Landelijk Gebied Zuid-Ecodorp Bergen_ontwerp .pdf
Tekst van het document
LANDELIJK GEBIED ZUID-ECODORP BERGEN bestemmingsplan 3 mei 2021
1/2
Landelijk Gebied Zuid-Ecodorp Bergen Bergen (NH.)
bestemmingsplan
identificatie
planstatus
identificatiecode:
datum:
status:
NL.IMRO.0373.BPG3001Ecodorp-B001
25-06-2020 03-05-2021
voorontwerp ontwerp vastgesteld
projectnummer:
050304.20190396 opdrachtleider:
Ingrid de Feijter auteurs
Rho adviseurs voor leefruimte: Ingrid de Feijter RooBeekAdvies: Marcel Beek Ecodorp Bergen: Jan Cuperus en anderen
Weena 505 Postbus 150 3000 AD Rotterdam T: 010-20 18 555 E-mail: info@rho.nl
© RHO ADVISEURS BV
Niets uit dit drukwerk mag door anderen dan de opdrachtgever worden verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Rho Adviseurs bv, behoudens voorzover dit drukwerk wettelijk een openbaar karakter heeft gekregen. Dit drukwerk mag zonder genoemde toestemming niet worden gebruikt voor enig ander doel dan waarvoor het is vervaardigd.
3
Inhoudsopgave
Toelichting Hoofdstuk 1
Inleiding
9
1.1
Inleiding
9
1.2
Aanleiding
9
1.3
Wat is een Ecodorp?
11
1.4
Het vigerend bestemmingsplan
13
1.5
Doel
13
1.6
Leeswijzer
14
Hoofdstuk 2
Planbeschrijving
15
2.1
Ligging plangebied en historie
15
2.2
Historie omgeving van het plangebied
20
2.3
Het plangebied zelf
20
2.4
Planbeschrijving
22
Hoofdstuk 3
Ruimtelijk beleid
27
3.1
Project Ontwikkeling Militaire Terreinen
27
3.2
Rijksbeleid
27
3.3
Provinciaal beleid
29
3.4
Regionaal beleid
33
3.5
Gemeentelijk beleid
34
Hoofdstuk 4
Milieu- en andere omgevingsaspecten
39
4.1
Archeologie
39
4.2
Cultuurhistorie
40
4.3
Externe veiligheid
43
4.4
Bodemkwaliteit
45
4.5
Waterhuishouding
47
4.6
Ecologie
48
4.7
Milieuhinder
52
4.8
Geluid
53
4.9
Luchtkwaliteit
56
4.10
Verkeer en parkeren
57
4.11
Mer-beoordeling
58
Hoofdstuk 5
Uitvoerbaarheid
59
5.1
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
59
5.2
Economische uitvoerbaarheid
59
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
4
Hoofdstuk 6
Juridische planbeschrijving
61
6.1
Algemeen
61
6.2
Toelichting op de toelichting
61
6.3
Toelichting op de planregels
62
Bijlagen bij de toelichting Bijlage 1
Publiek Programma van Eisen
Bijlage 2
Bodemonderzoek
Bijlage 3
Explosievenonderzoek
Bijlage 4
Saneringsplan
Bijlage 5
Asbestonderzoek
Bijlage 6
Watertoets
Bijlage 7
Quickscan ecologie
Bijlage 8
Vleermuizenonderzoek
Bijlage 9
Onderzoek stikstofdepositie
Bijlage 10
Nota van Inspraak
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
5
Regels Hoofdstuk 1
Inleidende regels
89
Artikel 1
Begrippen
89
Artikel 2
Wijze van meten
95
Hoofdstuk 2
Bestemmingsregels
97
Artikel 3
Agrarisch - Natuur
97
Artikel 4
Bos
99
Artikel 5
Groen
100
Artikel 6
Maatschappelijk
101
Artikel 7
Natuur
102
Artikel 8
Verkeer
104
Artikel 9
Wonen
105
Artikel 10
Waarde - Archeologie 4
107
Hoofdstuk 3
Algemene regels
109
Artikel 11
Algemene bouwregels
109
Artikel 12
Algemene gebruiksregels
110
Artikel 13
Algemene afwijkingsregels
111
Artikel 14
Algemene wijzigingsregels
112
Artikel 15
Anti-dubbeltelregel
113
Artikel 16
Overige regels
114
Hoofdstuk 4
Overgangs- en slotregels
115
Artikel 17
Overgangsrecht
115
Artikel 18
Slotregel
116
Bijlagen bij de regels Bijlage 1
Rho adviseurs voor leefruimte
Inrichtingsplan Ecodorp West
050304.20190396
6
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
TOELICHTING
9
Hoofdstuk 1
1.1
Inleiding
Inleiding
Voorliggende partiële herziening is bedoeld om het juridisch kader te bieden voor het kunnen uitvoeren van een ruimtelijk initiatief. Tevens biedt voorliggend bestemmingsplan de onderbouwing van waarom het gewenste ruimtelijk initiatief inpasbaar is op de door initiatiefnemer Stichting Ecodorp Bergen gewenste locatie.
1.2
Aanleiding
In 2004 kocht het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 53 overtollig geworden militaire terreinen van Defensie, met het doel hiermee groene rijksdoelen te realiseren. De Dienst Landelijk Gebied (DLG) kreeg in 2005 opdracht om, in samenwerking met het Rijksvastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf (RVOB), voor deze terreinen een nieuwe bestemming en een nieuwe eigenaar te vinden. Het Project Ontwikkeling Militaire Terreinen (PrOMT) dat hiermee van start ging, moest budgettair neutraal worden uitgevoerd; de kosten van verwerving, sloop, saneren en groene inrichting van de 53 terreinen worden gedekt uit de opbrengst bij verkoop van de herontwikkelde terreinen. Dit betekent dat niet alleen natuur kan worden gerealiseerd; op enkele terreinen zullen voor (een deel) ook "rode" functies ontwikkeld worden. Voorbeelden van rode functies zijn woningbouw, bedrijventerrein, landgoed, culturele, educatieve en recreatieve functies. Voor elk terrein wordt samen met betrokken gemeente en provincie naar een nieuwe bestemming en eigenaar gezocht. Het mobilisatiecomplex (MOB) Bergen aan de Groeneweg 14 in de gemeente Bergen, Noord-Holland, was één van de laatste van de 53 objecten waarvoor in 2011 nog een nieuwe bestemming en eigenaar werd gezocht. Hieronder een weergave van het terrein in de staat bij verkoop.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
10
Figuur 1.1 Luchtfoto voormalig MOB-complex Bergen Ten behoeve van de verkoop van het terrein is een Publiek Programma van Eisen opgesteld. Het PPE is in nauw overleg tussen DLG, de provincie Noord Holland en de gemeente Bergen tot stand gekomen. Dit PPE is in december 2012 vastgesteld door de genoemde instanties en vormt daarmee het uitgangspunt voor de verdere planontwikkeling. Met dit Publiek Programma van Eisen (PPE) is aangegeven welke ambities het Rijk, provincie NoordHolland en gemeente Bergen hebben voor MOB Bergen en welke mogelijkheden er zijn voor een herbestemming. Het geeft de kaders weer voor wat er op het complex mag en kan worden ontwikkeld. Het PPE beschrijft de ruimtelijke kwaliteiten die vanuit publieke belangen geborgd moeten worden door een kwalitatief hoogwaardige en zorgvuldige herontwikkeling van het complex. Het PPE bevat de publieke eisen, bijzondere randvoorwaarden en de aandachtspunten waaraan bij herontwikkeling van het complex moet worden voldaan of waar anderszins rekening mee moet worden gehouden. Het gaat hierbij om wensen en eisen ten aanzien van de functies wonen, natuur, landschap, cultuurhistorie, recreatieve toegankelijkheid, ontsluiting, waterbeheer en de relatie met de omgeving. Doel en status van het PPE Het PPE is de basis geweest voor de openbare verkoop van MOB Bergen.
De door aspirant kopers ingediende plannen voor herontwikkeling moesten in gaan op de eisen en randvoorwaarden die hierin zijn beschreven. Het programma geeft aan welke kwaliteiten en eisen bij de herontwikkeling van het complex vanuit de publieke belangen centraal staan, niet hoe deze uiteindelijk worden geborgd. De inhoud van het PPE is als bijlage 1 bij dit bestemmingsplan gevoegd. Ecodorp Bergen heeft een biedingsvoorstel gemaakt dat is goedgekeurd en toegelaten voor deelname aan de openbare bieding op 16 mei 2013. Als resultaat van deze publieke verkoopprocedure is de Ecodorp Steunstichting eigenaar geworden van het terrein waarvan Stichting Ecodorp Bergen de gebruiker is en het ecodorp realiseert. Zij heeft hiervoor een visie, missie en doelstellingen geformuleerd als ook een inpassingsplan. Er dient een bestemmingsplan te worden opgesteld die hier een juridische borging aan geeft. Voorliggend bestemmingsplan voorziet hierin.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
11
1.3
Wat is een Ecodorp?
Een Ecodorp is een bewust gekozen diverse gemeenschap die ecologische, sociale, economische en culturele aspecten op een geïntegreerde wijze toepast met als doel een zoveel mogelijk zelfvoorzienende en veerkrachtige groep te vormen. Daarbij wordt het enorme potentieel van de creativiteit en inzet van onderaf van burgers benut in de noodzakelijke transitie naar een duurzame samenleving. 1.3.1 Visie Ecodorp Bergen De visie luidt als volgt: "Wij zien een wereld waar mensen respectvol en in harmonie leven, in verbinding met zichzelf, elkaar, de omgeving en de kosmos en waar ruimte is voor de ontplooiing van ieders kwaliteiten". 1.3.2 Missie Ecodorp Bergen De missie luidt als volgt: "Wij willen dit bereiken door op het voormalige Mobiliteitscomplex duurzame huizen te bouwen, gebouwen te bestemmen voor ateliers, theater, muziek, dans, tentoonstelling, restaurant, winkel, kringloop, healing, cursussen/seminars, werkplaatsen en gemeenschappelijke voorzieningen. Verder scheppen wij ruimte voor recreatie, permacultuurtuinen, dieren, waterzuivering en het opwekken van duurzame energie. Wij zijn zoveel mogelijk zelfvoorzienend op het gebied van voedselvoorziening, energie, water, waterzuivering en afvalverwerking. Bouwmaterialen worden zoveel mogelijk lokaal betrokken en hergebruikt.
Wij realiseren ons dat het een ambitieus plan is dat alleen kan slagen als er wordt samengewerkt op een nieuwe manier: in vertrouwen, met bereidheid tot zelfreflectie en zorgend voor elkaar. Het zal een langdurig proces zijn want het is een proeftuin waar oude en nieuwe technieken/principes/inzichten op het gebied van gemeenschapsvorming en duurzaamheid toegepast zullen worden. De ervaringen en opgedane kennis zullen beschikbaar zijn voor iedereen" De missie samengevat: Versterken van natuurwaarden; Ateliers en werkplaatsen; Beheer van het landschap; Bijdrage aan duurzaam toerisme; Duurzaam samenleven & gemeenschapsvorming; Zelfvoorzienend in voedselvoorziening, energie, water, waterzuivering en afvalverwerking; Educatie, informatie en voorlopersrol voor maatschappelijke vernieuwing. Ecodorp Bergen heeft een biedingsvoorstel neergelegd die de basis heeft gevormd bij de gunning van het terrein aan Ecodorp Bergen. Hierna een korte weergave / opsomming van dit biedingsvoorstel. In hoofdstuk 2 worden de plannen van Ecodorp Bergen nader uitgewerkt.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
12
Figuur 1.2 Voorstel Ecodorp Bergen Ecodorp Bergen heeft in het biedingsvoorstel aangegeven met de volgende opsomming van bebouwing te kunnen volstaan en waarmee in totaal samen met de rest van de ontwikkelingsvisie voldaan werd aan het programma van eisen, zowel qua voorziene functies als ook qua bebouwd oppervlakte: Behoud van de twee aanwezige dienstwoningen; Bouw dorpshuis; Bouw ecowoningen tbv maximaal 80 personen; Gebouwen voor algemene voorzieningen - ruilwinkel, receptie, kantoor, atelier, cursus/seminarruimte. Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
13
Voor de nieuwbouw is een goothoogte van maximaal 7m en een nok van maximaal 11m voorzien. Daarnaast moet de bunker in het zuidwestelijke deel blijven staan. In totaliteit is hiermee de 2000 m² bebouwd oppervlakte (exclusief bunker, deze telt niet mee) benut. De verwachting is dat binnen deze toegestane 2000 m2, circa 450 a 600 m2 wordt gebruikt voor gemeenschappelijke ruimtes, werkruimtes en openbare ruimtes. Zoals in hoofdstuk 2 is beschreven heeft de gemeente Bergen aanvullend aangegeven in te stemmen met het gebruik van een bestaande loods voor agrarische doeleinden op het westelijk deel (welke niet meetelt in de 2000 m2 toegestane oppervlakte aan gebouwen).
1.4
Het vigerend bestemmingsplan
Het plangebied waar Ecodorp Bergen wordt ontwikkeld ligt in het plangebied van bestemmingsplan Weidegebied van de gemeente Bergen (N H) zoals deze is vastgesteld op 28 juni 1994. Hieronder een weergave van de bestemmingsplankaart. In het genoemde bestemmingsplan zijn de gronden bestemd voor 'Defensiedoeleinden'. De vorming van een Ecodorp is in strijd met het bestemmingsplan. Medewerking is mogelijk via een aanpassing van het bestemmingsplan. Voorliggend bestemmingsplan voorziet hierin.
Figuur 1.3 Uitsnede vigerend bestemmingsplan
1.5
Doel
Met deze partiële herziening wordt de ruimtelijke aanvaardbaarheid van de (ruimtelijke) gevolgen van de voorgenomen ontwikkeling onderbouwd en wordt de ontwikkeling van het Ecodorp juridisch-planologisch mogelijk gemaakt.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
14
1.6
Leeswijzer
Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 een uitgebreidere weergave gegeven van het plan mede in relatie tot het vigerende ruimtelijk beleid. In Hoofdstuk 3 komen de verschillende relevante beleidsstukken voorbij die van toepassing zijn op het plan. Hoofdstuk 4 behandelt de verschillende milieuen andere omgevingsaspecten. In hoofdstuk 5 staat de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan centraal, waarna hoofdstuk 6 ingaat op de juridische vertaling van het plan naar verbeelding en regels.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
15
Hoofdstuk 2
2.1
Planbeschrijving
Ligging plangebied en historie
Het voormalige mobilisatiecomplex (MOB) Bergen ligt aan de Groeneweg 14 in Bergen en grenst aan het voormalige militaire vliegveld Bergen. Beide liggen buiten de bebouwde kom van Bergen, in de Bergermeerpolder. Het MOB ligt niet in het Natuur Netwerk Nederland (NNN), het voormalige vliegveld wel. Op het MOB staat een tweetal dienstwoningen. Daarnaast bevat het complex een onderhoudsgarage, een 11-tal loodsen, een 5-tal munitiebunkers, een wachtgebouw en een bunker. De gebouwen zijn verspreid gesitueerd over het terrein (totaal circa 10.000 m2 aan gebouwen). Daarnaast is totaal circa 46.000 m2 verharding aanwezig, bestaande uit klinkers, betonplaten en asfalt, onder andere in de vorm van een 3-tal betonnen platforms. Het complex is circa 19,5 hectare groot. Hiervan is 4,5 hectare in gebruik bij de Nationale Reserve (NatRes) en dit blijft zo. Dit deel van het terrein is afgeschermd met een hek en voorzien van een eigen ontsluiting. Dit deel valt buiten het bestemmingsplan en de situatie wijzigt niet. De overige 15 hectare kan worden herbestemd en overeenkomstig worden ontwikkeld. In de figuur hieronder is de 15 hectare van het te ontwikkelen gebied weergegeven binnen het zwarte kader.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
16
Figuur 2.1 Ligging plangebied Op de hierna opgenomen serie kaarten is de ontwikkeling van het voormalige mobiliteitscomplex zichtbaar gemaakt. Hiertoe is gebruik gemaakt van de website www.watwaswaar.nl.
Anno 1600
Rho adviseurs voor leefruimte
Anno 1909
050304.20190396
17
Anno 1937 Diverse boerderijen waar een jaar later het vliegveld wordt aangelegd.
Anno 1961
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
18
Anno 2014 Figuur 2.2. Historische ontwikkeling plangebied Wat opvalt is de gestage landschappelijke groei van het terrein. In de loop der jaren is de groenbeplanting steeds forser geworden en daarmee is het terrein een robuust landschapselement gaan vormen in dit polderlandschap, een groene oase. Hierna volgen nog enkele oude foto's van het voormalige complex.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
19
Figuur 2.3 Foto's voormalig militair complex Het terrein vertelt een verhaal. Het is te karakteriseren als een monument uit de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Ecodorp Bergen wil graag een stukje van de Nederlandse geschiedenis uit deze periode zichtbaar houden. Er is landelijk en regionaal geschiedenis geschreven op dit terrein. Landelijk omdat in de vroege nacht van 9 op 10 mei op Schiphol en op Vliegveld Bergen de eerste bommen vielen en daarmee voor Nederland de deelname aan de WO II een feit was. De 3 platforms en de fundamenten van de 6 hangars die in 1938/39 gebouwd zijn, liggen er nog. Ook sporen van de bombardementen van de geallieerden uit 1944 zijn nog zichtbaar. Ook de nieuwe functie van mobilisatie complex welke het terrein sinds begin jaren 50 van de vorige eeuw heeft gehad zouden bewaard moeten worden als herinnering aan de koude oorlog. De generaties na deze kunnen zodoende hiermee kennis maken. Hieronder nog een foto van het terrein na bombardementen in 1944.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
20
Figuur 2.4. Foto complex na de bombardementen in 1944
2.2
Historie omgeving van het plangebied
Het plangebied ligt in de gemeente Bergen, in de Bergermeerpolder. Het landschap in deze omgeving is ontstaan onder invloed van wind en water. Door de eeuwen heen werden strandwallen gevormd. Tussen de oude strandwallen lagen de strandvlakten. In de strandvlakten vormde zich veen (tussen 3000 en 1000 voor Christus), later is dit veen weggeslagen door stroomgeulen en werd er klei afgezet. De Bergermeer ontstond, een ondiep meer met moerassen en eilandjes, die vanaf de 12e eeuw weer verlandde. Vanaf circa 900 werden de strandvlakten ontgonnen, en vanaf de 12e eeuw werden de strandvlakten bedijkt. In de 16e eeuw kwam de agrarische sector tot bloei. De stolp was een nieuw boerderijtype. Tevens werd de poldermolen uitgevonden. De Bergermeerpolder werd in 1566 drooggemalen en ingepolderd en is daarmee één van de oudste droogmakerijen van ons land. Om het land te ontwateren, groef men parallelle sloten. Er ontstond een rationele strokenverkaveling in de Bergermeerpolder. Daar waar voormalige eilandjes in het meer lagen, waren onregelmatige verkavelingspatronen met een blokverkaveling ontstaan. De poldermolens loosden het boezemwater op de ringvaart. Door de hoge grondwaterstand was er voornamelijk melkveeteelt in de polder.
2.3
Het plangebied zelf
Het complex heeft een bijzondere ruimtelijke opzet. De bebouwing is namelijk gesitueerd rond pleinachtige ruimtes afgewisseld met opgaande beplanting. De situering van de gebouwen is zodanig dat sprake is van overzicht op de directe omgeving. Hierna geven een aantal foto's een goede indruk van het terrein.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
21
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
22
Figuur 2.5. Foto's huidige situatie plangebied Er is sprake van een bewust gecreëerde enclave, grotendeels aan het oog onttrokken door groen. Het complex ligt iets hoger dan de omringende polder. Er is een soort van entree c.q. overgangszone met dienstwoningen voor het hoofdterrein wordt betreden. Deze past goed bij de opzet van agrarische erven in de directe omgeving: erven voorzien van erfbeplanting en met geclusterde bebouwing. De Bergermeerpolder is een kenmerkend open weidegebied met groene eilanden.
2.4
Planbeschrijving
Het is de bedoeling dat ter plaatse een ecologische woon-/werkgemeenschap wordt gevormd. Hierna volgt een globale weergave van de gewenste inrichting van het plangebied in functies. Voor het westelijk deel van het plangebied is in een later stadium (na het biedingsvoorstel) nog een inrichtingsplan gemaakt (zie bijlage 1 bij de planregels) dat inzicht geeft in de toekomstige (groene) elementen in dit deel, inclusief de wijze van onderhoud. Een weergave van het inrichtingsplan is hierna ook opgenomen.
Figuur 2.6
Ontwikkelingsplan
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
23
Figuur 2.7 Inrichtingsplan westelijk deel
De opzet van het Ecodorp De bebouwing is geconcentreerd in het oostelijk deel (bouwvlak in figuur 2.6) en is aan het zicht onttrokken door begroeiing; Het maximaal te gebruiken grond oppervlak voor de gebouwen is 2000 m2 (exclusief behoud van een bestaande loods voor agrarisch gebruik op het westelijk deel van het terrein en de aanwezige bunker). De 2 dienstwoningen blijven bestaan, waardoor de (nieuwe) gebouwen (exclusief de voornoemde agrarische loods) gezamenlijk 1850 m2 grondoppervlak beslaan, in totaal mogen er maximaal 27 woningen aanwezig zijn in het plangebied, dit is inclusief de 2 dienstwoningen; De maximale goothoogte van de gebouwen (ecowoningen en overige gebouwen) is 7 meter en de nokhoogte 11 meter; Bij de bouw is de oriëntatie van de gebouwen op de zon, om optimaal gebruik te maken van de (passieve) zonne-energie; De oorspronkelijke poldersloten worden deels hersteld; Het westelijke deel van het terrein krijgt een agrarisch-natuurlijke invulling. Hier wordt meer openheid gecreëerd, aansluitend bij en afgestemd op het omliggende weidelandschap. De zichtas vanaf het Hof van Bergen wordt hersteld; Er zijn in het westelijk deel en aan de zuidgrens waterpartijen, waardoor het terrein een hogere waterbergingscapaciteit heeft en de diversiteit van landschap en het ecosysteem wordt vergroot.
De bunker in het westelijk deel blijft gehandhaafd binnen de agrarische functies.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
24
Ontsluiting De huidige hoofdingang blijft de belangrijkste toegang; Er zijn fiets-, wandel en struinpaden voorzien die zullen beginnen vanaf de hoofdingang; Het terrein is autovrij, behoudens hulpdiensten en leveranciers; In het noordoosten direct na de ingang, is een parkeerplaats voor 50 voertuigen (deze zullen voor een groot deel aan het zicht onttrokken worden door hoge beplanting). Invulling van het plangebied: de gebouwen Dorpshuis, gemeenschappelijke voorzieningen Het dorpshuis in het oostelijk deel is een gebouw met de volgende functies: gezamenlijk eten, koken, sanitair, bewonersbibliotheek, huiskamer, kinderspeelplek, muziekruimte, meditatieruimte, massagekamer, PC-gebruik, logeerkamer, voorraad- en opslagruimte, ruimte voor lezingen, expositieruimte. Faciliteiten voor zorgfuncties vinden ook een plek in dit multifunctionele gebouw. Wonen Woonruimte is er voor een diverse groep van ongeveer 60 volwassenen en 20 kinderen. De woningen zijn gepland in het oostelijk deel en worden gebouwd voor verschillend samengestelde bewonersgroepen. Omdat er diverse gemeenschappelijke functies in de algemene gebouwen zijn, blijven de voorzieningen in de woningen hoofdzakelijk beperkt tot enkele sanitaire voorzieningen.
Overige functies/voorzieningen worden zoveel mogelijk gedeeld (denk hierbij aan opslag voor fietsen, materieel, hobby's en werkruimte als ook centrale ruimte bij het wonen voor koken, administratie en wellness (sauna)). Uitzonderingen hierop zijn mogelijk omdat uit praktische overwegingen met name gezinnen meer behoefte zullen hebben aan eigen voorzieningen. De woningen zijn zo gebouwd dat het energiegebruik minimaal is door zeer goed geïsoleerde buitenwanden, klein buitengevel oppervlak, passief en actief gebruik van zonne-energie en warmte opslag in de constructie. Voor de bouw wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van ecologische, lokale en hergebruikte materialen. De twee bestaande dienstwoningen blijven gehandhaafd. In totaal wordt door Ecodorp Bergen voorzien in maximaal 25 woningen (exclusief de 2 bestaande dienstwoningen)woningen. Dit kunnen woningen zijn van het type vrijstaand als ook geschakelde woningen, groepswoningen en tiny houses.
Gebouwen voor algemene voorzieningen Eveneens in het oostelijk deelgebied zullen de overige gemeenschappelijke ruimtes/gebouwen een plek krijgen. Hierbij moet worden gedacht aan een, receptie, kantoor, ruilwinkel, ruimten ten behoeve van ateliers voor kunst en ambachtelijke activiteiten, werkplaatsen, cursus/seminar ruimtes en gezondheidsondersteunende behandelruimtes. Agrarische loods Een belangrijk principe van het Ecodorp is om zoveel mogelijk zelfvoorzienend te zijn in voedsel en energie. Het Ecodorp kiest voor een duurzame kleinschalige kringloop en wil haar eigen voedsel verbouwen. Hiervoor zijn gereedschappen en machines nodig. Dieren ziet het Ecodorp ook als essentieel in deze gedachte, als sociale en eigenzinnige wezens, voor educatieve mogelijkheden en voedingsmiddelen. Om dit te faciliteren zijn er voorzieningen nodig bij het agrarische gebruik van met name het westelijk deel van het terrein. Om deze redenen zal de nog bestaande loods, (L8) ten westen van het evenemententerrein (met Maatschappelijk aangeduid in figuur 2.6) – in aanvulling op het biedingsvoorstel- voor de agrarische functie bestemd worden. Het gebouw uit begin jaren vijftig is in goede staat en heeft een karakteristieke constructie en heeft een zekere historische waarde.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
25
Invulling van het gebied: de functies Historie - Cultuurplein Op diverse plaatsen op het terrein komen beelden en kunstuitingen, ingepast in het landschap. Op het voormalige plein bij de bunker wordt bijvoorbeeld gedacht aan een "blommenwerper", als monument voor de transitie van oorlog naar vrede. In het oostelijk deel van het terrein (in figuur 2.6 aangeduid als Maatschappelijk) komt een voor publiek toegankelijk kleinschalig evenemententerrein, waar thema's als historie, cultuur, groen en educatie aan bod komen. Bij evenementen moet gedacht worden aan op de zondagen in de zomervakantieperiode een openbare culturele middag, tentoonstellingen en kleinschalige cultuurfestivals met educatief en ecologisch karakter. Dit is noodzakelijk om recht te doen aan een kleine lokale economie, het openbare karakter en de voorbeeldfunctie van het Ecodorp. Het aantal bezoekers wordt gemaximaliseerd op 350 personen. Gedurende het broedseizoen is het niet toegestaan om evenementen te organiseren waarbij versterkte muziek aanwezig is, dit ter bescherming en voorkoming van eventuele overlast voor (broed)vogels in de omringende natuurgebieden. Ecologische waterzuivering Door het gebruik van waterbesparende sanitaire voorzieningen, zoals composttoiletten, wordt de hoeveelheid en het soort afvalwater beperkt.
De reiniging van het afvalwater gebeurt via een gecontroleerd proces door middel van beproefde ecologische zuiverinstallatie-methoden zoals een helofytenfilter. Parkeren van auto's Bewoners gebruiken zoveel mogelijk collectieve vervoermiddelen. Door de samenvoeging van wonen en werken in de gemeenschap zal het aantal reisbewegingen van de bewoners drastisch verminderen. Door het stimuleren en faciliteren van onder andere vervoer per fiets, openbaar vervoer en andere collectieve vormen van vervoer, zal de (auto)verkeer aantrekkende werking van de activiteiten in het ecodorp drastisch worden beperkt. Vanuit deze optiek zijn er slechts 50 parkeerplaatsen bij de entree gesitueerd voor bewoners en bezoekers. Geparkeerde voertuigen zijn aan het zicht onttrokken door de opgaande begroeiing. Ook voor bijvoorbeeld evenementen wordt door Ecodorp ingezet op een actieve communicatie om deelnemers/bezoekers te verzoeken zoveel als mogelijk is te komen met het openbaar vervoer en fiets.
Eetbaar landschap Het oostelijke deel krijgt een groene identiteit. Opgaande begroeiing wordt hier afgewisseld met open ruimtes en krijgt een parkachtig karakter. Naast speel- en ontmoetingsruimte is hier een eetbaar landschap voorzien. Er groeien onder andere groenten, fruit, kruiden, noten en hout. Hier is sprake van het samenkomen van sociale, recreatieve en landschappelijke waarden. Het westelijke deel van het terrein krijgt zoals gezegd een agrarisch-natuurlijke invulling. Hier wordt meer openheid gecreëerd, aansluitend bij en afgestemd op het omliggende weidelandschap. Ten opzichte van het biedingsvoorstel heeft het westelijk deel van het terrein een enigszins andere inrichting gekregen. In bijlage 1 van de planregels is dit nader toegelicht. Om redenen van het versterken van de biodiversiteit, een Co2 neutrale levensstijl, het creëren van biomassa, behoud van de identiteit van de historische structuren, maar ook het hebben van beschutting voor de kleinschalige tuinbouw (moestuinen en permacultuur landbouw), is er voor gekozen minder bomen te kappen. Wel wordt de hoogte van de bomen/het groen aanzienlijk lager, waarbij sprake is van een daarop afgestemd onderhoudsplan. De zichtas vanaf het Hof van Bergen wordt daarbij tevens hersteld.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
26
De teelt van gewassen, volgens de principes van permacultuur, wordt gecombineerd met het behoud en herstel van voorkomende natuurwaarden, en ruimte voor water en natte natuur. Permacultuur is een duurzame ontwerp- en beheermethode voor tuin, landschap en leefomgeving, gebaseerd op wetten en principes van natuurlijke ecosystemen, zoals multifunctionaliteit, hoge (bio)diversiteit, productiviteit, zelfregulerend en zelfregenererend vermogen en zoveel mogelijk gesloten kringlopen, waaronder stikstof en CO2. Deze universele principes zijn vertaald naar een uniek ontwerp, passend bij de bestaande lokale ecologische, sociale en economische omstandigheden. Natuurkampeerplaatsen Op het terrein is voorzien in een natuurcamping. De beoogde oppervlakte van de natuurcamping bedraagt circa 1 hectare. De camping is bedoeld als overnachtingsgelegenheid voor verschillende typen bezoekers aan het ecodorp, zoals recreanten, cursisten, vrijwilligers en vrienden van bewoners. Er zullen 15 standplaatsen voor kampeermiddelen aanwezig zijn, dit sluit aan op het gemeentelijk beleid voor kleinschalig kamperen bij de boer. Het terrein zal verder sober worden ingericht. De sanitaire voorzieningen worden gerealiseerd in het bouwvlak. Op de camping zelf zullen wel watertappunten aanwezig zijn, als ook een informatiebord, een speelveld en electra-aansluitingen.
Auto's zijn niet toegestaan op de camping, deze dienen te parkeren bij de parkeerplaats aan de ingang van het ecodorp. Natuurbegraafplaats Er wordt in de toekomst voorzien in de realisatie van een natuurbegraafplaats voor eigen gebruik van bewoners en nauw betrokkenen. Bij de inrichting van deze natuurbegraafplaats wordt rekening gehouden met het wettelijke kader zoals die geldt vanuit de Wet op de lijkbezorging, Besluit op de lijkbezorging en de Inspectierichtlijn Lijkbezorging, 3e herziene druk. Deze genoemde wetten en richtlijnen bepalen hoe omgegaan dient te worden met door de gemeenteraad aangewezen bijzondere begraafplaatsen. De realisatie van een natuurbegraafplaats is voorzien voor de middellange termijn en is in dit bestemmingsplan nog niet mogelijk gemaakt. Energievoorziening Het Ecodorp heeft als uitgangspunt om netto neutraal in haar energiegebruik te zijn: de energie die nodig is voor het wonen is tenminste zoveel als op het terrein wordt opgewekt. Belangrijke principes zijn: energiebesparing door bewustzijn over energiegebruik, passief bouwen en gedeelde voorzieningen, ecologische en hergebruikte bouwmaterialen en geen gebruik van aardgas. Energie voor wonen en werken wordt opgewekt door warmtepompen, zonnecollectoren, biomassa-ketels en zonnepanelen.
Verwacht wordt dat er per bewoner 1500 kWh aan energie nodig is voor het wonen (gebouw- en gebruikers gebonden gebruik), en dat komt overeen met ca. 10 m2 zonnepanelen. Voor het werken en lokaal transport is naar schatting 500 kWh nodig per bewoner. Met 80 bewoners is een oppervlakte nodig van ca 1100 m2. De voorkeur wordt gegeven om de panelen zo dicht mogelijk bij de gebruiker te plaatsen onder andere op daken van woningen. Voor het overige kan elders een voorziening gemaakt worden, bijvoorbeeld 500 m2 weide in het westelijk deel. De zonneweide wordt door de groene randzone vanaf de openbare weg volledig aan het zicht onttrokken. De zonneweide is vooralsnog niet voorzien in dit bestemmingsplan, maar wordt - in lijn met de Omgevingsverordening van de provincie- middels een afzonderlijke planologische procedure aangevraagd.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
27
Hoofdstuk 3
3.1
Ruimtelijk beleid
Project Ontwikkeling Militaire Terreinen
Het landelijke project om te komen tot de herontwikkeling van in totaliteit 53 overtollig geworden militaire complexen en terreinen is een samenspel geweest tussen zowel Rijk, Provincie als Gemeente. Gezamenlijk is tussen deze drie bestuurslagen gekeken naar een passende nieuwe functie voor de terreinen. Nieuwe bestemming voor 53 militaire terreinen Het ministerie van Defensie heeft 53 overtollig geworden militaire complexen en terreinen afgestoten en overgedragen aan het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). De terreinen, in totaal 2100 hectare, liggen verspreid over heel Nederland. Veel van de terreinen zullen teruggaan naar de natuur. In opdracht van EL&I zoekt Dienst Landelijk Gebied (DLG) samen met Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf (RVOB) naar nieuwe bestemmingen. De terreinen vormen een interessante mix van militaire gebouwen en complexen. Van uitgestrekte grote oefenterreinen zoals het Balloërveld in Drenthe en de Waalsdorpervlakte bij Den Haag, tot bijvoorbeeld de forten bij Honswijk en Everdingen die deel uitmaakten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het grootste deel van de terreinen bestaat uit mobilisatie- en munitiecomplexen uit de tijd van de Koude Oorlog. Veel van deze complexen zijn in de jaren vijftig aangelegd om weerstand te kunnen bieden bij een invasie van de Russen.
Het wegvallen van deze dreiging is voor het ministerie van Defensie een belangrijke reden om de complexen nu af te stoten. Per terrein zoeken provincies, gemeenten, andere betrokkenen en DLG naar een bestemming die het beste bij het gebied past. De meeste terreinen liggen binnen Natuur Netwerk Nederland (NNN) en krijgen daarom 'groene functies' als natuur en recreatie. Ook de voormalig oefenterreinen zijn waardevolle natuurgebieden die blijven bestaan. Andere terreinen bieden juist heel andere mogelijkheden, in de vorm van recreatieparken of 'zorglandgoederen'. Vanuit cultuurhistorisch perspectief blijven monumentale gebouwen behouden op de terreinen; ook om de kosten voor sloop te beperken.
3.2
Rijksbeleid
Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie, kortweg NOVI, loopt vooruit op de inwerkingtreding van de Omgevingswet en vervangt op rijksniveau de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Zo kunnen in gebieden betere, meer geïntegreerde keuzes worden gemaakt. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie van het Rijk in beeld.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
28
Als alle wensen naast elkaar worden gelegd, ontstaat het volgende beeld. Het kabinet wil een land: dat gezond en klimaatbestendig is, met schone lucht, schoon water en een schone bodem en veel ruimte voor groen en water; met een uitstekend functionerende economie, die duurzaam en circulair is. Nauw verbonden met onze buurlanden en de rest van de wereld, als onderdeel van de internationale gemeenschap; waar het goed wonen en werken is. Met aangename en vitale steden en dorpen, en een productief en aantrekkelijk platteland; met uitstekende bereikbaarheid, waar iedereen snel en gemakkelijk van A naar B komt, met zo min mogelijk schadelijke uitstoot en overlast; waar we voldoende ruimte hebben om te kunnen bewegen, ontspannen en tot onszelf te komen; zowel in de stad als daarbuiten. dat veilig is en ons beschermt tegen overstromingen en andere gevaren; waar een goede balans is tussen gebouwde omgeving en open landschap, tussen natuur en cultuur, tussen land en water; dat openstaat voor verandering, en waar de kracht van zijn traditie, cultuur en identiteit wordt weerspiegeld in de inrichting van de leefomgeving. Gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk zijn samen verantwoordelijk voor de fysieke leefomgeving. Sommige belangen en opgaven overstijgen het lokale, regionale en provinciale niveau en vragen om nationale aandacht. Dit zijn de 'nationale belangen'.
Het Rijk heeft voor alle nationale belangen een zogenaamde systeem-verantwoordelijkheid. Voor een aantal belangen is het Rijk zelf eindverantwoordelijk. Maar voor een groot aantal nationale belangen zijn dat de medeoverheden. De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen, en keuzes in samenhang moeten worden gemaakt tussen die nationale belangen. Toetsing Voor dit deel van het buitengebied nabij Alkmaar en Bergen gelden geen specifieke doelen in het kader van de nationale belangen, zodat het Rijksbeleid niet direct doorwerkt in het kader van voorliggend bestemmingsplan. AmvB Ruimte De nationale belangen uit de SVIR die juridische borging vragen, worden geborgd in de AMvB Ruimte. Deze AMvB wordt in juridische termen aangeduid als het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). De AMvB is gericht op doorwerking van nationale belangen in gemeentelijke bestemmingsplannen en zorgt voor sturing en helderheid van deze belangen vooraf. Met de AMvB Ruimte geeft het Rijk aan dat ingezet wordt op zuinig ruimtegebruik, bescherming van kwetsbare gebieden en bescherming van het land tegen overstroming en wateroverlast. Voor dit gebied is het van belang dat in de AMvB Ruimte de ecologische hoofdstructuur wordt benoemd. In de AMvB is geregeld dat de verantwoordelijkheid voor de aanwijzing hiervan aan de provincie wordt overgelaten.
In de volgende paragraaf wordt op dit onderwerp nader ingegaan. Ladder voor duurzame verstedelijking (artikel 3.1.6 Bro) Op grond van het bepaalde in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling vereist dat wordt onderbouwd of en in hoeverre er sprake is van 'duurzaam ruimtegebruik'. Om dit duurzaam ruimtegebruik te garanderen moet de 'ladder voor duurzame verstedelijking' (zoals omschreven in artikel 3.1.6 lid 2 Bro) worden doorlopen: "De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien."
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
29
Toets aan de Ladder Ecodorp Bergen heeft inmiddels een grote schare belangstellenden die voornemens zijn hier te gaan wonen. Er wordt voorzien in een duidelijk aanwezige concrete behoefte om hier een ecologische woonen leefgemeenschap te realiseren. Het Ecodorp zal ook niet voor een ieder toegankelijk zijn om er te wonen en een woning te kunnen bouwen. De bewoners van Ecodorp zullen bepalen wie uiteindelijk in het dorp mogen gaan wonen en welk type woning er kan/mag worden gebouwd. Hiertoe zal Ecodorp een ballotagecommissie gaan vormen die toeziet op het behoud van de gewenste ontwikkelingsrichting, met oog voor diversiteit en een gedeelde visie. Tot slot wordt met de invulling van een Ecodorp een goede invulling gegeven aan het MOB-complex dat daarmee als symbool van de koude oorlog, behouden kan blijven. Er worden maximaal 25 nieuwe woningen gerealiseerd in het Ecodorp voor in totaal circa 80 personen. Dit aantal woningen is opgenomen in het Regionaal Actie Programma Wonen, waarmee de behoefte aan de ontwikkeling voldoende is aangetoond. De locatie van het MOB-complex is, in ieder geval voor het overgrote deel, namelijk daar waar reeds sprake is van bebouwing en verharding, aan te merken als bestaand stedelijk gebied. Er van uitgaande dat delen van het MOB-complex toch niet beschouwd kunnen worden als bestaand stedelijk gebied, is het volgende relevant.
Het Rijk is op zoek (zie ook paragraaf 1.2.) gegaan naar een nieuwe invulling van het MOB-complex waarbij tevens opbrengsten kunnen worden gegenereerd. Via een opgesteld en door meerdere partijen vastgesteld Programma van Eisen over de (rand)voorwaarden voor herontwikkeling van het terrein is uiteindelijk ingestemd met de vorming van Ecodorp Bergen. Deze herontwikkeling biedt een goede mogelijkheid voor herbestemming van MOB-complex met behoud van een aantal landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten. Een Ecodorp heeft, gezien haar extensieve en zelfvoorzienende karakter, veel ruimte nodig. Meer ruimte dan een 'reguliere' woonwijk. Vanuit verschillende oogpunten geldt dan ook dat de realisatie van een Ecodorp op het MOB-complex een ruimtelijk goede keuze is. Geconcludeerd wordt dat met dit plan voldaan wordt aan de ladder voor duurzame verstedelijking. Toetsing aan rijksbeleid De beoogde ontwikkeling heeft geen negatieve effecten op de nationale belangen zoals verwoord in het rijksbeleid. Het voldoet eveneens aan de Ladder van duurzame verstedelijking uit het Besluit ruimtelijke ordening.
3.3
Provinciaal beleid
Omgevingsvisie Noord-Holland 2050 De Provincie Noord-Holland (Provinciale Staten) heeft op 19 november 2018 de 'Omgevingsvisie NoordHolland 2050', vastgesteld. De provincie wil zorgen voor een goede balans tussen economische groei en leefbaarheid. Nieuwe plannen dienen te passen bij de waarden, de karakteristiek en het draagvermogen van het landschap. Ook dienen nieuwe ontwikkelingen zo veel mogelijk natuurinclusief te worden ontwerpen. Nieuwe woonopgaven moeten gezocht worden binnen bestaand bebouwd gebied. Zogenoemde uitleg dient beperkt te blijven en moet voldoen aan eisen van ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en bereikbaarheid. Daarbij dient nut en noodzaak te worden aangetoond. De provincie (Gedeputeerde Staten) heeft de Adviescommissie Ruimtelijke Ontwikkeling (ARO) ingesteld om haar hierin te adviseren.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
30
In paragraaf 3.2.3 is bij het onderdeel Ladder voor Duurzame Verstedelijking al ingegaan op de locatiekeuze. Bij de nut en de noodzaak afweging dient het bestemmingsplan het kwalitatieve woningbouwprogramma te beschrijven (wat voor soort woningen worden er gebouwd en voor wie?) en het kwantitatieve woningbouwprogramma (hoeveel woningen worden er gebouwd en in hoeverre sluit dit aanbod aan bij de behoefte). Tevens dient het bestemmingsplan dat voorziet in nieuwe woningbouw buiten bestaand bebouwd gebied regionaal te zijn afgestemd. De ontwikkeling voorziet in een actuele regionale behoefte. De bouw van 25 nieuwe woningen is vastgelegd in het meest recente Regionaal Actieprogramma Wonen regio Alkmaar. De woningen worden gebouwd voor verschillende samengestelde bewonersgroepen, bestaande uit circa 60 volwassenen en 20 kinderen. Doordat er, zoals hiervoor besproken, sprake is van een multifunctioneel gebouw waar al heel veel 'woonvoorzieningen' in gerealiseerd zijn, blijven de voorzieningen in de woningen beperkt. Daar waar de woningen hoger worden gebouwd (uitgaande van de maximale maten van goot- en bouwhoogte van 7,0 m en 11,0 meter) zullen ook meerdere huishoudens gehuisvest worden. Naast zelfstandige woningen, worden ook woningen gebouwd die beschikken over een gemeenschappelijke keuken en sanitaire voorzieningen.
De woningen worden gebouwd uit zoveel mogelijk ecologische, lokale en hergebruikte materialen. Dit is het leidend principe dat door Ecodorp wordt gehanteerd. Het gebied rondom het plangebied is een gebied waar het behoud en ontwikkeling van natuurgebieden van belang is. De herontwikkeling van het MOB-complex tot Ecodorp levert een positieve bijdrage aan de natuurwaarden van zowel het terrein zelf als de omringende gronden. Het MOB-complex wordt ingericht met veel ruimte voor groene en ecologische functies, waardoor de natuurwaarden naar verwachting verder zullen toenemen. Omgevingsverordening NH2020 (vastgesteld november 2020) In hoofdstuk 6 van de omgevingsverordening staan de instructieregels waaraan bestemmingsplannen in Noord-Holland moeten voldoen. In voorliggend bestemmingsplan gaat het om een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Vanuit de omgevingsverordening zijn de volgende artikelen relevant. Artikel 6.3 Nieuwe stedelijke ontwikkelingen 1. Een ruimtelijk plan kan uitsluitend voorzien in een nieuwe stedelijke ontwikkeling als de ontwikkeling in overeenstemming is met de binnen de regio gemaakte schriftelijke afspraken. 2. Gedeputeerde Staten stellen nadere regels aan de afspraken bedoeld in het eerste lid Toetsing De bouw van het Ecodorp dient te worden aangemerkt als een stedelijke ontwikkeling.
De bouw van de woningen is regionaal afgestemd en is vastgelegd in het Regionaal Actieprogramma Wonen regio Alkmaar. Geconcludeerd wordt dat de ontwikkeling voldoet aan het gestelde in artikel 6.3 van de omgevingsverordening.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
31
Artikel 6.46 Bijzonder provinciaal landschap 1. De kernkwaliteiten van het Bijzonder provinciaal landschap zijn vastgelegd in bijlage 6 van de omgevingsverordening. 2. Een ruimtelijk plan ter plaatse van het werkingsgebied Bijzonder provinciaal landschap bevat regels ter bescherming van de voorkomende kernkwaliteiten. 3. In afwijking van artikel 6.3 bevat het ruimtelijk plan geen regels die een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maken. 4. Het ruimtelijk plan kan regels bevatten die een andere nieuwe ruimtelijke ontwikkeling dan een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, mits deze ontwikkeling de voorkomende kernkwaliteiten niet aantast. 5. De toelichting op het ruimtelijk plan bevat een beschrijving van de voorkomende kernkwaliteiten en een motivering van de wijze waarop wordt voldaan aan het tweede en, indien van toepassing, het vierde lid. 6. Indien uit de motivering volgt dat maatregelen noodzakelijk zijn om te voldoen aan het bepaalde in het vierde lid, dan dient de uitvoering hiervan te zijn geborgd bij de vaststelling van het ruimtelijk plan. 7. In afwijking van het vierde lid kan het ruimtelijk plan regels bevatten die de volgende ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk maken: a. een uitbreiding van een agrarisch bouwperceel tot maximaal twee hectare; of b.
nieuwe bebouwings- en functiemogelijkheden op grond van artikel 6.33, eerste lid, onder e en f en artikel 6.33, tweede en derde lid. 8. In afwijking van het derde en vierde lid kan het ruimtelijk plan een nieuwe stedelijke ontwikkeling of een andere nieuwe ruimtelijke ontwikkeling die de kernkwaliteiten aantast mogelijk maken, indien: a. er sprake is van groot openbaar belang; b. er geen reële alternatieven zijn; en c. de aantasting zoveel mogelijk wordt beperkt en de aantasting wordt gecompenseerd. 9. In afwijking van het derde en vierde lid kan het ruimtelijk plan voorzien in woningbouw overeenkomstig de afspraken tussen Rijk, provincie en betrokken gemeenten met betrekking tot de Pilot Waterland. 10. Gedeputeerde Staten kunnen nadere regels stellen over de motivering als bedoeld in het vijfde lid en over de wijze van compensatie als bedoeld in het achtste lid, aanhef en onderdeel 11. Gedeputeerde Staten kunnen de kernkwaliteiten zoals opgenomen in Bijlage 6 wijzigen. Toetsing Vooropgesteld wordt dat het Ecodorp ontwikkeld wordt binnen de vereisten van het Publiek Programma van eisen dat door het Rijk, provincie Noord-Holland en de gemeente Bergen is opgesteld. In die zin heeft toetsing van het plan aan de provinciale vereisten reeds in de biedingsfase plaatsgevonden. Desalniettemin vindt toetsing aan artikel 6.46 van de omgevingsverordening plaats.
Het terrein is deels gelegen in Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL). Het betreft specifiek het gebied Noord-Kennemerland. Het deel van het geplande Ecodorp dat voor bebouwing (nieuwe stedelijke ontwikkeling) in aanmerking komt, is niet gelegen in BPL. Het gebied maakt specifiek deel uit van de oude droogmakerijen op de strandvlakten. Kernkwaliteiten zijn hier de openheid en het verkavelingspatroon. Het voormalige MOB-complex is een bestaand bebost complex in een verder grotendeels open poldergebied. Met de ontwikkeling van het Ecodorp wordt het oostelijk deel meer besloten en groen/bebost van karakter, waarbij oude gebouwen worden gesloopt en nieuwe bebouwing wordt ingepast in het groene karakter. Het westelijk deel krijgt een meer open/agrarisch karakter. Er wordt een zichtlijn naar het Oude Hof van Bergen gerealiseerd en de beplanting en bomen in het westelijk deel worden gerooid dan wel aanzienlijk verlaagd, een en ander passend bij het open karakter van het omliggende gebied hetgeen eveneens aansluit bij de geschiktheid van het omliggende gebied voor weidevogels. Het onderhavige bestemmingsplan bevat een juridische
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
32
regeling die de openheid (kap van bomen volgens het opgestelde inrichtingsplan en sloop van bestaande gebouwen) borgt. Gelet op het voorgaande is er dan ook geen strijd met artikel 6.46 van de omgevingsverordening. Artikel 6.59 Ruimtelijke kwaliteitseis ingeval van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling in het landelijk gebied 1. Gedeputeerde Staten stellen de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie vast, die de provinciale belangen beschrijft ten aanzien van landschappelijke en cultuurhistorische waarden. 2. Bij de inpassing van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling ter plaatse van het werkingsgebied landelijk gebied, wordt in het ruimtelijk plan, gelet op de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie: 1. rekening gehouden met: de ambities en ontwikkelprincipes van het toepasselijke ensemble en van de toepasselijke provinciale structuren; 2. bij de inpassing betrokken: de kansen zoals beschreven bij de ambities en ontwikkelprincipes; en 3. bij de inpassing betrokken: de ontstaansgeschiedenis en de kernwaarden van het toepasselijke ensemble en van de toepasselijke provinciale structuren. 4.
In aanvulling op het tweede lid, wordt bij de inpassing van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling in de Amstelscheg rekening gehouden met de karakteristieken en de ontwerpprincipes inzake de samenhang, de ruimtelijke kwaliteit en de identiteit van het landschap, zoals beschreven in het door Gedeputeerde Staten vastgestelde rapport ‘Gebiedsperspectief en Beeldkwaliteit Amstelscheg’ (nr. 2011-66880). 5. De toelichting van een ruimtelijk plan bevat een motivering waaruit moet blijken dat voldaan is aan het bepaalde in het tweede lid. 6. Gedeputeerde Staten, het dagelijks bestuur van het betrokken waterschap of het college van burgemeester en wethouders van de betrokken gemeente kunnen de Adviescommissie Ruimtelijke Ontwikkeling om advies vragen, ook in een vroeg stadium, inzake de locatieafweging of de ruimtelijke inpassing. Toetsing Vooropgesteld wordt dat het Ecodorp ontwikkeld wordt binnen de vereisten van het Publiek Programma van eisen dat door het Rijk, provincie Noord-Holland en de gemeente Bergen is opgesteld. In die zin heeft toetsing van het plan aan de provinciale vereisten reeds in de biedingsfase plaatsgevonden. Desalniettemin vindt toetsing aan artikel 6.59 van de Omgevingsverordening hierna plaats.
In de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie is aangegeven dat het gebied ten zuiden van Bergen, waar het Ecodorp ontwikkeld wordt ter plaatse van het voormalige MOB-complex, deel uitmaakt van het ensemble Noord-Kennemerland. Specifiek maakt het gebied deel uit van de oude droogmakerijen op de strandvlakten ten westen van Alkmaar. Kenmerkend hier is de openheid en het verkavelingspatroon. Ten noorden van het Ecodorp is het Oude Hof van Bergen aangegeven als Landgoed/Buitenplaats met zichtlijn. In de omgeving van het Ecodorp zijn voorts verschillende molens aangeduid. Het voormalige MOB-complex is een bestaand bebost complex in een verder grotendeels open poldergebied. Met de ontwikkeling van het Ecodorp wordt het oostelijk deel meer besloten en groen/bebost van karakter, waarbij oude gebouwen worden gesloopt en nieuwe bebouwing wordt ingepast in het groene karakter. Het westelijk deel krijgt een meer open/agrarisch karakter. Er wordt een zichtlijn naar het Oude Hof van Bergen gerealiseerd en de beplanting en bomen in het westelijk deel worden gerooid dan wel aanzienlijk verlaagd, een en ander passend bij het open karakter van het omliggende gebied hetgeen eveneens aansluit bij de geschiktheid van het omliggende gebied voor weidevogels. Hoewel er verschillende molens in de omgeving aanwezig zijn, ligt het Ecodorp niet binnen een molenbiotoop.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
33
De inrichting van het Ecodorp is bovendien besproken in de Adviescommissie Ruimtelijke Ontwikkeling (ARO) waarbij sprake was van een positief advies. Gelet op het bovenstaande wordt voldaan aan artikel 6.59 van de omgevingsverordening. Stiltegebieden, artikel 4.18 en 6.56 In de omgevingsverordening zijn in totaal 41 stiltegebieden aangewezen. Tevens zijn richtwaarden voor geluidsniveau's opgenomen. Toetsing Het zuidelijk deel van het ecodorp ligt binnen het aangewezen stiltegebied Bergermeer (nummer 18). In een ecodorp wordt bewust met de omgeving geleefd, hierdoor wordt ook rekening gehouden met het stiltegebied. In het ecodorp is geen sprake van de aanwezigheid van geluidbronnen die het stiltegebied kunnen verstoren. Vanwege het incidentele karakter vormt geluid bij kleinschalige evenementen evenmin een (regelmatige) verstoring van het stiltegebied. Gelet op bovenstaande vormt de (gedeeltelijke) ligging in het stiltegebied geen belemmering voor het bestemmingsplan.
3.4
Regionaal beleid
Regionaal Actie Programma (RAP), regio Alkmaar In het RAP staan de gezamenlijke ambities en afspraken op het gebied van wonen van de regiogemeenten in de regio Alkmaar. De regio gaat uit van de provinciale prognoses voor demografie en woningbouw, en andere prognoses, voor de nieuwbouwprogrammering. Voor de actuele programmering wordt verwezen naar de jaarlijkse monitor plancapaciteit (zie hierna). Monitor woningbouw 2019 De monitor woningbouw bevat cijfers over de ontwikkeling van de woningvoorraad en huishoudens, en de ontwikkeling van de plancapaciteit. Deze cijfers worden afgezet tegen de woningbehoefte, welke voortkomt uit de Bevolkingsprognose Noord-Holland 2019-2040. Deze monitor wordt jaarlijks uitgevoerd. In de monitor is het Ecodorp opgenomen met 25 woningen.
www.plancapaciteit.nl Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
34
Toetsing Voor voorliggend bestemmingsplan kan vermeld worden dat zowel de provincie Noord-Holland als ook de gemeente Bergen akkoord zijn gegaan met de beoogde herinvulling van het voormalige mobiliteitscomplex naar een ecodorp toe met de bijbehorende woningen en voorzieningen. Er is sprake van een specifieke doelgroep die zich hier wil vestigen. Ook is uitgebreid ingegaan op de zogeheten Ladder voor Duurzame Verstedelijking voor dit concrete (en afwijkende) woningbouwproject. Het aantal van 25 woningen is opgenomen in het RAP waarmee het project dan ook in overeenstemming is.
3.5
Gemeentelijk beleid
Structuurvisie Landelijk gebied gemeente Bergen (2010) De structuurvisie beschrijft de gewenste ontwikkeling van het landelijk gebied. Het is een leidraad die richting geeft aan het eigen gemeentelijk handelen en helpt bij het maken van keuzes met de blik gericht op de toekomst. Naast de beschrijving wat de gemeente wil bereiken, beschrijft de visie ook hoe de gemeente dit willen bereiken en met wie. Over het plangebied valt het volgende te herleiden uit de structuurvisie.
In de structuurvisie is af te lezen dat het MOB-complex is aangeduid met 'Functiewijziging MOBcomplexen'. Daarnaast valt op dat er een strook over het complex geprojecteerd is die aangeeft 'Natuurontwikkeling met agrarisch karakter'. De oude zichtlijnen tussen de molens van de bergermeer, zoals getekend op de hiervoor weergegeven kaart liggen om het Ecodorp heen en blijven dus bestaan. Hierna een aantal passages die zijn geformuleerd over het MOB-complex te Bergen in de structuurvisie. Het MOB-complex Bergen heeft haar functie voor defensie verloren. Hier is realisatie van extensieve woningbouw mogelijk, na sloop van de aanwezige bebouwing. Als alternatief kan worden onderzocht of een volledige sanering van zowel alle bebouwing en beplanting op het terrein mogelijk is, waarbij compensatie mogelijk is door extra woningbouw bij één van de kernen binnen de gemeente. Het achterblijvende terrein kan als natuur (open weidegebied) worden ingericht.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
35
Eenzelfde beeld geven de MOB-complexen van Bergen en Egmond: groene oases in de polder. Het voormalig Mobilisatie complex Bergen is niet gelegen aan een doorgaande weg. De plannen voor de omliggende gronden zijn het versterken van de natuurwaarden. Het is niet passend om een terrein te ontwikkelen met verkeersaantrekkende werking. Het terrein van het MOB Bergen zal daarom niet ingezet worden voor de ontwikkeling van een bedrijfsterrein. Als eilanden in de polder liggen op voormalige agrarische erven enkele burgerwoningen al of niet met enkele, of een cluster, kunstenaarswoningen. Het gebied heeft een verkeersluw karakter en is in trek bij recreanten die wandelend, fietsend of te paard ontspanning zoeken in de beleving van natuur, landschap en cultuur. Alle ontwikkelingen die in het gebied plaatsvinden worden zorgvuldig vervlecht met het karakter van het gebied dat bekend staat als open, natuurlijk, weidelandschap. Het noord-oostelijke deel van dit gebied vormt een buffer van rust en landelijkheid tussen de stedelijke kernen Alkmaar en Bergen.
Randvoorwaarden vanuit landschap, natuur en cultuurhistorie Behoud Ruimtelijke kwaliteit van: cultuurhistorische objecten (vijf molens, waarvan één restant, tussenliggende zichtlijnen, stolpboerderijen, landgoed Kaperton, onderdelen MOB complex). Behoud landschap/natuur/cultuurhistorie van: behoud en herstel cultuurhistorisch karakteristieke objecten (stolpboerderijen en molens, WO IIerfgoed) Consequenties voor diverse functies vanuit het streefbeeld Nieuwe ontwikkelingen zijn binnen de Bergermeer e.o. mogelijk onder de voorwaarde dat het karakter van het open weidelandschap behouden blijft. Dit betekent dat functies die samenhangen met bebouwing, zoals woningen of bedrijven, uitsluitend op de reeds aanwezige erven mogelijk zijn, waarbij de aard van de functies kan wijzigen. In het open veld wordt geen nieuwe bebouwing toegestaan. De MOB-complexen vormen voor de Bergermeer kenmerkende groene oases die de openheid van het omringende landschap dramatiseren. Karakteristieke gebouwen in de dichte beplantingsrand geven een indruk van de binnenwereld, en verwijzen naar een specifieke periode in de geschiedenis van Bergen. Het MOB-complex Bergen heeft haar functie voor defensie verloren. Aan het complex kan een nieuwe functie worden toegekend. Te denken valt aan de realisatie van extensieve hoogwaardige woningbouw op het terrein na sloop van de aanwezige bebouwing.
Als voorwaarde geldt dat het groene decor in stand blijft waardoor slechts een glimp van de aanwezige bebouwing zichtbaar is. Het geheel kan gezien worden als een experiment van duurzaam bouwen aan een inspirerende woonomgeving met faciliteiten voor kunstenaars binnen de gemeente. Uit de voormalige militaire functie die nog zichtbaar is in de omgeving kan inspiratie voor de nieuwe vormgeving van het terrein en de gebouwen worden ontleend. Duurzaamheidsbeleid gemeente Bergen 2017-2020 Het duurzaamheidsbeleid zet uiteen wat de inzet is van gemeente Bergen om de samenleving te verduurzamen en geeft aan wat de speerpunten en acties van de gemeente zijn bij het creëren van een duurzame - en groene economie. De gemeente Bergen neemt verantwoordelijkheid in het klimaat- en energievraagstuk en ziet duurzaamheid als een kans voor economische groei. Op deze manier wil Bergen een bijdrage leveren om de wereldwijde opwarming van de aarde en de toenemende vraag naar grondstoffen te verminderen.
Rho adviseurs voor leefruimte
050304.20190396
36
De gemeente Bergen heeft hoge ambities op het gebied van klimaat en duurzaamheid. De uitdaging met betrekking tot klimaat en duurzaamheid is fors en zal alleen maar verder toenemen. In een eerder stadium heeft de gemeenteraad al besloten om in 2030 energieneutraal te worden. Vanuit het vigerende beleid en het ‘Actieplan voor energiebesparing en duurzame energie in de regio Alkmaar 2015-2020‘ zijn de bestuurlijke doelstelling van Bergen:
20% CO2-vermindering te realiseren in 2020 ten opzichte van 2010; 20% energie te besparen in 2020 ten opzichte van 2010; 20% duurzame energie op te wekken in 2020 ten opzichte van 2010.
Om deze doelstellingen te bereiken wordt de lijn uit het vorige beleid doorgetrokken. Samen met samenwerkingspartners, inwoners en ondernemers is de weg naar energieneutraliteit en circulaire economie besproken en de resultaten zijn verwerkt in de projecten die in de uitvoeringsagenda zijn opgenomen. De uitvoeringsagenda is opgebouwd uit 3 hoofdthema’s: 1. 2. 3.
Duurzaam wonen en leven Duurzaam ondernemen Duurzame gemeentelijke bedrijfsvoering
De hoofdthema’s sluiten aan bij de opzet van beleid van de BUCH gemeenten. Elk hoofdthema heeft eigen speerpunten en projecten die daaronder vallen. Op deze manier blijft het overzicht in BUCH verband bewaard en kunnen de resultaten ook helder worden gepresenteerd. De komende vier jaar wil de gemeente Bergen binnen de hoofdthema’s prioriteit geven aan het verduurzamen van de bestaande bouw, opwekken van duurzame energie, maatschappelijk verantwoord ondernemen en de circulaire economie. Daarnaast wordt in het hoofdthema 3 ook aandacht gegeven (o.a. bij de ruimtelijke inrichting) aan maatregelen die anticiperen op een veranderend klimaat (klimaatadaptatie). Doorwerking naar het plan: Ecodorp Bergen heeft duurzaamheidsdoelstellingen hoog in het vaandel staan. Als groep actief betrokken inwoners en (zelfstandig) ondernemers in de gemeente Bergen, neemt ze bovenstaande uitnodiging graag aan om samen te werken aan de realisatie van het gemeentelijk duurzaamheidsbeleid. De ontwikkelingsplannen van Ecodorp Bergen sluiten als volgt aan op het gemeentebeleid: 1. Duurzame ruimtelijke ontwikkeling Voor Ecodorp Bergen staat duurzame ruimtelijke ontwikkeling centraal. Leidend hierin zijn de principes van permacultuur en Cradle to Cradle. In de uitvoering komt dit tot uiting in het realiseren van duurzame gebouwen en het duurzaam inrichten en beheren van de buitenruimte.