Bergse Heide Nieuw-Bergen BP21mei2024nm Bijlagen Bijlage 5 Archeologisch onderzoek
Tekst van het document
RAAP-RAPPORT 6401
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen Gemeente Bergen Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Colofon Titel: Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen ; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) Versie: 04-04-2023 Auteur: Dr. M. Verhoeven & ir. G.R. Ellenkamp Projectcode: BERBH Bestandsnaam: RAAPrap_6401_BERBH_ Autorisatie: Drs. M. Janssens
ISSN: 0925-6229
RAAP Leeuwenveldseweg 5b
Telefoon: 0294-491 500
1382 LV Weesp
E-mail: raap@raap.nl
Postbus 5069
Website: www.raap.nl
1380 GB Weesp © RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., 2023 RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Samenvatting Inleiding In opdracht van Beusmans & Jansen heeft RAAP in april 2023 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen in de gemeente Bergen. Het onderzoek vond plaats in het kader van een nieuw bestemmingsplan, in het kader van de bouw van 35 woningen. Resultaten Het plangebied ligt langs het stroomdal van de Maas uit het laat weichselien op een rivierterras uit het Bølling/Allerød interstadiaal. Vooral in het vroeg holoceen is hier door de wind een strook rivierduinen over afgezet. Het booronderzoek heeft uitgewezen dat er onder een laag dekzand Maasafzettingen aanwezig zijn. In het dekzand is aanvankelijk een humuspodzolgrond ontstaan. Door landbouwkundig gebruik is de bovengrond omgezet in een bewerkte A-horizont. Plaatselijk is deze dikker dan 50 cm, zodat sprake is van een hoge enkeerdgrond. Twee delen van het plangebied zijn afgegraven (zandwinning) waardoor de bodem diep verstoord is. Het plangebied maakt deel uit van een archeologische monument: de oude bewoningskern van Langstraat, uit de periode late middeleeuwen-nieuwe tijd. Er bevinden zich geen archeologische vindplaatsen in of nabij het plangebied.
De meest nabije vindplaatsen betreffen de vondst van mesolithische stenen werktuigen (op een afstand van 870 m ten zuiden van het plangebied), en vondsten van aardewerk die mogelijk op een grafveld uit de late bronstijd-ijzertijd wijzen (720 m naar het noordoosten). Er geldt een middelhoge verwachting voor kampementen van jager-verzamelaars uit het laat paleolithicum-mesolithicum en voor landbouwers uit de periode neolithicum-nieuwe tijd (bewoning, begraving, economische en rituele activiteiten). Meer specifiek, kunnen er nog resten van de historische bebouwing (vanaf minstens 1802) worden verwacht. Advies Geadviseerd wordt bodemingrepen dieper dan het intacte niveau te voorkomen, bijvoorbeeld door ingrepen af te stemmen op de roerdiepte. Indien dit niet mogelijk is, dan wordt verder archeologisch onderzoek nodig geacht, in de vorm van een proefsleuvenonderzoek, met uitzondering van de zones die reeds zijn vergraven. Gravend onderzoek dient te worden uitgevoerd conform een door de bevoegde overheid goedgekeurd Programma van Eisen (PvE).
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[3]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Inhoud Samenvatting ................................................................................................................................... 3 Inhoud ............................................................................................................................................. 4 1 Inleiding ........................................................................................................................................ 5 1.1 Kader .................................................................................................................................................. 5 1.2 Administratieve gegevens ..................................................................................................................... 7 1.3 Doel- en vraagstelling .......................................................................................................................... 7
2 Bureauonderzoek .......................................................................................................................... 9 2.1 Methode .............................................................................................................................................. 9 2.2 Aardkundige situatie ............................................................................................................................ 9 2.3 Archeologische gegevens ................................................................................................................... 15 2.4 Historische situatie ............................................................................................................................ 17 2.5 Huidige situatie .................................................................................................................................. 18 2.6 Toekomstige situatie .......................................................................................................................... 19 2.7 Gespecificeerde archeologische verwachting ...................................................................................... 20
3 Veldonderzoek ............................................................................................................................ 23 3.1 Methode ............................................................................................................................................ 23 3.2 Resultaten ......................................................................................................................................... 23 3.3 Archeologische relevantie .................................................................................................................. 24
4 Conclusies en advies ................................................................................................................... 25 4.1 Conclusie .......................................................................................................................................... 25 De geplande nieuwbouw gaat gepaard met bodemingrepen tot minimaal 50 cm. In delen van het plangebied is dit verstorend voor het ongeroerde archeologisch niveau. ................................................................. 26 4.2 Advies ............................................................................................................................................... 26 4.3 Tot slot .............................................................................................................................................. 26
Literatuur ....................................................................................................................................... 28 Websites/Digitale bronnen .............................................................................................................. 28 Overzicht van figuren, tabellen, bijlagen en appendices.................................................................... 29
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[4]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
1 Inleiding 1.1 Kader Aanleiding In opdracht van Beusmans & Jansen heeft RAAP in april 2023 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen in de gemeente Bergen: zie figuur 1. Het onderzoek vond plaats in het kader van een nieuw bestemmingsplan, in het kader van de bouw van 35 woningen. Juridisch en beleidskader Het uitgangspunt voor dit onderzoek wordt gevormd door het wettelijk en beleidsmatig kader v oor de ruimtelijke ordening en monumentenzorg. De gemeente is de bevoegde overheid die een besluit zal nemen over hoe om te gaan met de eventueel aanwezige archeologische waarden. Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Bergen (Van de Water & Kortlang, 2012) ligt het plangebied in een zone van hoge archeologische waarde, alsmede in een zone met een middelhoge archeologische verwachting. Het beleid voor deze zones schrijft voor dat er bij bodemingrepen groter dan 2500 m 2 en dieper dan 40 cm -mv een archeologisch onderzoek dient te worden uitgevoerd. (bestemmingsplan Buitengebied 2018 gemeente Bergen (L.), geheel in werking (vastgesteld 2019-1112): www.ruimtelijkeplannen.nl). De exacte omvang en diepte van de bodemingrepen is nog niet bekend, maar deze zullen genoemde ondergrenzen zeker overschrijden .
De ingrepen zijn daarmee groter dan de vrijstellingsgrens. Een archeologische onderbouwing met betrekking tot de eventuele aanwezigheid van archeologische waarden is daarom verplicht conform het vigerend beleid. Kwaliteitsborging De werkzaamheden zijn uitgevoerd onder certificaat BRL SIKB 4000, conform artikel 5.4 van de Erfgoedwet. Het onderzoek is uitgevoerd volgens de normen van de archeologische beroepsgroep. De Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1), beheerd door de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB; www.sikb.nl), is door de minister aangewezen als norm. Voorafgaand aan het onderzoek is een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld, dat diende als uitgangspunt voor het onderzoek. RAAP is gecertificeerd voor de protocollen 4001 Programma van Eisen, 4002 Bureauonderzoek, 4003 Inventariserend veldonderzoek (landbodems), onderdelen proefsleuven en overig, alsmede 4004 Opgraven (landbodems). Zie bijlage 1 voor de dateringen van de in dit rapport genoemde archeologische perioden.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[5]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Figuur 1. Aanduiding plangebied (rode lijn). Inzet: ligging in Nederland (ster).
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[6]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
1.2 Administratieve gegevens Type onderzoek
Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Opdrachtgever
Beusmans & Jansen
Bevoegde overheid
Gemeente Bergen
Plaats
Nieuw Bergen
Gemeente
Bergen
Provincie
Limburg
Centrumcoördinaten (X/Y)
201446/401065
Toponiem
Bergse Heide 3
Kadastrale gegevens
Gemeente Bergen, sectie T, percelen 614, 1345, 1346, 1347, 2265, 2697
Oppervlakte plangebied
14883 m²
Afbakening onderzoeksgebied
Tijdens onderhavig onderzoek is het plangebied inclusief een zone van 500 m rondom het plangebied onderzocht.
Onderzoeksperiode
April 2023
Uitvoerder
RAAP Zuid
Projectleider
Dr. M. Verhoeven
Projectmedewerkers
Ing. R. Ellenkamp
RAAP-projectcode
BERBH
Archis-onderzoeksmeldingsnummer
5389444100
Beheer en plaats documentatie
RAAP regio Zuid te Weert en op termijn het provinciaal depot, Archis en e-depot.
Tabel 1. Administratieve gegevens.
1.3 Doel- en vraagstelling Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwach ting aan de hand van verzamelde informatie over bekende en verwachte archeologische r esten. Het inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) heeft tot doel de archeologische verwachting voor het gebied te toetsen door de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw en eventuele bodemver storingen in kaart te brengen. Deze onderzoeksfasen zijn onderdeel van het traject van archeologisch vooronderzoek dat als einddoel heeft de archeologische waarde van het terrein, dan wel de archeo logische vindplaats vast te stellen. Hiertoe is een aantal onderzoeksvragen geformuleerd: •
Hoe ziet de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw van het plangebied eruit?
•
Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen in en rond het plangebied zijn reeds bekend?
•
Wat was het historisch landgebruik van het plangebied en wat is het landgebruik nu en wat is de invloed daarvan op de (verwachte) archeologie en (bodem)gaafheid?
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[7]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
•
Wat is de gespecificeerde verwachting ten aanzien van nog onbekende archeologische waarden in het gebied? En wat zijn hiervan de prospectiekenmerken?
•
Komt de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw in het plangebied overeen met hetgeen op basis van het bureauonderzoek verwacht werd?
•
Dient op basis van de resultaten van het veldonderzoek de gespecificeerde archeologische verwachting te worden bijgesteld?
•
Waar en op welke diepte bevinden zich de archeologisch interessante lagen?
•
Is de bodemopbouw in het plangebied zodanig (intact) dat archeologisch vervolgonderzoek zinvol is?
•
Kan het archeologisch relevante niveau gewaardeerd worden? Zo ja, wat is de waardering en zo nee, welke informatie is nodig om tot een waardering te komen?
Algemeen •
Wat is de invloed van de toekomstige inrichting op eventuele archeologische resten?
•
Op welke wijze kan bij de planvorming met archeologische resten worden omgegaan?
•
Met de inzet van welke zoekmethoden kunnen de verwachte archeologische resten systematisch opgespoord worden (zoeksleuven, booronderzoek, veldkartering, geofysisch etc.)?
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[8]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
2 Bureauonderzoek 2.1 Methode Het bureauonderzoek dient ervoor om – op basis van verschillende bronnen – inzicht te krijgen in de genese van het landschap, de bodemopbouw en de sporen die het menselijk gebruik in de loop van de tijd heeft achtergelaten. Met behulp van deze gegevens wordt een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Naast de conform de KNA verplichte bronnen is door de gebiedsexperts van RAAP een beredeneerde keuze gemaakt uit betrouwbare bronnen die voor de archeologische verwachting relevante informatie bevatten (zie bijlage 2 voor de motivering). Daarvoor is gebruik gemaakt van de landelijk en voor RAAP digitaal beschikbare archieven. Voor de beschrijving van de historische situatie is gebruik gemaakt van hiervoor relevante informatiedragers. Voor de actuele metadata van de verzamelde gegevens (gemeente, plaats, etc.) wordt verwezen naar het van toepassing zijnde data-archief.
2.2 Aardkundige situatie Het plangebied ligt langs het stroomdal van de Maas uit het laat weichselien (laatste ijstijd of glaciaal, ca. 120.000-10.000 jaar BP), op een rivierterras uit het Bølling/Allerød interstadiaal (laatste warme periode tijdens de laatste ijstijd, ca. 14.690-12.890 BP). Helemaal aan het einde van de ijstijd en aan het begin van de warme periode daarna (het holoceen) is hier door de wind een strook rivierduinen over afgezet, gevormd door verwaaiing van zand uit droog liggende rivierbeddingen van de Maas: zie figuur 3 en figuur 4. In dit zand heeft zich volgens de bodemkaart ter plekke van het plangebied een hoge bruine enkeerdgrond ontwikkeld: zie figuur 5. Dergelijke bodems zijn kenmerkend voor der dalvlakteterrassen van de laat-glaciale Maas, met vruchtbare zavels op hogere, goed ontwaterde ruggen (de voormalig e zandbanken). Deze ligging en het vruchtbare moedermateriaal maakten deze gronden bij uitstek geschikt voor landbouwkundig gebruik, en door eeuwenlange bemesting (vanaf de late middeleeuwen) ontstonden akkers met een dik (tot wel 1 m) humeus dek (hoge e nkeerdgronden).
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[9]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Geologische situatie (Weerts e.a., 2006; TNO, 2021)
Formatie van Beegden: rivierzand- en -grond (Be3): pleistoceen
Geomorfologische situatie (Koomen & Maas, 2004)
Dalvlakteterras (E44)
Ouderdom geomorfologische structuur
Laat pleistoceen: Bølling/Allerød interstadiaal (14.690-12.890 BP)
Geomorfogentische kaart Maasdal (GKM: Isarin, e.a., 2015a)
Jonge Dryas terras (DHD) ca. 12.700-11.560): laat pleistoceen, maar in feite de interstadiale terrasvlakte (T) 1
Bodemkundige situatie
Hoge bruine enkeerdgronden in grof zand (bEZ30)
Verwachte diepteligging van archeologisch relevante lagen
Direct onder bouwvoor of akkerdek (40-50 cm -mv)
Tabel 2. Overzicht van geologische, geomorfologische en bodemkundige kenmerken van het plangebied en de directe omgeving.
1
Mondelinge mededeling R. Ellenkamp: een van de auteurs van de GKM.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[10]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Figuur 2. Reliëf. Bron: www.ahn.nl.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[11]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Figuur 3. Geomorfologie. Bron: Koomen & Maas, 2004.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[12]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Figuur 4. Uitsnede geomorfogenetische kaart van het Maasdal (GKM). Bron: Isarin, e.a., 2015a.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[13]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Figuur 5. Bodem. Bron: www.cultureelerfgoed.nl.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[14]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
2.3 Archeologische gegevens Gemeentelijk archeologiebeleid Bestemmingsplan
Dubbelbestemming ‘waarde-archeologie 5’: zie § 1.1
Gemeentelijke archeologische verwachtingskaart
Middelhoge verwachting
Verhoeven & Ellenkamp, 2008 Gemeentelijke archeologische beleidskaart
Categorie 3: gebied van hoge archeologische waarde (archeologisch monument)
Van de Water & Kortlang, 2012
Categorie 5: middelhoge verwachting
Tabel 3. Overzicht van het geldende archeologiebeleid en achterliggende verwachtingskaart.
Monumenten, vindplaatsen en onderzoeken Het plangebied maakt deel uit van een archeologisch monument: de oude bewoningskern van Langstraat, uit de periode late middeleeuwen-nieuwe tijd: zie figuur 6 en tabel 4. Er bevinden zich geen archeologische vindplaatsen in of nabij het plangebied. De meest nabije vindpl aatsen betreffen de vondst van mesolithische stenen werktuigen (op een afstand van 870 m ten zuiden van het plangebied), en vondsten van aardewerk die mogelijk op een grafveld uit de late bronstijd-ijzertijd wijzen (720 m naar het noordoosten). In en direct rondom het plangebied hebben verscheidene bureau- en booronderzoeken plaatsgevonden: zie figuur 7. Daaruit blijkt dat er met name moderpodzolen voorkomen, maar ook geheel verstoorde bodems. Bekende archeologische gegevens uit andere bronnen Op 05-04-2023 is een verzoek om informatie gedaan aan de Historische Kring Maas en Niers te Ottersum. Hierop is geen reactie ontvangen.
Monument
Ligging
Complex
Datering
Opmerking
16263
0m
bewoning
late middeleeuwennieuwe tijd
terrein van hoge archeologische waarde: oude bewoning Langstraat (nu Bergsche Heide)
3092291100
870 m Z
onbekend
mesolithicum
stenen werktuigen
3183910100
720 m NO
grafveld
late bronstijd-vroege ijzertijd
aardewerk
2105265100
1mO
nvt
nvt
booronderzoek: moderpodzolen maar ook AC-profielen (als gevolg van verstoringen)
2148658100
55 m NW
nvt
nvt
booronderzoek: resultaten onbekend
2179113100
0m
nvt
nvt
verwachtingskaart RAAP
2183699100
1mW
nvt
nvt
booronderzoek: verstoorde bodem
2260989100
110 m W
nvt
nvt
bureauonderzoek
Vindplaatsen
Onderzoeken
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[15]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
2309394100
70 m W
nvt
nvt
bureauonderzoek
2340579100
0m
nvt
nvt
bureauonderzoek & booronderzoek: esdek op C-horizont
2344320100
470 m N
nvt
nvt
booronderzoek: verstoorde bodem
2401214100
370 m W
nvt
nvt
bureauonderzoek
2474123100
400 m W
bewoning? (losse scherven)
ijzertijd
begeleiding Heukelomsebeek
Tabel 4. Archeologie. Bron: www.cultureelerfgoed.nl.
Figuur 6. Archeologie. Bron: www.cultureelerfgoed.nl.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[16]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Figuur 7. Detail van figuur 6. Bron: www.cultureelerfgoed.nl.
2.4 Historische situatie Op basis van historische kaarten kan inzicht worden verkregen in het historisch gebruik van een gebied van na de late middeleeuwen tot begin 20e eeuw. In die periode was men veel meer dan nu gebonden aan de (on)mogelijkheden die het natuurlijke landschap bood voor bewoning en andere vormen van landgebruik. Het historisch gebruik zegt daarmee iets over de archeologische potentie van het gebied. Daarnaast kan het informatie leveren over eventuele bodemverstoringen die in het verleden hebben plaatsgevonden. Uit de Tranchotkaart uit 1802 (Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen, JAAR) en het kadastrale minuutplan uit de periode 1811-1832 (Beeldbank RCE; Bergen, sectie E, blad 03) blijkt dat er ongeveer
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[17]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
midden in het plangebied twee woningen langs de huidige weg (Bergse heide) stonden, eigendom van J., in ’t Veen: zie figuur 8. Vanaf 1850 zijn deze huizen verdwenen, maar staan er dicht ten oosten en westen ervan respectievelijk één en twee kleinere huizen langs de weg. Vanaf 1944 zijn deze gebouwen verdwenen, maar zijn er twee andere verschenen op een dwarsstraat in het westen. In 1980 is deze straat verdwenen, en staan er vier andere kleine vierkante gebouwen in het plangebied. De huidige situatie ontstaat in 1989. Vanwege deze grillige bouwgeschiedenis wordt er een flink verstoorde bodem in het plangebied verwacht. Er bevinden zich in of direct rondom het plangebied geen bouwhistorische waarden (monumenten of MIP-objecten).
Figuur 8. Overzicht van historische kaarten. Het plangebied is aangegeven met de rode lijn. Bron: www.topotijdreis.nl
2.5 Huidige situatie Aan de hand van actuele gegevens van recente luchtfoto’s, Google Street View, locatiebezoek en navraag bij de opdrachtgever zijn de onderstaande zaken over de huidige situatie te melden.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[18]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Huidig grondgebruik
Bebouwd, verhard, grasland
Hoogteligging maaiveld
Gemiddeld ca. 15.30 m + NAP
Grondwatertrap of -stand
VIII (zeer goed ontwaterd)
Milieutechnische condities
Onbekend
Aanwezige constructies (funderingen, kelders e.d.)
Funderingen onder gebouwen
Locatie en diepte van kabels/leidingen
Rondom bebouwing, vanaf ca. 70 cm
Tabel 5. Overzicht van de huidige situatie van het plangebied.
Figuur 9. Luchtfoto uit 2016. Bron: https://earth.google.com/.
2.6 Toekomstige situatie Uit navraag bij de opdrachtgever/gebruiker is het volgende gebleken over de toekomstige situatie:
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[19]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Aard
Woningbouw, parkeerplaatsen, straten, tuinen, groenvoorzieningen
Omvang en diepte
35 nieuwe woningen, waarschijnlijk met bodemverstoringen tot minima al 50 cm
Invloed op maaiveld en grondwater
Aantasting maaiveld
Toekomstig gebruik
Wonen
Toekomstige gebruiker
Bewoners
Tabel 6. De toekomstige situatie.
Figuur 10. Inrichtingsplan. Bron: Driessen Architectuur, 2022.
2.7 Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verzamelde gegevens is een gespecificeerde archeo logische verwachting opgesteld. Deze geeft inzicht in de aard en de ouderdom (inclusief omvang en uiterlijke kenmerken), (diepte)ligging, en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[20]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Aard en ouderdom Het verspreidingspatroon van archeologische vindplaatsen is voor een groot deel gerelateerd aan de fysieke eisen die de mens stelde aan de leef- en woonomgeving. Het meest markant zijn de verschillen tussen jager-verzamelaars enerzijds en landbouwers anderzijds. Jager-verzamelaars In de steentijd (paleolithicum t/m neolithicum) leefden de mensen voornamelijk van de jacht, visvangst en het verzamelen van eetbare planten en vruchten. Deze zogenaamde jager -verzamelaars trokken door het landschap en verbleven alleen tijdelijk op een plek. Uit een ruimtelijke analyse blijkt dat hun kampementen in vrijwel alle gevallen waren gesitueerd op de overgang van nat naar droog. Nabij dergelijke gradiëntzones waren namelijk de meeste voedselbronnen voorhanden en was (drink)water bereikbaar. Het plangebied ligt ca. 180 m ten oosten van een Dryas terrasgeul; derhalve is er sprake van een gradiëntzone, en geldt er een middelhoge verwachting voor kampementen van jager-verzamelaars uit de periode laat paleolithicum – mesolithicum (cf. Isarin, e.a., 2015b). Landbouwers Met de introductie van de landbouw (vanaf het neolithicum) werd de mate waarin gronden geschikt waren om te beakkeren een steeds belangrijker factor in de locatiekeuze van de mens en. De eerste akkergronden werden aangelegd op de van nature vruchtbaarste gronden. Bovendien moesten de gronden goed ontwaterd zijn.
Vanwege het voorkomen van een vruchtbare en goed ontwaterde bodem, alsmede de locatie langs de Maas als focus voor verkeer en economie, geldt er een middelhoge verwachting voor vindplaatsen van landbouwers uit de periode neolithicum-nieuwe tijd. Daarbij gaat het om resten van bewoning, begraving, economie en mogelijk rituele activiteiten. Meer specifiek, kunnen er nog resten van de historische bebouwing (vanaf minstens 1802) worden verwacht , direct ten zuiden van de Bergse Heide. Dergelijke vindplaatsen zijn over het algemeen 100 -5000 m 2 in omvang en kenmerken zich door de aanwezigheid van een archeologische laag (cf. Isarin, e.a., 2015b). Algemeen Er wordt uitgegaan van een middelhoge, en geen hoge, verwachting op basis van het zeer geringe aantal vindplaatsen rondom het plangebied (en conform de verwachtingskaart: Verhoeven & Ellenkamp, 2008). (Diepte)ligging Losse vondsten kunnen in de bouwvoor of het opgebrachte dek voorkomen, daaronder (vanaf ca. 30 cm) kunnen zich archeologische sporen en gerelateerde vondsten bevinden. Fysieke kwaliteit Vanwege de goed ontwatering worden er geen onverbrande organische resten verwacht, eventueel wel verbrande. Anorganische resten kunnen nog goed zijn bewaard.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[21]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Op basis van het bureauonderzoek worden hoge bruine enkeerdgronden verwacht. He t opgebrachte akkerdek kan het onderliggende archeologisch niveau beschermd hebben tegen verstoring. In het plangebied zijn in het verleden echter ook verschillende panden gebouwd en weer afgebroken, du s plaatselijk kan sprake zijn van verstoring tot in de C-horizont.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[22]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
3 Veldonderzoek 3.1 Methode Het inventariserend veldonderzoek (IVO) bestond uit een verkennend booronderzoek uitgevoerd op 11 april 2023. De gevolgde onderzoeksmethode voor het veldwerk is bepaald op basis van de resultaten van onderhavig bureauonderzoek en heeft tot doel de bodemopbouw in kaart te brengen en daarmee de archeologische verwachting te toetsen. Daartoe zijn 8 boringen zo optimaal mogelijk verspreid geplaatst: zie figuur 11. Er is geboord tot maximaal 120 cm -mv met een Edelmanboor (7 cm). De boringen zijn tijdens het veldwerk lithologisch conform NEN 5104 (Nederlands Normalisatie -instituut, 1989) digitaal beschreven in het boorbeschrijvingssysteem van RAAP (Deborah3: zie bijlage 3) en met behulp van een GPS uitgezet. Van alle boringen is de hoogte bepaald met behulp van het AHN.
3.2 Resultaten 3.2.1 Veldwaarnemingen Het plangebied kent vrij veel reliëf, zoals ook te zien op de hoogtekaart (AHN ) die als ondergrond van figuur 11 is gebruikt. Met name de steilranden rondom boring 5 vielen goed op, wat een afgraving deed vermoeden. Daarnaast viel de lage ligging van het maaiveld ter hoogte van boring 2 op. Op het de hoogtekaart is te zien dat ook dit perceel iets lager ligt, met flauwe steilranden op de perceelsgrenzen.
3.2.2 Geologie en bodem De bodem in het plangebied is grotendeels zoals verwacht op basis van het bureauonderzoek. De bovengrond bestaat uit een donker bruingrijze, zwak humeuze A-horizont in matig fijn zand. De dikte hiervan varieert van 30 tot 65 cm, zodat plaatselijk gesproken kan worden van een dikke A ( ≥50 cm). Daaronder is in de meeste gevallen het restant van een humuspodzolgrond aange troffen in de vorm van een bruine tot lichtbruine B/BC-horizont. In boring 6 was sprake van een gevlekte laag, geïnterpreteerd als een gebroken podzol. Boringen 2 en 5 kenden een afwijkende opbouw: zie figuur 11. In boring 2 was onder de A-horizont sprake van een verstoorde laag tot diep (90 cm) in de gele C -horizont. In boring 5 ontbrak zelfs de Ahorizont en werd onder een verstoorde laag op 70 cm de C-horizont aangetroffen. Beide waarnemingen bevestigen de afgraving van de bodem, zoals vermoed op basis van het maaiveldreliëf. Bij boring 5 duidt het reliëf buiten het plangebied op een rivierduin die waarschijnlijk is afgegraven om specifiek het goed gesorteerde zand te winnen. De C-horizont bestond uit goed gesorteerd matig fijn (licht)geel zand, geïnterpreteerd als dekzand. In boringen 1, 2, 3, 4, 5 en 8 werd onderin de boor nog een laag veel siltrijker en fijner zand aangetroffen.
Het betreft fluviatiele (Maas)afzettingen behorende tot het Bølling/Allerød-terras waarop het plangebied ligt. Een begraven bodem in de top van deze afzettingen is echter niet aangetroffen. Waarschijnlijk is het dekzand dus vrij snel na de Maasafzettingen afgezet.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[23]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
3.3 Archeologische relevantie De bodemopbouw in het plangebied is grotendeels zoals verwacht. Op de Maasafzettingen uit het Bølling/Allerød interstadiaal is door de wind een laag dekzand afgezet. Hierin is aanvankelijk een humuspodzolgrond ontstaan. Nadat het gebied door de mens is ontgonnen, is onder invloed van het landbouwkundig gebruik een dikke A-horizont ontstaan. Waar deze dikker is dan 50 cm kan gesproken worden van een hoge enkeerdgrond. Door het landbouwkundige gebruik is de bovengrond volledig vermengd, waardoor eventuele oppervlakkige vuursteenvindplaatsen verstoord zijn. Het feit dat onder de A-horizont nog een restant van de humuspodzol bewaard is, betekent echter dat eventuele archeologische grondsporen die dieper in de bodem zijn ingegraven nog intact bewaard kunnen zijn. Uitzondering daarop vormen de percelen waar de bodem is afgegraven rond boringen 2 en 5. Hier is de oorspronkelijke bodem tot diep in de C-horizont verstoord, zodat geen intacte grondsporen meer te verwachten zijn.
Figuur 11. Resultaten booronderzoek.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[24]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
4 Conclusies en advies 4.1 Conclusie De onderzoeksvragen kunnen als volgt worden beantwoord: Hoe ziet de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw van het plangebied eruit? Het plangebied ligt langs het stroomdal van de Maas uit het laat weichselien op een rivierterras uit de Bølling/Allerød interstadiaal. In de Jonge Dryas is hier door de wind een strook dekzand en rivierduinen over afgezet. Het booronderzoek heeft deze opbouw bevestigd. Onder een laag dekzand zijn de Maasafzettingen aangetroffen. In het dekzand is aanvankelijk een humuspodzolgrond ontstaan. Door landbouwkundig gebruik is de bovengrond omgezet in een bewerkte A -horizont. Plaatselijk is deze dikker dan 50 cm, zodat sprake is van een hoge enkeerdgrond. Twee delen van het plangebied zijn afgegraven (vermoedelijk voor zandwinning) waardoor de bodem diep verstoord is. Voor zover op basis van het booronderzoek kan ingeschat worden hebben de bouw en sloop van de oudere bebouwing niet voor grootschalige verstoringen gezorgd. Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen in en rond het plangebied zijn reeds bekend? Het plangebied maakt deel uit van een archeologische monument: de oude bewoningskern v an Langstraat, uit de periode late middeleeuwen-nieuwe tijd. Er bevinden zich geen archeologische vindplaatsen in of nabij het plangebied.
De meest nabije vindplaatsen betreffen de vondst van mesolithische stenen werktuigen (op een afstand van 870 m ten zu iden van het plangebied), en vondsten van aardewerk die mogelijk op een grafveld uit de late bronstijd-ijzertijd wijzen (720 m naar het noordoosten). Wat was het historisch landgebruik van het plangebied en wat is het landgebruik nu en wat is de invloed daarvan op de (verwachte) archeologie en (bodem)gaafheid? Vanaf minstens 1802 is er verspreide bebouwing aanwezig geweest in het plangebied. Vanwege de grillige bouwgeschiedenis werd er een flink verstoorde bodem in het plangebied verwacht. Dit is overigens op basis van het booronderzoek niet aangetoond. Wat is de gespecificeerde verwachting ten aanzien van nog onbekende archeologische waarden in het gebied? En wat zijn hiervan de prospectiekenmerken? Op basis van het bureauonderzoek geldt een middelhoge verwachting voor kampementen van jagerverzamelaars uit het laat paleolithicum-mesolithicum en voor landbouwers uit de periode neolithicumnieuwe tijd (bewoning, begraving, economische en rituele activiteiten). Meer specifiek, kunnen er nog resten van de historische bebouwing (vanaf minstens 1802) worden verwacht , direct ten zuiden van de Bergse Heide.
Uit het veldonderzoek is gebleken dat intacte vindplaatsen van jager -verzamelaars niet meer te verwachten zijn, omdat deze door het landbouwk undig gebruik volledig geroerd zijn. Daarentegen kunnen eventuele diepere grondsporen van de landbouwers nog intact bewaard zijn. Waar en op welke diepte bevinden zich de archeologisch interessante lagen? De diepte van roering varieert van 30 tot 80 cm beneden maaiveld.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[25]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Is de bodemopbouw in het plangebied zodanig (intact) dat archeologisch vervolgonderzoek zinvol is? Vanaf het intacte niveau kunnen nog grondsporen voorkomen. Wanneer verstoring van dit niveau niet kan worden voorkomen, wordt verder onderzoek zinvol geacht. Kan het archeologisch relevante niveau gewaardeerd worden? Zo ja, wat is de waardering en zo nee, welke informatie is nodig om tot een waardering te komen? In het grootste deel van het plangebied is de bodem zodanig intact, dat archeolog ische sporen van de landbouwers periode verwacht kunnen worden. Of deze sporen daadwerkelijk aanwezig zijn, is echter niet bekend. Om dat te bepalen is gravend onderzoek nodig. Wat is de invloed van de toekomstige inrichting op eventuele archeologische res ten? De geplande nieuwbouw gaat gepaard met bodemingrepen tot minimaal 50 cm. In delen van het plangebied is dit verstorend voor het ongeroerde archeologisch niveau. Zie paragraaf 4.2: Advies.
4.2 Advies Op welke wijze kan bij de planvorming met archeologische resten worden omgegaan? Met de inzet van welke zoekmethoden kunnen de verwachte archeologische resten systematisch opgespoord worden (zoeksleuven, booronderzoek, veldkartering, geofysisch etc.)? Geadviseerd wordt bodemingrepen dieper dan het intacte nivea u te voorkomen, bijvoorbeeld door ingrepen af te stemmen op de roerdiepte: zie figuur 11, rode cijfers. Indien dit niet mogelijk is, dan wordt verder archeologisch onderzoek nodig geacht, in de vorm van een proefsleuvenonderzoek, met uitzondering van de zones die reeds zijn vergraven: zie figuur 12. Gravend onderzoek dient te worden uitgevoerd conform een door de bevoegde overheid goedgekeurd Programma van Eisen (PvE).
4.3 Tot slot Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid , de gemeente Bergen, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[26]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Figuur 12. Advieskaart.
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[27]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Literatuur Driessen Architectuur, 2022. Locatiestudie Bergse Heide 3. Isarin, R., R. Ellenkamp, E. Heunks, J. de Kramer, R. Paulussen, L. Tebbens & F. Zuidhoff, 2015a. Geomofogenetische kaart Maasdal (GKM) tussen Mook en Eijsden. Verantwoording methodiek en kaartbeeld. RCE, Amersfoort. Isarin, R., R. Ellenkamp, E. Heunks, J. de Kramer, R. Paulussen, L. Tebbens & F. Zuidhoff, 2015b. Archeologische verwachtingskaart Maasdal (AVM) tussen Mook en Eijsden. Verantwoording methodiek en kaartbeeld. RCE, Amersfoort. Koomen, A.J.M. & G.J. Maas, 2004. Geomorfologische kaart Nederland (GKN). Achtergronddocument bij het landsdekkende digitale bestand. Alterra-rapport 1039, Wageningen. Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen, 1969. Kartenaufnahme der Rheinlande durch Tranchot und v. Müffling 1803-1820, schaal 1:25.000. Landesvermessungsamt Nordrhein-Westfalen. Nederlands Normalisatie-instituut, 1989. Nederlandse Norm NEN 5104, Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft. SIKB, 2016. Beoordelingsrichtlijn Archeologie. BRL SIKB 4000. SIKB, Gouda. TNO, 2021. Geologische overzichtskaart Nederland. https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen Verhoeven, M.P.F. & G.R. Ellenkamp, 2008. Op een terras langs de Maas: een archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart voor de gemeenten Gennep, Mook en Middelaar en Bergen.
Deelrapport I: de archeologische verwachtings- en advieskaart. RAAP-rapport 1644. RAAP, Weesp. Water, A. van de & F.P. Kortlang, 2012. Nota Archeologiebeleid Bergen; De implementatie van de Wet op de archeologische monumentenzorg in het gemeentelijke beleid. ArchAeO -rapport 1204. ArchAeO, Eindhoven. Weerts, H., J. Schokker, K. Rijsdijk & C. Laban, 2006. Geologische overzichtskaart van Nederland. TNO Bouw en Ondergrond, Utrecht.
Websites/Digitale bronnen www.ahn.nl Beeldbank RCE (https://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/) www.cultureelerfgoed.nl https://earth.google.com/.www.ruimtelijkeplannen.nl www.topotijdreis.nl
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[28]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Overzicht van figuren, tabellen &bijlagen Figuren: Figuur 1. Aanduiding plangebied. Inzet: ligging in Nederland (ster).
6
Figuur 2. Reliëf. Bron: www.ahn.nl.
11
Figuur 3. Geomorfologie. Bron: Koomen & Maas, 2004.
12
Figuur 4. Uitsnede geomorfogenetische kaart van het Maasdal (GKM). Bron: Isarin, e.a., 2015a.
13
Figuur 5. Bodem. Bron: www.cultureelerfgoed.nl.
14
Figuur 6. Archeologie. Zie ook figuur 3 voor de onderzoeken. Bron: www.cultureelerfgoed.nl.
16
Figuur 7. Detail van figuur 2. Bron: www.cultureelerfgoed.nl.
17
Figuur 8. Overzicht van historische kaarten. Bron: www.topotijdreis.nl
18
Figuur 9. Luchtfoto uit 2016. Bron: www.googhle earth.
19
Figuur 10. Inrichtingsplan. Bron: Driessen Architectuur, 2022.
20
Figuur 11. Resultaten booronderzoek.
24
Figuur 12. Advieskaart.
27
Tabellen: Tabel 1. Administratieve gegevens.
7
Tabel 2. Overzicht van geologische, geomorfologische en bodemkundige kenmerken van het plangebied en de directe omgeving.
10
Tabel 3. Overzicht van het geldende archeologiebeleid en achterliggende verwachtingskaart.
15
Tabel 4. Archeologie. Bron: www.cultureelerfgoed.nl.
16
Tabel 5. Overzicht van de huidige situatie van het plangebied.
19
Tabel 6. De toekomstige situatie.
20
Bijlagen: Bijlage 1. Tijdschaal Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen Bijlage 3. Boorbeschrijvingen
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[29]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Bijlage 1. Tijdschaal Archeologische perioden Datering
Tijdperk
Recente tijd
- 1945 C
Nieuwe tijd
- 1850
B
- 1650
A
- 1500
Laat B Laat A D: Ottoonse tijd
Vroeg
Middeleeuwen
C: Karolingische tijd B: Merovingische tijd
A: Volksverhuizingstijd Laat
Romeinse tijd
Midden
Vroeg Laat
IJzertijd
Midden
Vroeg Laat
Bronstijd
Midden
Prehistorie
Vroeg Laat
Neolithicum (Nieuwe Steentijd)
Midden Vroeg Laat
Mesolithicum (M idden Steentijd)
Midden Vroeg Laat
Paleolithicum (Oude Steentijd)
Jong B Jong A Midden
- 1250 - 1050 - 900 - 725
- 525 - 450
- 270 - 70 na Chr. - 15 voor Chr. - 250 - 500 - 800 - 1100 - 1800 - 2000
- 2850 - 4200 - 4900/5300 - 6450 - 8640 - 9700
- 12.500 - 16.000
- 35.000 - 250.000
Oud tabel1_standaard_Archeologisch_RAAP_2014
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[30]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen
Geologische kaart van NL Geomorfologische kaart van NL
x x
DINO
x
Gegevens milieukundig bodemonderzoek
x
Actueel Hoogtebestand Nederland
x
Lucht- en satellietfoto’s
x
Topografische kaart van Nederland
x
Oud(st)e kadasterkaarten
x x
Beeldmateriaal bouwhistorie
x
Archeologische en cultuurhistorische rapportages
x
Archieven (RAAP)
x
Eigenaar en gebruiker
x
AMK
x
Archis
x
CMA
x
CAA
x
CHW
x
Literatuur (arch./aardwet.)
x
Gebiedsgerichte specialisten
x
Amateurarcheologen
x
Gemeentelijke waarden- of verwachtingskaart
x
Archeologisch depot
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
Opmerking
x
Gedetailleerde bodemkaarten
Historische kaarten van Nederland
Bevat geen (nieuwe) relevante informatie
x
Niet beschikbaar voor dit plan-/onderzoeksgebied
Bodemkaart van NL
Geraadpleegd, niet afgebeeld
Bron
Geraadpleegd en afgebeeld/beschreven
LS03 en LS04, motivatie voor de keuze van de geraadpleegde bronnen (+ indien van toepassing)
x
[31]
Plangebied Bergse Heide 3 te Nieuw Bergen, gemeente Bergen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
Bijlage 3. Boorbeschrijvingen
RAAP-rapport 6401 / versie 04-04-2023
[32]
Boorbeschrijvingen BERBH
Boring: BERBH_1 Kop algemeen: Projectcode: BERBH, Boornummer: 1, Beschrijver(s): REV,RE, Datum: 11-04-2023, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 201395.65, Y-coördinaat in meters: 401124.56, Precisie coördinaat: 1 dm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 15.235, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: AHN bestand Plaats: Provincie: Limburg, Gemeente: Bergen (L) Uitvoering: Opdrachtgever: Beusmans & Jansen, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 15.23 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: A-horizont 40 / 14.83 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Ondergrens laag in cm: 65, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, Bodemkundige interpretatie: esdek 65 / 14.58 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 65, Ondergrens laag in cm: 70, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: oranje Lithologie: Grondsoort: zand,
Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: BC-horizont, IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 70 / 14.54 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 100 / 14.23 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: uiterst siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: fluviatiel Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 120 / 14.04
Boring: BERBH_2 Kop algemeen: Projectcode: BERBH, Boornummer: 2, Beschrijver(s): REV,RE, Datum: 11-04-2023, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 201433.36, Y-coördinaat in meters: 401093.76, Precisie coördinaat: 1 m, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 14.759, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: AHN bestand Plaats: Provincie: Limburg, Gemeente: Bergen (L) Uitvoering: Opdrachtgever: Beusmans & Jansen, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 14.76 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 30, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: A-horizont 30 / 14.46 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Ondergrens laag in cm: 90, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: verploegd tot in C-horizont, Brokken en vlekken: zand- en kleibrokken, Bodemkundige interpretatie: verstoord Laag opmerking: Opmerking: Leembrokken en wat B vlekken 90 / 13.86 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 90, Ondergrens laag in cm: 95, Boortype en diameter:
Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 95 / 13.81 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 95, Ondergrens laag in cm: 110, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: uiterst siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Sublagen1: grindlagen-enkele-dun, Sublagen2: zandlagen-enkeledun, Lithogenese: fluviatiel Bodem: Bodemhorizont: C-horizont 110 / 13.66 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 110, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 120 / 13.56
bron: Berbh.geojson - 11-04-2023 18:55:44
Boorbeschrijvingen BERBH
Boring: BERBH_3 Kop algemeen: Projectcode: BERBH, Boornummer: 3, Beschrijver(s): REV,RE, Datum: 11-04-2023, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 201466.05, Y-coördinaat in meters: 401131.06, Precisie coördinaat: 1 m, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 14.688, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: AHN bestand Plaats: Provincie: Limburg, Gemeente: Bergen (L) Uitvoering: Opdrachtgever: Beusmans & Jansen, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 14.69 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 50, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 50 / 14.19 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Ondergrens laag in cm: 55, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde humus 55 / 14.14 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 55, Ondergrens laag in cm: 65, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse:
matig fijn Bodem: Bodemhorizont: BC-horizont 65 / 14.04 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 65, Ondergrens laag in cm: 75, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-bruin-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: C-horizont 75 / 13.94 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 75, Ondergrens laag in cm: 95, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Mediaanklasse: zeer fijn, Lithogenese: fluviatiel Bodem: Bodemhorizont: C-horizont 95 / 13.74 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 95, Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Mediaanklasse: zeer fijn, Sublagen1: zandlagen-enkele-dun, Sublagen2: leemlagen-enkele-dun, Lithogenese: fluviatiel Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 100 / 13.69
Boring: BERBH_4 Kop algemeen: Projectcode: BERBH, Boornummer: 4, Beschrijver(s): REV,RE, Datum: 11-04-2023, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 201395.23, Y-coördinaat in meters: 401051.64, Precisie coördinaat: 1 m, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 15.14, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: AHN bestand Plaats: Provincie: Limburg, Gemeente: Bergen (L) Uitvoering: Opdrachtgever: Beusmans & Jansen, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 15.14 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 30, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 30 / 14.84 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Ondergrens laag in cm: 35, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde humus 35 / 14.79 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 35, Ondergrens laag in cm: 55, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: oranje Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig
fijn Bodem: Bodemhorizont: BC-horizont, IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken Laag opmerking: Opmerking: roestige BC 55 / 14.59 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 55, Ondergrens laag in cm: 105, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 105 / 14.09 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 105, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: zeer fijn, Sublagen1: leemlagen-enkele-dun, Lithogenese: fluviatiel Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken Einde boring 120 / 13.94
bron: Berbh.geojson - 11-04-2023 18:55:44
Boorbeschrijvingen BERBH
Boring: BERBH_5 Kop algemeen: Projectcode: BERBH, Boornummer: 5, Beschrijver(s): REV,RE, Datum: 11-04-2023, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 201427.08, Y-coördinaat in meters: 401014.55, Precisie coördinaat: 1 m, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 14.701, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: AHN bestand Plaats: Provincie: Limburg, Gemeente: Bergen (L) Uitvoering: Opdrachtgever: Beusmans & Jansen, Uitvoerder: RAAP Zuid Kop opmerking: Opmerking: afgegraven 0 / 14.70 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 70, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Brokken en vlekken: zand- en kleibrokken, Bodemkundige interpretatie: verstoord Laag opmerking: Opmerking: gevlekt 70 / 14.00 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Ondergrens laag in cm: 72, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: C-horizont 72 / 13.98 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 72, Ondergrens laag in cm: 90, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel-grijs
Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Mediaanklasse: zeer fijn, Lithogenese: fluviatiel Bodem: Bodemhorizont: C-horizont 90 / 13.80 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 90, Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken Einde boring 100 / 13.70
Boring: BERBH_6 Kop algemeen: Projectcode: BERBH, Boornummer: 6, Beschrijver(s): REV,RE, Datum: 11-04-2023, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 201477.16, Y-coördinaat in meters: 401079.93, Precisie coördinaat: 1 m, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 15.132, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: AHN bestand Plaats: Provincie: Limburg, Gemeente: Bergen (L) Uitvoering: Opdrachtgever: Beusmans & Jansen, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 15.13 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 25, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 25 / 14.88 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 25, Ondergrens laag in cm: 45, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, Bodemkundige interpretatie: esdek Laag opmerking: Opmerking: E vlekjes 45 / 14.68 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 45, Ondergrens laag in cm: 80, Aard
ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: verploegd tot in B-horizont, Bodemkundige interpretatie: gebroken podzol Laag opmerking: Opmerking: A, Bh en B vlekken 80 / 14.33 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 80, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 120, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken Einde boring 120 / 13.93
bron: Berbh.geojson - 11-04-2023 18:55:44
Boorbeschrijvingen BERBH
Boring: BERBH_7 Kop algemeen: Projectcode: BERBH, Boornummer: 7, Beschrijver(s): REV,RE, Datum: 11-04-2023, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 201461.03, Y-coördinaat in meters: 401040.11, Precisie coördinaat: 1 m, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 15.564, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: AHN bestand Plaats: Provincie: Limburg, Gemeente: Bergen (L) Uitvoering: Opdrachtgever: Beusmans & Jansen, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 15.56 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 35, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 35 / 15.21 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 35, Ondergrens laag in cm: 48, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, Bodemkundige interpretatie: esdek Laag opmerking: Opmerking: E vlekjes 48 / 15.08 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 48, Ondergrens laag in cm: 50, Boortype en
diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde humus 50 / 15.06 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Ondergrens laag in cm: 55, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: BC-horizont 55 / 15.01 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 55, Ondergrens laag in cm: 90, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: C-horizont 90 / 14.66 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 90, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken Einde boring 120 / 14.36
Boring: BERBH_8 Kop algemeen: Projectcode: BERBH, Boornummer: 8, Beschrijver(s): REV,RE, Datum: 11-04-2023, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 201500.42, Y-coördinaat in meters: 401026.7, Precisie coördinaat: 1 m, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 15.454, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: AHN bestand Plaats: Provincie: Limburg, Gemeente: Bergen (L) Uitvoering: Opdrachtgever: Beusmans & Jansen, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 15.45 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 25, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 25 / 15.20 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 25, Ondergrens laag in cm: 38, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: A-horizont bestaand uit opgebracht pakket, Bodemkundige interpretatie: esdek Laag opmerking: Opmerking: E vlekjes 38 / 15.07 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 38, Ondergrens laag in cm: 40, Boortype en