Routekaart BUCH raad Bergen Definitief.pdf
Tekst van het document
In samenwerking met de projectleider worden de verzoeken beoordeeld en zo nodig worden opdrachten uitgezet of opgenomen in lopende of toekomstige projecten. Deze medewerker heeft dus een loketfunctie en coördineert het proces van de afhandeling van de verzoeken.
De genoemde FTE’s zijn een prognose op basis van het aantal projecten en de ervaring bij vergelijkbare gemeenten die aan de slag zijn met de verduurzamingsopgave. Aan de hand van de voortgang zal in de toekomst worden bepaald of het aantal ingeschatte FTE voldoende is.
27 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
7.4 Aanbesteding Er wordt bewust gekozen om aan te besteden werk niet te clusteren op onderhoudsdiscipline (installaties, bouwkundig) of bouwdeel/element (gevel, dak, vloer) maar op gebouwniveau. Elk gebouw is uniek in zijn hoedanigheid. Dat vraagt per gebouw om maatwerk. De keuze voor maatwerk biedt op gebouwniveau namelijk meer mogelijkheden om maatregelen op elkaar af te stemmen. Dit kan de totale prestatie van een gebouw verbeteren. De aannemende partij krijgt hierbij de ruimte om te onderzoeken hoe de duurzaamheidskaders het best vorm kunnen worden gegeven in een innovatieve totaaloplossing. Met betrekking tot circulair inkopen wordt aangesloten bij het project Maatschappelijk verantwoord Inkopen vanuit het Programma Klimaat. Als aanvulling daarop is het mogelijk om gezamenlijke inkoop en aanbestedingen te organiseren. Wanneer bekend is welke duurzaamheidsmaatregelen worden genomen aan welk gebouw, wordt bepaald welke aanbestedingsroute nodig is.
7.5 Inrichten monitoring Minimaal één keer per jaar wordt de voortgang van het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed gemonitord. Een gedeelte van de energieaansluitingen staan op naam van de gemeenten. Voor deze aansluiting is het eenvoudig een rapport met het verbruik op te vragen via een integraal registratiesysteem. Met deze cijfers wordt de CO2-reductie berekend. Met de andere projecten van Programma Klimaat wordt afgestemd hoe vaak er een rapportage gemaakt wordt, welke betrekking heeft op de voortgang en daarmee ook op de behaalde reductie. Voor de energieaansluitingen die op naam staan van een huurder/gebruiker/exploitant is het niet direct mogelijk om energiegegevens te achterhalen. Deze gebruikers hebben een contract afgesloten met een eigen leverancier. Alleen met toestemming van huurders is het mogelijk de verbruiken te monitoren. De gemeente gaat daarom in gesprek met huurders over het reduceren van energiegebruik en het aansluiten op het systeem Energiemissie. Daarvoor is het nodig dat de gemeenten gemachtigd worden om de energiecijfers die niet op naam van de gemeenten staan, in te zien. De gemeente voorziet huurders van informatie over ‘quickwins’ en te nemen duurzaamheidsmaatregelen indien een gebouw geselecteerd is voor verduurzaming.
7.6 Communicatie CO2-reductie is een gezamenlijke opgave van de verschillende projecten binnen Programma Klimaat. Rapportage over de voortgang verloopt daarom altijd gezamenlijk via het overkoepelende programma. De afdeling Beleid en Vastgoed heeft hierbij de leidende rol in de interne communicatie en is verantwoordelijk voor de beantwoording van de vragen vanuit het gemeentebestuur. Minimaal één keer per jaar wordt de voortgang gerapporteerd aan de verantwoordelijke wethouders.
28 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
Naast interne communicatie speelt externe communicatie een belangrijke rol. Het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed vervult een voorbeeldfunctie naar bewoners. Bij de uitvoering wordt ingezet op zichtbaarheid door behaalde resultaten en gerealiseerde projecten extern te communiceren ter versterking van de voorbeeldfunctie.
7.7 Kennisuitwisseling De BUCH deelt kennis over het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed met andere vastgoedeigenaren en andere gemeenten. Daarnaast kunnen gemeenten die vooroplopen in de verduurzaming van hun vastgoed waardevolle ervaringen en lessen delen. Het kan bijvoorbeeld gaan om ‘best practices’. Het delen van succesvolle verduurzamingsmaatregelen, implementatiestrategieën, financieringsmogelijkheden en samenwerkingsverbanden. Kennisuitwisseling kan leiden tot efficiëntie binnen de organisaties en het versnellen van de implementatie van maatregelen.
29 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
8 Financiële middelen De uitvoering van de strategie om de gebouwen te verduurzamen zal financiële middelen van de gemeenten vragen, meer dan alleen de kosten voor onderhoud van gemeentelijk vastgoed. In dit hoofdstuk worden de kosten voor verduurzaming in overzicht gebracht. De hoofdvraag is: wat gaat het kosten om de klimaatdoelstellingen en wettelijke verplichtingen voor het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed te realiseren?
8.1 Investeren in verduurzamen van gemeentelijk vastgoed Het verduurzamen van vastgoed vraagt van gemeenten extra inzet en investeringen, boven op de investeringen voor regulier onderhoud van vastgoed. De energielasten dalen in de toekomst doordat de gebouwen steeds verder worden verduurzaamd. Paragraaf 8.2 bevat een financiële doorkijk tot het jaar 2050 op hoofdlijnen om het gemeentelijk vastgoed met het voorlopige perspectief versnellen, te verduurzamen. De financiële doorkijk wordt ieder jaar geconcretiseerd aan de hand van energiescans voor een selectie van gebouwen. Paragraaf 8.6 geeft inzicht in de benodigde investeringen om vastgoed de komende jaren te verduurzamen en uitvoering te geven aan deze routekaart (periode 2024 tot en met 2027). Deze berekeningen zijn op basis van energiescans en geven een realistisch beeld van de kosten. Op voorstel van de colleges worden budgetten gevraagd bij de gemeenteraden voor de verduurzaming van een aantal van deze gebouwen. Zowel uit de financiële doorkijk tot 2050, als uit de berekeningen op basis van de energiescans blijkt dat de behaalde energiebesparingen niet voldoende zijn om de kosten van de verduurzaming te dekken. De investeringen met een korte terugverdientijd zijn grotendeels al getroffen de afgelopen jaren.
Dit betekent dat er de komende jaren bedragen beschikbaar moeten worden gesteld voor de verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed.
Doorkijk tot 2050 De genoemde bedragen in paragraaf 8.2 omvatten een inschatting van alleen de directe bouwkosten om een bepaald ambitieniveau te behalen. Dit is een inschatting van de kosten voor de aanschaf van maatregelen. Hierbij zijn indirecte bouwkosten, zoals BTW, rente, leges, opslag, kosten voor onderhoud, engineering en een bedrag voor onvoorziene kosten niet inbegrepen.
30 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
8.2 Financiële doorkijk tot 2050 De financiële doorkijk tot het jaar 2050 bevat een overzicht van directe bouwkosten om gemeentelijk vastgoed te verduurzamen. Daarbij zijn de directe bouwkosten voor vier verschillende ambitieniveaus (scenario’s) inzichtelijk gemaakt en voor verschillende typologieën van vastgoed. De financiële doorkijk heeft alleen betrekking op de gebouwen die volgens het voorlopig perspectief versneld worden verduurzaamd. Gebouwen met weinig/geen energieverbruik, maar die wel binnen de categorie ‘versnellen’ horen, zijn buiten de analyse gelaten. In bijlage 10.3 is meer te lezen over de toegepaste methodiek om tot de doorkijk te komen. Door de berekening op basis van kengetallen is het niet mogelijk om de kapitaalslasten te berekenen. Daarvoor zijn er te veel aannames gedaan in de berekening van de bouwkosten. In de volgende paragrafen is per gemeente inzichtelijk gemaakt wat de typologieën van gebouwen zijn, hoeveel gebouwen onder een bepaald type vallen en wat de directe bouwkosten in totaal en per gebouw zijn. Ook is inzichtelijk gemaakt hoeveel besparing op energiekosten het nemen van maatregelen ongeveer oplevert. Let op: ieder scenario dient op zichzelf te worden beschouwd. De scenario’s zijn geen optelsom van elkaar, behalve bij het scenario gasloos + energieneutraal.
Daarin zijn de kosten voor het scenario gasloos aangevuld met de kosten die nodig zijn om de benodigde extra elektriciteit zelf op te wekken via zonnepanelen (in onderstaande tabellen ‘PV-capaciteit’ genoemd).
8.2.1
Financiële doorkijk gemeente Bergen
55% CO2 reductie
TVT technische levensduur maatregelen
Gebouwfunctie
Directe bouwkosten per gebouw
Aantal gebouwen
Totale directe bouwkosten
Totale besparing op energiekosten (per jaar)
Kantoor
1
€ 40.800
€ 40.800
€ 2.000
Bijeenkomst Industrie/ overig Zwembad
6
€ 4.600
€ 27.600
€ 1.300
8
€ 9.800
€ 78.200
€ 1.400
-
Gymzaal Sportcentrum
€ 25.100
3 -
-
-
€ 75.300
-
€ 4.700 -
Woning
3
€ 2.000
€ 6.000
€ 600
Totaal
21
82.300
227.900
10.000
Kantoor
1
€ 2.266.400
€ 2.266.400
€ 9.300
Bijeenkomst Industrie/ overig Zwembad
6
€ 338.900
€ 2.033.300
€ 47.500
8
€ 87.600
€ 700.500
€ 23.500
-
Gymzaal Sportcentrum
€ 192.400
3 -
-
-
€ 577.200
-
€ 6.300 -
Woning
3
€ 40.900
€ 122.800
€ 4.100
Totaal
21
€ 2.926.200
€ 5.700.200
€ 90.700
31 9-11-2023
Gasloos
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
Kantoor
1
€ 4.333.000
€ 4.333.000
€ 13.600
Bijeenkomst Industrie/ overig Zwembad
6
€ 446.800
€ 2.681.000
€ 89.100
8
€ 195.700
€ 1.565.600
€ 43.100
-
Gymzaal Sportcentrum
€ 257.300
3 -
-
-
€ 772.000
-
€ 7.700 -
Woning
3
€ 107.000
€ 320.900
€ 5.100
Totaal
21
€ 5.339.800
€ 9.672.500
€ 158.600
1.321.000
€ 149.600
€ 10.993.500
€ 308.200
PV-capaciteit Gasloos + energieneutraal Totaal
€ 63.100 €
21
€ 5.402.900
21
Tabel 5: Financiële doorkijk gemeente Bergen per scenario.
8.2.2 Financiële doorkijk gemeente Uitgeest
Gebouwfunctie
Aantal gebouwen
Directe bouwkosten (per gebouw)
Totale directe bouwkosten (alle gebouwen)
Besparing op energiekosten (per jaar)
Kantoor
-
-
-
-
2
€ 10.700
€ 21.300
€ 1.000
1
€ 2.800
€ 2.800
€ 100
1
€ 13.900
€ 13.900
€ 300
Totaal
4
€ 9.500
€ 38.000
€ 1.400
Kantoor
-
-
-
-
Bijeenkomst
2
€ 707.700
€ 1.415.500
€ 26.700
Zwembad
1
€ 74.500
€ 74.500
€ 25.000
Sportcentrum
1
€ 1.825.900
€ 1.825.900
€ 11.400
Totaal
4
€ 2.608.000
€ 3.315.900
€ 63.000
Kantoor
-
-
-
-
Bijeenkomst
2
€ 1.074.200
€ 2.148.500
€ 49.000
Zwembad
1
€ 451.700
€ 451.700
€ 40.500
Sportcentrum
1
€ 3.483.900
€ 3.483.900
€ 30.100
Totaal
4
€ 5.009.800
€ 6.084.100
€ 119.600
PV-capaciteit
4
€ 131.500
€ 525.900
€ 59.300
Totaal
4
€ 5.141.300
€ 6.607.000
€ 179.000
Bijeenkomst TVT technische Zwembad levensduur maatregelen Sportcentrum
55% CO2 reductie
Gasloos
Gasloos + energieneutraal
Tabel 6: Financiële doorkijk gemeente Uitgeest per scenario.
32 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
8.2.3 Financiële doorkijk gemeente Castricum
55% CO2 reductie
TVT technische levensduur maatregelen
Gebouwfunctie
Besparing op energiekosten (per jaar)
Kantoor
1
€ 58.200
€ 58.200
€ 2.800
Bijeenkomst Industrie/ overig Zwembad
3
€ 2.900
€ 8.600
€ 400
6
€ 11.800
€ 71.000
€ 1.400
-
-
-
-
Gymzaal
6
€ 27.800
€ 166.800
€ 10.322
Sportcentrum
3
€ 6.300
€ 19.100
€ 500
Totaal
19
€ 107.000
€ 323.700
€ 15.422
Kantoor
1
€ 3.235.900
€ 3.235.900
€ 13.800
Bijeenkomst Industrie/ overig Zwembad
3
€ 237.100
€ 711.200
€ 21.500
6
€ 71.500
€ 429.200
€ 16.400
-
-
-
-
Gymzaal
6
€ 213.200
€ 1.279.200
€ 20.200
Sportcentrum
3
€ 847.500
€ 2.542.400
€ 15.400
Totaal
19
€ 4.605.200
€ 8.197.900
€ 87.300
€ 6.186.600
€ 6.186.600
€ 20.300
3
€ 266.900
€ 800.800
€ 40.800
6
€ 221.400
€ 1.328.400
€ 29.200
-
-
-
Kantoor
Gasloos
Directe Aantal Totale directe bouwkosten gebouwen bouwkosten per gebouw
Bijeenkomst Industrie/ overig Zwembad
1
-
Gymzaal
6
€ 285.100
€ 1.710.800
€ 28.400
Sportcentrum
3
€ 1.606.500
€ 4.819.600
€ 63.200
Totaal
19
€ 8.566.500
€ 14.846.200
€ 181.900
19
€ 79.900
€ 1.518.400
€ 171.300
19
€ 8.646.240
€ 16.364.600
€ 353.200
PV-capaciteit Gasloos + energieneutraal Totaal
Tabel 7: Financiële doorkijk gemeente Castricum per scenario.
TVT technische levensduur maatregelen
8.2.4 Financiële doorkijk gemeente Heiloo
Gebouwfunctie
Aantal gebouwen
Directe bouwkosten per gebouw
Totale directe bouwkosten
Besparing op energiekosten (per jaar)
Kantoor
-
-
-
-
Bijeenkomst
6
€ 5.600
€ 33.600
€ 1.600
Industrie
2
€ 42.500
€ 85.100
€ 700
Zwembad
1
€ 2.800
€ 2.800
€ 100
Gymzaal
3
€ 23.100
€ 69.200
€ 4.300
33 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
Sportcentrum
1
€ 8.700
€ 8.700
€ 200
Totaal
13
€ 15.300
€ 199.300
€ 6.900
55% CO2 reductie
Kantoor
-
-
-
Bijeenkomst
6
€ 435.700
€ 2.614.200
€ 18.300
Industrie
2
€ 281.100
€ 562.300
€ 8.500
Zwembad
1 -
Gymzaal
3
€ 176.800
€ 530.300
€ 12.300
Sportcentrum
1
€ 1.138.600
€ 1.138.600
€ 7.100
Totaal
13
€ 2.032.200
€ 4.845.400
€ 46.200
Bijeenkomst
6
€ 562.400
€ 3.374.600
€ 37.500
Industrie
2
€ 796.000
€ 1.591.900
€ 15.200
Zwembad
1
€ 451.700
€ 451.700
€ 16.700
Gymzaal
3
€ 236.400
€ 709.300
€ 18.900
Sportcentrum
1
€ 2.172.500
€ 2.172.500
€ 24.500
Totaal
13
€ 4.219.000
€ 8.300.000
€ 112.800
13
€ 35.800
€ 680.500
€ 76.800
13
€ 4.254.800
€ 8.980.500
€ 189.600
Kantoor
Gasloos
-
-
-
-
PV-capaciteit Gasloos + energieneutraal Totaal
Tabel 8: Financiële doorkijk gemeente Heiloo per scenario.
8.3 Dekkingsmogelijkheden Wanneer een gewenst verduurzamingsproject niet gedekt kan worden uit de beschikbare budgetten zijn er een aantal mogelijkheden om financiële ruimte te creëren.
8.3.1
Budgetten combineren
Een manier om budgetten te combineren is het kijken naar het samenloopvoordeel MJOP, daarbij wordt er gekeken of er sprake is van overlap van maatregelen en het MJOP. Voor sporthal De Zien is bijvoorbeeld de maatregel ‘Vapowand gevel van sporthallen bij-isoleren tot Rc 4,5’ een van de maatregelen die op de korte termijn worden uitgevoerd, voor ca. 320.000 Euro. Hiervoor is ook al een bedrag van ca. 240.000 Euro opgenomen in het MJOP. Het is dus maar gedeeltelijk een extra investering boven op het bestaand MJOP, het samenloopvoordeel. Een aanpassing aan een klimaatinstallatie kan zowel een verbetering in het energieverbruik als het binnenklimaat opleveren. In sommige gevallen is voor de verschillende doeleinden op verschillende plekken geld gereserveerd, die gebundeld effectiever ingezet kunnen worden.
8.3.2 Green leasecontracten In de markt zien we de ontwikkeling op het gebied van green lease-contracten. Daarin wordt, naast het maken van financiële afspraken, ook de dialoog gevoerd met gebruikers voor een duurzaam gebruik van het vastgoedobject op het gebruiksgebonden deel (onder andere duurzame bedrijfsvoering).
34 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
8.3.3 Het rekenen met een restwaarde Vanuit de circulaire gedachte geredeneerd is een gebouw een verzameling van grondstoffen. Zodoende is een gebouw aan het einde van de technische levensduur nog steeds iets waard.
8.3.4 Subsidies Op landelijk niveau zijn verschillende subsidiemogelijkheden, waarvan de gemeente als vastgoedeigenaar gebruik kan maken. Op de korte termijn zijn er meerdere subsidies waar de gemeente gebruik van kan maken. De meest bekende zijn SDE++ (stimulering duurzame energieproductie en klimaattransitie) en de ISDE-subsidie (investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing). De SDE++ wordt vooral aangevraagd ter dekking van de investering voor zonnepanelen. Zakelijk gebruikers, maar ook overheden, komen in aanmerking voor ISDE-subsidie voor een zonneboiler, een warmtepomp, aansluiting op een warmtenet en voor kleinschalige windturbines en zonnepanelen. In het jaar 2024, en ook in het jaar 2025 zijn er verschillende andere subsidies waar de gemeenten gebruik van kunnen maken. Het Rijk stelt in 2023 en waarschijnlijk ook in 2024 de DUMAVA-regeling open. Deze regeling is bedoeld om 30% van de totale investeringskosten voor duurzaam maatschappelijk vastgoed te subsidiëren. Ook kan er gebruik worden gemaakt van provinciale regelingen, zoals de regelingen voor dorpshuizen en sportaccommodaties. Over de langere termijn is niet bekend welke subsidieregelingen ter beschikking zullen zijn.
8.3.5 Overige vormen van financiering Een andere vorm van financiering is door middel van fondsen, leningen. •
• •
Revolverend fonds opzetten: voor een structurele aanpak kan het handig zijn als de afdeling vastgoed over een gesloten financieel systeem beschikt, waarin de revenuen ook weer terugvloeien. Niet alleen hoeft dan niet over elke maatregel afzonderlijk besluitvorming plaats te vinden, ook komen de kosten en baten op dezelfde plek terecht. BNG-bank, als bank voor de publieke sector, ondersteunt gemeenten met een financieringsmogelijkheden zoals het duurzaamheidsfonds. ESCo’s: ESCo’s (Energy Service Companies) kunnen zelf investeringen doen en verantwoordelijk gemaakt voor het resultaat. Daar tegenover staat een vaak langdurig samenwerkingsverband. Er bestaan uitgebreide ESCo-varianten, zoals het ESCo-contract voor beheer, onderhoud, schoonmaak en energiebesparing. Maar ook traditionele ESCocontracten voor klimaatinstallaties en zogenaamde ESCo-light constructies, voor één gebouw of voor één maatregel als verlichting, WKO of PV. Volop kansen dus voor een kwaliteitsverbetering van gebouwen en huisvesting zonder eigen investering. Om een ESCo in te schakelen, moet de gemeente wel rekening houden met de looptijd van de interne besluitvormingsprocedure en het aanbestedingstraject en is voldoende financiële en juridische expertise nodig.
35 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
8.4 Kostprijsdekkende huur Investeringen in een gebouw verhogen de kostprijs voor de eigenaar. Volgens de wet Markt en Overheid dient er minimaal een kostprijs dekkende huur te worden gehanteerd, met uitzondering op panden met activiteiten waarvoor het algemeen belang door de gemeenteraad is vastgesteld. Het is belangrijk om de dialoog aan te gaan met de gebruiker/huurder en de eventuele betreffende beleidsafdeling om dit transparant te krijgen en afspraken te maken over een duurzame relatie en een transparante doorrekening van de kosten.
8.5 Split incentive Split incentive verwijst naar de situatie waarin huurder en exploitant (gemeenten) verschillende belangen hebben als het gaat om verduurzamingsmaatregelen. De vier gemeenten dragen de initiële investeringskosten voor energiebesparende maatregelen, maar de huurder profiteert direct van de lagere energiekosten die hieruit voortvloeien. De verschillende belangen tussen huurders en verhuurders maken het vaak lastig om een afweging over investeringen in energiemaatregelen te maken. Ook bij de uitvoering van de routekaart binnen de vier gemeenten doen deze gevallen zich voor. Om deze reden is het wenselijk om tijdig in gesprek te gaan met deze gebruikers en van een split incentive naar een shared incentive te gaan, oftewel van verschillende motieven naar gezamenlijke motieven. Er zal tussen eigenaar en gebruiker overeenstemming moeten worden bereikt over de opbrengsten voor de gebruiker en het terugverdienen voor de eigenaar. De afspraken worden vastgelegd in een addendum, als aanvulling op de huurovereenkomst. In het rapport ‘Van split incentive naar shared incentive’ staan meerdere praktijkvoorbeelden.
8.5.1 Gedeelde motieven In de eerste plaats is het wenselijk om in goed overleg met de gebruiker tot een overeenstemming te komen. Op basis van de geldende huurovereenkomsten is het, in beginsel, niet mogelijk om eenzijdig de huurprijs te verhogen. Om deze reden dienen er aanvullende overeenkomsten te worden gesloten, dit zal voornamelijk in de vorm van een allonge op de huidige huurovereenkomst gebeuren. Daarbij is het de bedoeling om tijdig in overleg te treden met de gebruiker over deze allonge. Bij de realisatie van de verduurzaming wordt een maatwerkrapport opgesteld, hierin staat vermeld welke maatregelen verhuurder gaat nemen, de kosten en het percentage energie dat bespaard zal worden. Op basis van het jaarverbruik van het object en een gemiddeld klimaatjaar wordt vervolgens berekend hoeveel (financiële) besparing wordt gerealiseerd. 6 Voorstel aan de gebruiker is dan zoals hierboven beschreven: 25% van de besparing komen ten gunste van de gebruiker en 75% komt ten gunste van de gemeente om haar investering terug te verdienen. 5F
8.5.2 Nieuwe overeenkomsten Het is denkbaar dat in sommige gevallen verduurzamingsmaatregelen (nagenoeg) samenvallen met het einde van een huurovereenkomst. Voor deze gevallen kan ervoor 6 Definitie klimaatjaar + bron van de cijfers
36 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
gekozen worden om, in plaats van de allonge zoals hierboven beschreven, de huurprijzen te verhogen bij het aangaan van de nieuwe huurovereenkomst. Het voordeel hierbij is dat de huurprijs in deze gevallen opnieuw vrij kan worden vastgesteld. Zodoende kan de huurprijs meer verwant aan de (nieuwe) marktwaarde van het object worden vastgesteld en de investeringen worden terugverdiend. De huurwaarde zal worden vastgesteld door een erkend makelaar taxateur en daarbij zal rekenschap worden gehouden met de terugverdientijd en afschrijftermijn van de investeringen.
8.5.3 Wettelijk kader In het geval er geen overeenstemming kan worden bereikt over een verdeling van de opbrengsten van de verduurzaming en er een langlopende overeenkomst resteert, zijn er in sommige gevallen nog zeer beperkte mogelijkheden om de huurprijs eenzijdig te wijzigen. Als geen medewerking door de gebruiker wordt verleend, is een gang naar de kantonrechter het ultimum remedium. Daarbij is ook nog een deskundigenadvies nodig over de toedracht van de verduurzaming en de gerealiseerde besparing.
37 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed – Korte termijnplan
Gemeente Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo Definitieve versie, 26 september 2023
38 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
8.6 Benodigde investeringen uitvoering routekaart In paragraaf 4.4 was te lezen met welke gebouwen in de looptijd van deze routekaart wordt gestart met verduurzamen. Dat kan in stappen worden gedaan. In de paragrafen 8.6.1 tot en met 8.6.4 is te lezen wat de eerste investeringen en de daaruit voortvloeiende kapitaalslasten zijn om het geselecteerde vastgoed in de vier gemeenten te verduurzamen. Het gaat om maatregelen die op de korte termijn worden uitgevoerd, plus maatregelen waarvoor in het jaar 2023 DUMAVA-subsidie voor is aangevraagd. Dit is exclusief eventuele samenloopvoordelen door de maatregelen te combineren met de uitvoeringsplannen die voortkomen uit het Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP). In de paragrafen 8.6.5 en 8.6.6 is in overzicht gebracht wat de overige kosten en personeelskosten zijn om met de verduurzaming aan de slag te gaan. Het gebruikte prijspeil gas en elektra kan afwijken van het prijspeil op het moment dat de maatregelen worden uitgevoerd. Dit kan van (aanzienlijke) invloed zijn op jaarlijkse besparingen op energiekosten en terugverdientijden van maatregelen.
Benodigde investeringen uitvoering routekaart De genoemde bedragen in paragraaf 8.6 bevatten een overzicht van de benodigde bruto investeringen om de in paragraaf 4.4 geselecteerde gebouwen te verduurzamen binnen de looptijd van deze routekaart. De bruto investeringen zijn een optelsom van directe bouwkosten en indirecte bouwkosten. Wat betreft indirecte bouwkosten is gerekend met vaste percentages conform NEN-norm 2699 en 21% BTW. Mogelijke subsidies zijn niet in mindering gebracht. De benodigde bruto investering is gebaseerd op energiescans die zijn opgesteld voor de geselecteerde gebouwen in paragraaf 4.4. Daarvoor zijn schouwen van de gebouwen gedaan en zijn de duurzaamheidsmaatregelen besproken met de gebouwenbeheerders. De kapitaallasten per maatregel in de tabellen zijn gebaseerd op de huidige omslagrentes en afschrijvingstermijnen die zo goed mogelijk aansluiten op het type maatregel. De indirecte bouwkosten conform NEN-2699 bestaan uit totaal van opslagen van 109,07%. Dit percentage bestaat uit de optelsom van verschillende percentages. De indirecte bouwkosten gaan over de bouwkosten. Er wordt een percentage toegepast op de totale kosten. Dit percentage staat voor de extra kosten die verband houden met de bouw. Aanvullend daarop bestaat er een percentage van bijkomende kosten. Daarbovenop wordt een percentage onvoorzien gerekend. En als laatst de BTW.
Totaal bestaande uit de optelsom van: -
-
-
Indirecte bouwkosten: 27,29% o Nadere planuitwerking: 5% o Algemene uitvoeringskosten: 10% o Algemene kosten: 7% o Winst en risico: 3% Onvoorzien: 10% Bijkomende kosten: 23,4% o Projectbegeleiding: 5% o Stichtingskosten/ ontwikkelkosten: 12% o Heffingen: 3% o Verzekeringen 0,4% o Risico verrekening: 3% BTW: 21%
39 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
8.6.1 Korte termijnaanpak locaties gemeente Bergen Er zijn vijf locaties die voldoen aan de gestelde criteria in paragrafen 6.1 en 10.2 om de komende jaren mee te starten. Hieronder worden per pand de voorgestelde maatregelen weergegeven met de bijbehorende besparing op energiekosten en verwachte kapitaallasten. Jongerencentrum De Wal Maatregelen
Gas Directe Indirecte reductie bouwkosten bouwkosten (m3)
Besparing Elektra CO2 reductie Terugverdien Kapitaallast energiekosten ( AT reductie (kWh) (kg/jaar) tijd (in jaren) en per jaar)
Stel stookgrens, weersafhankelijke regeling en nachtverlaging in Waterbesparende douchekoppen toepassen
€
150 €
164
200
0
358
€
180
1 €
317 1
€
200 €
218
18
0
32
€
16
12 €
Isoleren van CV onderdelen
€
250 €
273
15
0
27
€
14
19 €
Radiatorfolie toepassen Frequentiegeregelde pompen toepassen
€
1.400
€
1.527
320
0
573
€
288
5 €
46 10 58 10 322 10
€
2.550
€
2.781
0
750
277
€
165
15 €
586 10
Totaal
€
4.550
€
4.963
553
750
1.267
€
663
€ 1.329,03
Gymzaal Schoorl Maatregelen
Gas Directe Indirecte reductie bouwkosten bouwkosten (m3)
Besparing Elektra CO2 reductie Terugverdien Kapitaallast energiekosten ( AT reductie (kWh) (kg/jaar) tijd (in jaren) en per jaar)
Stel stookgrens, weersafhankelijke regeling en nachtverlaging in
€
89
€150
€164
99
0
177
Isoleren van CV onderdelen
€250
€273
8
0
14 €
7
35 €
Radiatorfolie toepassen TL en PL armaturen vervangen voor LED armaturen
€1.400
€1.527
159
0
285 €
143
10 €
€7.080
€7.722
0
960
354
€
211
Onderkant vloer isoleren Enkelglas vervangen voor HR++ glas, incl. bestaand verwijderen Houten kozijnen toepassen, bestaand verwijderen Plat dak, vanaf buiten isoleren, incl. bestaande bitumen verwijderen Een lucht-water warmtepomp toepassen
€26.760
€29.188
554
0
992 €
499
€28.800
€31.413
582
0
1042
€
524
€38.700
€42.211
273
0
489 €
€66.900
€72.969
909
0
1627 €
€84.700
€92.384
4786
-13401
Totaal
€254.740
€277.851
7370
-12441
2 €
34 €
317 1 58 10 322 10
54 €
740 25 2.797 25
55 €
6.623 10
246
158 €
4.046 25
818
82 €
6.993 25
3622 €
1.359
62 €
19.479 10
8602
€3.896
€41.376
Buitendienst brandweerkazerne Egmond aan Zee Maatregelen
Gas Directe Indirecte reductie bouwkosten bouwkosten (m3)
Besparing Elektra CO2 reductie Terugverdien Kapitaallast energiekosten ( AT reductie (kWh) (kg/jaar) tijd (in jaren) en per jaar)
Stel stookgrens, weersafhankelijke regeling en nachtverlaging in
€
68
€150
€164
76
0
136
Isoleren van CV onderdelen
€250
€273
6
0
11 €
5
46 €
€1.750
€1.909
152
0
272 €
137
13 €
317 1 58 10 402 10
€
141
34 €
493 25
€
55
158 €
2.001 10
€
-90
-200 €
4.140 10 3.847 15
Radiatorfolie toepassen TL en PL armaturen vervangen voor LED armaturen Zonnecollectoren en -boiler installeren Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW PV panelen installeren op schuin dak, all-in, 270 Wp/p. (prijs per m2) Schuin dak, vanaf binnen isoleren Een lucht-water warmtepomp toepassen Dubbelglas vervangen voor HR++ glas, incl. bestaand verwijderen Overheardeuren vervangen door beter geisoleerd variant (uwaarde 0,46) 82mm Totaal
€4.720 €8.700
€5.148 €9.489
0 61
640 0
236 109
2 €
€18.000
€19.633
511
-2500
-8
€24.000
€26.177
0
15200
5609 €
3.344
7 €
€56.250
€61.353
583
0
1044 €
525
107 €
5.880
25
€126.000
€137.431
5690
-15933
4306 €
1.616
78 €
28.977
10
€9.500
€10.362
74
0
132 €
67
143 €
2.185
10
241
302 €
16.743
10
€72.800
€79.405
268
0
€322.120
€351.344
7421
-2593
480 € 12327
€6.108
€65.043
40 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed Gymzaal en Brandweerkazerne Groet Gas Directe Indirecte reductie bouwkosten bouwkosten (m3)
Maatregelen
Besparing Elektra CO2 reductie Terugverdien Kapitaallast energiekosten ( AT reductie (kWh) (kg/jaar) tijd (in jaren) en per jaar)
Stel stookgrens, weersafhankelijke regeling en nachtverlaging in
€
86
€150
€164
95
0
170
Isoleren van CV onderdelen
€250
€273
7
0
13 €
6
40 €
Radiatorfolie toepassen TL en PL armaturen vervangen voor LED armaturen
€1.400
€1.527
153
0
274 €
138
10 €
€7.080
€7.722
0
960
354
€
211
Onderkant vloer isoleren Een lucht-water warmtepomp toepassen Dubbelglas vervangen voor HR++ glas, incl. bestaand verwijderen
€25.200
€27.486
250
0
448 €
225
€84.700
€92.384
4590
-12853
€
1.303
€12.350
€13.470
121
0
Totaal
€131.130
€143.026
5216
-11893
3473
2 €
217 €
109
34 € 112 €
370 10 740 25
65 €
2.634 25
113 €
2.840 10
€2.078
4949
317 1 58 10 322 10
€7.282
Gymzaal Bergen Gas Directe Indirecte reductie bouwkosten bouwkosten (m3)
Maatregelen
Besparing Elektra CO2 reductie Terugverdien Kapitaallast energiekosten ( AT reductie (kWh) (kg/jaar) tijd (in jaren) en per jaar)
Stel stookgrens, weersafhankelijke regeling en nachtverlaging in
€150
€164
51
0
91
Isoleren van CV onderdelen
€250
€273
4
0
7 €
Radiatorfolie toepassen Waterbesparende kranen toepassen
€1.400
€1.527
82
0
€370
€404
0
12
4
Totaal
€2.170
€2.368
137
12
249
€
46
€
317
4
69 €
58
10
147 €
74
19 €
322
10
€
3
€
85
3
140
€126
1
10
€782
AT= afschrijvingstermijn
Gemeente Bergen
Huidige CO2-uitstoot Doel uitstoot CO2 in (ton per jaar) 2030 (ton per jaar)
Totaal
1.229
553
Opgave CO2 Vermindering 55 % (ton/jaar)
CO2-reductie (ton/per jaar) door maatregelen energiescans
Nog te behalen CO2reductie na maatregelen energiescans
676
27
649
Uit de energiescans is gebleken dat de volledige verduurzaming (gasloos en energieneutraal) van de gymzalen in Schoorl, Groet en Bergen dermate hoog zijn, dat wordt geadviseerd om te onderzoeken of nieuwbouw een alternatief kan zijn. Op deze wijze kan desinvestering in deze panden worden voorkomen. Voorstel is om te starten met de verduurzaming van de volgende panden: • •
Buitendienst/brandweerkazerne Egmond aan Zee Jongerencentrum de Wal
8.6.2 Korte termijnaanpak locaties gemeente Uitgeest Er zijn twee locaties die voldoen aan de gestelde criteria in paragrafen 6.1 en 10.2 om op korte termijn (2024/2025) mee te starten. Hieronder zijn voor Sporthal de Zien de voorgestelde maatregelen weergegeven met de bijbehorende besparing op energiekosten en verwachte kapitaallasten. In Uitgeest is in 2024 de renovatie van het gemeentehuis gepland. Tijdens deze renovatie kan op efficiënte wijze het pand verder worden verduurzaamd. Hiervoor is een extra investeringsbedrag van € 110.000, - nodig, naast de al verleende kredieten. Er is ten tijde van het opstellen van deze routekaart nog geen energiescan gedaan van het gemeentehuis in Uitgeest. Achteraf zal een monitoring plaatsvinden van de bereikte CO2-vermindering.
41 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
Gezien de omvang van de gevraagde aanvullende investering in het gemeentehuis, wordt voorgesteld om met de versnelde verduurzaming van Sporthal De Zien niet eerder dan in 2025 te starten. Sporthal de Zien Directe bouwkosten
Maatregelen
EML - Ledlampen in koelcel toepassen EML - Aanwezigheid detectie toepassen koelcel Enkelglas entree vervangen voor HR++ glas, incl. bestaand verwijderen Energie zuinigere afzuigventilatoren toepassen Spouwmuurisolatie aanbrengen Direct gestookte luchtheaters vervangen voor lucht-lucht warmtepomp (airco) Vapowand gevel van sporthallen bijisoleren tot Rc 4,5 Aanwezigheidsdetectie toepassen Squash/biljart ruimte TL armaturen vervangen voor LED armaturen Biljartzaal TL armaturen vervangen voor LED armaturen squash zalen TL armaturen vervangen voor LED armaturen toestelberging
Indirecte bouwkosten
Gas reductie (m3)
Elektra reductie (kWh)
CO2 reductie (kg/jaar)
Besparing Terugverdien Kapitaallaste energiekost AT tijd (in jaren) n en (per jaar)
€540
€589
0
20
7 €
4
142 €
126 10
€750
€818
0
25
9 €
5
158 €
175 10
€3.840
€4.188
53
0
95 €
48
81 €
894 10
€9.000
€9.816
0
2400
886 €
456
20 €
€19.050
€20.778
431
0
771 €
388
49 €
2.096 10 2.047 25
€22.500
€24.541
1177
-3285
895 €
435
52 €
5.240 10
€152.500
€166.126
1550
0
2775 €
1.395
109 €
16.377 25
€5.050
€5.508
0
606
224 €
115
44 €
1.176 10
€
51
78 €
425 25
€
103
78 €
856 25
€
114
78 €
3.467
13 €
951 25 10.830 10
78 €
11.603 25
€3.953 €7.965
€4.312
0
€8.688
268
0
99
540
199
€8.850
€9.653
0
600
221
Vervang boiler voor warmtepomp boiler TL armaturen vervangen voor LED armaturen Sporthal
€46.500
€50.719
4579
-3443
6926 €
€107.970
€117.765
0
7320
2701
Totaal
€388.468
€423.501
7790
5051
15808
€
1.391 €7.971
AT= afschrijvingstermijn
Gemeente Uitgeest
Totaal
Huidige CO2-uitstoot Doel uitstoot CO2 in (ton per jaar) 2030 (ton per jaar) 362 163
Opgave CO2 Vermindering 55 % (ton/jaar)
CO2-reductie (ton/per jaar) door maatregelen energiescans
Nog te behalen CO2reductie na maatregelen energiescans
199
16
183
8.6.3 Korte termijnaanpak locaties gemeente Castricum Er zijn zes locaties die voldoen aan de gestelde criteria in paragrafen 6.1 en 10.2 om de komende jaren mee te starten. Hieronder worden per pand de voorgestelde maatregelen weergegeven met de bijbehorende besparing op energiekosten en verwachte kapitaallasten. Voorstel is om in 2024 te starten met de versnelde verduurzaming van het gemeentehuis. Afgezien van de grote CO2-vermindering die hiermee wordt bereikt, is een belangrijk argument dat uit de energiescans blijkt dat de kosten van volledige verduurzaming van de gymzalen (gasloos en energieneutraal) dermate hoog zijn, dat onderzoek naar nieuwbouw wordt geadviseerd, om desinvestering in de panden te voorkomen.
42 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed Gymzaal Akersloot Maatregelen Stel stookgrens, weersafhankelijke regeling en nachtverlaging in Waterbesparende kranen toepassen Waterbesparende douchekoppen toepassen Zonnecollectoren en -boiler installeren Dubbelglas vervangen voor HR++ glas, incl. bestaand verwijderen Plat dak, vanaf buiten isoleren, incl. bestaande bitumen verwijderen Totaal
Directe Indirecte bouwkosten bouwkosten
Gas reductie (m3)
Elektra reductie (kWh)
CO2 reductie (kg/jaar)
Besparing Terugverdien Kapitaallaste energiekost AT tijd (in jaren) n en (per jaar)
€150
€164
65
0
116 €
59
3 €
€555
€605
0
18
7 €
4
140 €
322 1 145 10
€2.000
€2.181
59
0
106 €
53
38 €
523 10
€8.700
€9.489
52
0
93 €
47
186 €
2.274 10
€14.800
€16.143
102
0
183 €
92
161 €
3.868 10
€73.500
€80.168
561
0
1004 €
505
146 €
€99.705
€108.750
839
18
1509
€759
9.988 25 €17.119
Gymzaal Limmen Maatregelen
Directe Indirecte bouwkosten bouwkosten
Gas reductie (m3)
Elektra reductie (kWh)
CO2 reductie (kg/jaar)
Besparing Terugverdien Kapitaallaste energiekost AT tijd (in jaren) n en (per jaar)
€150 Stel stookgrens, weersafhankelijke regeling en nachtverlaging in€164
61
0
109 €
55
3 €
€3.700 verwijderen €4.036 Dubbelglas vervangen voor HR++ glas, incl. bestaand
24
0
43 €
22
171 €
Waterbesparende douchekoppen toepassen €4.000
€4.363
112
0
200 €
101
40 €
€8.700
€9.489
50
0
90 €
45
193 €
771
0
1380 €
694
153 €
1018
0
1822
€916
€
Zonnecollectoren en -boiler installeren
€106.050 €115.671 Plat dak, vanaf buiten isoleren, incl. bestaande bitumen verwijderen Totaal
€122.600
€133.723
322 1 967 10 1.045 10 2.274 10 14.412 25 19.020
Bibliotheek Maatregelen
Directe Indirecte bouwkosten bouwkosten
€150 Stel stookgrens, weersafhankelijke regeling en nachtverlaging in€164
Gas reductie (m3)
Elektra reductie (kWh)
CO2 reductie (kg/jaar)
Besparing Terugverdien Kapitaallaste energiekost AT tijd (in jaren) n en (per jaar)
52
0
93 €
47
3 €
€202
0
6
2 €
1
140 €
€10.175 verwijderen €11.098 Dubbelglas vervangen voor HR++ glas, incl. bestaand
56
0
100 €
50
202 €
€39.825 TL en PL armaturen vervangen voor LED armaturen
€43.438
0
5400
1993 €
1.188
34 €
€118.125 €128.841 Plat dak, vanaf buiten isoleren, incl. bestaande bitumen verwijderen
717
0
1283 €
645
183 €
825
5406
3471
€1.932
Waterbesparende kranen toepassen
Totaal
€185
€168.460
€183.743
322 1 48 10 2.659 10 5.412 25 16.053 25 €24.494
Gemeentehuis Maatregelen
Directe Indirecte bouwkosten bouwkosten
Gas reductie (m3)
Elektra reductie (kWh)
CO2 reductie (kg/jaar)
Besparing Terugverdien Kapitaallaste energiekost AT tijd (in jaren) n en (per jaar)
Stel stookgrens, weersafhankelijke regeling en nachtverlaging in
€ 150
€ 164
67
0
120 €
60
24 €
322
1
Elektrische boiler vervangen door doorstroomboiler
€ 2.000
€ 2.181
0
0
0 €
-
0 €
523
10
PV panelen installeren op plat dak, all-in, 320 Wp/p. (prijs per m2)
€ 14.250
€ 15.543
0
9500
3506 €
2.090
84 €
2.731
15
TL en PL armaturen vervangen voor LED armaturen
€ 307.390
€ 335.277
0
41680
15380 €
9.170
408 €
41.773
25
Totaal
€ 323.790
€ 353.165
67
51180
19006
€ 11.320
€
45.349
43 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
AT= afschrijvingstermijn
Gemeente Castricum
Huidige CO2-uitstoot Doel uitstoot CO2 in (ton per jaar) 2030 (ton per jaar)
Totaal
1097
494
Opgave CO2 -vermindering 55 % (ton/jaar)
CO2-reductie (ton/per jaar) door maatregelen energiescans
Nog te behalen CO2reductie na maatregelen energiescans
603
26
577
8.6.4 Korte termijn aanpak locaties gemeente Heiloo Er zijn drie locaties die voldoen aan de gestelde criteria in paragrafen 6.1 en 10.2 om de komende jaren mee te starten. Hieronder worden per pand de voorgestelde maatregelen weergegeven met de bijbehorende besparing op energiekosten en verwachte kapitaallasten. Gymzaal Breedelaan Maatregelen Tochtstrippen en kierafdichting toepassen EML - buiten armaturen vervangen voor LED verlichting
Gas Directe Indirecte reductie bouwkosten bouwkosten (m3)
CO2 Elektra reductie reductie (kWh) (kg/jaar)
Besparing Terugverd Kapitaalla Afschrijvings energiekosten ientijd (in sten termijn (per jaar) jaren)
€108
€118
5
0
9 €
7
17
€28 10
€800
€873
0
42
18 €
6
130
€109 25
Aanwezigheid sensor toepassen gymzaal
€2.400
€2.618
0
150
64 €
23
110
€627 10
Weersafhankelijke regeling Houten deurkozijnen met HR++ toepassen, incl houten kozijnen enkel glas verwijderen EML - automatische EBS met rapportagefunctie energieverbruik toepassen
€3.250
€3.545
200
0
390 €
290
11
€849 10
€4.300
€4.690
61
0
119 €
88
49
€584 25
€8.000
€8.726
132
79
291 €
203
39
€2.091 10
Isoleren van CV onderdelen
€10.000
€10.907
600
0
1170 €
870
12
€2.613 10
CO2 opnemers toepassen met VAV box PV panelen installeren op plat dak, all-in, 320 Wp/p. (excl reeds te plaatsen panelen) Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW kleedruimtes
€11.000
€11.998
75
75
178 €
120
92
€2.875 10
€42.465
€46.317
0
28310
12032 €
4.247
10
€1.693 15
€50.000
€54.536
412
274
639
79
€13.067 10
Totaal
€132.323
€144.328
1485
28930
920 €
€6.493
15191
€24.537
Muziek en dansschool Maatregelen Enkelglas vervangen voor HR++ glas, incl. bestaand verwijderen Dubbelglas vervangen voor HR++ glas, incl. bestaand verwijderen
Gas Directe Indirecte reductie bouwkosten bouwkosten (m3)
CO2 Elektra reductie reductie (kWh) (kg/jaar)
€3.840
€4.188
56
0
Besparing Terugverd Kapitaalla Afschrijvings energiekosten ientijd (in sten termijn (per jaar) jaren)
109 €
81
59
€10.725
€11.698
39
0
76 €
57
102
Daglichtafhankelijke regeling toepassen PV panelen installeren op schuin dak, allin, 270 Wp/p. (prijs per m2)
€10.500
€11.453
0
525
223 €
79
137
€27.000
€29.449
0
16758
7122 €
2.514
11
Aanwezigheidsdetectie toepassen PV panelen installeren op plat dak, all-in, 320 Wp/p. (prijs per m2) TL en PL armaturen vervangen voor LED armaturen
€27.350
€29.831
0
3282
1395 €
492
57
€42.750
€46.628
0
27360
11628 €
4.104
11
0
4376
1860 €
656
72
Onderkant vloer isoleren
€65.640
€71.595
390
0
761 €
566
116
Totaal
€233.753
€204.842
485
52301
€45.948
23174
€8.548
7 6F
7 Muziek en dansschool: In dit maatregelenpakket is het volledige beschikbare dak voorzien van PV-
panelen, zonder verdere elektrificatie van de warmteopwekking is alleen de maatregel ‘PV panelen installeren op schuin dak’ echter voldoende om de elektra vraag te dekken.
44 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed Sporthal Vennewater Gas Directe Indirecte reductie bouwkosten bouwkosten (m3)
Maatregelen
CO2 Elektra reductie reductie (kWh) (kg/jaar)
Besparing Terugverd Kapitaalla Afschrijvings energiekosten ientijd (in sten termijn (per jaar) jaren)
Waterbesparende kranen toepassen
€420
€458
0
40
17 €
6
72 €
110 10
EML - Ledlampen in koelcel toepassen EML - buiten armaturen vervangen voor LED verlichting
€540
€589
0
20
9 €
3
185 €
141 10
€3.200
€3.490
0
168
71 €
25
130 €
435 25
€6.250
€6.817
375
0
731 €
544
12 €
1.633 10
€8.000
€8.726
0
500
213 €
75
110 €
2.091 10
€8.000
€8.726
205
1980
1241 €
594
14 €
1.413 25
€10.400
€11.344
0
780
332 €
117
91 €
3.659 10
€14.000
€15.270
0
1080
459 €
162
89 €
2.091 10
€16.000
€17.452
0
2400
1020 €
360
46 €
2.174 25
€19.740
€21.531
0
3760
1598 €
564
36 €
2.683 25
€22.000
€23.996
171
0
333 €
248
89 €
2.990 25
€35.200
€38.393
240
240
570 €
384
92 €
9.199 10
€45.750
€49.901
581
0
1133 €
842
54 €
6.217 25
€55.000
€59.990
457
572
1134 €
748
74 € 14.374 10
€64.500
€70.352
873
0
1702 €
1.266
51 €
1280
2000
3346 €
2.156
37 € 20.907 10
837
120 € 26.134 10
Isoleren van CV onderdelen Close-in boiler vervangen voor elektrische doorstroomboiler (14 kW - 6 l/m) EML - automatische EBS met rapportagefunctie energieverbruik toepassen EML - Noodverlichtingsarmaturen vervangen voor LED EML - vluchtwegaanduidingen vervangen voor LED varianten TL en PL armaturen vervangen voor LED armaturen fitness TL armaturen vervangen voor LED armaturen Fysio en kantine Houten houten deurkozijnen toepassen, bestaand verwijderen CO2 opnemers toepassen met VAV box kleedruimtes Plat dak, vanaf buiten isoleren, incl. bestaande bitumen verwijderen Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW kleedruimtes Onderkant vloer isoleren kleedruimtes, verkeersruimtes, kantine Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW Kantine, fysio, centrale hal Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW fitness
€80.000
€87.258
€100.000
€109.072
540
360
Totaal
€489.000
€533.365
4722
13900
Gemeente Heiloo
Huidige CO2-uitstoot Doel uitstoot CO2 in (ton per jaar) 2030 (ton per jaar)
Opgave CO2 Vermindering 55 % (ton/jaar)
Totaal
483
266
217
1206 €
8.765 25
€8.932
15115
CO2-reductie (ton/per jaar) door maatregelen energiescans
Nog te behalen CO2 (ton/jaar) reductie na maatregelen energiescans
53
213
In Heiloo wordt in 2024 de verduurzaming van een aantal panden meegenomen in de al geplande grote renovaties/verbouwingen; dit betreft o.a. Muziek-, en Dansschool en 2e sporthal. Budgetten voor de uitvoering van de verduurzaming van panden in 2025 worden in de Kadernota 2025 opgenomen.
8.6.5 Plusambitie De kosten voor het uitvoeren van de plusambitie op schaalniveau huis en pand voor de gemeenten Bergen en Heiloo zijn als volgt: • •
Bergen: € 62.000 (2023) Heiloo: € 50.000 (2023)
De dekking van deze bedragen is al geregeld met het aannemen van de plusambities in de gemeenten Bergen en Heiloo.
8.6.6 Personele kosten In het vorige hoofdstuk (in paragraaf 7.3) was te lezen dat er 2 FTE extra zal moeten worden ingezet om uitvoering te geven aan de routekaart. Er is gekozen om de investering van het 45 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
aantal FTE met een verdeelsleutel om te zetten per gemeente. De kosten kunnen worden gedekt door Klimaatgelden. Totaal FTE
Jaarbedrag € 100.000
Bergen (33%) € 34.000
Uitgeest (12%) € 12.000
Castricum (33%) € 34.000
Heiloo (20%) € 20.000
Uitvoerend medewerker beleid en vastgoed verduurzamen vastgoed (1 FTE) (dekking kosten vanuit Klimaatgelden) Meewerkend projectleider uitvoering 1 FTE Totale investering voor vier jaar
€ 100.000
€ 34.000
€ 12.000
€ 34.000
€ 20.000
€ 200.000
€ 68.000
€ 24.000
€ 68.000
€ 40.000
46 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
9 Uitvoeringsplan In dit hoofdstuk staat beschreven met welke acties de gemeenten aan de slag gaan om het gemeentelijk vastgoed te verduurzamen. De acties zijn geconcretiseerd voor de looptijd van deze routekaart, de komende vier jaar.
9.1 Acties per vier jaar Zoals te lezen was in paragraaf 6.2 wordt de uitvoering van de routekaart verduurzamen gemeentelijk vastgoed tot 2050 verdeeld in periodes van vier jaar, startend met de periode van eind 2023 en 2024 tot 2028. In de navolgende paragrafen (9.1.1, 9.1.2, 9.1.3 en 9.1.4) worden de acties per jaar nader toegelicht. In een tabel is per actie inzichtelijk gemaakt wie verantwoordelijk is voor de actie en in welke gemeenten de actie wordt uitgevoerd. De verantwoordelijkheid voor acties ligt ofwel bij de afdeling Beleid en Vastgoed (B&V) of bij Gemeentelijke Eigendommen (GE).
9.1.1
Acties eerste jaar
In het eerste jaar ligt de focus op het aanpassen van het voorlopige perspectief op de kernportefeuille vastgoed tot een definitief perspectief. Er worden daarna een aantal gebouwen geselecteerd die in het eerste jaar worden verduurzaamd en er wordt gekozen wat de ambitie voor het gebouw is. Ook wordt de interne organisatie voorbereid op uitvoering van projecten. Voor de geselecteerde gebouwen worden energiescans uitgevoerd en er wordt een uitvoeringsplan opgesteld, waarin staat welke duurzaamheidsmaatregelen worden uitgevoerd, hoe deze worden gefinancierd en hoe het inkoopproces wordt vormgegeven. Er worden in het jaar ook al duurzaamheidsmaatregelen genomen. De gemeenten zijn al volop bezig met het plaatsen van zonnepanelen en meerdere gebouwen moeten nog voldoen aan de wettelijke verplichtingen.
1
2
3
Acties jaar 1 (opstart 2023 – 2024) Definiëren kernportefeuille inclusief plan voor afstoten vastgoed en perspectief op versnellen of vernieuwen Uitvoeren wettelijke maatregelen (activiteitenbesluit)
Opstarten (uitbreiden) werkgroep met relevante projecten (Progrogramma Klimaat)
Verantwoordelijk Gemeente B&V, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo GE, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo B&V, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo
Planning Q4 2023 – Q1 2024 Q4 2023 – Q4 2024 Q4 2023 – Q1 2024
47 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
4
Inrichten en opstarten energiemonitoring
B&V, projectleider
5
Werven extra personele inzet (2021)
B&V, projectleider
6
Inrichten en communiceren loketfunctie
B&V, projectleider
7
Aanvragen indienen subsidieregelingen, waaronder DUMAVA, provinciale regeling voor dorpshuizen, buurthuizen en wijkcentra, SPUK sport Aanbesteding uitvoering energiescans
B&V, projectleider
Voorbereiden verduurzamingsprojecten (energiescans, uitvoeringsplan)
GE, projectleider
10 Voortzetten deelname aan het ontzorgingsprogramma NoordHolland
B&V, projectleider
12 Onderzoek mogelijkheden toepassen klimaatadaptatie gebouwen
B&V, projectleider
13 Opnemen bedragen kadernota
B&V, projectleider
14 Onderzoeken benodigde middelen klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen 15 Soortenmanagementplan onderzoek
B&V, projectleider
8
9
9.1.2
B&V, projectleider
B&V, projectleider
Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo
Q4 2023 – Q1 2024
Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo Bergen, Heiloo
Q4 2023 – Q1 2024
Q4 2023 – Q1 2024 Q4 2023 – Q1 2024 Q3 2023 – Q4 2023
Q4 2023 – Q2 2024 Q3 2023 – Q4 2024 Q3 2023 – Q4 2024 Q1 2024
Q2 – Q3 2024
Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo
Acties tweede jaar
In het tweede jaar ligt de focus op het uitvoering geven van het plan voor het afstoten van vastgoed. Ook worden er weer een aantal gebouwen geselecteerd om te verduurzamen en wordt gestart met de uitvoering.
48 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
1 2 3
4 5
Acties jaar 2 (2025) Uitvoering geven aan plan afstoten vastgoed Uitvoeren verduurzamingsprojecten (projecten nader te selecteren) Selectie maken te versnellen en te vernieuwen projecten (naast de genomineerde gebouwen kan ook onderzocht worden om de ventilatieopgave door te trekken naar CO2-neutraal en aardgasvrij) Voorbereiden verduurzamingsprojecten (energiescans en uitvoeringsplan) Uitvoeren monitoring en rapporteren
9.1.3
Verantwoordelijk Gemeente B&V, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo GE, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo B&V, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo
GE, projectleider B&V, projectleider
Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo
Acties derde jaar
Ook in het derde jaar worden er weer een aantal gebouwen geselecteerd om te verduurzamen en wordt gestart met de uitvoering.
1 2 3 4
Acties jaar 3 (2026) Uitvoering geven aan plan afstoten vastgoed Uitvoeren verduurzamingsprojecten (projecten nader te selecteren) Voorbereiden verduurzamingsprojecten (energiescans en uitvoeringsplan) Uitvoeren monitoring en rapporteren
Verantwoordelijk Gemeente B&V, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo GE, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo GE, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo B&V, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo
9.1.4 Acties vierde jaar Ook in het vierde jaar worden er weer een aantal gebouwen geselecteerd om te verduurzamen en wordt gestart met de uitvoering. Daarnaast wordt de voortgang van de routekaart en het verduurzamen van vastgoed geëvalueerd. Er wordt bepaald of het nodig is de routekaart te herzien. Eventueel worden de voorbereidingen gedaan voor het herijken van de routekaart.
1 2 3 4 5 6
Acties jaar 4 (2027) Uitvoering geven aan plan afstoten vastgoed Uitvoeren verduurzamingsprojecten (projecten nader te selecteren) Selectie maken te versnellen en te vernieuwen projecten Voorbereiden verduurzamingsprojecten (energiescans en uitvoeringsplan) Evalueren en rapportage eerste fase Opstellen uitvoeringsplan en herijken tweede fase van vier jaar
Verantwoordelijk Gemeente B&V, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo GE, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo B&V, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo GE, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo B&V, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo B&V, projectleider Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo 49
9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed – Bijlagen
50 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
10 Bijlagen 10.1 Vijf pijlers Programma Klimaat
51 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
10.2 Criteria bepalen te verduurzamen gebouwen Op basis van een aantal criteria kan worden bepaald welke gebouwen in een opvolgende jaar worden verduurzaamd: • •
•
•
•
•
Verduurzamen van het gebouw sluit aan op natuurlijke momenten van onderhoud en beheer. Op basis van de beheerplannen (Meerjaren Onderhoudsplannen) wordt dit bepaald. Het gebouw maakt in het specifieke jaar aanspraak op een subsidie of programma. De mogelijkheden voor subsidies (indien bekend) kunnen meespelen in de afweging van objecten binnen de kernportefeuille. Het verduurzamen van het gebouw heeft maatschappelijke prioriteit, bijvoorbeeld omdat het gebouw een belangrijke voorbeeldfunctie heeft of omdat de maatschappij het verduurzamen van het gebouw belangrijk vindt (denk aan stichtingen of huurders die willen verduurzamen). Het gebouw heeft een relatief hoog energieverbruik en een hoge CO 2-uitstoot, waardoor verduurzamen veel CO2-reductie kan opleveren. Op basis van energiegegevens en inschattingen op basis van kengetallen kan dit worden bepaald. Het gebouw kan aansluiten op een ander project dat in de gemeenten of één van de gemeenten speelt. Bijvoorbeeld op een bewonersinitiatief in het kader van aardgasvrije wijken, een wijkenergiesysteem of een gezamenlijke aanpak voor isolatie van gebouwen. Een gebouw ondervindt direct nadelige gevolgen van macro-omstandigheden, zoals klimaatverandering. Denk bijvoorbeeld aan: onbetaalbare energierekeningen, hittestress.
52 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
10.3 Methodiek bepalen financiële middelen Om tot de financiële doorkijk tot 2050 te komen zijn de gebouwen in de vier gemeenten verdeeld in typologieën. Voor ieder typologie is een maatregelenpakket en overzicht van bijbehorende kosten opgesteld op basis van voorbeelden uit de praktijk. Het gaat om voorbeelden van energiescans van vergelijkbare gebouwen per typologie. Het overzicht van financiële middelen is alleen inzichtelijk gemaakt voor gebouwen die volgens het voorlopig perspectief (zoals beschreven in paragraaf 4.3) versneld worden verduurzaamd. De typologieën zijn bepaald aan de hand van een aantal eigenschappen van een gebouw. Het gaat de functie en het gebruik van het gebouw en het bouwjaar van het gebouw. De gebruikte voorbeelden van de maatregelenpakketten zijn te vinden in bijlage 10.4. Voor een aantal gebouwen in de vier gemeenten is er al een concreet inzicht in de duurzaamheidsmaatregelen en benodigde investeringen. In 2022 en 2023 hebben de gemeenten meerdere energiescans laten opstellen in het kader van het ontzorgingsprogramma Noord-Holland. Deze energiescans, maar ook andere energiescans die voor andere gemeenten binnen het ontzorgingsprogramma zijn opgesteld, zijn als voorbeeld gebruikt.
Om tot deze energiescans te komen zijn experts op het gebied van verduurzaming bij de gebouwen langs gegaan en zijn de duurzaamheidsmaatregelen besproken met de gebouwbeheerders. Op deze manier is ervoor gezorgd dat de opgestelde maatregelen zo goed mogelijk bij het gebouw en al bestaande plannen voor het gebouw. Ontzorgingsprogramma Noord-Holland In dit programma wordt ‘klein’ maatschappelijk vastgoed, zoals culturele instellingen, buurthuizen, dorpshuizen, wijkcentra en sportaccommodaties, ondersteund bij verduurzaming van het vastgoed. Streven is gemeenten zoveel als mogelijk te ontzorgen. Deze ondersteuning wordt ingezet van energieadvies tot planvorming en aanbesteding. Het programma is onderdeel van een landelijk programma van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Het RVO heeft hiertoe financiële middelen ter beschikking gesteld Provincies hebben adviesbureaus ingeschakeld om de ondersteuning aan gemeenten te leveren. In de jaren 2022 en 2023, met doorloop in 2024, worden de vier gemeenten in dit programma ondersteund. In de jaren 2022 en 2023 heeft de ondersteuning geleid tot meerdere energiescans.
In de tabel Hieronder (Tabel 9) is in overzicht gebracht hoeveel gebouwen per gemeente zijn voorzien van een energiescan.
Aantal uitgevoerde energiescans
Bergen
Uitgeest
Castricum
Heiloo
5
4
10
11
Tabel 9: Aantal uitgevoerde energiescans
53 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
10.3.1 Uitgangspunten en aannames Bij het bepalen van het overzicht van financiële middelen op basis van voorbeelden per typologie van gebouw zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •
•
•
•
•
De genoemde bedragen omvatten de directe bouwkosten. Dit is een inschatting van de kosten voor de aanschaf van maatregelen. Hierbij zijn indirecte bouwkosten, zoals BTW, rente, leges, opslag, kosten voor onderhoud, engineering en een bedrag voor onvoorziene kosten niet inbegrepen. Kosten voor energiebesparende maatregelen hebben vaak overlap met kosten die al zijn opgenomen in het MJOP, hierdoor kunnen de maatregelkosten (boven op het MJOP) lager uitvallen. Voorbeeld is het isoleren van een dak met het vervangen van de dakbedekking. Energieprijzen zijn erg volatiel en hebben veel invloed op de jaarlijkse besparing op energiekosten. In dit rapport is uitgegaan van een gasprijs van €1,448/m3 en een elektriciteitsprijs van €0,146/kWh. In scenario ‘gasloos + energieneutraal’ wordt uitgegaan van 100% salderen bij de berekening van de energiekostenbesparing. Er wordt geen rekening gehouden met afbouw van de salderingsregeling (mogelijk vanaf 2025). De gemeenten hebben al gebouwen verduurzaamd. In het bepalen van de benodigde investering is daarmee geen rekening gehouden.
54 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
10.4 Voorbeelden duurzame maatregelenpakketten 10.4.1 Overzicht duurzaamheidsmaatregelen Gymzaal
TVT 15 jaar
Maatregel
Aantal
Eenheid
Zonnecollectoren installeren (vacuumbuis) EML - Energie efficiënte. toerengeregelde ventilator toepassen (IE3 of beter)
12
m2
2
Waterbesparende douchekoppen toepassen Totaal
11
prijs per stuk (wel afhankelijk van kW) stuks
/m2
55% reductie 2030
Inductie-units toepassen in Gymzaal tbv naverwarming via airsocks Zonnecollectoren installeren (vacuumbuis) EML - Energie efficiënte. toerengeregelde ventilator toepassen (IE3 of beter)
Energiereductie gas [m3/j]
Directe bouwkosten indicatie [euro]
600
0
9.600
0
22.000
0
198
2.090
9.400
798
24.090
o.b.v. verbruik gebouw
52
1
aantal
-500
420
0
12
m2
-200
600
0
2
9.600
0
22.000
0
260
8.736
Spouwmuurisolatie aanbrengen
336
prijs per stuk (wel afhankelijk van kW) m2-gevel
Plat dak. vanaf buiten isoleren. incl. bestaande bitumen verwijderen Onderkant vloer isoleren
465
m2
0
672
69.750
465
m2
0
460
27.900
Enkelglas vervangen voor HR++ glas. incl. bestaand verwijderen Tochstrippen en kierafdichting toepassen Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW. LTV en HTK en energiezuinige motoren Airsock Luchtverdeelslang aanbrengen CO2 sensoren
80
m2
0
420
25.600
20
m
0
10
240
4.250
m3/h
1.143
1.000
29.500
20
m1
0
0
0
1
stuk
50
75
1.000
600
Liter
-12.000
465
0
-1.907
4.382
184.726
Indirect gestookte boiler vervangen door elektrische boiler Totaal /m2
Inductie-units toepassen in Gymzaal tbv naverwarming via airsocks Zonnecollectoren installeren (vacuumbuis) EML - Energie efficiënte. toerengeregelde ventilator toepassen (IE3 of beter)
Gasloos
Energiereductie elektriciteit [kWh/j] -200
o.b.v. verbruik gebouw
397
1
aantal
-500
420
0
12
m2
-200
600
0
2
9.600
0
22.000
0
260
8.736
Spouwmuurisolatie aanbrengen
336
prijs per stuk (wel afhankelijk van kW) m2-gevel
Plat dak. vanaf buiten isoleren. incl. bestaande bitumen verwijderen Onderkant vloer isoleren
465
m2
0
672
69.750
465
m2
0
460
27.900
Enkelglas vervangen voor HR++ glas. incl. bestaand verwijderen Een lucht-water warmtepomp toepassen Radiatoren vervangen voor convectoren
80
m2
0
420
25.600
45
kW / st.
-9.450
3.106
47.250
181
m2 BVO
-362
0
12.670
55 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed Waterbesparende douchekoppen toepassen Waterbesparende kranen toepassen
11
stuks
0
198
2.090
3
stuks
18
0
315
Tochstrippen en kierafdichting toepassen Daklichten vervangen voor meerlaagse energiezuinige daklichten Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW. LTV en HTK en energiezuinige motoren Airsock Luchtverdeelslang aanbrengen CO2 sensoren
20
m
0
10
240
8
m2
0
141
0
1.143
1.000
29.500
Indirect gestookte boiler vervangen door elektrische boiler Totaal /m2
4.250
m3/h
20
m1
0
0
0
1
stuk
50
75
1.000
600
Liter
-12.000
465
0
-11.701
7.827
247.051
o.b.v. verbruik gebouw
531
56 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed
10.4.2 Overzicht duurzaamheidsmaatregelen Sportcentrum
TVT 15 jaar
Maatregel
Aantal
Eenheid
Isoleren van CV onderdelen
25
stuks
375
Directe bouwkosten indicatie [euro] 6.250
Schakelklok toepassen op elektrische boiler gas kooktoestel vervangen voor elektrisch kooktoestel Totaal
4
#
1.256
0
440
1
st
-400
200
2.500
856
575
9.190
/m2
55% reductie 2030
Isoleren van CV onderdelen
Energiereductie elektriciteit [kWh/j] 0
Energiereductie gas [m3/j]
o.b.v. verbruik gebouw
3
25
stuks
0
375
6.250
Schuin dak. vanaf buiten isoleren. incl. bestaande dakbedekking vervangen voor witte dak bedekking TL en PL armaturen vervangen voor LED armaturen fitness TL armaturen vervangen voor LED armaturen Fysio en kantine EML - buiten armaturen vervangen voor LED verlichting Plat dak. vanaf buiten isoleren. incl. bestaande bitumen verwijderen Onderkant vloer isoleren kleedruimtes. verkeersruimtes. kantine Houten houten deurkozijnen toepassen. bestaand verwijderen CO2 opnemers toepassen met VAV box kleedruimtes Waterbesparende kranen toepassen Vervang boiler voor warmtepomp boiler icm zonnecollectoren Aanwezigheidsdetectie toepassen
2.100
m2
0
6.252
315.000
Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW kleedruimtes Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW Sporthal Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW Kantine. fysio. centrale hal Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW fitness Close-in boiler vervangen voor elektrische doorstroomboiler (14 kW - 6 l/m) gas kooktoestel vervangen voor elektrisch kooktoestel EML - automatische EBS met rapportagefunctie energieverbruik toepassen EML - Noodverlichtingsarmaturen vervangen voor LED EML - vluchtwegaanduidingen vervangen voor LED varianten EML - Ledlampen in koelcel toepassen GBS installeren Totaal /m2
300
m2BVO
2.400
0
12.600
470
m2BVO
3.760
0
19.740
8
stk
168
0
3.200
305
m2
0
581
45.750
1.075
m2
0
873
64.500
28
m2
0
171
12.040
16
stk
240
240
35.200
4
stuks
40
0
420
130
kW
-86.593
1.950
390.000
2.500
m2BVO
15.000
0
62.500
5.000
m3/h
572
457
20.000
30.000
m3/h
1.800
2.700
120.000
4.000
m3/h
2.000
1.280
16.000
6.000
m3/h
360
540
24.000
4
stuk
500
0
6.800
1
st
-400
200
2.500
1
st
1.980
205
8.000
26
st
780
0
10.400
36
stk
1.080
0
9.828
1
st
20
0
540
m2-bvo
620
102
17.829
-55.673
15.926
1.203.097
3.150
o.b.v. verbruik gebouw
380
57 9-11-2023
Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed Isoleren van CV onderdelen
25
stuks
0
375
6.250
Nieuwe buitengevel met isolatie aanbrengen aluminium gevel Schuin dak. vanaf buiten isoleren. incl. bestaande dakbedekking vervangen voor witte dak bedekking TL en PL armaturen vervangen voor LED armaturen fitness TL armaturen vervangen voor LED armaturen Fysio en kantine EML - buiten armaturen vervangen voor LED verlichting Plat dak. vanaf buiten isoleren. incl. bestaande bitumen verwijderen Onderkant vloer isoleren kleedruimtes. verkeersruimtes. kantine Houten houten deurkozijnen toepassen. bestaand verwijderen Radiatoren vervangen voor convectoren Buitenzonwering (screens) toepassen PCM's toepassen fysio en fitness
825
m2
0
1.579
412.500
2.100
m2
0
6.252
315.000
Gasloos
CO2 opnemers toepassen met VAV box kleedruimtes Waterbesparende kranen toepassen Vervang boiler voor warmtepomp boiler icm zonnecollectoren Aanwezigheidsdetectie toepassen Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW kleedruimtes Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW Sporthal Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW Kantine. fysio. centrale hal Nieuwe LBK plaatsen inclusief WTW fitness Isolatie aanbrengen buitenzijde gevel incl afwerking Aluminium kozijn met HR Triple. incl oude verwijderen Close-in boiler vervangen voor elektrische doorstroomboiler (14 kW - 6 l/m) Een HTV water-water warmtepomp met bodemlus toepassen Sporthal Een LTV Water-water warmtepomp toepassen i.c.m. bodemlussen kleedruimtes. kantine. fysio. fitness Tourniquet plaatsen t.p.v. huidige deuren gas kooktoestel vervangen voor elektrisch kooktoestel EML - automatische EBS met rapportagefunctie energieverbruik toepassen EML - Noodverlichtingsarmaturen vervangen voor LED EML - vluchtwegaanduidingen vervangen voor LED varianten EML - Ledlampen in koelcel toepassen GBS installeren Herinrichten terrein tbv herstel plaatsing bodemlussen