20220428 RIB Verduursamen2030 en ELWM
Tekst van het document
RAADSINFORMATIEBRIEF VerduurSAMEN2030 en Energielandgoed Wells Meer
April 2022
1
Aan: Van: Datum:
Gemeenteraad van de gemeente Bergen Burgemeester en wethouders April 2022
Onderwerp:
VerduurSAMEN2030
Informatie voor de raad, ter kennisgeving. Namens het programma VerduurSAMEN2030 informeren we u iedere 4 maanden middels een raadsinformatiebrief om u op de hoogte te houden van de voortgang en ontwikkelingen van het programma. In deze raadsinformatiebrief rapporteren we u over de periode december 2021 tot en met maart 2022 en komen de volgende onderwerpen aan de orde: •
A)
Samenvatting
•
B)
Projectbudget
•
C)
Tijdlijn en planning
•
D)
Energieonafhankelijk
•
E)
Besparing + uitgelicht project
•
F)
Kleinschalige opwekking en innovatie
•
G)
Duurzaam transport
•
H)
Communicatie bereikcijfers – bewustwording en kennis
•
I)
Burgerparticipatie
•
J)
Regionale samenwerking
•
K)
Risico’s en kansen
•
L)
Monitoring
•
M)
Grootschalige opwekking - Energielandgoed Wells Meer
2
A) Samenvatting – ondernomen activiteiten december 2021 tot en met maart 2022 •
We hebben de communicatiecampagne over energiebesparing een vervolg gegeven. Zie kopje H: communicatie.
•
Op 29 januari heeft er een online openstelling van het Energiehuis plaatsgevonden waarbij twee adviesgesprekken zijn gevoerd.
•
760 vroegen een voucher aan voor energiebesparende maatregelen. In februari hebben we de voucheractie opgestart voor woningeigenaren.
•
We hebben vijf nieuwe aanmeldingen voor ons buurthulpplatform ontvangen.
•
Gezamenlijk met gemeente Mook en Middelaar en Gennep is de Transitievisie Warmte opgesteld. In Mook en Middelaar en Gennep is deze unaniem vastgesteld.
•
In de vorige periode organiseerden we een bewonersbijeenkomst als gevolg van een inwonersonderzoek dat in juli heeft plaatsgevonden. Deze bijeenkomst heeft gevolg gekregen. Zie kopje I: Burgerparticipatie.
•
We besteedden in de communicatie aandacht aan diverse zaken, denk aan: Warme Truiendag, stijgende energieprijzen, warmtescans, Junior Energiecoach, voucheractie, BeestenBende en het buurthulpplatform.
•
We hebben deelgenomen aan community of practice van de RREWregeling. Geselecteerde gemeentes denken hierin samen met het ministeria van BZK en RVO na over hoe de regeling goed toe te passen. We zijn als enige gemeente in Limburg ook geselecteerd voor de community of practice over de energiearmoede gelden.
•
In de periode december 2021 tot en met maart 2022 zijn er 19 woningscans uitgevoerd.
•
De provincie heeft de afgelopen periode EPA-adviezen aangeboden. Hierover hebben wij gecommuniceerd. Dit resulteert erin dat er 85 epaadviezen zijn aangevraagd en vergeven binnen onze gemeente.
•
December 2021 is de RRE periode afgerond. Vanuit het Rijk hebben wij een bijdrage van €391.500 ontvangen en besteed. In onze oorspronkelijke aanvraag hadden we een bijdrage van de gemeente Bergen begroot van €73.240,00. Uiteindelijk is deze bijdrage lager uitgevallen, namelijk €20.000.
•
De dorpsraad Wells Forum organiseerde in samenwerking met Buurkracht een aantal EnergyParty’s, waarbij inwoners met elkaar in gesprek gaan over hoe energie te besparen.
•
De dorpsraad Wells Forum heeft met ondersteuning vanuit het programma een warmtebeeldcamera aangeschaft en bijbehorende uitleg gekregen. Op dit moment zijn er al verschillende warmtebeeldfoto’s gemaakt bij woningeigenaren in Well.
3
•
Vanuit het Rijk hebben we een bijdrage ontvangen voor de bestrijding van energiearmoede. De energiearmoede gelden zijn door het Rijk verdeeld over drie categorieën. 1) een eenmalige tegemoedkoming van €800 voor huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum, 2) een tijdelijke verlaging van de energiebelasting voor iedereen en 3) de Specifieke Uitkering: Middelen aanpak energiearmoede van €159.590,00.
•
De RREW-regeling is verlengd tot 31 december 2022. Deze regeling liep eerst tot 31 juli 2022.
•
We zijn gestart met twee projecten voor kinderen. 1) Het project BeestenBende. Een bewustwordingsproject over afval ophalen waar een kleine 100 kinderen uit de gemeente Bergen aan meedoen. 2) het project Junior Energiecoach. 34 kinderen uit onze gemeente doen met hun gezin mee en ontvangen wekelijks spellen, puzzels en filmpjes over duurzaamheid.
•
Energiecoöperatie Limburg heeft in samenwerking met de dorpsraad Wells Forum een subsidieaanvraag ingediend voor een postcoderoosproject op de gemeentewerf.
•
Bij 809 huishoudens in de gemeente is een warmtescan uitgevoerd. Hiermee krijgt de bewoner inzicht in mogelijkheden om isolatiemaatregelen te treffen.
•
Jaarlijks vindt er een zonnepanelentelling plaats. Op dit moment zijn er 2386 gebouwen met zonnepalenen in onze gemeente. Een jaar eerder waren dat nog 667 adressen minder.
•
Er zijn door Vattenfall 5 extra openbare laadpalen geplaatst en er is beleid in voorbereiding over het plaatsen van particuliere laadpalen.
•
Alle medewerkers maken gebruik van deelvervoer. Dit kan zijn de elektrische fiets, elektrische auto of openbaar vervoer.
4
B) Projectbudget Projectbudget Post
Bedrag
Periode
In begroting gemeente
€100.000,-
Jaarlijks tot 2024
Subsidiestromen Het projectbudget wordt aangevuld met een aantal subsidieregelingen vanuit het Rijk. Subsidie
Bedrag
Periode
RREW €258.000,April 2021 t/m december 2022 Energiearmoede €159.590,00 Januari 2022 t/m april 2023 Subsidiestromen die in 2021 zijn afgerond RRE €391.500 2020 en 2021 Transitievisie warmte €237.101,2020 en 2021 en inrichten energieloket REAW €20.660,2021 Regeling Versterkte €5.400,2021 Uitvoering Energietoezicht Toelichting In begroting gemeente
RREW Energiearmoede RRE REAW Regeling Versterkte Uitvoering Energietoezicht
Hele budget gaat op aan personele kosten. In totaal zijn de personele lasten ongeveer €150.000 per jaar. Het verschil van €50.000 per jaar wordt opgelost vanuit de beschikbare subsidiestromen. Opvolger RRE, focus meer op huurders Gericht op bestrijding energiearmoede Gericht op energiebesparing huiseigenaren Extern advies inschakelen voor opstellen Transitievisie Warmte Mogelijkheid om kosten van extern bureau dat bedrijven controleert vergoed te krijgen. Voor 2022 en 2023 zijn wederom middelen toegezegd. Het bedrag dat voor onze gemeente beschikbaar komt is nog niet bekend.
C) Tijdlijn en planning Tijdlijn
Op dit moment bereiden we ons voor op de nieuwe fase: de grootschalige uitrol van 2023 tot 2026.
5
Planning In onderstaande tabel vindt u een overzicht van activiteiten waar we op korte en lange termijn mee aan de slag gaan. 2022
Uitvoeringsperiode
Voucheractie woningeigenaren
Februari 2022 t/m mei 2022
Acties op energiearmoede
Januari 2022 t/m april 2023
VerduurSAMEN-dagen
Het najaar van 2022
Duurzaamheidsroute
Het najaar van 2022
BeestenBende
2022 dient als pilotjaar
Communicatiecampagne
Tot en met december 2022
Showcase parkeerplaats
In 2022
Postcoderoos gemeentewerf
Loopt op dit moment
Lange termijn Kantoorgebouwen Energielabel C Volgende fase van het programma: de grootschalige uitrol
Dient gerealiseerd te zijn 31 december 2022. De voorbereiding start in 2022. De volgende fase loopt van 2023 t/m 2026.
Energiearmoede De komende periode gaan we ons focussen op (de bestrijding van) energiearmoede. In de afgelopen periode hebben we het plan van aanpak voorbereid. Dit plan van aanpak bestaat uit een aantal acties: -
Een witgoedactie, waarbij inwoners die energiearmoede ervaren korting krijgen op energiezuinig witgoed, energiemonitoring, aanvullende subsidie voor isolatiemaatregelen.
D) Energieonafhankelijk •
Om energieonafhankelijk te worden in 2030, moeten we in de toekomst meer inzichten verwerven in de mogelijkheden voor energieopslag. We volgende ontwikkelingen die op dat gebied gaande zijn.
•
Het elektriciteitsnet is vol aan het raken. Tot die tijd moeten we bij elk project naast opwekking ook nadenken over de opslagmogelijkheden. Vooralsnog is batterijopslag de enige realistische vorm. We verwachten op termijn van enkele jaren ook veel van waterstofproductie en wellicht warmteopslag.
6
E) Besparing •
Het bedrag beschikbaar vanuit de RRE-regeling hebben we ingezet voor activiteiten en bewustwording inzake energiebesparing. Deze regeling liep af op 31 december 2021. Deze regeling richtte zich op particuliere woningeigenaren. Ook het bedrag beschikbaar vanuit de RREW-regeling zetten we in op deze activiteiten. De RREW-regeling heeft veel aandacht voor huurders en is verlengd tot 31 december 2022.
•
Het MKB en de industrie worden meegenomen vanuit de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD).
Activiteiten RREW
Toelichting
Groene Bon voucheractie
Huurders hebben een Groene Bon twv €90,aangeboden gekregen voor de aanschaf van energiebesparende producten. In totaal hebben 760 huurders gebruikt gemaakt van de voucher. Gedurende de actie is er samengewerkt met Woningcorporatie Destion. Daarna hebben woningeigenaren een Groene Bon twv €90,- aangeboden gekregen voor de aanschaf van producten gericht op gasbesparing. In totaal zijn er 740 bonnen beschikbaar. De actie loopt op dit moment.
Buurthulpplatform
Communicatiecampagne
Warmtescans
Als we het totaalbedrag wat we ontvingen voor de voucheractie delen door het aantal huishoudens dat mee kon doen, kom je op een bedrag van ongeveer €100,uit. Door de ondersteuningskosten erg laag te houden, konden we vouchers van €90,- uitreiken. Dit is een hoog bedrag in vergelijking met andere gemeentes. Er is een buurthulpplatform opgericht waar inwoners elkaar kunnen helpen en adviseren om duurzaamheidsmaatregelen te nemen. Zie: www.slimmebuur.nl/bergen. In de periode december 2021 t/m maart 2022 zijn er vijf nieuwe aanmeldingen binnengekomen. De nieuwe aanmeldingen zijn te herleiden naar communicatieuitingen over het platform. Op dit moment zijn er 9 inwoners aangemeld bij het platform. We zijn bezig met een communicatiecampagne over energiebesparing. Meer daarover is te lezen bij onderdeel H) communicatie. Bij 809 huishoudens in de gemeente is een warmtescan uitgevoerd. Het gespecialiseerde bedrijf Sobolt maakte in een aantal nachten een warmtefoto van de buitenkant van de voorgevels. Op basis van de warmtescans maakt Sobolt een rapport waarin staat waar de meeste energie weglekt en krijgt de bewoner inzicht in de mogelijkheden om isolatiemaatregelen te treffen.
7
Uitgelicht: evaluatie RRE-periode Eind 2019 kende het Rijk een grote bijdrage toe aan de gemeente Bergen vanuit de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE). Met dit bedrag kon de gemeente Bergen huiseigenaren in de gemeente Bergen ondersteunen met het besparen van energie. Per particuliere koopwoning kon er €90,00 worden aangevraagd. Gemeente Bergen heeft het maximale bedrag van €391.500,00 aangevraagd en toegekend gekregen. Deze regeling liep af op 31 december 2021. Met het opgehaalde bedrag zijn er in ten minste 2.487 woningen energiebesparende maatregelen genomen. We verwachten dat het daadwerkelijke aantal nog hoger ligt: 3.750 woningen. Dit betekent dat 86% van de woningeigenaren in onze gemeente meededen en gebruik maakten van de acties uit het opgehaalde bedrag.
Verdeling subsidiegelden
75% van de gelden is rechtstreeks naar de inwoners gegaan 25% van de gelden is ingezet om de acties op te zetten
Figuur 1: Verdeling subsidiegelden van de RRE subsidieregeling. Vanuit deze bijdrage zijn er verschillende activiteiten opgezet. Een aantal voorbeelden zijn, de uitvoering van 771 warmtescans binnen de dijkring Bergen-Aijen en Siebengewald, de klimaatbingo voor basisschoolkinderen en de 237 keer aangevraagde woningscans met een onafhankelijke energieadviseur.
8
Onderstaand staan twee activiteiten vanuit de RRE-bijdrage breder uitgelicht.
De VerduurSAMEN2030-impuls is opgedeeld in vier activiteiten waar subsidie voor kan worden aangevraagd: Activiteit 1: Het oprichten van lokale energiecoöperaties; Activiteit 2: Projecten gericht op bewustwording van inwoners; Activiteit 3: Energiebesparende maatregelen in particulieren koopwoningen; Activiteit 4: Eenvoudige energiebesparende maatregelen die woningeigenaren zelf kunnen aanbrengen of laten aanbrengen. Op de volgende pagina een tabel waarin de verschillende uitgekeerde subsidiebedragen per activiteit verder staan toegelicht.
9
Subsidiebedrag totaal per activiteit €56.406,46
€60.000,00 €50.000,00
€42.521,62
€40.000,00 €30.000,00 €30.000,00 €16.757,61
€20.000,00 €10.000,00 €1
Activiteit 1 (2)
Activiteit 2 (14)
Activiteit 3 (42)
Activiteit 4 (85)
Figuur 2: Toegekende subsidiebedragen per activiteit. Tussen haakjes staat het aantal aanvragen per activiteit.
F) Kleinschalige opwekking •
Zoals bij onderdeel A genoemd zijn de voorbereidingen voor een derde postcoderoosproject bezig. Dit project richt zich op de gemeenteloods. Met het project worden er 200 zonnepanelen op het dak geplaatst en zijn er 270 beschikbare energiedelen om te verdelen. Energiecoöperatie Limburg heeft een subisidieaanvraag ingediend voor de subsidieregeling SCE (subsidieregeling coöperatieve energieopwekking). Momenteel wachten zij op antwoord of deze is toegekend. De voorbereidingen voor het postcoderoosproject op de gemeentewerf lopen op dit moment. De stroomaansluitingen op de gemeentewerf zijn door Enexis vervangen aangezien deze niet geschikt waren voor zonnenpanelen.
•
Elk jaar wordt er een telling van het aantal zonnepanelen in onze gemeente uitgevoerd. Zie kopje L: Monitoring.
G) Duurzaam transport •
Het thema duurzaam transport pakken we op door deel te nemen aan Trendsportal. Trendsportal is een initiatief van de acht gemeenten van het RMO Noord-Limburg en staat open voor iedereen die zich, persoonlijk of professioneel, betrokken voelt bij en actief wil bijdragen aan duurzame, veilige en slimme mobiliteit voor morgen.
10
•
Er zijn door Vattenfall vijf extra openbare laadpalen geplaatst. Bovendien is er onlangs een HUB gerealiseerd aan de Lindenlaan die bestaat uit drie laadpalen (zes laadpunten) uitsluitend bedoeld voor deelvervoer. Dit betekent ook dat de vier laadpunten achter het gemeentehuis weer geheel beschikbaar komen voor algemeen gebruik. Momenteel is fase 2 in voorbereiding waarbij er in totaal negen laadpalen (achttien laadpunten) geplaatst worden.
•
Er is beleid in voorbereiding over het plaatsen van particuliere laadpalen om zoveel mogelijk te voorkomen dat er ongewenste situaties ontstaan zoals laadkabels over trottoirs. De insteek zal zijn dat daar waar men een eigen oprit heeft men daar gebruik van moet maken. Daarnaast kan men gebruik maken van de openbare laadpalen.
•
Alle medewerkers maken gebruik van deelvervoer. Dit kan zijn de elektrische fiets, elektrische auto of openbaar vervoer. Iedere medewerker heeft of kan een Ov-kaart krijgen binnen dit systeem. Een elektrische deelauto kan men tot 6 uren voor een afspraak reserveren via een app op de telefoon. De volgende stap is om ook burgers en bedrijven gebruik te laten maken van het systeem (elektrische deelauto). Geïnteresseerden kunnen straks een overeenkomst sluiten met de aanbieder zonder tussenkomst van de gemeente.
H) Communicatie bereikcijfers – bewustwording en kennis •
Vanuit de RREW-regeling zijn we bezig met een communicatiecampagne over energiebesparing. Voor deze campagne zijn drie karakters ontwikkeld. Deze karakters staan symbool voor verschillende doelgroepen. In deze periode hebben we via social media, de website en advertenties in de lokale media tips gedeeld over energiebesparing.
•
Naast de communicatiecampagne hebben we nog aan diverse andere onderwerpen aandacht besteed: Groene Bon-actie voor huurders en woningeigenaren, hoge energieprijzen, Junoir Energiecoach, BeestenBende, Buurthulpplatform, Warmtescans, Transitievisie Warmte, VerduurSAMEN2030-impuls, extra openstellingen van het Energiehuis, warmetruiendag, het aantal zonnepanelen in onze gemeente, evaluatie RRE en verschillende duurzame initiatieven van inwoners uit de gemeente.
•
Via verschillende kanalen hebben we in deze periode inwoners bereikt. Zie tabel op de volgende pagina.
11
Kanaal
Bereik
• • • • • • • • •
Instagram Website Media Energie Update
• • •
Spreads in Maasduinen Courant
• • •
Nieuwsbrief
• •
Gem. twee berichten per week Gem. zien 273 mensen bericht 223 likes op pagina, 18 nieuwe in voorbije periode Bereiken jongere doelgroep 52 volgers op pagina, 6 nieuwe in voorbije periode 4265 bezoeken in deze periode Meest bezocht: Groene Bon-actie en informatie over subsidies Aandacht in verschillende lokale media Onderwerpen: de Groene Bon-actie, de Transitievisie Warmte en het buurthulpplatform. Rubriek in Maasduinen Courant Twee keer inwoners op de hoogte gebracht van actualiteiten rondom VerduurSAMEN2030 Online te vinden via: www.verduursamen2030.nl/belangrijkedocumenten Volledige pagina’s Maasduinen Courant Verschillende keren gebruikt om acties te promoten Online te vinden via: www.verduursamen2030.nl/belangrijkedocumenten Vier keer verstuurd adhv actualiteiten 1900 inschrijvingen op nieuwsbrief
I) Burgerparticipatie •
Uitgelicht: burgerinitiatief in samenwerking met onderzoeksbureau Opiniepijlers In de vorige periode organiseerden we een bewonersbijeenkomst als gevolg van een inwonersonderzoek dat in juli heeft plaatsgevonden. Als gevolg van deze bijeenkomst hebben inwoner Hans Pijls en Frank Bolder van Opiniepijlers een plan opgesteld om samen met inwoners aan de slag te gaan met de energietransitie en daarmee de ambitie om in de gemeente Bergen in 2030 energieonafhankelijk te zijn. Onderstaand een korte toelichting vanuit Frank Bolder van Opiniepijlers. “De gemeente Bergen is heel actief om inwoners te betrekken bij de energietransitie. Maar niet alle inwoners krijgen deze boodschap mee, bleek uit een onderzoek van de Opiniepijlers eind 2021. Dat leidde tot een nieuwe aanpak waar inwoners een belangrijke rol spelen. In deze aanpak zijn drie punten belangrijk: zoek gemotiveerde inwoners die samen aan de slag willen gaan met energietransitie; welke plannen hebben deze inwoners en willen ze deze plannen zelf uitwerken? In Oud-Bergen worden binnenkort de eerste bijeenkomsten gehouden met dorpsbewoners; een tweede dorp in de gemeente volgt voor de zomer. Belangrijk is dat de inwoners het zelf doen; eerst met een kleine groep en daarna met steeds meer mensen uit het dorp. Een belangrijk onderdeel van deze aanpak is het zoeken naar energiecoaches.
Deze gaan op bezoek bij dorpsgenoten om de woning te scannen en een advies te geven om te besparen op energiekosten. De gemeente speelt vooral een ondersteunende rol; om die reden wordt deze werkwijze geïntroduceerd door een bureau van buiten de gemeente, door Frank Bolder van de eerder genoemde Opiniepijlers en Hans Pijls, inwoner van Afferden en bekend met deze werkwijze.”
12
•
De dorpsraad Wells Forum organiseerde in samenwerking met Buurkracht een aantal EnergyParty’s. Tijdens deze bijeenkomsten gaan inwoners samen met een gespecialiseerde gespreksleider in gesprek over hoe je energie kunt besparen. Er hebben twee EnergyParty’s plaatsgevonden. Als gevolg van deze bijeenkomsten is er een opvolgende bijeenkomst gehouden. De data van de EnergyParty’s zijn enkele keren veranderd door te weinig aanmeldingen.
•
De dorpsraad Wells Forum heeft met ondersteuning vanuit het programma een warmtebeeldcamera aangeschaft. Vervolgens hebben zij van energieadviseur Laurette Bulkens een workshop gekregen met uitleg over het gebruik van de camera. Op dit moment zijn er al verschillende warmtebeeldfoto’s gemaakt bij woningeigenaren in Well.
•
We zijn gestart met het project BeestenBende. Basisschoolkinderen kunnen zich aanmelden om zo in zelfgemaakte teams één keer per maand afval op te ruimen in de buurt. In ruil daarvoor organiseert BeestenBende leuke activiteiten gericht op klimaat en duurzaamheid op zowel gemeentelijk- als landelijkniveau. Het eerste jaar zal dienen als pilot. We zijn gestart met ruimte voor 50 leden in onze gemeente. Dit hebben we inmiddels uitgebreid naar plek voor 100 leden wegens de vele aanmeldingen.
•
We zijn gestart met het project Junior Energiecoach. Gezinnen, klassen en verenigingen kunnen zich aanmelden om mee te doen met het spel. Tijdens dit spel ontvangen deelnemers vijf weken lang puzzels, proefjes en filmpjes over duurzaamheid. 34 kinderen uit onze gemeente hebben deelgenomen aan dit project.
J) Regionale samenwerking •
Een aantal programmaonderdelen pakken we in samenwerking met gemeenten in de regio op.
Samenwerking
Toelichting
Transitievisie Warmte
De concept versie van de Transitievisie Warmte heeft in deze periode ter inzage gelegen. Dit is een gezamenlijk product van de gemeenten Bergen, - Gennep en Mook en Middelaar. In de gemeente Gennep en Mook en Middelaar is de Transitievisie Warmte unaniem vastgesteld. In Bergen is deze op route om vastgesteld te worden. Het streven is om de RES samenwerking voor langere tijd te borgen. Op deze periode is er een voorstel gemaakt om de gezamenlijke ambitie gezamenlijk op te pakken. Een definitief besluit vanuit de gemeenten dient nog genomen te worden. De vanuit het Rijk gereserveerde VUE3-gelden voor het energietoezicht bij bedrijven zijn geclaimd en veilig gesteld. Daarvoor is een aanvraag, onderbouwd met een plan van aanpak, ingediend. In deze periode is de onderzoeksopdracht voor meervoudig ruimtegebruik geformuleerd, is er informatie verzameld over energieopslag en is er een start gemaakt met het opstellen van een aanpak voor versnelling in energiebesparing (isolatiemaatregelen). In de regio deal is aandacht voor zes thema’s waaronder het thema Energie en klimaat.
RES
RUDLN
Samenwerking regiovisie NoordLimburg Regio Deal Noord-Limburg
13
K) Risico’s en kansen Risico’s •
Het programma VerduurSAMEN2030 is afhankelijk van middelen van het Rijk. Op dit moment is er veel onzekerheid over nieuwe subsidies. En is er nog geen zicht op structurele bijdragen waarmee we een duurzaam programmateam kunnen neerzetten.
•
De snelheid waarmee de kleinschalige opwek middels zonnepanelen kan worden voortgezet is sterk afhankelijk van Enexis en TenneT. We zitten in een rood gebied. U bent op de hoogte van de geplande nieuwe hoogspanningsverbinding naar Bergen die leidt tot de uitbreiding van de netcapaciteit. Middels richtlijnen wordt bepaald welke projecten aangesloten kunnen worden. Enexis besluit over de voortgang van reeds aangemelde projecten en plaatst nieuwe projecten op een wachtlijst. Klein gebruik projecten kunnen wel aangesloten worden. Kansen
•
Door regionaal samen te werken kunnen we samen grotere stappen zetten en van elkaar leren.
•
Door de stijgende energieprijzen is er veel meer aandacht voor verduurzaming. Dit biedt een kans: we merken dat inwoners meer bezig zijn met het nemen van energiebesparende maatregelen. Dit zien we ook terug in de bezoekersaantallen van het Energiehuis.
L) Monitoring •
Onder monitoring verstaan we het waarnemen en verzamelen van gegevens die aantonen in welke mate we voldoen aan de ambitie van gemeente Bergen om in 2030 energieonafhankelijk te zijn. Onder het kopje communicatie (onderdeel H) staan de nodige cijfers op het gebied van communicatie.
•
Jaarlijks vindt er een zonnepanelentelling plaats. Op dit moment zijn er 2386 gebouwen met zonnepalenen in onze gemeente. Hiervan zijn er het afgelopen jaar 667 gebouwen met zonnepanelen bijgekomen.
•
De provincie Limburg heeft de duurzaamheidskaart ter beschikking gesteld voor alle gemeenten in Limburg. In deze periode heeft hier een introductie van plaatsgevonden. Deze kaart geeft weer welke daken geschikt zijn voor zonnepanelen. Op deze kaart kunnen ook de geregistreerde energielabels weergegeven worden. Op de volgende pagina een voorbeeld van de kaart.
14
•
Van december 2021 tot en met maart 2022 zijn er 19 woningscans uitgevoerd door onze energieadviseur.
•
De provincie heeft de afgelopen periode EPA-adviezen aangeboden. Hierover hebben wij gecommuniceerd. Dit resulteert erin dat er 85 epa-adviezen zijn aangevraagd en vergeven binnen onze gemeente.
•
Van december 2021 tot en met maart 2022 zijn er 116 bezoekers geweest in het Energiehuis. Onderstaande staafdiagram laat de bezoekersaantallen zien per 4 maanden sinds maart 2019 en de meest recente van de afgelopen 4 maanden. De stijging in het aantal bezoekers heeft te maken met de stijging van de gasprijzen en een extra online openstelling van het Energiehuis.
Bezoekersaantallen Energiehuis 140 116
120 100
93
88 79
80 60
53
60 40
49 26
24
20 0 mrt '19 - jul '19 - nov '19 - mrt '20 - jul '20 - nov '20 - apr '21 - aug '21 - dec'21 jun '19 okt '19 feb '20 jun '20 okt '20 mrt '21 jul '21 nov '21 mrt'22
Figuur 3: Bezoekersaantallen Energiehuis per RIB periode
15
Energielandgoed Wells Meer
16
M ) Grootschalige opwekking - Energielandgoed Wells Meer Het Energielandgoed Wells Meer (ELWM) is een grootschalig en robuust gebied van ongeveer 400 hectare waar duurzame energie opgewekt wordt met zonnepanelen en windturbines. Het is een plek waar participatie, innovatie, educatie en recreatie samen komen. Door de grootschalige opwekking op één locatie te concentreren, blijven waardevolle en kwetsbare gebieden zoals Nationaal Park De Maasduinen gespaard en geven we een enorme kwaliteitsimpuls aan het gebied Wells Meer. Energielandgoed Wells Meer is van en voor Bergen. We betrekken onze inwoners en bedrijven. Zij hebben niet alleen een rol in de ontwikkeling van het project, maar moeten ook van het Energielandgoed kunnen profiteren.
In deze raadsinformatiebrief komen de volgende onderwerpen aan de orde: A)
Terugblik hoofdlijnen december 2021 – maart 2022
B)
Projectbudget
C)
Planning
D)
Besluitvorming
E)
Communicatie
F)
Hoofdlijnen ambtelijke en bestuurlijke contacten
G)
Risicomanagement
H)
Onderzoeken
I)
Netaansluiting
J)
Beroepsprocedure
K)
BV Energielandgoed Wells Meer
17
A) Terugblik hoofdlijnen december 2021 – maart 2022 •
In de afgelopen periode is er volgens planning gewerkt. We bevinden ons in de vierde fase van het project: de ontwikkelfase.
•
In januari heeft Energielandgoed Wells Meer BV voor de aanleg van het eerste deel van het zonproject (dit bereft ca. 1 hectare met ca. 2000 panelen) een SDE++ subsidie ontvangen van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Hoewel deze SDE++ subsidieronde zwaar was overtekend, is de door het Energielandgoed aangevraagde subsidie geheel toegekend conform aanvraag.
•
Het verweerschrift met betrekking tot de zes ingekomen beroepen op het bestemmingsplan en de vergunningen is in december 2021 verzonden naar Raad van State. Op 26 januari is uw raad in de commissie R&E bijgepraat over het verweerschrift door Hekkelman advocaten (gemachtigde van de gemeente voor de beroepen ELWM). Er is nog geen datum van de zitting bekend.
•
De ingediende beroepschriften geven aanleiding om het bestemmingsplan voor het Energielandgoed op enkele ondergeschikte punten aan te passen. Het college heeft daarom de raad voorgesteld het bestemmingsplan te wijzigen overeenkomstig het hiervoor opgestelde herstelbesluit (raadsvergadering van 26 april). Dit zal worden toegelicht in de gezamenlijke commissievergadering van woensdag 6 april.
•
Het college zal om dezelfde reden een herstelbesluit nemen over de verleende omgevingsvergunning voor de windturbines.
•
Op 2 en 7 december zijn de direct omwonenden van het Energielandgoed telefonisch bijgepraat over actuele zaken (o.a. over SDE++ aanvraag, planning, vergunningsaanvraag en de oprichting van de BV).
•
Het risicodossier is geüpdatet naar aanleiding van de ontwikkeling van bepaalde risico’s (zie paragraaf G. Risicomanagement).
•
Op 22 februari heeft TenneT een digitale informatiebijeenkomst georganiseerd voor perceeleigenaren in het zoekgebied van het voorkeurstracé. Deelnemers konden via de chat vragen stellen en men is gevraagd om op een speciale projectwebsite opmerkingen over het tracé door te geven.
•
Rijkswaterstaat Corporate Dienst heeft de administratieve onteigeningsprocedure voor de uitvoering van het bestemmingsplan Energielandgoed Wells Meer gestart. Op 16 maart is de kennisgeving gepubliceerd in het Gemeenteblad, de stukken liggen ter inzage van 17 maart tot en met 27 april 2022.
• Op 24 maart heeft gedeputeerde van Gaans-Gijbels, portefeuillehouder Energie en Klimaat bij Provincie Limburg, een bezoek gebracht aan het Energielandgoed. • De Raad van Bestuur van Enexis heeft op 21 maart het investeringsbesluit van 63 miljoen euro voor de bouw van het onderstation Wells Meer.
18
B) Projectbudget • De raad heeft op 9 februari 2021 een krediet beschikbaar gesteld van € 2.150.000 voor fase 4. Van het budget van fase 3 is € 299.208 overgebleven. Het totale budget voor fase 4 komt dan neer op € 2.449.208 • Vanwege de lengte van de ontwikkelfase is het belangrijk om zo efficiënt mogelijk om te gaan met ontwikkelbudget. Daarom zetten we vanaf 2022 in op minder intensief projectmanagement en werken we zoveel mogelijk met inzet van projectgroep-leden van gemeente versus externe inhuur. Deze aanpak past ook bij de lagere intensiteit van de activiteiten op dit moment, die zich hoofdzakelijk richten op de randvoorwaarden van verdere ontwikkeling van ELWM, en de ontwikkeling van het eerste deel van het zonproject op basis va het bestaande publieke stroomnet.
2021-2022 : Planfase Energieland Wells Meer (fase 4)
Krediet
Uitgegeven 31-03-2022 Rechten/verplichtingen Restant
€ 2.449.208
€
770.727
€ 127.027
€ 1.551.454*
De ambtelijke kosten van 2021 zijn verwerkt in bovenstaand overzicht. *De kosten die gemaakt zijn voor de aankoop van de gronden, dienen nog te worden verrekend. Dit zal gebeuren zodra de pachtonderhandelingen afgerond zijn. Dit zal uiteindelijk ter besluitvorming voor de raad worden voorbereid.
C) Planning • Er is de afgelopen periode volgens planning gewerkt. Fase 4 loopt van maart 2021 tot december 2027 (indicatie), waarbij het Energielandgoed in fases gerealiseerd wordt. De planning van de realisatie hangt af van de timing van beschikbaarheid van de transportcapaciteit voor teruglevering voor het ELWM. Deze beschikbaarheid is afhankelijk van: 1) de planning van de te realiseren netwerkverbinding tussen Venray en de gemeente Bergen 2) een aantal andere benodigde netverzwaringen 3) van de ontwikkeling van de interesselijst van Enexis met betrekking tot de projecten die in aanmerking komen voor de transportcapaciteit voor teruglevering. Enexis geeft aan dat ze circa 2 jaar vóór realisatie van de benodigde netverzwaringen een transportindicatie af kan geven voor het eerste deel van de benodigde transportcapaciteit (circa 2024 op basis van huidige planning van die verzwaringen). Hiermee kan ELWM dan een volgende SDE++ beschikking aanvragen. • Op basis van voorgaande verwachting blijft de realisatieplanning ongewijzigd: 1) 2022 start van de bouw van het eerste deel van het zonproject op basis van het bestaande stroomnet
19
2) 2025 start van de bouw van het windproject en een tweede deel van het zonproject 3) 2027 start bouw van het restant van het zonproject. • We verwachten nog steeds in 2022 te kunnen starten met de bouw van het eerste deel van het Energielandgoed. We verwijzen naar het risicodossier voor de onzekerheden omtrent deze planning. Dit betreft een klein gedeelte van het Energielandgoed dat aangesloten kan worden op het bestaande elektriciteitsnetwerk. Hiermee wordt het Energielandgoed voor het eerst ook voor het publiek zichtbaar.
D) Besluitvorming • In navolging van ons verzoek aan de Kroon tot het aanwijzen van percelen ter onteigening voor de uitvoering van het bestemmingsplan, is de onteigeningsprocedure gestart. Het ontwerp koninklijk besluit ligt samen met de dossierstukken ter inzage van 17 maart tot en met 27 april 2022. Belanghebbenden kunnen zienswijzen over het ontwerp koninklijk besluit kenbaar maken bij Rijkswaterstaat. Op 12 mei staat de hoorzitting in het kader van de onteigeningsprocedure gepland. Parallel hieraan lopen de onderhandelingen rondom de afkoop van de hoevepacht • De vergunningsaanvraag voor de zonnevelden op de innovatieboulevard wordt beoordeeld. Deze vergunningsaanvraag betreft de realisatie van vier zonnevelden bij de innovatieboulevard. Afhankelijk van de keuze voor een Zuid of Oost-West opstelling, komen er circa 60.000 zonnepanelen op de velden te liggen. Er is een advies van de Veiligheidsregio nodig bij de aanvraag, hierover is in maart een overleg gevoerd, waarin duidelijk is geworden welke aanvullende informatie toegevoegd moet worden aan de aanvraag. • Voor de besluitvorming rondom het verweerschrift en de beroepsprocedure, zie paragraaf J. Beroepsprocedure.
E) Communicatie • In december zijn de direct omwonenden van het Energielandgoed telefonisch bijgepraat over de stand van zaken (o.a. over SDE++ aanvraag, planning, vergunningsaanvraag en de oprichting van de BV). De omwonenden zijn ook op de hoogte gebracht van het opstarten van de omgevingscommunicatie door TenneT (aanleg kabel) en Enexis (aanleg transformatorstation). • Een nieuwsitem met een update over het Energielandgoed is in december geplaatst op de projectwebsite en verspreid via de nieuwsbrief, de EnergieUpdate van de Maasduinen Courant (16 dec) en social media kanalen. De inhoud betrof de oprichting van de BV, de aanvraag SDE++ subsidie, planning van de bouw en de vergunningsaanvraag innovatieboulevard. • Op 4 februari is een nieuwsitem geplaatst op de projectwebsite over de toekenning van SDE++ subsidie. Het nieuwsbericht is tevens gedeeld op de social media kanalen. Naar aanleiding van ons persbericht heeft Maasduinen
20
Centraal een video geplaatst van een interview met wethouder Splinter waarin dit onderwerp verder wordt toegelicht. Dagblad de Limburger heeft op 4 februari een artikel gepubliceerd over de toekenning van de SDE++ subsidie, evenals Solar Magazine op 9 februari. • De omgevingscommunicatie van TenneT rondom het voorkeurstracé VenrayBergen is in februari van start gegaan. Op 3 februari hebben perceeleigenaren met grond in het ca 500 meter brede tracé, samen met de direct omwonenden van het Energielandgoed Wells Meer een uitnodiging ontvangen van TenneT voor een online informatiebijeenkomst. Tijdens de bijeenkomst is het tracé gedeeld (de ruimte die wordt gebruikt voor de latere, exacte bepaling voor de ligging van de hoogspanningskabel). Er is een film getoond waarin wethouder Vervoort van Venray en wethouder Splinter de noodzaak uitleggen voor de aanleg van de kabel. Perceeleigenaren zijn gevraagd mee te denken; informatie over het proces en algemene informatie over de aanleg van een hoogspanningskabel is met hun gedeeld. Alle informatie is terug te vinden op de projectwebsite www.tennet.eu/venraybergen. TenneT heeft het 850 tot 500 meter brede tracé, mede met de input van inwoners, teruggebracht naar een 50 meter breed tracé.
Alle perceeleigenaren worden hierover door TenneT geïnformeerd: - Eigenaren die niet binnen het 50 meter brede tracé vallen ontvangen deze informatie schriftelijk. - Eigenaren die wel binnen het 50 meter brede tracé vallen ontvangen deze informatie schriftelijk. Deze groep wordt daarnaast uitgenodigd voor de zogenaamde ontwerpateliers die in mei plaatsvinden. Tijdens deze ontwerpateliers kunnen ze onder andere in een persoonlijk gesprek met TenneT vragen stellen over bijvoorbeeld de gevolgen voor hun perceel (als hun perceel onderdeel wordt van het definitieve tracé). Met de input van onder andere de ontwerpateliers stelt TenneT het definitieve tracé vast. • Met Enexis is regelmatig overleg over de omgevingscommunicatie rondom het transformatorstation op het Energielandgoed. Enexis heeft op 21 januari een eerste brief verstuurd aan de omwonenden van het Energielandgoed. • Op 25 maart is een Facebookbericht geplaatst op de pagina van VerduurSAMEN2030 en de gemeente Bergen over het bezoek van de gedeputeerde van Gaans-Gijbels aan het Energielandgoed. • De kennisgeving met betrekking tot de ter inzage-legging van het ontwerp koninklijk besluit is gepubliceerd het (online) Gemeenteblad op 16 maart, een aankondiging hiervan in de Maasduinen Courant van week 10.
• De "routinematige" communicatietaken zijn overgedragen van communicatiebureau Viduro aan de projectgroep en aan de communicatieafdeling van de gemeente. Er is nog ruimte in het huidige raamcontract om bij mijlpalen of bijzondere gebeurtenissen ondersteuning van Viduro in te schakelen.
21
F) Hoofdlijnen ambtelijke en bestuurlijke contacten • De stuurgroep ELWM (gemeente Bergen, Venray, Mook en Middelaar, Gennep, Enexis/TenneT en de Provincie Limburg) is op 8 december en op 15 maart bij elkaar gekomen en bijgepraat over de laatste stand van zaken. • In navolging van het bestuurlijk overleg op 8 november over de benodigde E-infra verzwaringen voor de regio Noord Limburg/Boxmeer, hebben de beide provincies - met Limburg als trekker - aangegeven aan de slag te gaan met de doorstart van het breed ambtelijk en bestuurlijk overleg. Doel van het ambtelijk overleg is instemming over de planning en het proces, weten van elkaar wat er speelt en wat de belangen zijn en wat, waar en van wie wordt verwacht. Bestuurlijk is er mandaat nodig zodat deze aanpak de nodige prioriteit krijgt en dat er een escalatieplatform is. • Er is met Enexis besproken op welke wijze zij het beste beschikking kunnen krijgen over de benodigde grond voor het hoogspanningsstation op het Energielandgoed (de kavel ligt op de energieboulevard). De gemeente heeft per brief bevestigd dat we de grond beschikbaar stellen onder de voorwaarde dat in geval Enexis (of één van de rechtsopvolgers) geen gebruik meer zal maken van deze locatie, de grond om niet zal worden geretourneerd aan de gemeente Bergen.
• Enexis onderzoekt de mogelijkheid voor ELWM om extra transportcapaciteit in het HS-net beschikbaar te krijgen middels gebruik van de zogenaamde ‘vluchtstrook’ (de reservecapaciteit van het stroomnet). ELWM heeft aangegeven hierin geïnteresseerd te zijn. • Gedeputeerde van Gaans-Gijbels bracht op 24 maart een bezoek aan het Energielandgoed Wells Meer. Wethouder Splinter leidde hem rond door het projectgebied, om zo een goede indruk te geven van het project. Gesproken is over hoe het landgoed eruit komt te zien en wat de stand van zaken is. Ook werd gesproken over de netverzwaring Wells Meer – Venray.
G) Risicomanagement In de afgelopen periode is het risicodossier tussentijds geëvalueerd en opnieuw vastgesteld conform de RISMAN-methode. Het risicodossier is als bijlage toegevoegd bij deze RIB. Hieronder een opsomming van de belangrijkste risico's en de wijzigingen in het risicodossier: • Risico m.b.t. afhankelijkheid van de planning van TenneT/ Enexis inzake realisatie van E-infra projecten, en het beschikbaar komen van nieuwe teruglevercapaciteit voor het ELWM (op basis van de interesselijst). Dit risico wordt gemitigeerd door de nauwe samenwerking met TenneT en Enexis, en het feit dat de realisatieplanning van ELWM afgestemd is op de huidige planning van TenneT/Enexis m.b.t. beschikbaar komen van de teruglevercapaciteit. Daarnaast onderzoekt ELWM methoden waarmee beschikbare restcapaciteit efficiënt gebruikt kan worden en alternatieve manieren van levering.
22
• Marktrisico’s, vanwege de stijgende prijsontwikkelingen in de markt is de kans van optreden in het risicodossier verhoogd naar 5 (zeer groot). Dit risico wordt gemitigeerd door de structuur van de SDE++, die meebeweegt met marktontwikkelingen. Verder zijn er nog optimalisatiemogelijkheden m.b.t. de huidige businesscase. Hoge energieprijzen hebben tenslotte ook een positief effect aan de inkomstenkant van de business case. • Geen of te laat SDE++ subsidie verkrijgen: in december bleek dat de SDE++ ronde waarvoor we hadden ingetekend, zwaar overtekend was voor het eerste deel zonproject. Daarom was de kans van optreden in het risicodossier verhoogd naar 5 (zeer groot). Omdat we de SDE++ toegekend hebben gekregen, is de kans van optreden weer verlaagd naar 4 (groot). • In het risicodossier is het eerder genoemde risico Pachter verlaat gronden te laat of tegen te hoge kosten en verleent geen medewerking aan benodigde gebruik netaansluiting opgesplitst. De reden hiervoor is dat het 2 verschillende risico’s zijn (die wel met elkaar samenhangen). De onderhandelingen over de afhandeling van de pacht verlopen moeizaam. Parallel hieraan loopt ook de onteigeningsprocedure, waarvan de hoorzitting op 12 mei gepland staat.
H) Onderzoeken • De windmeetcampagne loopt nog, deze eindigt in april. • Zoals in de voorgaande raadsinformatiebrieven is medegedeeld, hebben we twee keer een subsidiebeschikking ontvangen van €49.008 van het Innovatiefonds Regio Noord-Limburg voor het uitvoeren van haalbaarheidsstudies naar de invulling van de innovatieboulevard (dubbel ruimtegebruik) en de (mobiele) opslag van elektriciteit. Het onderzoek naar mogelijkheden van energieopslag op de Innovatieboulevard van het Energielandgoed is gaande. Er heeft een verkenning plaatsgevonden met Brightlands Campus hoe we het haalbaarheidsonderzoek naar dubbel ruimtegebruik het beste kunnen opstarten, dit zal in april verder vorm krijgen.
I)
Netaansluiting
• TenneT heeft het principeverzoek van begin november ingetrokken. Dit betrof een principeverzoek aan het college t.b.v. medewerking aan de 150 kV-hoogspanningsverbinding Venray-Wells Meer. De twee voorkeurstracés zijn door nieuwe inzichten door TenneT nogmaals afgewogen en dit heeft tot de keuze geleid voor een ander voorkeurstracé. TenneT heeft vervolgens een nieuw principeverzoek ingediend voor het definitieve voorkeurstracé. Besluitvorming wordt voorbereid. De omgevingscommunicatie richt zich op dit laatste tracé. • Enexis heeft een principeverzoek ingediend dat betrekking heeft op het transformatorstation op het terrein van ELWM. Hiervoor wordt ook de besluitvorming voorbereid.
23
• Er vindt zowel op projectteam- als op bestuurlijk niveau afstemming plaats met TenneT en Enexis. Deze afstemming betreft 1) de mogelijkheden om voorbereiding en uitvoering van benodigde E-infra projecten te versnellen en 2) het zo snel mogelijk beschikbaar komen van restcapaciteit voor teruglevering. Alle partijen zitten er constructief in conform de intentieovereenkomst die in 2019 met elkaar is ondertekend.
J) Beroepsprocedure • Op 17 december 2021 heeft het college ingestemd met het verweerschrift dat door Hekkelman Advocaten is opgesteld over de beroepschriften tegen het bestemmingsplan en de vergunningen ELWM die zijn ingekomen bij de Raad van State. Het verweerschrift is dinsdag 28 december 2021 verzonden naar Raad van State. We hebben nog geen datum voor een zitting ontvangen van Raad van State. • Woensdag 26 januari is er een toelichting gegeven aan raads- en commissieleden over het verweerschrift en het benodigde herstelbesluit. Een raadsvoorstel over het herstelbesluit is voorbereid voor uw vergadering van 26 april. Het college zal nog een herstelbesluit nemen over de omgevingsvergunning voor de windturbines.
K) BV Energielandgoed Wells Meer Zoals hiervoor al te lezen heeft de BV Energielandgoed Wells Meer voor de aanleg van het eerste deel van het zonproject een SDE++ subsidie toegekend gekregen. Dit eerste deel van het Energielandgoed Wells Meer betreft de aanleg van een circa 1 hectare groot veld met ca. 2000 panelen. Deze zogenaamde showcase is nog gering van omvang en dient in eerste instantie om eerste zichtbaarheid te creëren van het landgoed voorafgaand aan de uiteindelijke realisatie van het Energielandgoed. Voor dit eerste deel van het Energielandgoed wordt gebruik gemaakt van de nog beschikbare capaciteit op het regionale elektriciteitsnet, waarbij ELWM wil samenwerken met een van de pachters voor gebruik van de netaansluiting.
BIJLAGEN: • BIJLAGE 1: REALISATIEPLANNING ELWM • BIJLAGE 2: RISICODOSSIER FASE 4 DD. FEBRUARI 2022
24