Bijlage 2. Memo tussentijdse evaluatie februari 2025 fase 4

Memo Risicobeheersing Energielandgoed Wells Meer Tussentijdse evaluatie risicodossier ontwikkelfase (fase 4)

Datum: 3 februari 2025 Inleiding De ontwikkeling van Energielandgoed Wells Meer is opgesplitst in zeven deelfases. In elke fase kunnen risico’s optreden. Om de risico’s te beheersen worden beheersmaatregelen opgesteld. Fasering

Studiefase

Fase 0: Voorverkenning Fase 1: Verkenning Fase 2: Ontwerpfase Fase 3: Planfase

Ontwikkelfase

Fase 4: Ontwikkelfase Fase 5: Bouwfase Fase 6: Beheeren exploitatiefase

Doel Haalbaarheidsverkenning t.b.v. politieke GO en publieke bekendmaking Verkenning concept Energielandschap en planologische verankering in structuurvisie (incl. ontwerpende MER) Interactieve planvorming (afweging modellen) en borging voorkeur in Masterplan (ruimtelijk ontwerp) en Businessplan (exploitatie), incl. afwegende MER Planologische borging Masterplan in bestemmingsplan en vergunning(en) Voorbereiding infrastructuur en tendering van energieprojecten Publieke ontwikkeling hoofdinfrastructuur en private ontwikkeling energieprojecten Productie van duurzame energie

Voor fase 4 (ontwikkelfase) is voorafgaand aan de fase een risicodossier opgesteld. Per risico zijn beheersmaatregelen opgesteld en is een actiehouder aangewezen. Risicomanagement is een cyclisch proces. Eén van de stappen in de cyclus is evaluatie. Voor effectief risicomanagement dient op regelmatige basis te worden gekeken of de beheersmaatregelen zijn uitgevoerd en of de maatregelen het gewenste effect hebben gehad. De laatste tussentijdse evaluatie van fase 4 heeft op 9 juni 2023 plaatsgevonden. De uitspraak van de Raad van State in de beroepsprocedure op 24 december 2024 gaf aanleiding om het risicodossier opnieuw tussentijds te evalueren, waarmee er een goede basis ligt voor de komende periode. Per risico is vastgesteld of het risico nog relevant is en of de beschrijving nog klopt. In voorliggende memo zijn per risico de wijzigingen met de daarbij belangrijkste overwegingen benoemd. Conclusie In fase 4 is een deel van de beheersmaatregelen uitgevoerd, waardoor alle risico’s waar wij als gemeente zelf invloed op hebben tot nu toe zijn beheerst of weggenomen. De risico’s waar we geen directe invloed op hebben, worden zoveel als mogelijk gemitigeerd door middel van het in dialoog te blijven met de betrokken partijen. Inmiddels voorzien we wel dat er gevolgen in de planning zullen optreden. Dit heeft te maken met de aanpassing in de planning van TenneT en Enexis m.b.t.

de aanleg van de kabel Venray-Wells Meer en het hoogspanningsstation Wells Meer. Een gevolg hiervan is dat de bestaande SDE beschikkingen niet benut kunnen worden en dat het ontwikkelbudget mogelijk niet toereikend zal zijn. Enkele risico’s zijn niet meer van toepassing voor fase 4, deze zijn komen te vervallen. Op basis van de beschikbare informatie leidt de actualisatie van het risicodossier op dit moment niet tot wijzigingen in de businesscase van het project.

(actualiseren) Risicoanalyse

Formuleren beheersmaatregelen

Evaluatie

Uitvoeren beheersmaatregelen

Risico 1: Geen tijdige fysieke netaansluiting Risico is aangevuld met: en daarmee beschikbaarheid van netcapaciteit Gevolg verwijderd: Effect op mogelijkheid om financiering aan te trekken. Gevolg aangevuld: Politiek risico neemt toe omdat er gaande de tijd andere inzichten komen over duurzame energie opwek in de regio. - Beheersmaatregel 1 aangevuld: Streven naar zo concreet en bindend mogelijke afspraken met TenneT en Enexis (…). - Beheersmaatregel 4 verwijderd: Technische mogelijkheden m.b.t. efficient gebruik van beschikbare netcapaciteit onderzoeken. Dit is geen mitigant (meer) voor dit risico, aangezien er in één keer voldoende netcapaciteit beschikbaar zal zijn. - Beheersmaatregel 5 aangevuld: 5. Bij planning van een nieuwe SDE aanvraag, afstemming met TenneT/Enexis over de planning en het toepassen van voldoende ruime marge tussen afronding kabel en einde van SDE realisatietermijn, o.a. met oog op financiering. - Beheersmaatregel 6 is aangevuld: Gemeenteraad wordt regelmatig geïnformeerd over de voortgang van de ontwikkelfase en de ontwikkeling van de risico’s (…). Beheersmaatregel 7 toegevoegd: Project elke vier jaar borgen op pMIEK-lijst. Het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat heeft als doel om hier keuzes in te maken en te selecteren welke projecten op regionaal schaalniveau van groot maatschappelijk belang zijn.

Door de ontsluiting van het Energielandgoed op deze lijst te hebben staan, hebben de Provincie en de netbeheerders een inspanningsverplichting dit project tijdig te realiseren. Risico 2 nieuw toegevoegd: Netaansluiting wordt bij herijking van pMIEK 2.0 van de lijst gehaald. De kans van optreden wordt klein geschat, maar als het optreedt, kan dit grote gevolgen hebben in tijd en dus in geld. In april 2025 wordt de pMIEK 2.0 vastgesteld, zoals het er nu naar uit ziet, staat de ontsluiting van het Energielandgoed op de nieuwe lijst. Risico 3:Geen/onvoldoende transportcapaciteit Beheersmaatregel 1 aangevuld: ELWM staat op de transportclaimlijst, daarmee heeft ze een goede uitgangspositie om in aanmerking te komen voor transportcapaciteit die beschikbaar komt. Door vertraging in de planning is de hoogspanningsverbinding tussen Bergen en Venray naar verwachting omstreeks 2030 gereed (op basis van de huidige planning). Het is de verwachting dat er op dat moment voldoende netcapaciteit voor teruglevering beschikbaar is voor het hele project.

-

-

Beheersmaatregel 4 toegevoegd: Afwachten nieuwe Energiewet (b.v. meer mogelijkheden voor netbeheerders tot beschikbaar kunnen stellen van gereserveerde, niet gebruikte transportcapaciteit). De nieuwe Energiewet vervangt de oude Gaswet en Elektriciteitswet en gaat naar verwachting medio 2025 in (ingangsdatum is nog niet bevestigd). Beheersmaatregel 5 toegevoegd: 5. Bij planning van een nieuwe SDE aanvraag, afstemming met TenneT/Enexis over de planning en het toepassen van voldoende ruime marge tussen afronding kabel en einde van SDE realisatietermijn, o.a. met oog op financiering.

Oud Risico 4 verwijderd: Pachter verlaat de gronden te laat Dit risico is niet meer reëel, de zitting met betrekking tot het onteigeningsproces heeft plaatsgevonden op 10 december 2024. Zodra het bestemmingsplan onherroepelijk is, zal de rechter uitspraak doen. Oud risico 3, is nu risico 4: Geen of te laat SDE-subsidie of niet conformerend aan uitgangspunten businesscase Oorzaak 4 toegevoegd: Beschikbaarheid van SDE komt te vervallen Beheersmaatregel 9 toegevoegd: Het is redelijk aan te nemen dat als de SDE komt te vervallen of vervangen wordt door een andere subsidieregeling, de markt kennelijk voldoende zekerheid biedt om projecten gefinancierd en gerealiseerd te krijgen zonder toepassing van subsidie. Verband houdende met bovenstaande beheersmaatregel is de kans van optreden van 4 naar 3 gezet. Oud Risico 5 is verwijderd: Showcase kan niet/niet tijdig gerealiseerd worden Zoals in de raadsinformatiebrief van oktober 2023 gemeld, is er geen overeenstemming bereikt met een van de pachters over beschikbaar komen van netcapaciteit op het bestaande stroomnet. Tevens loopt de onteigeningsprocedure van de grond nog. De ontwikkeling/realisatie van de showcase zal dus gelijk oplopen met de ontwikkeling/realisatie van het algehele project. RVO is hiervan op de hoogte gebracht i.v.m. de reeds beschikte SDE++ subsidie.

Risico 5: Raad van State acht beroep tegen bestemmingsplan en vergunningen gegrond Kans van optreden is aangepast naar 1. Raad van State heeft op 24 december 2024 uitspraak gedaan in de bestemmingsplanprocedure en de vergunningen. De Afdeling heeft twee gebreken in (de onderbouwing van) het bestemmingsplan geconstateerd en daarvoor een herstelopdracht gegeven. Deze betreffen een nadere motivering van de eigen geluidnorm voor de windturbines, en een landschappelijke inpassing van een van de appelanten. De herstelopdrachten kunnen eenvoudig worden uitgevoerd. Dus de kans dat het beroep tegen het bestemmingsplan en vergunningen gegrond wordt geacht, is zeer klein geworden. Gevolgklasse in geld en imago is op 5 gezet: immers komt er geen project en geïnvesteerde middelen worden dus niet terugverdiend. Beheersmaatregel 4: Herstelbesluiten zijn genomen, is aangepast naar Minimale aanpassingen nodig op bestemmingsplan/vergunning wind. Risico 6: Planning van definitieve uitspraak duurt lang Kans van optreden stond op 5, dit is nu verlaagd naar 3 aangezien we de uitspraak op 24 december 2024 hebben ontvangen. De herstelbesluiten zullen binnen de gegeven hersteltermijn van 20 weken op22 april 2025 aan de raad worden voorgelegd. De Afdeling zal naar verwachting op (relatief) korte termijn zonder zitting einduitspraak doen.

Klasse gevolgen in geld is op 2 gezet, immers vertraging leidt tot meer kosten. Beheersmaatregel 3 toegevoegd: Initiële uitspraak heeft plaatsgevonden, daarmee zou definitieve uitspraak niet lang moeten duren. Risico 8: Marktrisico’s m.b.t. rente, stroomprijzen, prijzen van materialen en diensten Oorzaak 2 toegevoegd: Door technische ontwikkelingen in de markt sluiten vergunningen niet meer goed aan bij technische specificaties (bijv. doordat panelen groter worden). Beheersmaatregelen 6 en 7 zijn toegevoegd: 6. Naar de toekomst toe wordt verwacht dat net beter in balans komt en de propositie van zon beter past in de markt, wat leidt tot gunstigere prijscondities dan op dit moment (lage, steeds vaker negatieve prijzen). 7. Verdeling algemene kosten uitwerken over de verschillende vormen van opwek (de wind-businesscase is ruimer dan de zon-businesscase). Als de businesscase van zon wat meer ruimte nodig heeft, zou ervoor gekozen kunnen worden om een groter deel van de kosten voor de infrastructuur en natuur op het windproject te laten rusten.

Risico 10: Budget voor ontwikkeling volstaat niet, omdat ontwikkelfase langer duurt/uitgebreider is dan verwacht Beheersmaatregel 5 is vervallen: Nauw contact met Enexis over aanbetalingen m.b.t. aanleg netaansluiting. Beheersmaatregel 8 is toegevoegd: Ambtelijke kosten zo veel mogelijk buiten het project houden. Bijvoorbeeld door de beschikte CDOKE subsidie daarvoor in te zetten. Risico 11: Ambitie dubbel ruimtegebruik leidt tot onvoldoende opbrengst (in geld en energie) Beheersmaatregel 2 is vervallen: Uitwerken ideeën uit samenwerking met Brightlands Campus. Dit onderzoek is eind 2023 afgerond. Beheersmaatregel 4 nieuw toegevoegd: Trends in de markt leiden meer en meer naar oplossingen voor dubbel ruimtegebruik. Beheersmaatregel 5 is toegevoegd: Natuurinclusieve projecten krijgen ook extra waardering in de vorm van hogere SDE subsidie Risico 12: Technische ontwikkelingen en kansen passen niet binnen het bestemmingsplan, vergunningen en MER Gevolgklasse geld is van 2 naar 3 gezet: vanwege het effect van het aanpassen van de vergunningen. Beheersmaatregel 1 is aangevuld: Monitoren ontwikkelingen middels consultatie van marktpartijen; ruim voordat aanbesteding plaatsvindt, evaluatie van vergunningspecificaties versus marktomstandigheden inplannen en waar nodig aanpassingsprocedures m.b.t. de vergunningen uitvoeren.

Risico 13: Projectstructuur/participatiestructuur sluit niet aan op wat de financiers wensen Gevolgklasse geld is van 2 naar 5 gezet vanwege het grote financiële effect van het niet beschikbaar komen van financiering. Ook de gevolgklasse in imago is naar 5 gezet, omdat het project niet op de beoogde manier doorgang vindt. Risico 15: Buurgemeenten vertalen de intentie om mee te investeren niet in commitment Oorzaak 3 is aangepast. Looptijd intentieovereenkomst verstrijkt (2024) In het eerste kwartaal van 2024 hebben de regiogemeenten de intentieverklaringen om deel te nemen in het Energielandgoed verlengd met 4 jaar, dus het jaartal is aangepast naar 2028. Dit is ook aangepast in beheersmaatregel 5. De gevolgklasse in imago is op 4 gezet, aangezien het gevolg voor het imago van het project groot is als de buurgemeenten niet meedoen. Risico 16 nieuw toegevoegd: Stikstofproblematiek De regelgeving rondom stikstofuitstoot is voortdurend in ontwikkeling en nog niet volledig uitgekristalliseerd. Dit leidt tot onzekerheid in vergunningstrajecten en mogelijke aanvullende eisen vanuit wet- en regelgeving. Vergunningaanvragen kunnen hierdoor langer duren dan gepland. Langere doorlooptijden en extra vereisten voor compensatiemaatregelen kunnen leiden tot hogere kosten voor het project. De Provincie Limburg is het bevoegd gezag voor een natuurvergunning.

Voor de aanleg van de kabel en het station vindt regelmatig overleg plaats over stikstof tussen de gemeente Bergen, TenneT, Enexis, de gemeente Venray en de Provincie Limburg. Er wordt overwogen om voor zowel het Energielandgoed als de totale ontsluiting één natuurvergunning aan te vragen. Verder kan dit risico beheerst worden door zorgvuldig onderzoek uit te voeren naar stikstofuitstoot en compensatie en door bevindingen te laten controleren door een extern bureau gespecialiseerd in stikstofproblematiek. Een doorkijk naar de volgende fase: er zullen risico’s met betrekking tot prijsontwikkeling, planning en ontwikkelbudget blijven bestaan. Hierop dient tijdig voorgesorteerd te worden.