Bijlage 1 Beleidsnotitie Zon en Wind 43404

Beleidsnotitie Energie uit zon en wind uit werk ing bij de O mgevingsvisie B ergen 2030 geac tualiseerde versie | augustus 2023

Deze Beleidsnotitie ‘Energie uit zon en wind’ vormt een uitwerking voor het onderdeel duurzame energie bij de Omgevingsvisie Bergen 2030.

Hoofdkeuzes en leeswijzer Hoofdkeuzes In deze ‘Beleidsnotitie Energie uit zon en wind’ legt de gemeente Bergen het beleid op het gebied van zonne- en windenergie voor de komende jaren vast. Bergen wil energieonafhankelijk worden en wil daarom zo veel mogelijk kansen bieden voor het duurzaam opwekken van energie. Wat waar wel en niet kan wordt bepaald door het onderliggende landschap. De belangrijkste keuzes zijn: -

De gemeente is opgedeeld in drie zones. In zone 1 is ruimte voor het toepassen van zonne-energie voor eigen gebruik, op daken en overkappingen. In zone 2 is daarnaast ruimte voor het toepassen van zonne-energie en kleinschalige windturbines voor eigen gebruik, binnen het eigen erf, tuin of bouwvlak. In zone 3 is naast de hiervoor beschreven mogelijkheden ook ruimte voor de commerciële toepassing van zonne-energie en het plaatsen van grootschalige windturbines. In alle gevallen is sprake van inpassingseisen. Verderop in deze Beleidsnotitie wordt uitgewerkt hoe de verschillende zones zijn samengesteld en welke criteria daarbij zijn gehanteerd.

-

Binnen zone 3 is voor commerciële toepassing van zonne-energie en het plaatsen van grootschalige windturbines het Energielandgoed Wells Meer als locatie aangewezen. Het Wells Meer wordt om de volgende redenen als de meest geschikte locatie binnen de gemeente gezien: -

-

De locatie scoort goed op ruimtelijke aspecten. Grootschalige ontwikkelingen zijn goed inpasbaar in het ontginningenlandschap aan de oostflank van De Maasduinen. Bovendien kan hier - functioneel en visueel - worden aangesloten op het kassencomplex rond Tuindorp, Duitse windparken direct tegen de grens en de bestaande vergistingsinstallatie van Ecofuels. De locatie scoort goed op praktische aspecten. Door de combinatie van bestaande en nieuwe functies ontstaat de mogelijkheid om een kenniscluster op het gebied van duurzame energiewinning te ontwikkelen. De benodigde gronden zijn bovendien (grotendeels) in eigendom bij de gemeente Bergen. Daarnaast zijn in het gebied nauwelijks burgerwoningen te vinden, waardoor weinig problemen te verwachten zijn op het gebied van leefbaarheid en milieu.

De gemeente kiest met het ontwikkelen van het Energielandgoed Wells Meer nadrukkelijk voor concentratie. Concentratie met als doel de invloed van grootschalige energiewinning op het landschap zo veel mogelijk te beperken en de benodigde investeringen zo efficiënt mogelijk te benutten. In andere delen van de gemeente is grootschalige, commerciële energiewinning, behalve op (bedrijfs)daken, daarom niet toegestaan. Leeswijzer In deze ‘Beleidsnotitie Energie uit zon en wind’ worden de hiervoor beschreven keuzes in een drietal stappen onderbouwd. Stap 1 bestaat uit een samenvatting van lopend beleid op het gebied van zonne- en windenergie. In Stap 2 staat de draagkracht van het landschap centraal. Per landschapstype wordt beschreven wat de mogelijkheden zijn voor het toepassen van zonne- en windenergie. In Stap 3 komen inpassingseisen en aanvullende uitgangspunten aan de orde.

3

Aanleiding

4

Als gevolg van het klimaatakkoord van Parijs, de snel gedaalde prijs van zonnepanelen en de sterk gestegen energieprijzen worden gemeenten in Nederland steeds vaker benaderd met aanvragen voor kleinschalige én grootschalige projecten op het gebied van zonne- en windenergie. Dat is in de gemeente Bergen niet anders. Tegelijkertijd heeft ook de gemeente zelf grote ambities op het gebied van duurzaamheid. Zo heeft de Bergense gemeenteraad besloten dat Bergen bij voorkeur al in 2030 energieonafhankelijk moet zijn. Dat is ruim voor de landelijk afgesproken deadline van 2050. Hiertoe heeft de gemeente het overkoepelende programma VerduurSAMEN2030 opgezet. De ambitie is om in 2030 als eerste gemeente in Limburg energieonafhankelijk te zijn. De gemeente Bergen wil dus voorop lopen op het gebied van duurzaamheid. Dergelijke ambities zijn alleen haalbaar als tegelijkertijd wordt ingezet op alle vormen van energiebesparing én duurzame opwekking. Zonne- en windenergie zullen daarbij vrijwel zeker een belangrijke rol gaan spelen, maar kunnen tegelijkertijd een grote landschappelijke impact hebben. Vandaar dat hiervoor een aparte Beleidsnotitie is opgesteld. Bergen wil zorgvuldig omgaan met de grote landschappelijke kwaliteiten binnen de gemeente.

In deze beleidsnotitie legt de gemeente daarom de randvoorwaarden voor het plaatsen van windmolens en zonnepanelen vast, zowel voor kleine molens of een beperkt aantal panelen voor eigen gebruik als voor grootschalige commerciële projecten. De kwaliteiten van het landschap en de leefomgeving zijn daarbij leidend. Waardevolle gebieden worden uitgesloten en concentratie moet versnippering voorkomen.

Stap 1 - Lopend beleid rijk, provincie en gemeente Limburgse zonneladder De provincie Limburg hanteert voor het plaatsen van zonnepanelen de zogenaamde zonneladder (geconsolideerde versie Omgevingsverordening Limburg, 2021). De Limburgse zonneladder is als volgt opgebouwd (niet volgordelijk): 1. 2. 3. 4.

Op daken en gevels van gebouwen. Onbenutte terreinen in bebouwd gebied. Gronden in het buitengebied met een andere primaire functie dan landbouw of natuur. Gronden in gebruik voor landbouw en gronden gelegen binnen de groenblauwe mantel.

stelde vragen en informatie over het energiehuis. 20% van de doelstelling moet behaald worden door energiebesparing en 30% door kleinschalige opwek. De overige 50% zit in grootschalige opwekking en krijgt vorm in het project Energielandgoed Wells Meer. Bestemmingsplan Buitengebied (2018) In het bestemmingsplan Buitengebied (1e herziening) zijn geen bestemmingen voor grootschalige energieopwekking opgenomen, omdat de raad van mening is dat dergelijke ingrijpende projecten een aparte procedure vereisen. Via de algemene afwijkingsregels (artikel 44.1) wordt wel de mogelijkheid geboden een vergunning aan te vragen voor kleinschalige zonne- en windenergieprojecten met als voorwaarden:

Uitsluitingsgebieden zijn het Natuurnetwerk Limburg (als onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland), waterwingebieden en bestaande bos- of natuurgebieden als onderdeel van de groenblauwe mantel. Met de Limburgse zonneladder volgt de provincie de uitgangspunten voor het plaatsen van zonne-energie die door het rijk zijn geformuleerd (eerst op het dak en daarna elders).1

-

Programma VerduurSAMEN2030 De gemeente Bergen heeft met het Programma VerduurSAMEN2030 de ambitie om in 2030 energieonafhankelijk te zijn. VerduurSAMEN2030 is voor alle bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties in Bergen, met als doel om Bergen nog mooier en duurzamer te maken. Het Programma bevat informatie over wat mensen zelf kunnen doen, het laatste nieuws, antwoorden op veelge-

-

1.

Bron: www.rvo.nl/onderwerpen/zonne-energie/beleid.

-

-

Primair voor eigen gebruik (‘voor de meter’). In of binnen 100 m. van het agrarisch bouwvlak / bestemmingsvlak wonen, bedrijf, sport of recreatie. Tiphoogte windmolens maximaal 15 meter en stilstand bij windsnelheden boven de 6 meter per seconde. Overige voorzieningen duurzame energieopwekking: maximaal 5 meter hoogte. Geen onevenredige aantasting belangen omwonenden. Idem landschappelijke, natuurlijke en/of cultuurhistorische waarden. Grondgebonden zonnepanelen zijn uitsluitend toegestaan binnen zone 1 en 2 uit de Beleidsnotitie zon en wind (danwel diens rechtsgeldige opvolger).

Beleidsnota Windenergie (2016) Windmolens van 15 meter die uit kostenoogpunt rendabel te exploiteren zijn, blijken eigenlijk niet te bestaan en zijn dan ook nauwelijks in het buitengebied te vinden en te verwachten.2 Rendabele windenergie begint bij grote solitaire molens en bij windparken. Hiervoor heeft de gemeente in 2016 de Beleidsnota Windenergie opgesteld. De Beleidsnota Windenergie heeft als doel: -

Het binnen de gemeentegrenzen aanwijzen van gebieden die geschikt zijn voor plaatsing van grote windturbines. Een selectie van voorkeursgebied(en). Het bepalen van de gemeentelijke randvoorwaarden voor medewerking aan concrete initiatieven.

Een afweging van landschappelijke kenmerken én een toets op het provinciale beleid windenergie (POL 2014) heeft op kaart geleid tot: -

Uitsluitingsgebieden voor grote molens, zoals het Maasdal, N2000-gebieden, bebouwde kommen en hoogtebeperkingen rond vliegveld Weeze. Drie zones in de grootschalige ontginningen die geschikt zijn als zoeklocatie voor plaatsing van parken (minimaal 3 windturbines van 3 MW). Het Wells Meer als voorkeurslocatie na een afweging op criteria voor leefklimaat, afstand tot natuur, nabijheid Duitse molens en opbrengstpotentieel.

2. (https://lami.nl/thema/energiemanager/wind/windturbines)

Inmiddels is ten aanzien van grootschalige windenergie gekozen voor het Energielandgoed Wells Meer. Randvoorwaarden voor medewerking aan concrete initiatieven zijn: -

-

Het bewaken van de kwaliteit van het bestaande landschap door kwaliteitseisen aan opstellings- en inrichtingsmaatregelen en verantwoording in een landschapsplan. Landschappelijke impact ook regionaal afstemmen. Participatie met omwonenden. De omgeving moet meeprofiteren.

De Beleidsnota Windenergie is op 19 juli 2016 door de Raad vastgesteld. Daarbij zijn moties aangenomen om de locatie Wells Meer als eerste verder te onderzoeken en in ontwikkeling te nemen, en de aanvragen voor andere geschikte locaties in de wacht te zetten. Hier is inmiddels uitvoering aan gegeven. Energielandgoed Wells Meer Voor het grootschalig opwekken van duurzame energie heeft de gemeente gekozen voor één centrale locatie: Energielandgoed Wells Meer. Voor dit gebied is begin 2021 een bestemmingsplan vastgesteld. Binnen dit bestemmingsplan is ruimte voor 4 windturbines en ca 265 hectare zonnevelden. Omgevingsvergunningen voor de zonnevelden en de windturbines zijn verleend. Plannen zijn nog niet onherroepelijk omdat er beroep is ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Stap 2 - Landschap als basis voor beleid Maat en schaal van het landschap zijn bepalend De landschappelijke kwaliteiten bepalen voor een belangrijk deel de identiteit van Bergen. De gemeente staat op het standpunt dat de kansen en beperkingen die de verschillende landschappen bieden, altijd leidend moeten zijn bij het bepalen van de mogelijkheden voor het opwekken van zonne- en windenergie. De kwaliteiten en kenmerken van het grootschalige ontginningenlandschap hebben ook een belangrijke rol gespeeld bij de ontwikkelingen in het energiebeleid en de keuze voor het Wells Meer als toekomstig ‘Energielandgoed’. Kaart “Landschap als basis” Op de bijgevoegde kaart ‘Landschap als basis’ zijn de kenmerkende landschappen in de gemeente Bergen en Energielandgoed Wells Meer als locatie voor grootschalige windenergie aangegeven. Per landschapstype zijn de (on)mogelijkheden aangegeven voor het plaatsen van zonnepanelen. Daarbij gelden op hoofdlijnen de volgende keuzes: -

Zone 1 - In grote delen van de gemeente is sprake van kwetsbare landschappen of gebieden met grote natuurwaarden. Dat geldt bijvoorbeeld voor het Maasdal, de landschappen in en rond het Nationaal Park De Maasduinen, Natura2000-gebieden en het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Hier zijn de mogelijkheden voor het plaatsen van zonnepanelen beperkt. Dat betekent concreet dat zonnepanelen alleen mogen worden geplaatst op het eigen dak of op andere overkappingen binnen het bouw-

5

landschap als basis

kansen & beperkingen voor zonne- en windenergie per landschapstype

ZONNEPANELEN & ZONNEWEIDES voor eigen gebruik

op daken en overkappingen (#1)

binnen erf, tuin en bouwvlak (#1)

toegestaan

voor commercieel gebruik zonneweides (#1)

niet toegestaan n.v.t.

niet van toepassing

laagterras Maasdal middenterras mozaïeklandschap buiten NP De Maasduinen Maasduinen venontginning beekdal ontginningen bos

6

algemeen bebouwd gebied woon- en werkgebieden n.v.t.

water

n.v.t.

GROOTSCHALIGE WINDMOLENS ontginningenlandschap geschikt voor de plaatsing van grootschalige windturbines Energielandgoed Wells Meer (volgens contour bestemmingsplan) exclusief aangewezen voor plaatsing grootschalige windturbines

aanvullende legenda grens Nationaal Park De Maasduinen bestaande / geplande Duitse windturbines situatie 2018

(#1) zie tekst voor inpassingseisen

0

2km

1

N

BUREAU NIEUWE GRACHT stedenbouw & landschap

vlak.3 Met dit uitgangspunt stelt de gemeente zich op hetzelfde standpunt als de provincie Limburg en de Stichting Natuur en Milieufederatie Limburg, die aangeven dat er geen mogelijkheden zijn voor grootschalige winning van zonne-energie binnen het Natuurnetwerk Limburg (voorheen de ‘goudgroene’ landschapszone).4

intermezzo verschillende landschappelijke effecten Bij ‘Landschap als basis’ is rekening gehouden met het gegeven dat de landschappelijke effecten van grootschalige windparken in het buitengebied van een andere orde zijn dan die van grootschalige zonneweiden. Een windmolen met een mast en rotor vanaf 40 m is niet meer inpasbaar maar wordt een nieuw element dat van grote afstand zichtbaar is. Een snelle blik over de grens maakt dit al duidelijk. De impact op de beleving is dus groot. De ruimtelijke impact beperkt zich bij een goede situering tot louter de voet, zodat in een park van een aantal molens het grondgebruik met slechts enkele procenten wordt aangetast. Bij grootschalige grondgebonden zonneparken is dit precies andersom. De constructiehoogte steekt zelden meer dan 4 meter boven het maaiveld uit en ook grote velden - voor zover passend in de landschappelijke schaal - laten zich in het algemeen goed afschermen met beplantingen en andere landschapselementen. Het grote verschil met windmolens is dat de mogelijkheden voor overig grondgebruik zeer beperkt zijn en onderhoud (maaien) vereist is tussen de stellages. De mogelijkheden van meervoudig ruimtegebruik worden onderzocht.

-

-

Zone 2 - In de ‘mozaïeklandschappen’ rond de dorpen op de rand van het middenterras en in de gebieden die behoren tot de provinciale groenblauwe mantel zijn wat ruimere mogelijkheden voor het plaatsen van zonnepanelen.5 Hier liggen ook mogelijkheden voor het plaatsen van zonnepanelen binnen het erf, de tuin of het bouwvlak. Dit biedt kansen voor de dorpen om gezamenlijk een energievisie op te stellen. Een goede inpassing staat in alle gevallen voorop. Net als in zone 1 liggen in zone 2 geen mogelijkheden voor commerciële toepassing van zonne-energie. Zone 3 - De ontginningenlandschappen ten oosten van De Maasduinen bieden de meeste mogelijkheden voor zonne- en windenergie, ook voor commerciële toepassing. Mits goed

3. Dit sluit aan bij bestaand beleid van veel gemeentes en provincies. Voor monumenten en beschermde dorpsgezichten kunnen beperkingen gelden en de zonnecollector of het zonnepaneel moeten bedoeld zijn voor de energie- of warmtevoorziening van het gebouw waarop of waaraan ze zijn geplaatst. 4. Bronnen: Provincie Limburg, Provinciale Omgevingsvisie Limburg (POL) (2014) & Stichting Natuur en Milieufederatie Limburg, Zonnevisie Natuur & Milieu Limburg (2018). 5. Zie voor een uitgebreide beschrijving van de mozaïeklandschappen de Hoofdlijnennotitie Omgevingsvisie Bergen (Nieuwe Gracht, 2018).

ingepast is binnen dit landschapstype daarom ook het realiseren van zonneweides en grootschalige windmolens mogelijk. Dit kan alleen in combinatie met een landschapsplan, waarin wordt ingegaan op zaken als inpassing in het landschap, beplantingsplan, situering, richting, hoogte, patroon, ritme en onderlinge afstand, kleur, vorm, reflectie enz. Het landschapsplan moet 3D-beelden op ooghoogte bevatten. Voorkomen moet worden dat eindeloze spiegelende vlaktes ontstaan. Dat betekent dat bij grootschalige toepassing van zonne-energie nieuwe landschappelijke structuren moeten worden aangebracht, in de vorm van houtwallen, singels en dergelijke. Energielandgoed Wells Meer is binnen zone 3 aangewezen als concentratiegebied. Daarbuiten mogen geen grootschalige ontwikkelingen op het gebied van wind en zon plaatsvinden. -

Gezien de grote recreatieve en landschappelijke waarde van open water én de ligging in of nabij Nationaal Park De Maasduinen biedt de gemeente Bergen geen ruimte voor het plaatsen van drijvende zonneparken op meren en plassen.

Onderscheid tussen eigen en commercieel gebruik Uiteraard is ook de grootte van de voorgedragen duurzame energieprojecten sterk bepalend voor de landschappelijke impact. Een solitaire molen van 15 meter of een weide met zonnepanelen van 0,3 hectare heeft minder impact dan een 3 MW-molen of een zonnepark van 10 hectare. Het is echter lastig daarin precieze - en vooral objectief te hanteren - grenzen te onderkennen. Daarom kiest de gemeente Bergen er voor om onderscheid te maken tussen:

7

Geschiktheidskaart ZONNE- & WINDEnergie BERGEN indeling in drie zones zonering zone 1

Maasdal, Nationaal Park De Maasduinen, Natura2000, NNN & bebouwd gebied opwekken zonne-energie voor eigen gebruik toegestaan op daken en overkappingen (*)

zone 2

Mozaïeklandschap middenterras & provinciale groenblauwe mantelgebieden opwekken zonne-energie voor eigen gebruik toegestaan op daken en overkappingen (*) + binnen erf, tuin en bouwvlak (*)

zone 3

Ontginningenlandschap opwekken zonne-energie voor eigen gebruik toegestaan + windmolens & zonneweides voor commercieel gebruik landschappelijk inpasbaar (*) op daken en overkappingen (*) + binnen erf, tuin en bouwvlak (*) ontwikkeling zonneweides en windpark binnen zone 3 exclusief in Energielandgoed Wells Meer

(*) zie tekst en tabel voor inpassingseisen

aanvullende legenda

8

grens Nationaal Park De Maasduinen

0

2km

1

N

BUREAU NIEUWE GRACHT stedenbouw & landschap

-

-

Energieopwekking voor eigen gebruik, door huishoudens of bedrijven, volgens de voorwaarden binnen zone 1, 2 en 3. De installatie komt op het eigen terrein. Er gelden inpassingsvoorwaarden. Het opwekken van energie voor anderen door het realiseren van zonneweides of het plaatsen van windturbines. Voor dergelijke commerciële energieopwekking zijn - door de schaal van de projecten - alleen bepaalde delen van de gemeente geschikt (zone 3). Er gelden strikte situerings- en inpassingsvoorwaarden. Waar mogelijk moet het gaan om ontwikkelingen voor en door bewoners en bedrijven uit de gemeente. Binnen zone 3 wil de gemeente grootschalige energiewinning concentreren in Energielandgoed Wells Meer.

De gemeente kiest er hiermee bewust voor niet te sturen op de exacte omvang van zonneprojecten, bijvoorbeeld door een maximum te stellen aan het aantal panelen of het totaaloppervlak dat in een bepaald gebied mag worden ontwikkeld. Hiermee wordt een nauwelijks te beslechten discussie voorkomen over bijvoorbeeld de grens tussen een klein of een groot project. De gemeente gaat voor het maximaal benutten van de mogelijkheden die particulieren of bedrijven hebben op hun eigen daken of overkappingen. Wat past op het eigen dak wordt gezien als een project voor eigen gebruik. Daarnaast heeft de gemeente een afwijkingsbevoegdheid, op basis waarvan in het landelijke gebied in bepaalde gevallen zonnepanelen voor eigen gebruik mogelijk zijn binnen eigen erf, tuin of bouwvlak. Alles daarboven is een commerciële toepassing. In alle gevallen is sprake van inpassingseisen.

Kaart “Geschiktheid voor zonne- en windenergie” De mogelijkheden per landschapstype zijn vertaald in de ‘Zonne- en Windkaart Bergen’. Op deze kaart staan de drie hiervoor beschreven zones aangegeven. De gemeente Bergen zal bij het beoordelen van toekomstige aanvragen op het gebied van zonne-energie onderscheid maken tussen plannen voor eigen gebruik en (grootschalige) commerciële projecten. In de zones 1, 2 en 3 liggen mogelijkheden voor het opwekken van zonne-energie voor eigen gebruik. Alleen zone 3 biedt daarnaast mogelijkheden voor (grootschalige) commerciële projecten (en dan alleen binnen het Energielandgoed Wells Meer).

Stap 3 - Inpassingseisen en uitgangspunten Schema ‘Inpassingseisen zonnepanelen’ In het schema op de volgende bladzijde zijn de inpassingseisen voor zonnepanelen en zonneweides op een rij gezet. Er worden twee soorten inpassingseisen gehanteerd: -

bij toepassingen voor eigen gebruik (d.w.z. wat past op het eigen dak en de eigen kavel),

-

bij commerciële toepassingen (d.w.z. elk initiatief dat boven het eigen gebruik uitstijgt).

Aanvullende uitgangspunten Deze Beleidsnotitie Zonne- en Windenergie moet er aan bijdragen dat de hoge ambities van de gemeente Bergen op het gebied van duurzaamheid worden waargemaakt. Rekening houdend met de kwaliteiten van het landschap staat de gemeente daarom in beginsel positief tegenover initiatieven op het gebied van zonne- en windenergie.6 Voor windenergie is gekozen voor de locatie Energielandgoed Wells Meer. In het vastgestelde bestemmingsplan is ruimte voor 4 windturbines. Initiatieven voor windparken elders binnen de gemeente worden afgehouden. Voor het (nieuwe) beleid op het gebied van zonne-energie gelden de volgende aanvullende uitgangspunten:

6. Daarbij speelt ook mee dat de impact van een zonneweide op de omgeving een stuk geringer is dan die van een windpark. In tegenstelling tot een windpark is vooral sprake van invloed op de directe omgeving en juist deze invloed kan door een goede inpassing zo veel mogelijk worden beperkt.

9

gebruiksvorm

voor eigen gebruik

zones

Zone 1

Zone 2

Zone 3

mogelijkheden

Op daken en overkappingen

Zie zone 1 + Binnen erf, tuin & bouwvlak

Zie zone 1/2 + Zonneweides toegestaan

inpassingseisen

Panelen op een dak geplaatst moeten voldoen aan het bouwbesluit:

Gemeente heeft afwijkingsbevoegdheid en toetst daarbij op:

-

-

Primair voor eigen behoefte.

Voor de ontwikkeling van zonneweides in het ontginningenlandschap gelden de volgende inpassingseisen:

-

Een landschapsplan, gericht op zorgvuldige inpassing, passend bij het landschapstype en voorzien van een adequaat beplantingsplan.

-

Geen hinder voor omwonenden (o.a. zicht en reflectie).

-

Niet zichtbaar/geen hinder vanaf doorgaande wegen.

-

10

-

-

De panelen zijn geïntegreerd met de omvormer. Komen de panelen op een schuin dak, dan: - Mogen de panelen niet uitsteken buiten het dakvlak. - Moeten de panelen in of direct op het dakvlak worden geplaatst. - Moet de hellingshoek van de panelen gelijk zijn aan die van het dakvlak. Komen de panelen op een plat dak of een dakvlak met een helling van minder dan 200 dan moeten de panelen minstens zo ver verwijderd blijven van de dakrand als de hoogte van de panelen. Panelen mogen niet zonder vergunning worden geplaatst op een monument of een beschermd stads- en dorpsgezicht.

Bron: Rijksoverheid / Bouwbesluit.

voor commercieel gebruik

-

Het is verplicht een landschapsplan op te stellen, waarin wordt ingegaan op zaken als inpassing in het landschap, beplantingsplan, situering, richting, hoogte, patroon, ritme en onderlinge afstand, kleur, vorm, reflectie enz. Het landschapsplan moet 3D-beelden op ooghoogte bevatten.

-

Duidelijkheid over de verdeling van lusten en lasten (initiatiefnemer, exploitant, grondeigenaar, omwonenden).

-

De mogelijkheid van meervoudig ruimtegebruik moet serieus zijn onderzocht.

Vanuit de wens grootschalige zonneweides binnen de gemeente Bergen te concentreren in Energielandgoed Wells Meer, wordt geen vergunning gegeven voor het realiseren van zonneweides in andere delen van de gemeente. Voor kleinschalige initiatieven zal gevraagd worden om een plan voor landschappelijke inpassing.

-

Volgens de ladder van duurzame verstedelijking moeten eerst mogelijkheden binnen bestaand stedelijk gebied worden benut, voordat nieuwe uitleglocaties worden ontwikkeld. Dat geldt in principe ook voor het winnen van zonne-energie. Om Bergen energieonafhankelijk te kunnen maken zullen beide opties echter noodzakelijk zijn. De gemeente zal er waar nodig aan bijdragen dat beide opties van de grond komen.

-

Bergen is een groene gemeente en wil dat graag blijven. De aanleg van zonnepanelen mag daarom niet leiden tot het kappen van bomen: niet om schaduwwerking tegen te gaan en niet om ruimte te creëren. Daar komt nog bij dat het kappen van bomen vrijwel altijd ongunstig uitpakt in de CO2-balans. Zo haalt een volwassen beuk op jaarbasis zo’n 6.500 kg CO2 uit de lucht. Dat is vijf maal zo veel als de CO2-reductie die met het plaatsen van 12 zonnepanelen kan worden bereikt.7 De aanwezigheid van bomen moet daarom vooraf door de initiatiefnemer en vervolgens door de gemeente worden meegenomen in de afweging. Het is daarbij aanvaardbaar dat er verlies aan opbrengsten van zonnepanelen optreedt als gevolg van de aanwezigheid van bomen. Dit sluit aan op de uitgangspunten uit het Beleidskader houtopstanden uit 2022.

7. Gemeente Bergen, Notitie bomen in relatie tot zonnepanelen (2017).

-

De gemeente kiest er nadrukkelijk voor grootschalige zonneweides te concentreren in Energielandgoed Wells Meer. Om deze ontwikkeling een kans te geven en spreiding tegen te gaan wordt geen vergunning afgegeven voor het realiseren van zonneweides buiten het Energielandgoed Wells Meer. Deze werkwijze wordt regelmatig geëvalueerd, waarna deze afspraak eventueel geactualiseerd kan worden. Initiatiefnemers die elders binnen de gemeente Bergen willen ontwikkelen zal de kans worden geboden om mee te ontwikkelen in het Energielandgoed Wells Meer.

-

Om het ruimtebeslag van het realiseren van zonneweides zo beperkt mogelijk te houden vormt onderzoek naar de mogelijkheden voor dubbel grondgebruik een voorwaarde. Er zijn bijvoorbeeld combinaties mogelijk met begrazing, waterberging en natuurontwikkeling.

11

Bronnen 12 -

Agentschap NL, Praktische topepassing van mini-windturbines; een handleiding voor gemeenten (2010). Antea, Connetic, Kuiper Compagnons, Uniek energielandschap Wells Meer, haalbaarheidsverkenning (2017). Bureau MD-L, Matthijs Dijkstra et al (in opdracht prov. Groningen), Ruimtelijke inpassing zonneparken (2016). CroonenBuro5, Bestemmingsplan Buitengebied Bergen (2018). Groenleven Zonne-energie, Ruimtelijke onderbouwing t.b.v. Zonnepark Groenedijkje ‘t Goy (Houten) (2017). Wouter Haeser, BHW-advocaten, Flitsprocedure en tijdelijke vergunning voor aanleg megazonpark (2018). hieropgewekt.nl/kennisdossiers, Ruimtelijke inpassing zonneparken (2015). Ingreenious, Resultaten testveld kleine windturbines Schoondijke (2012). Nieuwe Gracht, Poster Energie & Duurzaamheid, Meedenkavonden Omgevingsvisie Bergen (2018). Gemeente Bergen, Energievisie Gemeente Bergen, samen op weg naar een energieneutraal Bergen (2017). Gemeente Bergen, Notitie bomen in relatie tot zonnepanelen (2017). Gemeente Coevorden, Beleidsregel zonneparken gemeente Coevorden (2018). Gemeente Oss, Werkwijze bij toetsing van initiatieven voor het opwekken van duurzame energie in Oss (2017).

-

-

Gemeente Someren, Beleid zonneparken in het buitengebied (2017). LTO Noord, Ruimtelijke afweging Zonne-energie (2017). Ministerie van binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties, Zonnecollectoren en zonnepanelen, wanneer vergunningvrij, wanneer omgevingsvergunning nodig (g.d.). Provincie Groningen, Handreiking locatiekeuze en ontwerp zonneparken (2018). Provincie Limburg, Provinciale Omgevingsvisie Limburg (2014). ROM3D, Energietransitie rekenmodellen, WIN3D (2017). Provincie Limburg, geconsolideerde versie Omgevingsverordening Limburg (2021). Regionale werkgroep ruimtelijk kwaliteitskader, Regionaal ruimtelijk kwaliteitskader (2018). RVO, Grondgebonden zonneparken, verkenning naar afwegingskaders rond locatiekeuze en ruimtelijke inpassing in Nederland (2017). Joanneke Spruijt, Accres, WUR, Wat levert een zonneweide per ha op? (2015). Stichting Natuur en Milieufederatie Limburg, Zonnevisie, samen voor een mooi en duurzaam Limburg (2018). Website VerduurSAMEN2030, samen voor een energieonafhankelijk Bergen in 2030 (www. verduursamen2030.nl).

13

BUREAU NIEUWE GRACHT stedenbouw & landschap