Document · PDF

DEFINITIEF Accountantsverslag Bergen 2023 .pdf

Gemeenteraad 4 juli 2024, gemeente Bergen (NH)Bij agendapunt: 6: Voorstel betreft het vaststellen van de Jaarrekening 2023 en de daarbij behorende begrotingswijziging12.568 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Accountantsverslag 2023 Gemeente Bergen NH

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Aan de gemeenteraad van gemeente Bergen NH Postbus 175 1860 AD BERGEN NH

Jaarrekening

Jaarrekening Haarlem, 27 augustus 2024 Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Geachte leden van de raad,

Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag met betrekking tot onze controle van de jaarrekening van uw gemeente Bergen voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2023. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons auditplan 2023 en de opdrachtcontinueringsbrief 2023. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn in concept besproken met uw gemeentecontroller en de portefeuillehouder Financiën.

Bevindingen controle

Interne beheersing

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

In deze rapportage hebben wij onze bevindingen en observaties opgenomen die zijn voortgekomen uit onze werkzaamheden tijdens de tussentijdse controle en de jaarrekeningcontrole. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste boodschappen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Verder gaan wij in op de informatiewaarde van de jaarrekening, mede in relatie met de paragrafen. Ook bespreken wij de ontwikkeling van de financiële positie en gaan wij in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering. Vervolgens geven wij ons beeld van de interne beheersing (zoals ingericht bij de Werkorganisatie BUCH).

We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals de SiSa-verantwoordingsinformatie, de WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag. Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben tijdens onze werkzaamheden. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.

mr. drs. John Olij RA

Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt € 998.820.

Bevindingen controle

Interne beheersing

Fouten en onzekerheden Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Er zijn geen controleverschillen niet gecorrigeerd. De onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van zorg (Wmo en Jeugdwet) en overige inkopen bedragen afgerond € 2,1 miljoen en blijven hiermee onder de drempel van 3%.

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onrechtmatigheden niet binnen de verantwoordingsgrens Het college is van mening dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde verantwoordingsgrens. Wij hebben geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.

Informatiewaarde van de programmaverantwoording De leesbaarheid van de programmaverantwoording is ten opzichte van andere gemeenten van uw omvang voldoende tot goed. De programmaverantwoording en paragrafen zijn toegankelijk geschreven en hierdoor begrijpelijk/leesbaar. Ieder programma kent dezelfde opbouw en stramien waarin het wordt uitgewerkt. Ook de verschillenanalyses in de programmaverantwoordingen tussen begroting en realisatie zijn voldoende duidelijk geschreven en lijken ook voor raadsleden zonder financiële achtergrond begrijpelijk en goed leesbaar. De doelstellingen en prestatie-indicatoren die in de programmarekening zijn verantwoord, sluiten aan met de doelstellingen en prestatieindicatoren uit de begroting 2023. Hierdoor is er een goede vergelijking te maken tussen de jaarrekening en de begroting. Hiervoor is het dan wel nodig om de begroting er bij te pakken om deze te kunnen vergelijken. Weerstandsvermogen is toereikend Uit de jaarstukken blijkt dat het weerstandsvermogen toereikend is om de geïdentificeerde risico’s af te dekken en om te voldoen aan de eisen die door de raad zijn gesteld. De gemeente heeft bij de berekening van de benodigde weerstandcapaciteit gebruik gemaakt van de Monte Carlo-methode. Hierbij is de maximale omvang en weging van de risico’s geobjectiveerd.

Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Doorlooptijd jaarafsluiting is lang Wij zijn de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente gestart medio maart 2024 en de controle was ten tijde van het opstellen van deze conceptrapportage nog in volle gang. De doorlooptijd van de controle is dit jaar lang geweest. Bij de start van de controle waren de concept-jaarrekening en de financiële documenten voor het grootste deel beschikbaar, maar kostte de uitvraag inzake het vaststellen van de prestatielevering van inkopen de organisatie veel tijd. Ook de beantwoording van een deel van de door ons gestelde vragen, het opstellen en afronden van de rechtmatigheidsverantwoording, de afwikkeling van de VIC, het SiSa-dossier en de WNT kostte ons aanzienlijk meer tijd dan voorgaande jaren.

Bevindingen controle

Interne beheersing

Wij hebben uw raad met onze mail van 3 juni 2024 over de ontstane situatie reeds geïnformeerd. Werkorganisatie BUCH staat onder druk De BUCH organisatie voert de taken voor uw gemeente uit. Zoals in onze managementletter 2023 aangegeven, heeft het hoge personeelsverloop, ziekteverzuim en openstaande vacatures invloed gehad op de doorlooptijd van de jaarafsluiting.

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Ook de VIC concludeert in haar ‘Rapportage interne controle 2023’ dat, op onderdelen, onvoldoende kennis en ervaring beschikbaar is in de organisatie om de interne controles met een voldoende diepgang en kwaliteit te beoordelen (en ook hier spelen mede personele wisselingen in de interen controle een rol van betekenis). Daarnaast vergt de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording, de overdracht van

medewerkers en dossiers Participatiewet naar Uitvoeringsorganisatie Zaffier en de implementatie van de Omgevingswet de nodige inzet van de werkorganisatie. Interne beheersing is net voldoende Naar onze mening is de interne beheersing binnen uw organisatie als geheel net toereikend. Echter met de nadrukkelijke kanttekening dat er relatief veel gegevensgerichte detailwerkzaamheden door de 3e lijn (d.w.z. de VIC) in het voorjaar 2024 zijn uitgevoerd om tot een getrouwe jaarrekening en rechtmatigheidsverantwoording te kunnen komen. Onze bevindingen in het fysiek domein De boekwaarde van de grondexploitaties bedraagt per 31 december 2023 € 1,44 miljoen (2022: -/- € 1 miljoen), mede door de investeringen in 2023. Naast de investeringen in de grondexploitaties investeert uw gemeente in de komende jaren ook in onder meer onderhuishuisvestiging, wegen, sportaccommodaties en in kernen Schoorl en Bergen. De investeringen hebben effect op de ontwikkeling van de financiële positie.

Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Onze bevindingen in het sociaal domein Het proces ten aanzien van de Wmo en Jeugdzorg verloopt inmiddels voldoende stabiel. Voor de prestatielevering van zorg is uw gemeente nog grotendeels afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen, voor zover de zorgleveringen hoger zijn dan € 125.000 op jaarbasis. Hierdoor stelt u alleen achteraf vast of de zorgprestaties zijn vastgesteld voor de grotere zorgorganisaties. Dit zorgt net als in eerdere jaren voor een onzekerheid voor de prestatielevering van het deel van de zorgkosten waar geen controleverklaring voor is afgegeven.

Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt.

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Speerpunten gemeenteraad Vanuit de gemeenteraad dan wel door uw Commissie van Onderzoek zijn geen speerpunten meegegeven voor de controle van de jaarrekening 2023.

Belangrijkste boodschappen

De reikwijdte van onze controle

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

De gemeenteraad heeft ons verzocht om de jaarrekening 2023 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.

Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording

Jaarstukken Gemeente Bergen NH

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie

Jaarverslag

Jaarrekening

Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Programmaverantwoording

Paragrafen

Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting

Rechtmatigheidsverantwoording

WNT-bijlage

SiSa-bijlage

Bijlage taakvelden

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening

Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.

Belangrijkste boodschappen

Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.

Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft voor dit controlejaar de rapporteringstolerantie bepaald op € 75.000.

De goedkeuringstolerantie ten opzichte van onze planning is Toegenomen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle

3.500 3.000 2.500 2.000

Interne beheersing

1.500 1.000

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

500 -

Fouten

Onzekerheden

Tolerantie controleplan

980

2.940

Tolerantie jaarrekening

999

2.997

Bijlagen

Belangrijkste boodschappen

Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.

Samenvatting bevindingen

Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.

Rechtmatigheidsverantwoording

Ons oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening: GOEDKEUREND

Informatiewaarde jaarverslag

3.500 3.000

Financiële positie

2.500 2.000

Bevindingen controle

1.500 1.000

Interne beheersing

Interne beheersing 500 de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Fouten

Onzekerheden

Tolerantie controleplan

980

2.940

Tolerantie jaarrekening

999

2.997

Bevindingen

2.122

Belangrijkste boodschappen

Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Op de vorige pagina hebben wij u gemeld wat het totaal is van de fouten en onzekerheden die wij hebben geconstateerd, die het college niet heeft gecorrigeerd of niet heeft kunnen corrigeren. In de tabel hieronder hebben we deze voor u specifiek uitgesplitst. Tevens hebben we de fouten en onzekerheden kort toegelicht.

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

Fouten Er zijn geen niet-gecorrigeerde fouten.

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle

Onzekerheden De totale onzekerheden vatten wij hieronder samen: Wmo en Jeugdwet Voor de vaststelling van prestatielevering in het sociaal domein, bent u afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen van de zorgverleners. Voor kleine zorgverleners ontvangt u geen controleverklaringen bij de productieverantwoordingen, dan wel zijn er van sommige zorginstellingen (nog) geen verantwoordingen ontvangen op peildatum 24 april 2024. Daarom is de prestatielevering van deze kosten niet vastgesteld. Dit resulteert in een onzekerheid van in totaal € 778.900 in de jaarrekening.

Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Prestatielevering inkopen Net als in eerdere jaren, is de prestatielevering van inkopen niet altijd aantoonbaar. We hebben hierover in voorgaande jaren en in de managementletter gerapporteerd. Dit jaar hebben wij dit aspect als een significant risico aangemerkt en wegen we dit mee bij onze

oordeelsvorming. Het is de organisatie in een aantal gevallen in de steekproef niet (meer) gelukt om de prestatie achteraf aan te tonen, waarmee er een rest onzekerheid bestaat over de levering van goederen of diensten. De hiermee samenhangende (geëxtrapoleerde) onzekerheid hebben wij vastgesteld op een bedrag van € 1.343.000 en dit bedrag hebben wij in onze oordeelsvorming meegenomen.

Belangrijkste boodschappen

Het college heeft voor het eerst de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven

Jaarrekening

Jaarrekening Reikwijdte van de controle

Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel

Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen

Samenvatting bevindingen

Achtergrond Dit jaar heeft het college voor het eerst een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening. Daarom valt deze verantwoording binnen de reikwijdte van de controle van de jaarrekening. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.

Rechtmatigheidsverantwoording

Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen?

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.

Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op de maximale grens van 1% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan een bedrag van € 998.820. Het oordeel van het college Het college is van mening dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde verantwoordingsgrens. De reden hiervoor zijn onrechtmatige aanbestedingen met een totaal bedrag van € 1.182.207 over de beoordelingsperiode 2020-2023. De onrechtmatigheden zijn verschillend qua aard en nader toegelicht in Paragraaf E. Bedrijfsvoering van de jaarrekening 2023. Het college geeft in de toelichting weer welke maatregelen zijn getroffen om de kwaliteit van het aanbestedingsproces te versterken. We verwijzen kortheidshalve naar deze paragraaf. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.

11 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In dit deel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. Ons oordeel is gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de raadsleden.

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Daarnaast beoordelen wij of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV aan de programmaverantwoording stelt. Hieronder is een samenvatting opgenomen in tabelvorm. Vervolgens hebben wij in meer detail ons beeld uitgewerkt. Aspect verantwoording

2023

Financiële positie

Leesbaarheid



Informatiewaarde



Overeenstemming met jaarrekening



In overeenstemming met het BBV



Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Legenda



Voldoet niet of beperkt aan de norm



Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen



Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie

Bijlagen

Betekenis

Algemeen De leesbaarheid van de programmaverantwoording is ten opzichte van andere gemeenten van uw omvang ruim voldoende tot goed. Naar onze mening zijn er wellicht op enkele punten nog verbeteringen mogelijk om de raad nog beter in positie te brengen om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. Dit is volgens ons vooral verankerd in de informatiewaarde van de programmaverantwoording.

12 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan de gestelde eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan. Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde erg verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten over het algemeen wel voldoende informatie over het onderwerp van de paragraaf.

Hieronder is een samenvatting opgenomen in tabelvorm. Op de volgende pagina’s hebben wij in meer detail ons beeld uitgewerkt. Wij bevelen u aan om onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C cyclus. Aspect verantwoording

2023

2022

Lokale heffingen



Weerstandsvermogen en risicobeheersing



Onderhoud kapitaalgoederen



Financiering



Bedrijfsvoering



Verbonden partijen



Grondbeleid



Wet open overheid



Oekraïne



Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Samenvattend komen wij tot de volgende aanbevelingen om de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen te verbeteren:: • Leg de inhoud van de paragrafen langs de meetlat van het BBV; • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Voorzie kwalitatieve analyses van verklarende kwantitatieve analyses; • Maak meer gebruik van grafieken en info-graphics.

Legenda

Betekenis



Voldoet niet of beperkt aan de norm



Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen



Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie

13 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Lokale heffingen De paragraaf Lokale heffingen voldoet aan bijna alle eisen die het BBV eraan stelt. De Notitie Lokale heffingen geeft echter ook aan dat in de toelichting van de achterliggende (beleids)keuzes bij de berekeningen van rechten en heffingen in ieder geval moet blijken of, en zo ja, hoe de kostendekkendheid tussen onderdelen wordt bereikt door gebruik te maken van kruissubsidiëring, alsmede in welke mate er kruislings wordt gesubsidieerd. De mate van kruissubsidiëring tussen onderdelen of hoofdstukken kan worden aangetoond door middel van een berekening per hoofdstuk. Dit is vooral van belang voor heffingen en rechten met een dekking van meer dan 100%. Wij missen dit aspect in de paragraaf. Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf Weerstandsvermogen is naar onze mening goed uitgewerkt. Er wordt inzicht gegeven in de wijze waarop de risico's in de paragraaf tot stand zijn gekomen, hoe deze worden gewogen en wat de mogelijke financiële impact is. De belangrijkste risico's zijn daarnaast in detail toegelicht, waardoor de gemeenteraad een goed beeld heeft van deze risico’s.

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Naar onze mening is de paragraaf helder en begrijpelijk geschreven. Hierbij zijn beperkt vaktermen gebruikt. Waar ze toch gebruikt moeten worden, zijn ze helder uitgelegd. Hierdoor is deze technische paragraaf ook goed leesbaar voor raadsleden die minder vaak te maken hebben met risicomanagement. De specificaties van de risico’s zijn gedetailleerd en transparant zichtbaar gemaakt en

uitgelegd. Dit geeft extra informatiewaarde aan deze paragraaf. Kengetallen zijn toegelicht In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement is een analyse van de samenhang van de verschillende kengetallen opgenomen. In de paragraaf zijn alle verplichte kengetallen opgenomen en afzonderlijk geanalyseerd. Het BBV vraagt echter ook een analyse van de samenhang van de verschillende kengetallen. In de paragraaf wordt een koppeling gemaakt tussen onder meer de (uitgestelde) investeringen en de schuldquote en ook is een relatie gelegd met de grondexploitatie. Onderhoud kapitaalgoederen In de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen zijn de verschillende soorten kapitaalgoederen in overeenstemming met het BBV benoemd en afzonderlijk behandeld. Het beleidskader is duidelijk genoemd. Er zijn geen bijzonderheden te melden. Financiering De paragraaf Financiering is naar onze mening in heldere taal beschreven Wij missen echter de inzicht in de rentelasten en het renteresultaat van de gemeente. Verder schrijft het BBV voor een analyse op te stellen en uit te werken van de financieringsbehoefte van de gemeente. De informatiewaarde is er bij gebaat om deze vereisten duidelijker uit te werken.

14 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording

Paragrafen

Programmaverantwoording Paragrafen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Bedrijfsvoering De paragraaf Bedrijfsvoering dient ten minste inzicht te geven in de stand van zaken en het gevoerde beleid ten aanzien van de bedrijfsvoering. Het BBV definieert echter niet wat onder bedrijfsvoering moet worden verstaan.

Het college verwijst ten aanzien van de organisatieontwikkeling, personeelsbeleid en ICT naar het Programma Bedrijfsvoering in de jaarstukken 2023 van de Werkorganisatie BUCH. In de paragraaf bedrijfsvoering is dit jaar voor het eerst de toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Deze toelichting is uitgebreid en voldoet aan de vereisten.

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Verbonden partijen Deze paragraaf voldoet aan de eisen van het BBV. Een belangrijk aspect dat nu nog ontbreekt bij een aantal verbonden partijen is de verwachte omvang van het eigen vermogen, het vreemd vermogen en het resultaat van de verbonden partij over het begrotingsjaar. Bij het opstellen van de jaarrekening was deze informatie nog echter niet altijd beschikbaar.

Grondbeleid De paragraaf Grondbeleid voldoet qua informatiewaarde aan de eisen die het BBV eraan stelt. Tevens is de paragraaf overzichtelijk opgezet wat de leesbaarheid ten goede komt. Met de nog door de raad vast te stellen NAG (Nota Actualisatie Grondexploitatie) legt het college verantwoording af over de grondexploitaties inclusief hiermee samenhangende projecten.

Openbaarheid De paragraaf Openbaarheid is voor het eerst verplicht geworden in de jaarstukken 2023. In deze paragraaf dient het college verslag te doen van de uitvoering van de Wet open overheid (Woo). De inhoud en informatiewaarde van de paragraaf in de jaarstukken 2023 is ons inziens nog beperkt. Dit is overigens bij veel gemeenten het geval, omdat historie en referentie ontbreekt. Wij hebben het college geadviseerd om voor komend jaar kennis te nemen van het nieuwe artikel 16a dat in de voorgenomen wijziging van het BBV is opgenomen. Hierin zijn in meer detail de eisen opgenomen waaraan de paragraaf betreffende openbaarheid moet voldoen. Wij verwachten dat deze wijziging dit najaar definitief wordt. Oekraïne Bergen heeft net als het voorgaande jaar een (vrijwillige) paragraaf Oekraïne opgenomen in de jaarrekening. Uw college geeft hiermee inzicht in de ontwikkelingen inzake de opvang van Oekraïners. Het college heeft een bestuursopdracht vastgesteld samen met de andere BUCH-gemeenten, deze opdracht is verlengd tot het 3e kwartaal 2024. Verstandig, immers de oorlog in de Oekraïne is nog niet ten einde. De kosten van personele inzet wordt vanuit de BUCH doorbelast aan uw gemeente op basis van de verdeelsleutel. Zoals blijkt uit de opstelling van de gerealiseerde baten en lasten inzake de opvang is een bedrag van ruim € 2,7 miljoen niet tot besteding gekomen.

Het bedrag is vrijgevallen ten gunste van het resultaat 2023. Aangezien er geen verplichting is tot terugbetaling aan het Rijk van het niet bestede deel, kunnen wij ons met dit standpunt verenigen.

15 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Onze analyse van uw financiële positie In onze controleverklaring moeten wij sinds vorig jaar expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Weerstandsvermogen Kengetallen BBV

Kengetallen BBV Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen en risicomanagement”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons beeld van deze paragraaf hebben we eerder al gegeven. Onze samenvatting van de kengetallen Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van gemeenten met vergelijkbare omvang en met het gemiddelde van Nederland. Uit deze grafieken blijkt dat Bergen een gemeente is waarbij de kentallen in lijn liggen met gemiddelde Nederlandse gemeenten en de Regio Alkmaar. De schuldquote is de laatste jaren gedaald en we zien alleen dat de kengetal grondexploitaties bij uw gemeente lager is

dan in de Regio en landelijk. Op moment dat investeringen plaatsvinden, zal dat een effect hebben op de ontwikkeling van de schuldquote. Daarnaast valt het kengetal belastingcapaciteit op ten opzichte van andere gemeenten en het landelijk niveau. Het kengetal geeft slechts inzicht in de hoogte van de belastingaanslagen gerelateerd aan (landelijke) gemiddelden, en heeft geen directe relatie met de onbenutte belastingcapaciteit van de gemeente. Tot slot ziet uw structurele exploitatieruimte er positief uit met 9,4%. Dit lijkt redelijk in lijn met uw positieve jaarresultaat. Dit resultaat bestaat echter mede uit incidentele meevallers. terwijl dit kengetal gaat over structurele ontwikkelingen baten en lasten. Op de volgende sheet hebben wij de kengetallen van uw gemeente vergeleken met voorgaande jaren, met andere gemeenten in dezelfde inwonersklasse en met de gemiddelde ratio’s voor de Regio Alkmaar en op landelijk niveau over het jaar 2022. Nadrukkelijk melden wij hier dat de gepresenteerde kengetallen indicatief van aard zijn en slechts een beeld geeft op dit moment.

16 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

Onze analyse van uw financiële positie 80,0%

Netto schuldquote gecorrigeerd

70,0% 60,0%

Jaarrekening

50,0% 40,0% 30,0%

Informatiewaarde jaarverslag

20,0%

Informatiewaarde jaarverslag

10,0% 0,0%

Financiële positie

Bergen 2023

Bergen 2022

Bergen 2021

Bergen 2020

Bergen 2019

Grootte 25.00035.000

37,6%

47,6%

53,2%

45,2%

71,7%

26,0%

Weerstandsvermogen Kengetallen BBV

Kengetallen BBV

Netto schuldquote gecorrigeerd

Regio Alkmaa r en omgevi ng 2022

NoordHolland 2022

Landelij k 2022

43,5%

31,2%

33,1%

Weerstandsvermogen

Solvabiliteit

Bevindingen controle

45,0% 40,0%

Interne beheersing

35,0% 30,0% 25,0%

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0%

Bijlagen

Bijlagen Solvabiliteit

Bergen 2023

Bergen 2022

Bergen 2021

Bergen 2020

Bergen 2019

35,4%

30,2%

28,0%

31,8%

28,7%

Regio Alkmaar Grootte Noorden omgeving Landelijk 2022 25.000-35.000 Holland 2022 2022 41,7%

31,0%

38,4%

38,9%

17 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

Onze analyse van uw financiële positie Grondexploitatie

Jaarrekening

7,0% 6,0% 5,0%

Informatiewaarde jaarverslag

4,0% 3,0% 2,0% 1,0%

Financiële positie

0,0% -1,0%

Weerstandsvermogen Kengetallen BBV

-2,0%

Kengetallen BBV

Bergen 2023

Bergen 2022

Bergen 2021

Bergen 2020

Bergen 2019

1,4%

-1,0%

-0,4%

0,0%

0,3%

Weerstandsvermogen Grondexploitatie

Regio Alkmaar Grootte Noorden omgeving Landelijk 2022 25.000-35.000 Holland 2022 2022 5,4%

4,1%

2,2%

6,1%

Regio Alkmaar en omgeving 2022

NoordHolland 2022

Landelijk 2022

99,4%

110,5%

101,5%

Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Belastingcapaciteit 160,0% 140,0% 120,0% 100,0% 80,0% 60,0% 40,0% 20,0% 0,0%

Bijlagen

Bijlagen Belastingcapaciteit

Bergen 2023

Bergen 2022

Bergen 2021

Bergen 2020

Bergen 2019

Grootte 25.00035.000

124,1%

137,7%

132,7%

136,5%

142,7%

105,2%

18 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

Onze analyse van uw financiële positie

Jaarrekening

Structurele exploitatieruimte

Jaarrekening 10,0% Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

9,0% 8,0% 7,0%

Financiële positie

6,0% 5,0%

Weerstandsvermogen Kengetallen BBV

Kengetallen BBV Weerstandsvermogen Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

4,0% 3,0% 2,0% 1,0% 0,0%

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Structurele exploitatieruimte

Bergen 2023

Bergen 2022

Bergen 2021

Bergen 2020

Bergen 2019

9,4%

8,6%

6,6%

6,3%

0,8%

Regio Alkmaar Grootte Noorden omgeving Landelijk 2022 25.000-35.000 Holland 2022 2022 5,8%

2,7%

4,6%

5,2%

19 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Analyse

Kengetallen BBV Analyse Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Onze analyse In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2023. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2023 ruim voldoende is om eventuele tegenvallers op te opvangen. Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit. Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf blijkt.

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Het risicomanagementproces, waaronder het denken en handelen vanuit risico’s, wordt nog niet integraal beleefd en toegepast in de organisatie. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten.

Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd In de praktijk blijkt jaarlijks dat er zich geen risico’s hebben voorgedaan die uw weerstandsvermogen in problemen hebben gebracht. Het weerstandsvermogen lijkt, ondanks de inherente subjectiviteit, voldoende om uw financiën als gezond aan te merken.

U heeft het risico op hoge investeringen meegenomen. Dit betreft investeringen in wegen, de sporthal Egmond, fusie voetbal Egmond, de ontwikkelingen in Schoorl en Bergen en de onderwijshuisvesting. De hiermee samenhangende financiële risico’s zijn echter mede afhankelijk van uw eigen keuzes. Wij adviseren u daarom om de risicoanalyse van uw gemeente kritisch te blijven volgen.

20 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Fysiek domein

Bedrijfsvoering

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting

Oordeel

Waardering immateriële vaste activa

Evenwichtig

Waardering materiële vaste activa

Evenwichtig

Interne beheersing investeringskredieten Het afgelopen jaar is er flink geïnvesteerd, in het bijzonder in de Multifunctioneel accommodatie De Beeck en andere projecten. Zoals in de jaarrekening 2023 is verwoord in paragraaf ‘Investeringen en realisaties’ zijn investeringen voor een belangrijk deel doorgeschoven naar 2024 (alleen al voor de openbare ruimte ruim € 10 miljoen), dit vanwege stikstofproblematiek en bezwaarschriften. Voor de komende jaren staan derhalve forse investeringen gepland. Dit vereist naar onze mening vanuit de organisatie een strakke regie op project beheersing en de bewaking van de door uw raad gevoteerde investeringskredieten. Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel

Bijlagen

afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven. Hierbij merken wij op dat de managementschattingen standaarden zijn die bij het herzien van de grondexploitaties gelden als uitgangspunt. Het college heeft vervolgens per grondexploitatie (in de NAG) beoordeeld of deze standaarden moeten worden gebruikt of dat afwijkende waarden (uitzonderingen) gelden, vanwege projectspecifieke afspraken.

21 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Fysiek domein

Bedrijfsvoering

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Status Grondexploitaties De gemeente Bergen heeft momenteel 6 actieve grondexploitaties. De boekwaarde per 31 december 2023 is relatief beperkt van omvang, namelijk € 1.441.000. Naast de grondexploitatie Parck de Beeck lopen er 5 sociale woningbouwprojecten. De verwachting is volgens de NAG dat de exploitaties binnen 2 jaar kunnen worden afgerond. De bouwrijp gemaakte gronden worden verkocht aan Stichting Kennemerwonen ten behoeve van de realisatie van sociale huurwoningen in uw gemeente. Ten aanzien van de Rabobanklocatie en Elkshove is een verliesvoorziening gevormd van afgerond € 565.000. De voorziening is verwerkt in de jaarrekening. In de jaarrekening is op basis van de voortgang van de projecten een winstuitname gedaan, alsmede is een deel van de eerder gevormde verliesvoorziening vrijgevallen. Per saldo is € 160.000 toegevoegd aan de Bestemminsreserve Grote projecten.

Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Model actualisaties grondexploitaties We hebben tijdens onze controle kennis genomen van het model dat wordt gebruikt voor de actualisatie van de grondexploitaties voor uw gemeente.

Bijlagen

Dit betreft een Excel model dat is ontwikkeld door een extern bureau. Hierin worden bedragen, faseringen en parameters handmatig

de gemeenteraad Speerpunten van

Bijlagen

ingevoerd. Desgevraagd is ons medegedeeld dat de invoer van gegevens intern wordt gecontroleerd, dat is belangrijk, immers een onjuiste of een foutieve invoer kan leiden tot een onjuist verwacht resultaat. Er vindt tot op heden verder geen externe toets (bijvoorbeeld via een second-opinion) plaats op de juistheid van de berekeningen. Alhoewel de resterende looptijden en faseringen (ten aanzien van grondverkopen) voor de actieve grondexploitaties bij Bergen beperkt zijn, en het effect van een onjuiste invoer van parameters op het resultaat waarschijnlijk laag is, bevelen wij aan om bij actualisaties dit intern – zichtbaar - te laten controleren.

22 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen

Onze analyse Managementschatting

Jaarrekening

Oordeel

Toelichting

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Gehanteerde rekenrente

Evenwichtig

Het college rekent binnen de grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 1,20%. Dit percentage sluit, in overeenstemming met het BBV, aan op het werkelijke rentepercentage over het vreemde vermogen bij gemeente. De rekenrente kan worden aangepast. Aangezien de looptijden van de grondexploitaties kort zijn, speelt dit naar verwachting niet.

Financiële positie

Financiële positie Kengetallen BBV

Analyse

Kengetallen BBV

Kostenstijging

Evenwichtig

Analyse

De verwachte kostenstijging binnen de actieve grondexploitaties is 3% voor 2024 en daarna 2%. Dit is binnen de marges van het interval uit het rapport van extern specialist Metafoor voor 2024. Op basis hiervan vinden wij de kostenschattingen evenwichtig. Overigens is er voor 2022 een bijgestelde koststijging door gevoerd van 11%

Bevindingen controle

Bevindingen controle Opbrengstenstijging

Evenwichtig

Interne beheersing

Het rapport van Metafoor houdt rekening met een stabiel prijsniveau of lichte daling in de meterprijzen over de hele breedte van het grondspectrum. De opbrengsten in de exploitaties worden voor woningen met 2,0% en voor bedrijfsterreinen met 1,0% geïndexeerd

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Verkoopprijzen Bijlagen

Bijlagen

Evenwichtig

De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn gebaseerd op de residuele grondwaarde (rekening houdend met 1-2% stijging). De feitelijke grondprijzen komen tot stand na biedingen resp. onderhandelingen. Daarom achten wij de schatting evenwichtig.

23 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Fysiek domein

Bedrijfsvoering

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Ontwikkelingen bij Domein Samenleven De interne beheersing binnen Domein Samenleven heeft zich in 2023 overall bezien, positief ontwikkeld. Mede rekening houdend met de inspanningen in het kader van de overdracht van clientdossiers en medewerkers aan Zaffier (Participatiewet) en de implementatie van de nieuwe zorgapplicatie ZorgNed ten behoeve van de administratie van de Wmo en Jeugdwet. Bevindingen bij de Wmo Het team Wmo heeft het afgelopen jaar een goede ontwikkeling laten zien, mede door de uitbreiding van het aantal medewerkers in vaste dienst. In de managementletter 2023 is aangegeven dat sommige zorginstellingen te kampen hebben met een gebrek aan personele capaciteit. Dit heeft dan mede effect op het verloop van de ‘werkvoorraden’ bij uw gemeente. Wij hebben tijdens de eindejaarscontrole geen signalen ontvangen dat de werkvoorraad significant is opgelopen. Uit de interne procescontroles over 2023 zijn geen materiële afwijkingen geconstateerd, noch door de VIC, noch door ons. In het kader van de overdracht naar de nieuwe applicatie ZorgNed is gebleken dat er een technische omissie is opgetreden, waardoor de eigen bijdrage CAK van een aantal zorgcliënten kennelijk per 1 januari 2024 is stopgezet.

Herstelacties zijn in dit geval niet meer mogelijk omdat het CAK ook geen informatie verstrekt aan uw gemeente over cliënten.

Bevindingen bij de Jeugdzorg Ook door het team Jeugd zijn stappen gezet om de interne beheersing verder te verbeteren. Dit heeft geleid tot een daling van de door de IC geconstateerde (formele) fouten en onduidelijkheden.

De alsmaar stijgende zorgkosten in het sociaal domein blijven evenwel een punt van aandacht, niet alleen voor uw gemeente, maar ook landelijk gezien. Gemeenschappelijke regeling Zaffier De uitvoering van de Participatiewet is uitbesteed aan de gemeenschappelijke regeling Zaffier. Naast de bekende SiSaregelingen zoals de bijstandsuitkeringen en de Tozo zijn dat nu ook de Wet inburgering, de regeling Onderwijsroute, de specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen, de regeling kwijtschelden Publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire, alsmede de leefgeldregeling (als onderdeel van de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne). Wij hebben de jaarrekening 2023 met SiSa-bijlage van Zaffier ontvangen, inclusief een goedkeurende controleverklaring. Daarnaast is separaat nog een SiSa-verantwoording ontvangen van overige door Zaffier uitgevoerde regelingen. In het aan ons toegestuurde controlememorandum heeft de accountant van Zaffier voor de gemeente Bergen geen bijzonderheden gerapporteerd.

24 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Fysiek domein

Bedrijfsvoering

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Prestatielevering van de zorg is niet intern vastgesteld Voor de prestatielevering van zorg bent u volledig afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen. Hierdoor stelt u alleen achteraf vast of de zorgprestaties zijn vastgesteld. Door het jaar heen, heeft u hier beperkt zicht op. Daarnaast zorgt deze manier van werken alleen voor zekerheid bij aanbieders die meer dan €125.000 aan zorg hebben geleverd voor uw gemeente. Voor kleinere aanbieders is er een onzekerheid van de zorglevering. Dit ziet u ook terug in onze analyse van fouten en onzekerheden. Wij adviseren om ook voor deze zorgverleners de afhankelijkheid van derde partijen te verminderen door zelf de levering van de zorgprestaties vast te stellen. Hierdoor heeft u gedurende het jaar eerder inzicht of uw inwoners de juist zorg krijgen op het juiste moment. Ook zeggen dergelijke controles mogelijk meer over de doeltreffendheid van de zorg. PGB Ook voor de Persoonsgebonden budgetten (PGB’s) geldt dat de prestatielevering deels fout/onzeker is. Wij hebben voor de oordeelsvorming ons gebaseerd op de ontvangen projectiebrieven 2023 inzake de Wmo en Jeugdwet. De hierin ‘geprojecteerde’ fout voor uw gemeente valt dan ruimschoots onder ons rapportagetolerantie.

Blijft overeind dat de accountant van de SVB over 2023 wederom geen goedkeurend oordeel afgeeft over de rechtmatigheid en getrouwheid.

Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting

Oordeel

Nog te betalen zorgkosten Wmo en Jeugdwet

Evenwichtig

25 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld..

Verbonden partijen

Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2023 aanvaardbaar zijn.

BUCH Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2023 van de Werkorganisatie BUCH een goedkeurende controleverklaring af te geven. Onze bevindingen hebben wij in het accountantsverslag aan het BUCHbestuur gerapporteerd.

Cocensus Over het boekjaar 2023 heeft de accountant van Cocensus bij de verantwoording van de belasting- en legesopbrengsten een goedkeurende controleverklaring verstrekt. In het aan ons toegezonden controlememorandum zijn verder geen afwijkingen gerapporteerd voor uw gemeente.

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Fysiek domein

Bedrijfsvoering

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Schattingen binnen het domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht.

Interne beheersing Managementschatting

Oordeel

de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Waardering financiële vaste activa

Evenwichtig

Waardering kortlopende vorderingen en schulden

Evenwichtig

Waardering voorzieningen

Evenwichtig

Voorzieningen De gemeente Bergen heeft op de balans per 31 december 2023 een totaal bedrag van € 11,2 miljoen aan voorzieningen gevormd. Hierna gaan we kort in op enkele van deze voorzieningen. Wethouderpensioenen De grootste voorziening betreft de voorziening wethouderspensioenen van € 3,3 miljoen. Uw gemeente heeft de voorziening gebaseerd op de berekeningen van salarisverwerker Visma Raet (inclusief een actuariële waardberekening). Door oplopende rekenrente (van 2,47% naar 3,16%) is de waarde van het benodigde pensioenvermogen gedaald.

26 Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein

Fysiek domein

Bedrijfsvoering

Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing

Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Geen voorziening grafrechten Gemeente Bergen heeft voor de afkoop van grafrechten geen voorziening gevormd. In de Notitie lokale heffingen van de Commissie BBV wordt feitelijk een parallel getrokken met de verwerking van rioolrechten. Het komt er op neer dat als jaarlijkse lasten ten aanzien van begraven min of meer gelijk zijn aan de jaarlijkse baten een (egalisatie)voorziening niet hoeft. Gemeente Bergen maakt van deze mogelijkheid gebruik, met als argument dat de grafrechten kostendekkend zijn. Rioolvoorziening en spaarvoorziening riolering Bureau Arcadis heeft een kostendekkingsplan opgesteld ten behoeve van de gemeente Bergen. Voorheen was dit het Gemeentelijk Rioleringsplan, thans heet dit nu Programma Stedelijk water en riolering (PWR). Uitgangspunt is dat in de berekeningen (waarin rekening wordt gehouden met klimaatkosten) investeringen worden geactiveerd en afgeschreven. Bureau Arcadis heeft in het kostendekkingsplan een viertal scenario's doorgerekend. In lijn met de recente Nota lokale heffingen heeft de gemeente Bergen naast de (egalisatie)voorziening rioolheffing ook in formele zin een spaarvoorziening riolering gevormd. Het saldo is ultimo 2023 nog nihil; pas vanaf begrotingsjaar 2027 is er ruimte om aan deze voorziening te doteren.

Voorziening baggeren Voor de onderbouwing van de voorziening baggeren geldt momenteel nog het Baggerplan uit 2020. Het saldo in de voorziening bedraagt ultimo 2023 € 205.000. Uit onze informatie blijkt dat het baggerplan niet meer actueel is en dat mogelijk de verwachte kosten hoger zijn dan thans is voorzien. Naar wij hebben begrepen wordt aan een nieuw baggerplan gewerkt.

Belangrijkste boodschappen

Ons beeld van het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening

Jaarrekening

Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing Afsluitproces

Afsluitproces Overzicht processen

Overzicht processen VIC

VIC Risicomanagement en fraude

Risicomanagement en fraude IT-omgeving

IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van

Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen

Bijlagen

In dit onderdeel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van (de kwaliteit van) het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening.

De belangrijkste (interne) aanvullingen betreffen het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering.

Algemeen Medio maart 2024 zijn wij conform onze afspraak gestart met de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Bergen. De jaarrekening van Bergen was bij de start beschikbaar, alleen waren (proces)onderdelen van de jaarrekening intern nog niet afgerond, respectievelijk nog niet aangeleverd.

Daarnaast heeft een correctie op de voorziening verlofuren en een correctie doorbelasting plustaken in de BUCH-administratie een doorwerking gehad op de jaarcijfers 2023 van de gemeente Bergen.

Concreet betrof dit de concept rechtmatigheidsverantwoording, inclusief de onderbouwingen daarvan en de SiSa-verantwoording. Ook de VIC was enerzijds nog niet gereed (onderzoek inzake de externe inhuur heeft langer geduurd dan verwacht) en anderzijds was de VICeindrapportage nog niet gereed in verband met afrondende werkzaamheden ten aanzien van lijncontroles en prestatieleveringen. Ook de controle van de Wnt kostte dit jaar meer tijd dan verwacht en het beantwoorden van vragen vanuit het fysiek domein heeft langer geduurd dan verwacht. Correcties en/of aanvullingen naar aanleiding controle Wij hebben geen materiële fouten in de jaarrekening 2023 van de gemeente Bergen aangetroffen. Wij hebben bij het doorlopen van de concept versie(s) van de jaarrekening kleine onjuistheden geconstateerd in de toelichtingen. Deze zijn overigens gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening.

Belangrijkste boodschappen

Belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag

Informatiewaarde jaarverslag

Ons beeld van de interne beheersing vanuit de interim-controle (aangevuld voor processen die per jaareinde zijn gecontroleerd) Naar onze mening is de kwaliteit van de interne beheersing zoals ingericht binnen de BUCH organisatie ten behoeve van uw gemeente als geheel net voldoende om tot een getrouwe jaarrekening en rechtmatigheidsverantwoording te komen dit.

Financiële positie

Financiële positie Bevindingen controle

Bevindingen controle Interne beheersing

Interne beheersing

Dit kritische oordeel over de kwaliteit van de interne beheersing voor dit jaar wil echter niet zeggen dat wij niet tot een goedkeurende controleverklaring kunnen komen, of dat het college geen rechtmatigheidsverantwoording heeft afgegeven. Wel geeft het aan dat er in de afgelopen maanden nog veel gegevensgerichte detailwerkzaamheden nodig waren door de zogenaamde 3e lijn (feitelijk is sprake van ondersteuning door de VIC) en ons om dit te realiseren.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://www.raadbergen-nh.nl/api/v1/meetings/5200/documents/41769