is 2023-05-24 wijzigingen Wgr NHN plus bijlagen.pdf

De twee maanden tussen beide deadlines worden voldoende geacht om de uitgaven aan een regeling als verplichte uitgaven te verwerken in de gemeentelijke begrotingen. 15

3. Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) Toelichting (handreiking VNG) De mogelijkheid om bepaalde besluiten van het samenwerkingsverband aan zienswijzen te onderwerpen bestond natuurlijk al. Nieuw is dat het nu een verplichting is hieromtrent een afweging te maken in de gemeenschappelijke regeling. Ook wanneer géén zienswijzen worden gebruikt, moet dit in de gemeenschappelijke regeling geregeld worden. Besluiten waarvoor zienswijzen vaak gebruikt worden In de praktijk zijn al wel voorbeelden te vinden van besluiten die aan zienswijzen worden onderworpen. Dit geldt vaak bij de kadernota in het kader van de planning-en control-cyclus (zie par. 2.2) of bij de vaststelling van de jaarrekening. Ook strategische plannen of meerjarenplannen worden vaak onderworpen aan zienswijzen, net als door een algemeen bestuur vast te stellen verordeningen die algemeen verbindende voorschriften inhouden. Het gaat dus met name om bevoegdheden die direct aan de kaderstellende rol van de gemeenteraad raken. Het lijkt dan ook logisch om de raad zienswijzen te laten geven om een verbeterde democratische invloed te creëren. Het past in die procedure overigens niet het college de zienswijze te laten geven: artikel 10 Wgr schrijft niet voor niets voor dat het om zienswijzen van de gemeenteraden gaat.

Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan moet reageren op de zienswijzen, zodat raden ook weten wat ermee gebeurd is.

16

Artikel 10. Lid 7 Participatie van ingezetenen en belanghebbenden Samenvattend Het voorstel is om participatie voor ingezetenen en belanghebbenden alleen op te nemen in de gemeenschappelijke regeling als de raden een verordenende bevoegdheid hebben overgedragen aan het algemeen bestuur van een openbaar lichaam. Overgrote deel van de GR-en zijn collegeregelingen, en zijn er dus geen bevoegdheden overgedragen. Daar ligt het voor de hand om inspraak lokaal in te passen via reguliere inspraakmogelijkheden bij bijv. het vaststellen van beleidskaders die door de GR-en uitgevoerd worden. Wanneer de raden wel een verordenende bevoegdheid hebben overgedragen aan het algemeen bestuur van een openbaar lichaam, ligt inspraak rechtstreeks bij de gemeenschappelijke regeling wel voor de hand. Hoe deze inspraak wordt geregeld is aan het Algemeen Bestuur van de regeling. In de bijlage is een overzicht opgenomen van GR-en waarvoor dit geldt (voor het overgrote deel de Recreatieschappen en de Archieven). Vragen aan de raden Geen. Tekstvoorstel voor in de gemeenschappelijke regeling Het openbaar lichaam verleent inspraak aan ingezetenen en andere belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid.

Op inspraak is in beginsel de procedure van afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing, tenzij het openbaar lichaam een andere inspraakprocedure heeft vastgesteld. Gebruik tekstvoorstel Specifiek. Afhankelijk van welke gemeenschappelijke regelingen in Noord-Holland Noord het betreft. Toelichting: Wanneer de raden een verordenende bevoegdheid hebben overgedragen aan het algemeen bestuur van een openbaar lichaam, ligt inspraak rechtstreeks bij de gemeenschappelijke regeling. In deze gevallen kan het tekstvoorstel worden overgenomen. In de andere gevallen is het advies om dit niet op te nemen. Bij de toegevoegde bijlage zijn de verschillende regelingen terug te vinden. Indien het tekstvoorstel in de GR wel wordt opgenomen is het advies om ook een inspraakverordening vast te leggen als deze er nog niet is. Verordening inzake de wijze waarop ingezetenen en belanghebbenden bij de voorbereiding van beleid worden betrokken. Toelichting Participatie bij beleid wordt steeds belangrijker gevonden in bestuurlijk en politiek Nederland. Om die reden is bij de wijziging van de Wgr ook bepaald dat voorzien moet worden in afspraken omtrent de wijze waarop ingezetenen én belanghebbenden betrokken worden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid.

Voor de invulling van de participatie van inwoners en belanghebbenden is het van belang te kijken naar de taak en bevoegdheden van de GR. Daar waar de GR beleid voorbereidt, uitvoert en evalueert, is inspraak van inwoners en belanghebbenden gewenst. Gaat het om een taak die vooral uitvoering is van door de gemeente reeds vastgesteld beleid, dan is het meer voor de hand liggend om de inspraak nog steeds via de raad te laten verlopen. Uitwerking: 1. In de GR-en die het betreft een algemene bepaling opnemen waaruit volgt dat inwoners (ingezetenen van de deelnemers en andere belanghebbenden) worden betrokken bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid; 2. Er zal dus alleen een vorm van (burger)participatie moeten plaatsvinden in het geval de bevoegdheden m.b.t. beleid zijn overgedragen aan de AB’s; 3. Daarbij is de gedachte om in beginsel de procedure van afdeling 3.4 Awb te volgen, tenzij het bestuur in een specifiek geval een andere inspraakmogelijkheid vaststelt.

17

Bijlagen Artikel 10. Lid 7 1. Wgr Wgr-artikel 10 lid 7 – Wetswijziging betreft de toevoeging 2e en 3e punt • Het is een verplichte wijziging met keuzeruimte in wijze van invulling. • Aan artikel 10 worden drie leden toegevoegd (5, 6 en 7). Artikel 10 lid 7 luidende: o Een regeling als bedoeld in het tweede lid houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop ingezetenen van de deelnemende gemeenten en belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid op grond van deze regeling betrokken worden. 2. Memorie van Toelichting Toelichting op de wettekst uit de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel: Bij gemeenschappelijke regelingen kunnen taken en bevoegdheden met grote maatschappelijke relevantie zijn belegd. Op gemeentelijk niveau kan bijvoorbeeld via inspraak bij de gemeenteraad door inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties aandacht voor een bepaald onderwerp worden gevraagd. Die mogelijkheid bestaat niet wanneer een bevoegdheid of taak bij een gemeenschappelijke regeling is belegd, tenzij de regeling een procedure voor inspraak bevat. Deze wijziging ziet erop dat in elke regeling wordt afgesproken hoe om te gaan met participatie. Dat kan nog steeds inhouden dat deze mogelijkheid niet geboden wordt, maar dat is dan een bewuste keuze, waar de gemeenteraad mee dient in te stemmen.

Er kan natuurlijk ook voor worden gekozen deze inspraak te laten lopen via gemeenteraden, waarna de inbreng bijvoorbeeld meegenomen kan worden in een zienswijze. 3. Overzicht GR waarop dit artikel van toepassing kan zijn Overzicht gemeenschappelijke regelingen Noord-Holland Noord waar het kan zijn dat de raden wel een verordenende bevoegdheid hebben overgedragen aan het algemeen bestuur van een openbaar lichaam, waardoor inspraak rechtstreeks bij de gemeenschappelijke regeling wel voor de hand ligt. TYPE

WIE

DEELNEMERS

WerkSaam

Openbaar lichaam

Raden/colleges

Recreatieschap WestFriesland

Openbaar lichaam (met centrumgemeente) Openbaar lichaam (met centrumgemeente) Centrumgemeente

Raden/colleges

Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Stede Broec Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Stede Broec

Centrumgemeente

Raden/colleges

Openbaar lichaam

Raden/colleges/ burgemeester

Openbaar lichaam Openbaar lichaam

Raden/colleges

Openbaar lichaam

Raden

NH-NOORD

WESTFRIESLAND

Westfries Archief

Ondersteuning bestuurlijke samenwerking Archeologie WestFriesland ALKMAAR + NOORDKOP Regionaal Historisch Centrum Alkmaar Recreatieschap Geestmerambacht Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer Vuilverbrandingsinstallatie Alkmaar

Raden/colleges

Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Stede Broec.

Raden/colleges

Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Stede Broec. Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Stede Broec.

Raden/colleges

Alkmaar, Bergen, Castricum, Dijk en Waard, Heiloo, Den Helder, Hollands Kroon, Schagen, Texel Alkmaar, Dijk en Waard, Alkmaar, Castricum, Heiloo, Uitgeest, Heemskerk, Zaanstad, Beverwijk en Provincie NH Alkmaar, Bergen, Castricum, Dijk en Waard, Heiloo, Uitgeest 18

Artikel 11a: Evaluatie gemeenschappelijke regeling Samenvattend In elke GR dient een tekst opgenomen te zijn over de evaluatie van de regeling. Dit betekent dat in elke regeling wordt aangegeven of er wel of niet evaluaties plaats vinden, en zo ja, op welke wijze. Het voorstel is dat in elke GR evaluaties plaats vinden en om hierbij ruimte te geven voor maatwerk. Elke GR kan met een tekstvoorstel komen voor een evaluatieprocedure en deze wordt met het geheel van de gewijzigde regeling voor 1 juli 2024 voor zienswijze aan de raden voorgelegd. Vragen aan de raden 1. Kunt u zich vinden in het voorstel dat alle GR-en worden geëvalueerd? 2. Kunt u zich vinden in het voorstel om dit maatwerk te laten zijn? Geen tekstvoorstel - wel een voorbeeld Voorbeeld van een evaluatiebepaling 1. Een evaluatie vindt minimaal 1 keer per 4 jaar plaats en heeft pas doorgang als de evaluatie en het betreffende onderwerp met een meerderheid van stemmen, uitgebracht door de deelnemers, wordt aangenomen. 2. Het dagelijks bestuur van de regeling zorgt er voor dat 1 jaar vóór het tijdstip waarop een evaluatie zal plaatsvinden een signaal uit gaat naar de deelnemers van de regeling, met daarbij een procesbeschrijving over het aandragen van de onderwerpen en, wanneer een stemverhouding ontbreekt, het stemmen daarover. 3.

Wanneer met een evaluatie wordt ingestemd draagt het (dagelijks) bestuur zorg voor de uitvoering van de evaluatie. 4. De uitvoering van de evaluatie begint met een procesbeschrijving met daarin een beschrijving van het onderwerp, de manier waarop de evaluatie wordt uitgevoerd en binnen welke termijn. De procesbeschrijving vermeldt ook of de evaluatie extra kosten voor de deelnemers tot gevolg heeft. 5. Als de evaluatie conclusies en aanbevelingen bevat, dan verwerkt het (dagelijks) bestuur deze in een voorstel hoe hieraan gevolg wordt gegeven. 6. De gevolgen als bedoeld in het vorige lid, kunnen aanleiding zijn om te betrekken in de daaropvolgende evaluatieperiode. Gebruik tekstvoorstel: NVT Specifieke tekst voor iedere GR. Toelichting opnemen evaluatiebepaling 1. Voorstel is dat iedere GR een bepaling gaat bevatten over de evaluatie van de regeling. De bepalingen kunnen gaan over wat wordt geëvalueerd –op hoofdlijnen-, hoe vaak en op welke wijze. Het doel van de opname van dit artikel is: verbetering van de positie van vertegenwoordigende1 lichamen. Artikel 11a is een artikel dat ruimte geeft voor een eigen invulling (keuzevrijheid); hiervoor geldt zodoende dat dit uiterlijk op 1 juli 2024 geïmplementeerd moet zijn. 2. In de huidige situatie hebben slechts twee van de GR-en zo’n bepaling.

De Omgevingsdienst heeft een zeer beknopte bepaling opgenomen, dat iedere 4 jaar wordt geëvalueerd. Het Westfries Archief heeft een wat uitgebreidere bepaling waarin ook relatief vaak wordt geëvalueerd, te weten; 1 keer per 2 jaar. 3. De mogelijkheid van evaluatie is waardevol en komt aan de roep om meer democratische sturingsmiddelen tegemoet. Het niet benutten van deze mogelijkheid zou in voorkomende gevallen een gemiste kans zijn. 4. De mogelijkheid van evaluatie komt de geest van de wetswijziging ten goede. De nadelen wegen voor zover dit nu kan worden bezien, niet op tegen de voordelen. De nadelen richten zich voornamelijk op toename van de werkdruk en kosten en zijn daarmee van dien aard dat daar oplossingen voor aan te dragen zijn. Een aantal voorbeelden van die oplossingen worden hieronder aangedragen maar zijn ook aan te dragen op het moment dat er geëvalueerd moet worden en af te stemmen op het onderwerp en grootte van de evaluatie. Een evaluatiemogelijkheid biedt kansen om de legitimiteit verder te onderzoeken dan de onderwerpen die al worden aangedragen via de jaarlijkse P&C cycli. Een aspect om alert op te zijn is wel om dubbelingen met elkaar te voorkomen. 1

Bedoeld wordt ws. ‘volksvertegenwoordigende’ lichamen. 19

5. Onderscheid naar soort en grootte vormt geen bepalend criterium. Evaluatie is voor alle soorten en maten GR-en aan te bevelen. Er wordt in ieder geval niet ingezien, dat het onderscheid in de soort zoals bijvoorbeeld collegeregeling of gemengde regeling, regeling met of zonder burgercontact, of het behoren tot de grote 3 of niet, een bepalende rol speelt bij de afweging om wel of niet te evalueren. De conclusie is dat een evaluatiemogelijkheid voor iedere GR van belang is en eenzelfde doel dient. 6. Besluit over evaluatieprocedure: Het bestuur van de GR besluit welke vorm van evaluatie passend is, en besluit over een voorstel voor een artikel inzake de evaluatieprocedure. Deze wordt opgenomen in het voorstel voor de gewijzigde regeling en voor zienswijze aangeboden aan de deelnemers.

Bijlage artikel 11a 1. WGR Nieuwe wettekst (Artikel 11a) Een regeling houdt bepalingen in omtrent de evaluatie van de regeling. 2. Toelichting op de wettekst uit de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel In dit onderdeel wordt geregeld dat in een regeling tot het instellen van een openbaar lichaam, een gemeenschappelijk orgaan, een bedrijfsvoeringsorganisatie of in een centrumregeling bepalingen worden opgenomen omtrent de evaluatie van de regeling. Op grond van dit artikel wordt enkel verplicht gesteld om een bepaling omtrent evaluatie op te nemen in de gemeenschappelijke regeling, waarbij het besluit of wordt geëvalueerd wordt overgelaten aan de deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling. Dit betekent dat ook kan worden bepaald dat geen evaluatie plaatsvindt. Deze bepaling geldt door middel van de desbetreffende schakelbepalingen in de Wgr ook voor regelingen tussen waterschappen, tussen provincies, tussen gemeenten en waterschappen, tussen gemeenten en provincies, tussen waterschappen en provincies, tussen waterschappen, provincies en gemeenten. 3. Toelichting (handreiking VNG) Veel gemeenschappelijke regelingen hebben al een bepaling omtrent een periodieke evaluatie, maar er zijn er zeker ook veel die dat nog niet hebben. Om die reden schrijft deze bepaling voor dat er afspraken gemaakt moeten worden.

Die afspraak kan overigens ook zijn dat er niet geëvalueerd wordt, maar dat moet dan wel expliciet opgeschreven worden. Een periodieke evaluatie van de gemeenschappelijke regeling ligt echter voor de hand. Dat kan dan een beperkte evaluatie van de regeling zelf zijn, maar natuurlijk ook een meer omvattende evaluatie naar het functioneren van de samenwerking en het samenwerkingsverband. Zijn doelstellingen wel bereikt, en waar zitten nog verbeterpunten? Een mooi moment van zo’n evaluatie is in het laatste jaar van een raadsperiode. De evaluatie kan dan nog worden uitgevoerd met de colleges en raden die kennis over de gang van zaken bezitten, terwijl het uiteindelijke rapport en advies dan direct aan het begin van de nieuwe raads- en collegeperiode betrokken kunnen worden bij eventuele nieuwe beleidskeuzes. Dat maakt sturing makkelijker. Risico is wel dat wanneer alle gemeenschappelijke regelingen dit doen, dat de gemeenteraad in zijn eerste jaar overspoeld wordt met evaluatierapporten en daardoor door de bomen het bos niet meer ziet. Het is dan ook verstandig de periodes voor evaluatie van de verschillende gemeenschappelijke regelingen enigszins op elkaar af te stemmen.

20

Artikel 17 Actieve informatieplicht van bestuur aan raden Samenvattend Informatieverstrekking aan de raden gebeurt zo vroeg mogelijk, en op hoofdlijnen (tenzij anders gewenst). Gaat het om schriftelijke inlichtingen dan zendt het bestuur de inlichtingen aan de colleges van de deelnemende gemeenten, en leiden zij deze informatie direct door naar de eigen raad. Vragen aan de raden Tekstvoorstel voor in de gemeenschappelijke regeling Het bestuur van het openbaar lichaam, de bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan verstrekt de raden van de deelnemende gemeenten de inlichtingen die de raden nodig hebben voor de uitoefening van hun taken (Wgr artikel 17, lid 2). Bij de informatieverstrekking geldt dat • Relevante informatie in een zo vroeg mogelijk stadium wordt verschaft; • Informatie op hoofdlijnen wordt verstrekt, behalve als een detail (politiek) relevant is of als er specifiek om is gevraagd; • In geval van schriftelijke inlichtingen zendt het bestuur de inlichtingen aan de colleges van de deelnemende gemeenten en leidt elk college deze informatie direct door naar de eigen raad. Gebruik tekstvoorstel Generieke tekst voor alle gemeenschappelijke regelingen in Noord-Holland Noord. Toelichting 1. De actieve informatieplicht zelf, als vervat in artikel 17 lid 2, Wgr is een dwingendrechtelijke bepaling.

Concreet betekent dit dat hier door het bestuur van de betreffende GR uitvoering aan moet worden gegeven. Deze actieve informatieplicht voor GR-en is als zodanig uitputtend geregeld in artikel 17 lid 2 Wgr. 2. In de GR-en kan nader worden geregeld op welke wijze het bestuur van GR-en uitvoering kan geven aan de actieve informatieplicht. Uit artikel 17 lid 3 Wgr volgt dat de GR regels moet bevatten ‘over de wijze waarop de inlichtingen worden verstrekt’ door het bestuur van de GR. In de GR-en moet dus worden geregeld hoe uitvoering wordt gegeven aan de actieve informatieplicht. 3. In het tekstvoorstel wordt aangegeven op welke wijze de informatievoorziening geschiedt. Niet opgenomen is een uniforme wijze van informatieverstrekking. Het voorstel is om een checklist of format te laten ontwikkelen door de Regietafel in samenspraak met de griffies voor alle Gemeenschappelijke regelingen en raden in Noord-Holland Noord.

Bijlagen Artikel 17 1. Wgr Wgr-artikel 17 – Wetswijziging betreft de toevoeging 2e en 3e punt 1. De regeling houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop door het bestuur van het openbaar lichaam of de bedrijfsvoeringsorganisatie of door het gemeenschappelijk orgaan aan de raden van de deelnemende gemeenten de door een of meer leden van die raden gevraagde inlichtingen worden verstrekt. 2. Het bestuur van het openbaar lichaam, de bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan geeft de raden van de deelnemende gemeenten alle inlichtingen die de raden nodig hebben voor de uitoefening van hun taken. 3. De regeling, bedoeld in artikel 8, eerste, tweede of derde lid, houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop de inlichtingen, bedoeld in het tweede lid, worden verstrekt. 2. Memorie van Toelichting Toelichting op de wettekst uit de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Met deze wijziging wordt geregeld dat het bestuur van een gemeenschappelijke regeling een actieve informatieplicht heeft omtrent hetgeen in een regeling speelt. Daarmee is deze bepaling vergelijkbaar met de actieve informatieplicht van het college aan de gemeenteraad, zoals nu is neergelegd in de Gemeentewet. Deze verplichting richt zich niet alleen op informatie over te nemen besluiten, maar betreft alles dat de raad behoort te weten om zijn taak goed te kunnen vervullen.

In de gemeenschappelijke regelingen moeten wel afspraken worden gemaakt over de wijze waarop 21

deze informatie wordt aangeleverd. De Afdeling stelt dat dit voorstel kan leiden tot rolonduidelijkheid omdat er een directe relatie ontstaat tussen het bestuur (algemeen bestuur, dagelijks bestuur en voorzitter) van een gemeenschappelijke regeling en gemeenteraden en dat niet duidelijk is hoe dit voorstel zich verhoudt tot de reeds bestaande informatieplichten. De regering verwacht hier geen probleem. De Wgr kent op dit moment in artikel 17 het recht van een raadslid of raadsleden om vragen te stellen aan het bestuur van de regeling en de verplichting om de gevraagde informatie te verstrekken. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen het algemeen, het dagelijks bestuur en de voorzitter. Er is derhalve een passieve informatieplicht van het hele bestuur van een regeling. Dit voorstel voegt daar een actieve informatieplicht aan toe, dus de verantwoordelijkheid om actief relevante informatie te verstreken voor het hele bestuur van een regeling. Er wordt derhalve geen nieuwe informatie-relatie gecreëerd, maar een bestaande uitgebreid. Het ligt wel in de rede in de gemeenschappelijke regeling afspraken te maken over de verzending van informatie op basis van deze nieuwe plicht. Daarbij is van belang dat het voorstel geen verantwoordingsplicht van het bestuur van de regeling aan gemeenteraden betreft. De formele besluitvormings- en verantwoordingslijnen worden niet gewijzigd.

Maar het eerder en aan alle raden beschikbaar stellen van informatie betekent dat raden beter in positie worden geplaatst voor het vervullen van hun rol bij gemeenschappelijke regelingen. Het kan bijdragen aan het opstellen van zienswijzen en het bespreken van de gemeentelijke inbreng met de eigen vertegenwoordiger in het verband. Een actieve informatieplicht kan derhalve bijdragen aan de bestaande besluitvormings- en verantwoordingsmechanismen. Toelichting (als vervat in Tekst & Commentaar Gemeentewet) Op grond van lid 2 geldt er ook een actieve informatieplicht voor het bestuur van een gemeenschappelijk openbaar lichaam (dus zowel algemeen bestuur, dagelijks bestuur als voorzitter, maar ook ingestelde commissies), het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie en het gemeenschappelijk orgaan. Zij moeten de gemeenteraden actief informeren wanneer zij de inschatting maken dat de raden die informatie voor de uitoefening van hun taken nodig hebben. De informatie wordt rechtstreeks aan de gemeenteraad gezonden, dus niet door tussenkomst van het college. Op die manier wordt voorkomen dat de ene raad eerder of beter geïnformeerd wordt dan de andere raad. De actieve informatieplicht lijkt daarmee op de informatieplicht zoals die ook voor het college van burgemeester en wethouders geldt jegens de raad (art. 169 lid 2 Gemeentewet; Kamerstukken II 2019/20, 35513, nr. 3, p. 13).

In de gemeenschappelijke regeling moeten afspraken worden gemaakt over de wijze waarop de inlichtingen worden verschaft (lid 2)

22

Artikel 24a Gemeenschappelijke adviescommissie Samenvattend Dit artikel hoeft niet opgenomen te worden in de regelingen zelf. Deze verplichting vloeit direct voort uit de wet. Opnemen in de regelingen is daarom niet noodzakelijk. Vragen aan de raden Tekstvoorstel voor in de gemeenschappelijke regeling Geen. Gebruik tekstvoorstel N.v.t. Toelichting ALGEMEEN: Het artikel in de wet maakt het instellen van een dergelijke adviescommissie altijd mogelijk. Dan moeten wel ALLE raden hiermee instemmen. En voor elke gemeenschappelijke regeling moet dan een aparte commissie ingesteld worden. Omdat dit al bij wet mogelijk is, is het niet nodig de regelingen zelf hierop aan te passen. Daarnaast kan een gemeenschappelijke raadsledenbijeenkomst in veel gevallen gezien worden als een vorm van gemeenschappelijk advies. Als er een adviescommissie is ingesteld, kunnen de leden een vergoeding ontvangen voor het bijwonen van vergaderingen. Doelstelling van de raadsadviescommissie is om raden met elkaar te laten overleggen, bijvoorbeeld over gezamenlijke zienswijzen. De raadsadviescommissie is nadrukkelijk niet bedoeld om de rol van de gemeenteraden over te nemen of om tot besluitvorming te komen. Besluitvorming en sturing blijft bij de individuele raden liggen. Wel kan de raadsadviescommissie een advies geven aan de raden, maar ook aan het algemeen bestuur.

Verder kan de commissie een voorbereidende rol hebben in de beleidscyclus. De Wet gemeenschappelijke regelingen gaat uit van een raadsadviescommissie ingesteld bij een gemeenschappelijke regeling. De commissie kan formeel dus niet voor meer dan één samenwerkingsverband werken. Toch zijn er in de praktijk reeds agendacommissies e.d. tot stand gekomen die wel degelijk meerdere samenwerkingsverbanden bestrijken. De Wgr verzet zich daar ook niet tegen, alleen is dan geen sprake van een commissie in de zin van artikel 24a Wgr. Een dergelijke agendacommissie houdt met name in de gaten of de gemaakte afspraken voor informatievoorziening en verantwoording wel nageleefd worden, en kan voorstellen doen ter verbetering van dit instrumentarium. Daarnaast kan het als vehikel gebruikt worden om zienswijzen, moties e.d. met elkaar te delen. De politieke afstemming die soms wenselijk kan zijn vindt dus niet via een dergelijke agendacommissie plaats. Daarvoor kan de raadsadviescommissie dan dienen. Gemeenteraden kunnen dan samen optrekken waar het gaat om kaderstelling én controle. Het kan immers ook interessant zijn zo nu en dan eens te horen of iedere gemeenteraad dezelfde terugkoppeling krijgt vanuit de colleges, om zo te kijken wat er speelt binnen een samenwerkingsverband. Het ‘gevaar’ van verschillende raadsadviescommissies is dat een gemeenteraad, en vooral de leden, overvraagd wordt.

Er is immers slechts beperkte tijd beschikbaar voor raadsleden om naar extra vergaderingen te gaan. Daarnaast is het ook voor een samenwerkingsverband niet te doen wanneer voor ieder besluit eerst de raadsadviescommissie om advies moet worden gevraagd. Een mooie tussenvorm kan dan ook zijn om naast de eerder genoemde variant van de agendacommissie te werken met ad hoc bijeenkomsten van raadsleden, in plaats van een vaste raadsadviescommissie. De doelstelling om raden gezamenlijk te laten afstemmen en het algemeen bestuur en de raden te adviseren komt dan ad hoc toe aan deze ‘commissie’, terwijl de voorbereidende kant van de taak toekomt aan de vaste agendacommissie. Voordeel van een ad hoc vormgeving is dat raden minder snel overvraagd zullen worden. Nadeel is natuurlijk dat bij iedere beleidscyclus opnieuw bekeken moet worden of en hoe raden betrokken worden. Een raadsadviescommissie kan ook betrokken worden bij andere vormen van samenwerking dan een 23

gemeenschappelijk openbaar lichaam, en kan de raad weer vroegtijdiger sturen. Dat blijft immers het doel: zo vroeg mogelijk betrokken zijn bij politieke besluitvorming om zodoende het besluitvormingsproces van de beleidscyclus te kunnen beïnvloeden. Dit ziet dan vooral ook op de beeld- en oordeelsvormende kant van de beraadslagingen, niet op de besluitvormende kant. Die laatste kant blijft altijd aan de afzonderlijke gemeentebesturen. Het gezamenlijk vergaderen kan er ook aan bijdragen dat de gemeenteraden over dezelfde informatie beschikken om zo ook hun controlerende taak beter te kunnen borgen. Het ligt voor de hand dit instrument in de fase van planvorming (beeld- en oordeelsvorming) in te zetten. Dan heeft het optimaal effect in de beleidscyclus. Zoals gezegd kan het echter ook af en toe in de fase van monitoring worden ingezet, om te kijken of de raden over dezelfde informatie beschikken en te bekijken of er bijsturing moet plaatsvinden, bijvoorbeeld in de zin van nieuwe beleidsvoorstellen. Belangrijk is wel om op te merken dat alle hierboven beschreven instrumenten om de sturing van en controle door de gemeenteraden te verbeteren – namelijk de zienswijze en de gezamenlijke commissie – nadrukkelijk een meer actieve rol van de raden vragen. Dat zal soms ook lastig blijken, omdat raadsleden nu eenmaal drukke agenda’s hebben.

Toch is een actieve houding noodzakelijk voor een goed samenspel tussen gemeenteraden, colleges en het samenwerkingsverband.

24

Bijlage Artikel 24a 1. Wgr Wgr-artikel 24a 1. Op voorstel van de raden van de deelnemende gemeenten gezamenlijk stelt het algemeen bestuur van een openbaar lichaam een gemeenschappelijke adviescommissie in die het algemeen bestuur van advies kan voorzien, de besluitvorming van de raden van de deelnemende gemeenten met betrekking tot de regeling kan voorbereiden of de raden van advies kan voorzien. 2. Het algemeen bestuur van het openbaar lichaam regelt de bevoegdheden, de taken en werkwijze van de commissie, nadat het de raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid heeft gesteld hun wensen en bedenkingen hieromtrent ter kennis van het algemeen bestuur te brengen. 3 . De commissie bestaat uit leden die per deelnemende gemeente door de raad uit zijn midden worden aangewezen. Een raad kan besluiten geen lid aan te wijzen. 4. Het lidmaatschap van de gemeenschappelijke adviescommissie eindigt van rechtswege op het moment dat men ophoudt lid te zijn van de raad uit wiens midden men aangewezen is. 5. Artikel 22 van de Gemeentewet is van overeenkomstige toepassing op de commissie. 6. De leden van de gemeenschappelijke adviescommissie kunnen een vergoeding voor het bijwonen van vergaderingen van de commissie ontvangen.

De hoogte van de vergoeding staat in redelijke verhouding tot de aan het lidmaatschap van de gemeenschappelijke adviescommissie verbonden werkzaamheden, mede rekening houdende met de vergoeding voor werkzaamheden welke het lid ontvangt uit hoofde van zijn lidmaatschap van de raad. De artikelen 96, tweede en derde lid, tweede zin, 98 en 99 van de Gemeentewet, alsmede de op grond daarvan gestelde nadere regels, zijn van overeenkomstige toepassing. 2. Memorie van Toelichting Toelichting op de wettekst uit de memorie van toelichting bij artikel 24a. Dit wetsvoorstel introduceert de mogelijkheid van een nieuwe commissie waar raadsleden zitting in hebben, die op voorstel van de raden van de deelnemende gemeenten wordt ingesteld door het algemeen bestuur van een openbaar lichaam. Met de gemeenschappelijke adviescommissie wordt beoogd dat de raden in een vroegtijdig stadium kunnen worden betrokken bij voorgenomen besluiten door het bestuur van de regeling. Zij fungeert daarmee als ‘vooruitgeschoven post’ van de gemeenschappelijke raden. De gemeenschappelijke adviescommissie kan het bestuur van een openbaar lichaam adviseren omtrent voorgenomen besluiten, zelf aandacht voor een onderwerp kunnen vragen en (gezamenlijke) stand- punten van de raden van de deelnemende gemeenten op het punt van de regeling voorbereiden en daaromtrent adviseren.

Daarmee kunnen de raden eerder en nauwer betrokken worden dan op dit moment het geval is. Er is geen sprake van delegatie van bevoegdheden aan de gemeen- schappelijke adviescommissie. Uiteindelijk blijven de raden beslissingsbevoegd over in te dienen zienswijzen. De Afdeling signaleert dat dit voorstel, net als het voorstel omtrent zienswijzen, kan leiden tot rolonduidelijkheid. De regering heeft hier grotendeels dezelfde overwegingen om vast te houden aan het voorstel als bij dat over de zienswijzen. Verschil is wel dat dit voorstel een nieuwe bevoegdheid voor gemeenteraden introduceert. Daarmee gaat dit voorstel verder dan dat over de zienswijzen, hoewel ook hier niet wordt afgeweken van de formele bevoegdheidsverdeling. Terecht signaleert de Afdeling dat met het wetsvoorstel de mogelijkheid wordt geopend voor deze commissie om het algemeen bestuur te adviseren en tegelijkertijd zienswijzen van gemeenteraden aan het dagelijks bestuur voor te bereiden. De adviescommissie kan gezamenlijke zienswijzen van raden voorbereiden en het algemeen bestuur van een regeling adviseren. Als dit in hetzelfde besluitvormingsproces zou gebeuren, kan dit tot verwarring leiden. Maar dit hoeft niet.

Een advies van een dergelijke commissie kan ook gaan over andere zaken die politiek wenselijk worden gevonden, los van besluitvormingsprocedures, zoals het al dan niet wijzigen van beleid, het voorbereiden van nieuwe besluiten of op de wijze van verwerken van zienswijzen die door raden zijn gegeven. 25

Deze nieuwe commissie heeft geen (formele) rol in het besluitvormings- proces en zienswijzen blijven door raden gegeven worden, eventueel voorbereid door de adviescommissie. De regering ziet daarom voldoende reden dit voorstel niet aan te passen vanwege de sterkere (informatie) positie die dit zal opleveren voor raadsleden en raden. Tegelijkertijd realiseert de regering zich dat een commissie als hier voorgesteld slechts voor een beperkt aantal regelingen geschikt zal zijn. Ook gelet op de tijdsinvestering die dit van raadsleden vraagt, verwacht de regering dat alleen gekozen zal worden voor een dergelijke commissie waar dat nodig is vanuit de verantwoordelijkheden en rollen van raden. Indien de raden een voorstel doen, is het algemeen bestuur van het openbaar lichaam verplicht om de commissie in te stellen; het algemeen bestuur kan de commissie niet instellen als de raden hiertoe geen voorstel doen. Het is dus aan de raden van de deelnemende gemeenten om te bepalen of er behoefte is aan een dergelijke commissie. De instelling van deze commissie vindt door het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling plaats omdat de gemeenschappelijke adviescommissie onderdeel van de regeling is en daardoor bij de organisatie van het samenwerkingsverband hoort en niet bij de gemeentelijke organisatie.

Daarbij regelt het algemeen bestuur een aantal zaken met betrekking tot het functioneren van de commissie, na de raden de gelegenheid geboden te hebben hun wensen hieromtrent naar voren te brengen, omdat de gemeenschappelijke adviescommissie die niet voor zichzelf kan regelen voordat zij begonnen is. Het algemeen bestuur van het openbaar lichaam wordt geacht binnen een redelijke termijn na indiening van het voorstel door de raden van de deelnemende gemeenten de gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen. De gemeenschappelijke adviescommissie wordt ingesteld op voorstel van de raden van de aan de regeling deelnemende gemeenten gezamenlijk. Alle raden dienen dus in te stemmen met het voorstel. De commissie bestaat uit leden die per deelnemende gemeente door de raad uit zijn midden zijn gekozen. Vanuit de gedachte achter de gemeenschappelijke adviescommissie ligt deelname vanuit de raden van alle deelnemende gemeenten voor de hand. Een gemeenteraad is echter niet verplicht een raadslid af te vaardigen. De raden kiezen zelf de leden van de commissie. Zij opereren zonder last of ruggespraak. Als een individuele raad van mening is dat zijn raadslid de lokale belangen onvoldoende behartigt kan hij een voordracht doen aan het bestuur van het openbaar lichaam om het betreffende raadslid te vervangen.

Het ligt wel in de rede dat leden niet direct vanuit eigen politieke opvattingen inbreng leveren, maar meer oog hebben voor het belang van het bestuursorgaan gemeenteraad. Hoewel bij waterschappen in tegenstelling tot bij gemeenten en provincies sprake is van een monistische bestuursstructuur, kan door het openen van de mogelijkheid tot het instellen van een dergelijke commissie bij een regeling tussen waterschappen de vertegenwoordiging van het lokale belang op regionaal niveau ook in deze context een impuls gegeven worden.

26

Voorstel voor

PLAN VAN AANPAK implementatie wijzigingen Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) 2022-2024 in Noord-Holland Noord (NHN) Inhoudsopgave 1. Wijziging wet gemeenschappelijke regelingen per 1 juli 2022 2. Gezamenlijke aanpak in Noord-Holland Noord onder leiding van de Regietafel NHN 3. Samenwerkingsstructuur 4. Aanpak en planning op hoofdlijnen 5. Nadere detaillering van Plan van Aanpak in de fasen 3 en 4 6. Uitgangspunten 7. Financiën 8. Bijlagen: • Brochure huidige situatie, inclusief overzicht gemeenschappelijke regelingen (GR-en) per gemeente NHN • Overzicht van wijzigingen

1. Wijziging wet Gemeenschappelijke regelingen per 1 juli 2022 Wat beoogt de wet Per 1 juli 2022 zijn wijzigingen doorgevoerd in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). De bedoeling van deze wetswijzing is dat gemeenteraden meer invloed hebben op de gemeenschappelijke regelingen. Een deel van de wijzigingen is verplicht, en bij een deel is het aan de gemeenteraden en provinciale staten hierover te beslissen. De gewijzigde wetgeving heeft een invoeringstermijn van twee jaar. Dit betekent dat uiterlijk 1 juli 2024 alle gemeenschappelijke regelingen moeten zijn aangepast aan de wetswijziging. Het primaat voor deze wijzigingen ligt bij de gemeenten en (in geval van eigenaarschap) bij de Provincie. Colleges en raden zijn opdrachtgever. In de uitvoering van de opdracht trekken gemeenten, provincie en gemeenschappelijke regelingen samen op. Wat impliceert de wet Deze wetswijziging betekent dat alle raden in de voorbereiding van deze herziening voor elke regeling moeten aangeven, welke wijzigingen ze wenselijk vinden. En dat alle deelnemers voor 1 juli 2024 elke herziene regeling moeten vaststellen. Het gaat zowel om regelingen waar alle gemeenten uit Noord-Holland Noord (NHN) aan deelnemen, als om regelingen waaraan een deel van uw gemeenten (en soms ook andere gemeenten en de provincie Noord-Holland) deelneemt.

Zo bent u gezamenlijk eigenaar van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, de GGD Hollands Noorden en, samen met de provincie Noord-Holland, van de Omgevingsdienst NHN. Hiernaast gaat het om gezamenlijk eigenaarschap van bijvoorbeeld verschillende recreatieschappen, participatiebedrijven en archieven.

Plan van aanpak WGR 2022-2024 *** DEFINITIEVE VERSIE *** 26-10-2022

1

Waar staan we in het proces In mei 2022 zijn gemeenteraden, colleges, provincie en directies en besturen van gemeenschappelijke regelingen schriftelijk door de Regietafel NHN geïnformeerd over deze ontwikkeling. Ook is in de regionale raadsinformatieavonden in juni/juli 20221 informatie en gelegenheid tot het stellen van vragen gegeven over de wetswijziging, over uw keuzeruimte en over het proces dat de regietafel voorstelt. Ook de andere stakeholders in dit traject zijn in de periode juni-september in diverse bijeenkomsten geïnformeerd en geraadpleegd. In de brief van mei en in de presentaties is een startdocument aangekondigd, dat ter besluitvorming aan de gemeenteraden wordt voorgelegd. Dit startdocument is dit Plan van Aanpak Implementatie nieuwe Wgr. Het is tot stand gekomen na een brede consultatie van griffiers, directeuren gemeenschappelijke regelingen, juristen, accounthouders en controllers van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Wat vragen we van u In voorliggend Plan van Aanpak beschrijven wij welke aanpak we voorstellen voor de implementatie van de wetswijziging van de Wgr. Wij vragen de gemeenten om voorliggend plan van aanpak vast te stellen en om de gevraagde bijbehorende middelen hiervoor beschikbaar te stellen.

2. Gezamenlijke aanpak in Noord-Holland Noord onder leiding van de Regietafel NHN Gezamenlijke aanpak: efficiënt en effectief Dit voorstel bevat het plan van een gezamenlijke aanpak in Noord-Holland Noord, opdat er niet voor alle 17 gemeenschappelijke regelingen in Noord-Holland Noord een separaat traject wordt opgestart, maar dit vorm wordt gegeven in één implementatietraject. Dit leidt tot veel minder bestuurlijke drukte, minder werk voor de gemeenten, minder beroep op externe hulp en het biedt tevens de mogelijkheid om als raden in samenhang de optionele wijzigingen te bespreken, en te beslissen wat voor welke gemeenschappelijke regeling de gewenste sturingsinstrumenten is zijn. De Regietafel NHN en de opdracht De Regietafel NHN bestaat uit burgemeesters, gemeentesecretarissen, griffiers vanuit de drie subregio’s in Noord-Holland Noord, en directeuren van de grote drie gemeenschappelijke regelingen. Met regievoering vanuit de Regietafel verwachten we bij te kunnen dragen aan de kwaliteit van regionale samenwerking en effectiever en efficiënter samenwerken.

Indien u dit plan van aanpak vaststelt, dan wordt via de colleges opdracht verstrekt aan de Regietafel Noord-Holland Noord voor regievoering op het implementatietraject van de gewijzigde wetgeving waarbij de gemeenteraden, het provinciebestuur en alle andere stakeholders: • Op de juiste momenten in positie worden gebracht; • Gedurende het proces worden geïnformeerd over de voortgang in het proces. De regietafel NHN is daarmee de gemandateerd opdrachtgever voor het implementatietraject. Het gaat bij dit mandaat uitdrukkelijk alleen om regie op het proces. De raden blijven besluiten over de wijzigingen, in twee stappen: 11 juni 2022: West-Friesland (Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec); 2 juni

2022: Kop van Noord-Holland (Den Helder, Schagen, Hollands Kroon en Texel); 6 juli 2022: Regio Alkmaar (Alkmaar, Bergen, Castricum, Dijk en Waard, Heiloo en Uitgeest) Plan van aanpak WGR 2022-2024 *** DEFINITIEVE VERSIE *** 26-10-2022

2

Stap 1: Kaderstellend besluit ten aanzien van de wijzigingen die niet verplicht zijn of wel verplicht zijn, maar waarbij een keuze moet worden gemaakt over de wijze van invulling (bijvoorbeeld participatie, uittredingsregeling): welke wijzigingen voeren we wel/niet op welke wijze door bij welke GR-en. Stap 2: Besluitvorming per gewijzigde GR, d.w.z. met o Overname verplichte wijzigingen o Facultatieve wijzigingen conform kaderstellend besluit. Alhoewel deze gezamenlijke aanpak efficiënter is dan een separate aanpak per regeling, vergt dit wijzigingstraject veel inspanningen van alle betrokkenen. De Regietafel NHN, die in 2018 is opgericht met het doel de samenwerking tussen alle betrokkenen bij de gemeenschappelijke regelingen in Noord-Holland Noord beter te laten functioneren, neemt hierin graag het voortouw. In de hiernavolgende paragrafen zetten wij de aanpak uiteen, en wordt tevens aangegeven wat er vanuit de gemeenten aan bijdragen noodzakelijk is om dit implementatietraject uit te voeren.

3. Samenwerkingsstructuur Het spelersveld verbonden Om deze opdracht tot een goed resultaat te kunnen brengen hebben we commitment en actieve deelname vanuit alle stakeholders nodig. Tegelijkertijd willen we zoveel als mogelijk aansluiten op bestaande structuren en zo min mogelijk extra overlegsituaties creëren. Om dat te realiseren is de volgende bestuurlijke en ambtelijke samenwerkingsstructuur georganiseerd. Gemeenteraden Regietafel NHN

Gemeenschappelijke regelingen

Colleges Kernteam Ambtelijke organisaties

Ambtelijke organisaties GR

De vertegenwoordigers in de regietafel NHN en hun achterban. 3 Griffiers als afgevaardigden van de griffiers van alle raden De griffiers adviseren en ondersteunen de gemeenteraden en hebben 3 à 4 keer per jaar een overleg op de schaal van NHN. Daarnaast hebben griffiers op de schaal van de subregio ook frequent afstemming. Op de schaal van de subregio’s zijn er regionale raadsbijeenkomsten en overleggen van regionale raadswerkgroepen. De werkwijze in drie deelregio’s verschilt op onderdelen.

3 burgemeesters en gemeentesecretarissen als afgevaardigden van de colleges De burgemeesters, die natuurlijk ook de rol als voorzitter van de gemeenteraad vervullen, ontmoeten elkaar op de schaal van NHN in de bestuursvergaderingen van de Veiligheidsregio NHN. Deze momenten kunnen worden benut voor het delen van informatie. Daarnaast zijn er op de schaal Plan van aanpak WGR 2022-2024 *** DEFINITIEVE VERSIE *** 26-10-2022

3

van de subregio’s ook overleggen voor burgemeesters georganiseerd, waarin verbinding met deze ontwikkeling kan worden gemaakt. De gemeentesecretarissen hebben 3 à 4 keer per jaar een overleg met de Grote Kring van Gemeentesecretarissen NHN. Daarnaast hebben gemeentesecretarissen op de schaal van de subregio’s ook frequente overleggen. Alle collegeleden van gemeenten hebben zitting in een of meerdere besturen van de gemeenschappelijke regelingen. Voltallige colleges komen op de schaal van de subregio’s in wisselende frequentie bijeen. Alle bovengenoemde (ontmoetings)momenten bieden mogelijkheden voor het delen en bespreken van vraagstukken behorend bij voorliggende opdracht. 3 directeuren als afgevaardigden van de gemeenschappelijke regelingen Het organiseren van de ontmoeting en afstemming met de directeuren gemeenschappelijke regelingen, richtte zich tot de start van dit traject voornamelijk op afstemming met de ‘grote drie’. In dit traject faciliteren we frequente ontmoeting en afstemming met alle directeuren GR-en in NHN. Het ambtelijk kernteam De regietafel NHN belegt de uitvoering van deze opdracht bij het Kernteam nieuwe Wgr.

Het Kernteam wordt gevormd door de secretaris van de Regietafel, die daarmee ook de schakel is tussen Kernteam en Regietafel, en ambtelijke vertegenwoordigers uit de drie subregio’s (die juridische, financiële en strategische expertise meebrengen) en wordt versterkt met procesregie. Het ambtelijk kernteam opereert onder verantwoordelijkheid van de Regietafel. Dit team zorgt, naast het faciliteren in de bovengenoemde bestuurlijke afstemming, ook voor verbinding met de staande organisaties en zorgt voor het opleveren van de producten, een goed procesverloop en juridische juistheid van de voorstellen en besluiten die worden voorgelegd. In dit traject richten we ons ook nadrukkelijk op aanhaking van en afstemming met ambtenaren van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Zowel in brede zin als specifiek gericht op de juridische expertise bundelen we ook ambtelijk de krachten in dit traject. Consultatie van het spelersveld Bestuurlijk: consultatie gemeenteraden Voor de betrokkenheid van de raden stellen we voor om gebruik te maken van de regionale raadsbijeenkomsten. Bedoeling is om in fase 1 de kaderstelling aan de orde te stellen. Met de verkregen input via de regionale raadsbijeenkomsten worden in de eerste helft van 2023 kaderstellende besluiten voorbereid, welke vervolgens ter besluitvorming worden voorgelegd aan alle raden.

In de tweede fase (start tweede helft 2023) worden de gewijzigde regelingen voorbereid. In deze fase worden de voorstellen ook voorgelegd aan de regionale raadsbijeenkomsten voordat ze naar de raden gaan. Ambtelijk: klankborden in de uitvoering De regietafel en het kernteam klankborden in het proces van totstandkoming van producten regelmatig met de diverse stakeholders of we nog op het goede spoor zitten, of informatie helder is voor de doelgroepen, verkennen we de consequenties van de alternatieven en toetsen we deze op uitvoerbaarheid. Dit klankborden doen we met een afvaardiging van de griffiers, directeuren van gemeenschappelijke regelingen, gemeentesecretarissen en ambtenaren van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Ook bouwen we in het proces bijeenkomsten met alle betrokken ambtenaren van de deelnemende gemeenten en gemeenschappelijke regelingen.

Plan van aanpak WGR 2022-2024 *** DEFINITIEVE VERSIE *** 26-10-2022

4

4. Aanpak en planning op hoofdlijnen Voor dit proces onderscheiden we een aantal fasen. Uitgangspunt bij de inrichting van het proces is dat de gemeenteraden in NHN bij de start van dit traject een opdracht verstrekken en vanaf het begin worden betrokken, zodat de richtinggevende en kaderstellende rol goed kan worden ingevuld. Hieronder zijn alle processtappen in dit traject schematisch op hoofdlijnen weergeven. Na afloop vindt een evaluatie plaats. Processtap en tijdlijn

Wat

Fase 1 Voorbereiding Mei - juli 2022

Informatie In deze fase bent u schriftelijk en via presentaties op hoofdlijnen over de bedoeling en inhoud van de gewijzigde Wgr geïnformeerd, als ook over het voorgestelde proces. In de gehouden presentaties zijn de onderwerpen waarin gemeenteraden keuzes mogen/moeten maken op hooflijnen belicht. Plan van Aanpak voor het Wgr-traject In deze fase komen we tot een door de raden vastgesteld Plan van Aanpak, (betreft voorliggend document). Voorafgaand worden de raadsleden geïnformeerd in regionale raadsbijeenkomsten. Kaderstellende besluiten voor alle GR-en Deze fase werkt toe naar kaderstellende besluiten, waarin raden vaststellen welke wijzigingen de gemeenteraden op welke manier willen invullen in alle/een deel van de gemeenschappelijke regelingen. Besluitvorming per GR In deze fase worden alle GR-en aangepast volgens de kaderstellende besluiten. Alle raden in NHN en Provinciale Staten besluiten vervolgens over de gewijzigde GR-en waar men aan deelneemt. Implementatie en borging De besluiten kunnen ertoe leiden dat gemeenten en gemeenschappelijke regelingen nog acties moeten ondernemen in de bedrijfsvoering om te komen tot de daadwerkelijke implementatie van de besluiten. Ook kunnen de besluiten financiële consequenties hebben. Per regeling wordt in beeld gebracht of dit van toepassing is en welke acties het betreft.

Fase 2 Besluit Plan van Aanpak Juli 2022 – januari 2023

Fase 3 Januari - oktober 2023 Nb. In oktober 2022 zijn we ambtelijk al gestart met de eerste voorbereidingen Fase 4 Oktober 2023 – maart 2024

Fase 5 Maart - juni 2024

Beoogd resultaat Alle stakeholders zijn geïnformeerd over de opgave die op ons afkomt en de manier waarop raden tijdig in positie worden gebracht om besluiten te nemen.

Vastgesteld plan van aanpak voor het Wgr-traject voor de periode januari 2023-juli 2024.

Kaderstellende besluiten die de input vormen om alle gemeenschappelijke regelingen aan te (kunnen) passen

Alle regelingen zijn voor 1 juli 2024 volgens wet gewijzigd en gepubliceerd.

Overzicht activiteiten hierop volgende periode – verantwoordelijkheid van Gr besturen

5. Nadere detaillering van fase 3 en 4 van het Plan van Aanpak

Plan van aanpak WGR 2022-2024 *** DEFINITIEVE VERSIE *** 26-10-2022

5

Hieronder zijn de fasen 3 en 4 verder in detail uitgewerkt. Bij deze detaillering is in dit document de primaire focus gelegd op relevante momenten voor raden, colleges en griffiers. Processtap en tijdlijn Fase 3a Voorbereiding Oktober 2022 - januari 2023 Gelijktijdig met besluitvormingstraject Plan van Aanpak Acties Ambtelijke voorbereiding door kernteam + klankbordgroep griffiers/gren + team juristen, team controllers team beleidsmedewerkers gemeenten en gr-en

Fase 3b Voorzet Februari – juli 2023 Acties • Informeren stakeholders • Externe juridische toets Ambtelijke voorbereiding zoals hierboven aangegeven

Fase 3c Besluit Augustus - okt 2023 Ambtelijke uitwerking stap 2 + voorbereiding stap 3: zoals hierboven aangegeven

Wat FASE 3 Opstellen voorzet voor een kaderstellend besluit, dat bevat: • Overzicht gemeenschappelijke regelingen • Alle verplichte wijzigingen • Alle niet verplichte wijzigingen met pro’s en contra’s van keuzes – met een juridische, beleidsmatige, uitvoerings- en financiële toets van deze keuzes voor de verschillende (soorten) GR-en • Overzicht consequenties voor andere documenten (bijvoorbeeld FUGR, nota’s verbonden partijen, reglementen etc.) • Eerste sondering raadsleden in regionale raadsbijeenkomsten najaar 2022. Bespreken voorzet kaderstellend besluit op hoofdlijnen met raden: •

Bespreken tijdens regionale raadsinformatiebijeenkomsten per deelregio + ophalen input (algemeen en per GR). Bij voorkeur in dezelfde raadsbijeenkomst waarin raden ook afstemmen op zienswijzen P&Cstukken GR. • Verwerken oogst van de besprekingen. • Verdere verdieping op vraagstukken waar nog geen overeenstemming is. Kaders ter besluitvorming voorleggen aan de raden • •

•

•

Aanbieden kaders en begeleidende informatie. Voorbereiden besluitvorming. (opstellen collegeadviezen en raadsvoorstellen, maatwerk per gemeente) Bespreking in regionale raadsinformatiebijeenkomsten per subregio Vaststelling van de kaders door raden FASE 4

Plan van aanpak WGR 2022-2024 *** DEFINITIEVE VERSIE *** 26-10-2022

Beoogd resultaat/kosten Voorzet voor kaderstellend besluit - als input voor het gesprek op de regionale raadsbijeenkomsten. Kosten: extra inzet secretaris Regietafel als projectleider nieuwe Wgr Dekking: In aanvulling op gemeentelijke bijdrage aan Regietafel heeft de Provincie NH voor 2022 subsidie toegekend.

Overeenstemming over gewenste wijzigingen, op te nemen in kaderstellend besluit. Overzicht in de vorm van een matrix: GR-en x Wijzigingen Kosten: extra inzet secretaris Regietafel als projectleider, extra inzet procesregisseur, juridisch advies Dekking: Zie financieel kader paragraaf 7 Vaststellen met kaderstellend besluit in alle raden in NHN Kosten: extra inzet secretaris Regietafel als projectleider, extra inzet procesregisseur, juridisch advies Dekking: Zie financieel kader paragraaf 7

6

Fase 4 Okt 2023 – Maart 2024

Besluitvorming per gemeenschappelijke regeling

Acties • Informeren stakeholders • Externe juridische toets

•

Ambtelijke voorbereiding van besluitvorming in raden, met meenemen van besturen van GR-en door kernteam + juristen, met betrokkenheid van controllers, beleidsmedewerkers gemeenten en GR-en, Regietafel

•

•

• •

•

Aanpassen gemeenschappelijke regelingen conform de kaders Toets bij regionale raadsbijeenkomsten aan kaderstellend besluit Aanbieden gewijzigde gemeenschappelijke regelingen. Voorbereiding besluitvorming per gemeente Besluitvorming, met daarbij toestemming/zienswijze door de raden, afhankelijk van het type regeling (collegeregeling, gemengde regeling, raadsregeling) Bekendmaking van de besluiten

Vaststelling gewijzigde GR-en

Kosten: extra inzet secretaris Regietafel als projectleider, extra inzet procesregisseur, juridisch advies Dekking: Zie financieel kader paragraaf 7

6. Uitgangspunten bij het implementatietraject • • •

• •

•

De afspraken als vastgelegd in het huidige spoorboekje blijven intact tot 1 juli 2024 (geldt t/m kadernota 2025, begroting 2025, jaarrekening 2023). In dit traject sluiten we zoveel als mogelijk aan bij bestaande vergader-/overlegmomenten (bijvoorbeeld regionale raadsbijeenkomsten en (sub)regionale (raads-)werkgroepen). Elke deelregio vaardigt een lid af voor het ambtelijk kernteam, tenminste 2 juristen, 1 controller en 2 beleidsmedewerkers. De (grote) gemeenschappelijke regelingen vaardigen drie adviseurs voor de klankbordgroep af, en tenminste 3 juristen en 3 controllers. Alle gemeenten en gemeenschappelijke regelingen leveren daarnaast een bijdrage in de vorm van inzet van expertise. Daarnaast zorgen de gemeenten voor het (regionaal) oplijnen van de vergadercyclus (college- en raadsvergaderingen). Gestreefd wordt naar raadsbehandeling in: o Januari 2023 Plan van Aanpak o Oktober 2023 Kaderstellend besluit o Maart 2024 Aanpassing Gemeenschappelijke regelingen We kunnen (kosteloos) gebruik maken van de faciliteiten van de gemeenten en gr-en voor bijeenkomsten die worden georganiseerd in dit traject. Het opleveren van een overzicht met gevolgen voor andere documenten (o.a. FUGR, nota verbonden partijen, reglementen etc.) valt binnen de scope van de opdracht. Het feitelijk aanpassen van de documenten valt erbuiten.

Besluiten die in dit traject worden genomen mogen geen strijdigheid opleveren voor samenhangende wetgeving. Te denken valt daarbij aan de wet publieke gezondheid, de wet veiligheidsregio, de archiefwet en de verantwoordingsplicht richting het ministerie van BZK van gemeenschappelijke regelingen die dit betreft.

Plan van aanpak WGR 2022-2024 *** DEFINITIEVE VERSIE *** 26-10-2022

7

7. Financiën Kosten voorbereidingsfase 2022 De kosten in 2022 voor de informatiefase en het komen tot voorliggend plan van aanpak zijn gefinancierd vanuit de jaarlijkse bijdrage aan de regietafel (€750 per gemeente) en een aangevraagde en verkregen subsidie van de Provincie ter hoogte van €15.000. Daarnaast is er vanuit elke deelregio door enkele gemeenten een aantal uur per week ambtelijke inzet geleverd voor de realisatie van de informatiefase en het komen, in afstemming met alle stakeholders, tot voorliggend plan. Kosten uitvoeringsfase 2023-2024 van voorliggend plan Voor het uitvoeren van de opdracht is, naast de reguliere inzet van vanuit de deelnemers, op basis van de huidige inzichten extra ondersteuning nodig voor het implementatietraject (projectleiding, procesregie, juridisch advies) voor de periode van 1 januari 2023 - 1 juli 2024 o 0,5 dag per week projectleider (secretaris Regietafel) o 1 dag per week extra procesregie raden o 54 uur totaal voor onafhankelijk juridisch advies kaderstellend besluit Totaal bedragen de kosten €100.000 euro, waarvan €70.000 in 2023 en €30.000 in 2024. Kostenverdeelsleutel 2023-2024 De regietafel stelt voor om de kosten voor het uitvoeringstraject 2023-2024 naar rato van de inwonersaantallen te verdelen over de gemeenten.

Uitgaande van 682.651 inwoners in het werkgebied per 1 januari 2022 wordt de bijdrage die nodig is voor de kosten van het uitvoeringstraject ingeschat op € 0,15 per inwoner. Afhankelijk van het verloop van de gesprekken, de mogelijke complicaties en daaruit voortkomende werkzaamheden kan dit in de werkelijkheid nog iets afwijken. Wij komen hiervoor dan tijdig bij de gemeenten in de lucht. Voor de provincie is geen bijdrage voorzien; deze neemt slechts deel in een klein aantal gemeenschappelijke regelingen. Ook heeft de provincie voor 2022 reeds een bijdrage verstrekt van € 15.000 als subsidie voor de versterking van de bestuurskracht van de deelnemende gemeenten voor dit proces. Gemeente inwoneraantal Aantal GR-en Bijdrage 2023 Bijdrage 2024 Opmeer 12.072 10 1.238 531 Uitgeest 13.563 5 1.391 596 Texel 13.738 6 1.409 604 Enkhuizen 18.657 11 1.913 820 Drechterland 19.956 11 2.046 877 Stede Broec 21.867 11 2.242 961 Koggenland 23.045 10 2.363 1.013 Heiloo 24.354 9 2.497 1.070 Dijk en Waard 87.730 8 8.996 3.855 Bergen NH 29.726 8 3.048 1.306 Castricum 36.205 8 3.713 1.591 Medemblik 45.348 10 4.650 1.993 Schagen 46.841 5 4.803 2.058 Hollands Kroon 48.703 5 4.994 2.140 Den Helder 56.568 5 5.801 2.486 Hoorn 74.024 9 7.591 3.253 Alkmaar 110.254 9 11.306 4.845 Totaal 682.651 70.000 30.000 Plan van aanpak WGR 2022-2024 *** DEFINITIEVE VERSIE *** 26-10-2022

8

Optioneel: subsidiebijdrage 2023 en 2024 In bovenstaande berekening is geen rekening gehouden met eventueel te verkrijgen subsidie in 2023 en 2024 voor dit traject. Momenteel onderzoeken we de subsidiemogelijkheden. Indien we subsidiegelden voor 2023 en 2024 verwerven, dan worden deze ook naar rato ten gunste gebracht van de gemeentelijke bijdrage voor dit traject. Kosten die buiten de scope van voorliggend voorstel vallen zijn: Kosten van andere trajecten Een groot deel van de gemeenschappelijke regelingen valt volledig binnen het werkgebied NHN. We hebben echter ook te maken met een aantal gemeenschappelijke regelingen met andere deelnemers. Het betreft hier een deel van de recreatieschappen, Cocensus, het samenwerkingsverband Waddeneilanden en de Vuilverbrandingsinstallatie. De kosten van voorliggend voorstel betreffen in beginsel alle gemeenschappelijke regelingen uit NHN. Gemeenschappelijke regelingen met opdrachtgevers van buiten NHN verzoeken wij deel te nemen aan dit implementatietraject. Daar waar men anders besluit streven we naar aansluiting, met zo min mogelijk extra bestuurlijke drukte. De facto speelt dit nu met twee van de drie recreatieschappen uit NHN die met elkaar optrekken in een groter verband met de provincie Noord-Holland. Eventuele meerkosten die voortvloeien uit andere trajecten vallen buiten de scope van dit voorstel.

Kosten lange termijn Gemeenteraden gaan conform de wet kaderstellende besluiten nemen en gewijzigde gemeenschappelijke regelingen vaststellen in dit traject. Besluitvorming kan financiële consequenties hebben voor de lange termijn. Deze consequenties vallen buiten de scope van dit voorstel. Het in beeld brengen van de financiële consequenties bij de kaderstelling ten behoeve van besluitvorming, maakt wel onderdeel uit van het proces dat we doorlopen. 8. Bijlagen 1. Brochure huidige situatie (inclusief overzicht gemeenschappelijke regelingen (GR-en) per gemeente in NHN) 2. Overzicht van wijzigingen Wgr

Plan van aanpak WGR 2022-2024 *** DEFINITIEVE VERSIE *** 26-10-2022

9

0

Inleiding Geachte gemeenteraden, Per 1 juli 2022 zijn diverse wijzigingen doorgevoerd in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). De bedoeling van deze wetswijzing is dat gemeenteraden meer invloed hebben op de gemeenschappelijke regelingen. De gewijzigde wetgeving heeft een invoeringstermijn van twee jaar. Dit betekent dat uiterlijk 1 juli 2024 alle gemeenschappelijke regelingen moeten zijn aangepast aan de wetswijziging. De nieuwe wet bevat een aantal verplichte wijzigingen (zienswijze bij treffen regeling, recht van onderzoek, onderzoeksmogelijkheid door lokale rekenkamers, deadlines P&C-cyclus). Ook bevat de nieuwe wet een aantal wijzigingen die verplicht zijn, maar waarvan moet worden bepaald op welke wijze daaraan uitvoering wordt gegeven (participatie, actieve informatieplicht, wijze van evalueren GR, afspraken over uittreding). Tot slot bevat de nieuwe wet een aantal keuzeopties waar gemeenteraden gebruik van kunnen maken (instellen adviescommissie vanuit de raden, extra zienswijzeprocedures op bijv. meer inhoudelijke stukken van GR-en). Het betreft hier een forse operatie waarbij een groot aantal regionale spelers is betrokken.