Bijlage 2 b Memo tussentijdse evaluatie risicodossier

Memo Risicobeheersing Energielandgoed Wells Meer Tussentijdse evaluatie risicodossier ontwikkelfase (fase 4)

Datum: 9 juni 2023 Inleiding De ontwikkeling van Energielandgoed Wells Meer is opgesplitst in zeven deelfases. In elke fase kunnen risico’s optreden. Om de risico’s te beheersen worden beheersmaatregelen opgesteld. Fasering

Studiefase

Fase 0: Voorverkenning Fase 1: Verkenning Fase 2: Ontwerpfase Fase 3: Planfase

Ontwikkelfase

Fase 4: Ontwikkelfase Fase 5: Bouwfase Fase 6: Beheeren exploitatiefase

Doel Haalbaarheidsverkenning t.b.v. politieke GO en publieke bekendmaking Verkenning concept Energielandschap en planologische verankering in structuurvisie (incl. ontwerpende MER) Interactieve planvorming (afweging modellen) en borging voorkeur in Masterplan (ruimtelijk ontwerp) en Businessplan (exploitatie), incl. afwegende MER Planologische borging Masterplan in bestemmingsplan en vergunning(en) Voorbereiding infrastructuur en tendering van energieprojecten Publieke ontwikkeling hoofdinfrastructuur en private ontwikkeling energieprojecten Productie van duurzame energie

Voor fase 4 (ontwikkelfase) is voorafgaand aan de fase een risicodossier opgesteld. Per risico zijn beheersmaatregelen opgesteld en is een actiehouder aangewezen. Risicomanagement is een cyclisch proces. Eén van de stappen in de cyclus is evaluatie. Voor effectief risicomanagement dient op regelmatige basis te worden gekeken of de beheersmaatregelen zijn uitgevoerd en of de maatregelen het gewenste effect hebben gehad. Vanwege de lengte van de ontwikkelfase is op 9 juni 2023 een tussentijdse evaluatie uitgevoerd, zodat er een goede basis ligt voor de komende periode. Per risico is vastgesteld of het risico nog relevant is en of de beschrijving nog klopt. De rekenkamer heeft advies uitgebracht over het risicodossier. Zij adviseerde onder andere om de risico’s in het risicodossier te kwantificeren en gebruik te maken van een erkend risicomanagement systeem (bijvoorbeeld RISMAN). Dit is doorgezet in fase 4. In voorliggende memo zijn per risico de belangrijkste overwegingen benoemd. Conclusie In fase 4 is een deel van de beheersmaatregelen uitgevoerd, waardoor alle risico’s waar wij zelf invloed op hebben tot nu toe zijn beheerst of weggenomen. De risico’s waar we geen directe invloed op hebben, worden gemitigeerd door middel van het in dialoog te blijven met de betrokken partijen. Er zijn nog geen gevolgen opgetreden van beschreven risico’s.

Enkele risico’s zijn niet meer van toepassing voor fase 4, deze zijn vervallen of op een aandachtspuntenlijst voor de projectgroep geplaatst.

(actualiseren) Risicoanalyse

Formuleren beheersmaatregelen

Evaluatie

Uitvoeren beheersmaatregelen

Risico: Geen tijdige volledige netaansluiting. Dit risico is opgesplitst in: Geen tijdige fysieke netaansluiting Geen/onvoldoende transportcapaciteit Het verkrijgen van een aansluiting is zeker, Enexis en TenneT hebben investeringsbeslissingen genomen, en hebben een wettelijke aansluitplicht. We hebben het bestaande risico gesplitst in i) een risico m.b.t. het tijdig gereed komen van de hoogspanningsverbinding Venray-Bergen en het onderstation in Bergen, en ii) beschikbaar komen met transportcapaciteit voor teruglevering. 1. Tijdig gereed komen van de hoogspanningsverbinding Venray- Bergen en het onderstation. De ruimtelijke procedures moeten tijdig doorlopen worden. Daarbij is er een afhankelijkheid van andere gemeenten en de provincie (er is nog geen keuze voor de procedure gemaakt). We moeten onze invloed aanwenden zodat TenneT en Enexis kiezen voor de meest opportune procedure. Risico 1 is met name een risico in tijd, het gevolg voor het imago is van 3 naar 4 verhoogd. 2. Beschikbaar komen van voldoende transportcapaciteit Het volledig beschikbaar komen van benodigde transportcapaciteit is afhankelijk van verzwaringen hogerop in het net. Door het nemen van de beheersmaatregel verlenen van opdracht aan Enexis voor realiseren van een 0-kW aansluiting, is het ELWM op de transportclaimlijst geplaatst.

Hiermee is de kans op toekenning van de initiële 40 MVA bij gereed komen van de hoogspanningsverbinding en het onderstation groter dan twee jaar geleden. Ook hier ligt een onzekerheid in m.b.t. planning. De kans van optreden is middelgroot, maar het gevolg in tijd en geld is wel groot. Risico: Geen of te laat SDE-subsidie of niet conformerend aan uitgangspunten businesscase. In het najaar van 2021 is SDE subsidie voor de showcase aangevraagd, dit is toegekend. Dit onderdeel van het risico kan verwijderd worden. Voor het eerste grote deel zon en het deel wind ontstaat recent de mogelijkheid om in 2023 SDE aan te vragen, omdat Enexis heeft aangegeven een transportindicatie af te kunnen geven.

Risico Pachter verlaat gronden te laat. Er is een Koninklijk Besluit genomen tot onteigening. Het onteigeningsproces bij de rechter kan in principe gestart worden. Als het bestemmingsplan onherroepelijk is, kan een uitspraak van de rechter terzake het onteigeningsproces zijn beslag krijgen. Tevens kan er nog onderhandeling plaatsvinden. Voor de realisatie van de eerste 40 MW is voldoende eigen grond beschikbaar. De kans van optreden is verlaagd van 4 naar 2, vanwege het Koninklijk Besluit, het gevolg in geld is verhoogd van 2 naar 4. Risico Pachter verleent geen medewerking aan benodigde gebruik van netaansluiting. Dit risico is vervangen door Showcase kan niet/niet tijdig gerealiseerd worden waarbij het geen medewerking verlenen van de pachter de oorzaak is. Een andere oorzaak is dat de tot nu toe onderzochte standalone opties (waterstof/batterijopslag) voor nu niet haalbaar lijken. Dit blijven we monitoren. De kans dat de showcase niet (tijdig) gerealiseerd kan worden is groot, maar voor het geld, tijd en imago heeft het minder impact. Risico: Er wordt bezwaar/ beroep ingesteld tegen bestemmingsplan en vergunningen, en Raad van State acht beroep gegrond. Dit risico is aangepast naar Raad van State acht beroep tegen bestemmingsplan en vergunningen gegrond aangezien het een feit is dat er beroep is ingesteld tegen het bestemmingsplan en de vergunningen.

Naar aanleiding van dit risico, zien we een extra risico: Risico: Planning van zitting in beroepsprocedure door Raad van State duurt lang. Dit risico kunnen we mitigeren door regelmatig (via de advocaat) contact te houden met RvS en eventueel afspraken te maken. Risico: Aanbestedingen sluiten niet op elkaar aan en zijn inefficiënt Het is zaak dat we blijven kijken naar de ontwikkelingen in de markt. Organisatorisch moet het zo ingericht worden dan gemeente Bergen leidend blijft, zodat wat er wordt gerealiseerd ook past binnen de condities die er zijn vastgesteld in de vergunning, maar eigenlijk spreekt dit voor zich. Risico: Marktrisico's, m.b.t. rente, stroomprijzen en prijzen van materialen en diensten Dit is een actueel risico. Het gevolg is toegevoegd: Doordat de prijs naar boven ontwikkelt, wordt omvang van eigen vermogen groter en dus het deel dat aan participanten wordt gevraagd om in te brengen. Dit hoeft niet ten nadele van de businesscase te zijn, maar een groter deel vragen van participanten kan minder opportuun worden omdat het volume te groot is. Een mitigerende maatregel is om alternatieve manieren te zoeken waarin participanten kunnen financieren, te verkennen of andere gemeenten willen deelnemen (dit laatste is een politieke keuze), en te verkennen of er andere investeerders zijn.

Ook is als mitigant toegevoegd dat stroomprijsverwachtingen hoger zijn en dat partijen in de markt bereid zijn langjarig stroom af te nemen tegen een prijs hoger dan het SDE basisbedrag. Risico: Onvoldoende interesse in aanbesteding van projecten. Geen wijzigingen aangebracht in dit risico. Risico: Budget voor ontwikkeling volstaat niet, omdat ontwikkelfase langer duurt/uitgebreider is dan verwacht. Bij dit risico zijn de volgende beheersmaatregelen toegevoegd: - Nagaan welke gemaakte kosten i.v.m. de grondaankoop ten laste van de gemeente komen - Mogelijkheden voor subsidie in de gaten houden - Samenwerken met partijen die bereid zijn te delen in de planontwikkelingskosten. Het gevolg in imago is verhoogd van 2 naar 4. Risico: Ambitie dubbel ruimtegebruik leidt tot onvoldoende opbrengst (in geld en energie) Dit risico blijft aanwezig. Door nieuwe inzichten lijkt de kans van optreden minder aanwezig. In de aanvraag van de vergunning is flexibiliteit ingebouwd, dit is als beheersmaatregel toegevoegd. Voor de volgende fase nemen we het aandachtspunt van stikstof vs. dubbel ruimtegebruik mee. Risico: Technische ontwikkelingen en kansen passen niet binnen het bestemmingsplan, vergunningen en MER. De mogelijkheid tot het aanvragen van een gewijzigde vergunning is als beheersmaatregel toegevoegd. Risico: Projectstructuur sluit niet aan op wat de financiers wensen.

Bij dit risico is ook het risico opgenomen dat de participatiestructuur niet aansluit op wat de financiers wensen. De beheersmaatregel contact houden met financier, periodieke afspraken maken zodat op tijd afstemming kan plaatsvinden m.b.t. beoogde structurering wordt uitgevoerd. Risico: Waterschap richt Molenbeek anders in dan gewenst. Dit risico is geen projectrisico (hiermee staat of valt het project niet), het betreft de inrichting van het landgoed. Het is wel een aandachtspunt omdat de inrichting van een bepaald kwaliteitsniveau moet zijn en wordt op de lijst voor de projectgroep geplaatst. Risico: Uiteenlopende belangen Ontwikkel-BV en gemeente. Dit risico is samengevoegd met het risico: Politiek risico vanwege veranderingen in bestuur gemeente Bergen. De kans van optreden is verhoogd van komt zelden voor naar onwaarschijnlijk. Risico: Concept strokenteelt Zonnepark functioneert niet. Dit risico is op dit moment geen projectbepalend risico en daarom verplaatst naar de aandachtslijst als Concept toekomstbestendige landbouw Zonnepark functioneert niet. Risico: Buurgemeenten vertalen de intentie om mee te investeren niet in commitment. Dit risico is toegevoegd van de aandachtlijst naar het dossier. De kans van optreden is klein, maar de gevolgen in geld zijn groot.

Daarnaast is er nog gesproken over Keyman risk: het risico dat de bestuurder en/of manager niet meer werkzaam zijn voor het project. Dit risico is niet opgenomen in het dossier, aangezien de basis goed ligt en het project politiek breed wordt gedragen. De aandachtslijst is ook aangevuld met het risico dat de rol van directievoering niet kan worden ingevuld. Dit is een rol waar meerdere personen voor nodig zijn (denk aan bouwrijp maken, watergangen, verzekeringen, beveiliging, aanleggen zonnevelden, planning, aanbesteding). Hiervoor hebben we niet voldoende capaciteit en kennis binnen de gemeente en moet er dus tijdig externe kracht worden aangetrokken. Een doorkijk naar de volgende fase: er zullen risico’s met betrekking tot prijsontwikkeling, planning, directievoering en ontwikkelbudget blijven bestaan. Hierop dient tijdig voorgesorteerd te worden.