren op een rij gesignaleerd dat er veel achterstallig onderhoud is aan de toren. Dit is door ons onderkend. Er dient onderhoud en restauratie plaats te vinden. In het verleden is al € 30.000 hiervoor gereserveerd. ACT Interventieteam In 2021 is in de kop van Noord-Limburg gestart met het ACT! Dit wordt grotendeels gefinancierd vanuit de Regiodeal. De regiodeal loopt in 2024 af. Gezien de resultaten die het ACT! boekt is het wenselijk dit te continueren. Veiligheidsdagen Bergen In 2022 zijn de Veiligheidsdagen voor het eerst georganiseerd. Inwoners hebben kennis kunnen maken met de veiligheidspartners. Om inwoners te blijven informeren en de scholen te blijven betrekken bij dit onderwerp is het wenselijk de Veiligheidsdagen eens per twee jaar te organiseren. Groenonderhoud rotondes De N271 is belangrijkste ontsluitingsweg van en naar onze gemeente.

De beplanting van de aanwezige rotondes heeft een kwaliteitsimpuls nodig om te zorgen voor een betere uitstraling. Herinrichting Heijmanspark Afferden In de begroting van 2022 is een budget opgenomen van € 250.000 voor de herinrichting van het Heijmanspark te Afferden. Met dit budget is het voorbereidings- en participatie proces gestart om te komen tot een ontwerp voor de herinrichting van het Heijmanspark. Op basis van een uitgebreid participatie proces met diverse stakeholders zijn de eisen en wensen vanuit de stakeholders opgehaald en vertaald naar een ontwerp. Momenteel vindt uitwerking plaats van het ontwerp en daarmee gemoeide kosten. De kostenstijging van de afgelopen jaren zetten druk op het eerder beschikbare gestelde budget. Over de voortgang wordt u op de hoogte gehouden. Herinrichting zwembadterrein Het zwembadterrein wordt binnenkort gebruikt voor de noodopvang van asielzoekers. Na afloop willen we het terrein opnieuw inrichten en de landschappelijke kwaliteit terugbrengen die het voorheen had. We vragen nu een budget van € 20.000 voor het maken van een inrichtingsplan. Hierbij kijken we tegelijk naar mogelijkheden van het aangrenzende perceel voor het plaatsen van tiny houses. Na afronding van de planvorming zullen wij u verder informeren.

Communicatie Na vaststelling van deze begroting publiceren we deze op de website van onze gemeente en sturen we het besluit aan de provinciale toezichthouder.

Juridische aspecten n.v.t.

Financiën / fiscale gevolgen Bij de financiële positie is aangegeven hoe ons begrotingssaldo zich ontwikkelt vóór het verwerken van de nieuwe beleidswensen. In onderstaande tabel hebben we de financiële effecten van de beleidswensen verwerkt.

Actueel financieel meerjarenperspectief Actueel saldo Begroting 2023 - 2026

2023

2024

2025

2026

1.128.496

2.180.341

2.905.343

523.277

326.105

Beleidswensen in deze begroting Wensenlijst coalitieprogramma

753.605

596.105

596.105

Wensenlijst bedrijfswering

81.000

41.000

41.000

41.000

Wensenlijst merig

210.933

175.933

160.933

150.933

Actueel saldo inclusief beleidswensen

82.958

1.367.303

2.107.305

5.239

De positieve saldi in 2024 en 2025 willen wij inzetten om onze financiële positie verder te versterken om in minder rooskleurige financiële tijden voldoende buffer te hebben. Dit doen we door deze saldi bij de vaststelling van de betreffende jaarrekening toe te voegen aan de algemene reserve. Uiteraard dient hierover t.z.t. afzonderlijke besluitvorming plaats te vinden.

Voorstel Wij gaan ervan uit dat wij een begroting hebben opgesteld die recht doet aan de wensen van uw raad. Deze begroting is ingedeeld in drie delen: • Deel 1: algemeen deel met vermelding uitgangspunten begroting. • Deel 2: toelichting op de programma's. • Deel 3: toelichting op de paragrafen. • Bijlagen: de financiële begroting en de bijlagen. Wij stellen u voor: A) B) C) D) E)

De begroting voor het begrotingsjaar 2023 vast te stellen. In te stemmen met de beleidswensen die in de aanbiedingsbrief zijn opgenomen. Investeringskredieten beschikbaar te stellen van € 1.077.000 (zie bijlage 8) Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2024-2026 Het college opdragen om deze begroting uit te voeren.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans Secretaris

M.H.E. Pelzer Bu rgemeeste

gemeente

Besluit van de gemeenteraad

..iat.

BERGEN L r rr,

Onderwerp Programmabegroting 2023 - 2026

De raad van de gemeente Bergen, Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 4 oktober 2022

Besluit A) De begroting voor het begrotingsjaar 2023 vast te stellen. B) In te stemmen met de beleidswensen die in de aanbiedingsbrief zijn opgenomen. C) Investeringskredieten beschikbaar te stellen van €1.077.000 (zie bijlage 8). D) Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2024-2026. E) Het college opdragen om deze begroting uit te voeren.

ergen (L), 8 november 2022

I.C. va De grif

elzer De voorzitter

Pagina 1 van 1