Presentatie RIA Vitale Kernen 9 november 2023.pdf
Tekst van het document
Agenda raadsinformatiebijeenkomst gemeente Bergen 1. Introductie 2. Plan van aanpak 3. Terugblik klankbordgroepen juli 2023 4. Onderzoeksmethode en onderzoeksbureau Springco 5. Terugblik klankbordgroepen oktober 2023 6. Samenwerking Provincie Noord-Holland 7. Voortgang uitwerking
Vitale Kernen Plan van aanpak
Terugblik klankbordgroepen juli en oktober/november 2023
Op basis van verschillende thema’s
Bespreken van ervaringen aan de hand van zes thema’s: 1. Sociaal, vitaal en klaar voor de toekomst 2. De Leefomgeving
3. Zorg 4. Economie en Toerisme 5. Wonen 6. Mobiliteit
Leefbaarheid Vanuit de klankbordgroepen •
Voorzieningen vormen niet het vraagstuk.
•
Wonen: dorp zit op slot: ouderen/ jongeren kunnen niet verhuizen/ doorstromen. Dit leidt tot: • 1) woningen sluiten niet aan op de behoefte (o.a. zelfstandig kunnen blijven wonen) en… • 2) grotere woningen voor (startende) gezinnen komen niet vrij, waardoor m2 woonruimte inefficiënt wordt gebruikt, wat leidt tot: • 3) grotere druk op de woningmarkt.
•
Bouwprogramma’s matchen niet met de opgave (vb Egmond aan den Hoef). Het beeld van de mismatch wordt door de bewoners gedeeld.
•
Flankerend beleid: • Discussie over nut van inzet van deze instrumenten.
•
Specifieke issues: • Dorpshuis Egmond aan den Hoef • Fiets infrastructuur Egmond aan den Hoef • Bankjes voor jeu des boulesbaan in Groet 2
Agenda Klankbordgroep Egmond-Binnen
Context
Context Een van de duurste plekken van Nederland
Context Druk van binnen en van buiten: de vraag zwermt uit vanaf Amsterdam De druk op de randstedelijke woningmarkt leidt tot het uitzwermen van de vraag. De kaart toont de vertrekkers uit Amsterdam in 2019.
Context Woningbehoefte | Companen 2021 In Egmond-Binnen en Egmond aan den Hoef verhoudingsgewijs hoge instroom van kleine jonge huishoudens. Aandeel empty nesters en senioren is laag.
Leefbaarheid
Leefbaarheid Leefbaarometer
Leefbaarheid Voorzieningen in de drie kernen kleuren rood
Sociale samenhang
Woningen
Overlast & onveiligheid
Voorzieningen
Fysieke omgeving
Voorzieningen
Voorzieningen Referenties Om het voorzieningenniveau* van de dorpskernen inzichtelijk te maken is een statistische look-a-like analyse uitgevoerd op basis van referentiebuurten. Het doel hiervan is om een realistische vergelijking te kunnen maken met andere gebieden die een hogere leefbaarheid hebben, maar vergelijkbaar zijn op het gebied van:
Eigenschappen
Referentiebuurten
Voorzieningen Categorieën
Voorzieningen in Egmond-Binnen en referentiebuurten In vergelijking tot referentiebuurten Waarland (woonkern), De Rijp, Monnickendam, Schermerhorn, Broek op Langedijk (kern) zijn de volgende overeenkomsten en verschillen zichtbaar geworden:
•
Dienstverlening: de referentiebuurten scoren hoger dan Egmond-Binnen m.b.t. m2’s dienstverlening.
•
Horeca: Egmond-Binnen heeft >100m2 per 1000 woningen minder horeca-aanbod.
•
•
• • •
Kunst en cultuur: op het gebied van kunst en cultuur scoort Egmond-Binnen licht hoger. De aanwezigheid van de abdij is in het resultaat gecorrigeerd. Onderwijs: de referentiebuurten hebben 2 gemiddeld ca. 240m onderwijs per 1000 kinderen meer.
Vierkante meters per 1000 woningen Egmond-Binnen 4500 4000 3500 3000 2500
Retail: Egmond-Binnen heeft verhoudingsgewijs weinig retailaanbod.
2000
Sport: Egmond-Binnen heeft vergeleken met de refenties weinig indoor sport voorzieningen. Wel zitten er 2 voetbalvelden en een tennisclub.
1000
Zorg: er zijn weinig zorgvoorzieningen t.o.v. de referenties.
1500
500 0 Dienstverlening
Horeca
Kunst en cultuur
Onderwijs
Egmond-Binnen
Retail
Referentie Egmond binnen
Sport (indoor)
Zorg
Voorzieningen in Egmond aan den Hoef en referentiebuurten In vergelijking tot referentiebuurten Monnickendam, De Rijp, Broek in Waterland, Wijdenes en Oud-Loosdrecht zijn de volgende overeenkomsten en verschillen zichtbaar geworden:
•
Dienstverlening: Egmond a/d Hoef scoort lager m.b.t. dienstverlening.
•
Horeca: het horeca-aanbod ligt lager dan het gemiddelde van de referentiebuurten.
•
Kunst en cultuur: het verschil in aanbod kunst en cultuur is ca. 13% lager.
• • • •
Onderwijs: Egmond a/d Hoef heeft een vergelijkbaar aanbod onderwijs, maar wel hoger dan de referenties. Retail: op het gebied van retail is het verschil niet groot, maar scoort Egmond a/d Hoef licht hoger. Sport: De indoor sportvoorzieningen in Egmond aan den Hoef zijn vergelijkbaar met die van de referenties. Ook zit er een tennisclub. Zorg: er zijn meer zorgvoorzieningen aanwezig in Egmond a/d Hoef dan in de referentiebuurten.
Vierkante meters per 1000 woningen Egmond aan den Hoef 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 Dienstverlening
Horeca
Kunst en cultuur Egmond aan den Hoef
Onderwijs
Retail
Referentie Egmond aan den Hoef
Sport (indoor)
Zorg
Voorzieningen in Groet en referentiebuurten In vergelijking tot referentiebuurten Huisduinen, Waarland (woonkern), De Rijp, Schermerhorn en Monnickendam zijn de volgende overeenkomsten en verschillen zichtbaar geworden:
•
Dienstverlening: Groet scoort ca. 35% lager in aanbod dienstverlening.
•
Horeca: op het gebied van horeca is er bijna 10% meer horeca aanwezig in Groet.
•
• • • •
Kunst en cultuur: er is minder aanbod van m2 kunst en cultuur in Groet in vergelijking tot de referenties. Daarentegen wonen in Groet veel kunstenaars. Onderwijs: er is meer dan 1000 m2 meer aan onderwijsvoorzieningen per 1000 kinderen in Groet. Retail: de referentiebuurten hebben ca. 2,5x meer m2’s retailaanbod dan Groet. Sport: Groet heeft een gymzaal en sportvelden. Zorg: Groet heeft een vergelijkbare hoeveelheid zorgvoorzieningen in vergelijking tot de referentiebuurten.
Vierkante meters per 1000 woningen Groet 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0
Dienstverlening
Horeca
Kunst en cultuur
Onderwijs
Groet met Hargen
Retail
Sport (indoor)
Zorg
Referentie Groet
Door de klankbordgroep is aangegeven dat Groet in combinatie met Schoorl zou moeten worden beschouwd. In deze tabel zijn alleen de voorzieningen in Groet weergegeven en vergeleken met de referenties.
19
Voorzieningen Kantelpunten
Voorzieningen Welke voorzieningen zijn belangrijk voor een dorp? Leefbaarheid is subjectief. Het verdwijnen van voorzieningen hoeft niet direct te leiden tot een afname van de leefbaarheid. Uit de literatuur komen de volgende vereisten naar voren: • Een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten • Sociale verbanden • Minimumpakket voorzieningen: basisschool, huisarts, buurthuis, supermarkt, ov en sportvoorzieningen Voorziening/Kern
Groet
Egmond-Binnen
Egmond aan de Hoef
Basisschool
+
+
+
Huisarts
+
+
+
Buurthuis
+
+
+
Supermarkt
+
+
+
OV
+
+
+
Sportvoorziening
+
+
+
Conclusies en aanbevelingen
Conclusies en aanbevelingen 1. Leefbaarheid is hoog. Voorzieningen zijn passend bij de grootte van de kern. Er lijkt (nog) geen dreiging van verlies aan voorzieningen, die de leefbaarheid bedreigen. Er zijn wel voorzieningen, die significant lager scoren dan de vergelijkbare referenties: 1. Egmond-Binnen: dienstverlening, retail, sport en zorg 2. Egmond aan den Hoef: dienstverlening en horeca 3. Groet: dienstverlening, kunst/ cultuur en retail. In de klankbordgroep is erop gewezen dat de voorzieningen in combinatie met Schoorl zouden moeten worden beoordeeld. Er wordt geen tekort aan voorzieningen ervaren. 2. Er is instroom van jongere huishoudens en gezinnen. 3. Bevolkingsprognose is positief. Maar deze moet wel worden geaccommodeerd.
4. De kernen zitten op slot a.g.v. woningprijs en samenstelling woningvoorraad. Eigen bevolking (ouderen, starters) kan nu niet doorstromen. Doorstroming leidt tot een betere benutting van m2 gebouwde woonruimte. 5. Anno 2023 is er een tekort aan specifieke woningen (goedkoper, appartement/ grondgebonden voor ouderen) in de drie kernen. Deze mismatch loopt in de komende jaren verder op. 7. Locatiecapaciteit en programma’s zijn (nog) niet afgestemd op deze opgave.
8. Inzet flankerend beleid (zoals realiseren van goedkopere koopwoningen door middel van bv huur-koop, koopgarant, scheiding woning-grond en kernbinding bij toewijzing vraagt om nadere afwegingen in relatie tot de herziening van de huisvestingswet).
Samenwerking met provincie Noord-Holland
1. Permanent aanwezig in de projectgroep.
2. Uitwerkingen gezamenlijk ambtelijk overleg:
•
Gaan mee in de voorlopige analyse.
•
De conclusie van belang. Er is een fikse mismatch tussen wat de woningvoorraad nu is en waar de behoefte ligt. Daarover moet het gesprek gaan.
•
Zijn benieuwd naar de scenario’s maar de contacten zijn warm.
Hoe nu verder?
Verwacht: kwantitatieve en kwalitatieve woningmarkt + scenario’s 1. Hoe ontwikkelt de demografie zich bij een gelijkblijvend woningaanbod? 2. Hoe ontwikkelt de demografie zich bij een veranderend woningaanbod… a) Bij toename van x-aantal over een bepaalde periode? b) Bij toename van x-aantal bij een bepaalde fasering? c) Bij toename van x-aantal bij bepaalde woning categorieën? 3. Hoe is de huidige woningvoorraad en wat is de relatie van de woningvoorraad tot de demografie? 4. Kunnen we effecten op de demografie bij ingrepen in de woningvoorraad (voor langere periode) inzichtelijk maken? 5. Hoe zijn de verhuisbewegingen? 6. Hoe is de doorstroming? 7. Bereikbaarheid vrijkomende woningen voor “eigen inwoners”?
Verwacht: leefbaarheidsagenda’s per kern Op basis van de conclusies en aanbevelingen stellen we per kern een leefbaarheidsagenda op, met de volgende onderdelen: Nabije toekomst: - concrete acties (gemeente Bergen in lead). - concrete acties (Provincie Noord-Holland in lead). - inzet klankbordgroepen en raad Plancapaciteit en woningbouwbehoefte: - behoefte ja/nee? - plancapaciteit/woningbouwprogramma toereikend ja/nee? - overleg PNH landelijk gebied/BPL? Lange termijn 2050: - behoefte aan kleine kernen visie Bergen?
Planning
Planning
1. Eind november 2023: Bestuurlijk overleg; 2. November 2023 - januari 2024: opstellen conceptleefbaarheidsagenda’s; 3. Januari 2024: derde ronde klankbordgroepen; 4. Februari 2024: voorleggen aan college; 5. Eind februari: voorleggen raad.