Bijlage Beleid Circulaire Economie 2023-2026 + Uitvoeringsprogramma 2023-2024.pdf

In het najaar planten we ruim 20 bomen en vormen we bij de rotonde 300 vierkante meter bestrating om in vaste planten. Goed voor de biodiversiteit en klimaatadaptatie! Daarnaast zijn oude tegels in het voetpad hergebruikt en zijn LED-lampen aangebracht.’ Bron: Marco van Beek, projectleider civiele technieken BUCH gemeenten

56

6.4 Toelichting ontwerpprincipes Rijkswaterstaat

Preventie 1. Voorkom dat er iets gebouwd wordt. Dit is relevant bij zowel aanleg als bij vervanging van infrastructuur/gebouwen. Ga op zoek naar een materiaalloze of efficiëntere oplossing. Een voorbeeld is om in plaats van een wegverbreding te kiezen voor betere ov- of fietsverbindingen. Waardebehoud Benut de waarde in bestaande infrastructuur of gebouwen voor een volgende levenscyclus. Dit is vooral relevant bij aanpassing, vervanging of renovatie. Dit kan bereikt worden met twee ontwerpprincipes. 2. Verleng de levensduur van bestaande objecten of componenten. Een voorbeeld: als bij een brug alleen het brugdek aan vervanging toe is, gebruik dan de fundering of het landhoofd opnieuw op dezelfde locatie. 3. Maak gebruik van dat wat er al is: materialen, grondstoffen en natuurlijke processen. Een voorbeeld van het gebruik van natuurlijke processen is de aanleg van de Zandmotor, waardoor de kust op natuurlijke wijze aangroeit en mogelijk minder zandsuppletie nodig is. Waardecreatie Creëer zoveel mogelijk waarde voor de langere termijn met zo min mogelijk materiaal. Hiervoor zijn vijf ontwerpprincipes. 4. Ontwerp voor meerdere levenscycli. Gebouwen kunnen zo ontworpen worden dat ze een nieuwe functie krijgen, zoals een woning, kantoor of horeca, wanneer ze overbodig raken. 57

5. Ontwerp toekomstbestendig. Maak ontwerpen die aansluiten op verwachte ontwikkelingen, zoals een toekomstige wegverbreding of extreme regenval. 6. Ontwerp voor optimaal beheer en onderhoud. Een voorbeeld is een eenvoudig onderhoudbaar ontwerp, zodat op beheer en onderhoud wordt bespaard. 7. Ontwerp voor duurzaam materiaalgebruik. Gebruik zoveel mogelijk materialen met een lage CO2 emissie, voorkóm het gebruik van toxische stoffen en materialen die schaars worden en denk na over het gebruik van hernieuwbare grondstoffen in plaats van primaire. 8. Ontwerp voor minimaal grondstof- en energiegebruik in de aanleg en gebruiksfase. Denk hierbij aan het onnodig transport van grond. Door bijvoorbeeld de fasering van het project aan te passen kan mogelijk een gesloten grondbalans worden bereikt. En door gebruik van hernieuwbare energie.

58

Bijlagen Hoofdstuk 7 7.1 Extra toelichting waarom bedrijven de circulaire economie moeten omarmen Stakeholder capitalism; Er bestaat namelijk een grote opkomst van stakeholder capitalism, dat staat voor het creëren van waarde voor alle belanghebbenden; niet alleen meer voor aandeelhouders, maar ook voor investeerders, klanten, leveranciers, de eigen werknemers, de gemeenschap en de leefomgeving. Volgens adviesbureau McKinsey & Company (Hunt,2020) zullen bedrijven hun concurrentiekracht zien afnemen als leiders van bedrijven hier niet op inspelen. https://www.mckinsey.com/~/media/McKinsey/Featured%20Insights/The%20Next%20Normal/Thefuture-of-business-Reimagining-2020-and-beyond-vF B-Corp; Het aantal bedrijven die op een bredere manier waarde willen creëren groeit in Nederland. Zo ziet B-Corp Nederland namelijk in 2021 haar ledenbestand groeien met 38%. B-Corp staat voor Benefit Corporation. Het label B-Corp is een certificering voor profit bedrijven die worden beoordeeld op de impact op sociale- en milieuaspecten. Om een B-Corp te worden, moeten bedrijven een uitdagend certificeringsproces doorlopen. Een B-Corp is transparant in alles wat ze doen. Ze monitoren hun impact op de samenleving en het milieu en voldoen aan verantwoordingsnormen.

https://bcorporation.eu/country_partner/benelux/ De Europese commissie duwt de bedrijven straks ook naar circulair ondernemen met nieuwe wetten en regels. Op 30 maart 2022 heeft Europese Commissie nieuwe voorstellen gepresenteerd om van duurzame producten de norm te maken. De Commissie stelt nieuwe regels voor om zo goed als alle fysieke goederen op de EU markt gedurende hun hele levenscyclus milieuvriendelijker, meer circulair en energie-efficiënter te maken. Van ontwerpfase tot het dagelijks gebruik, de herbestemming en het eind van de levensduur. Deze voorstellen zijn gericht op de maakindustrie welke zich binnen de BUCH gemeenten met name op de bedrijventerreinen bevinden. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/nl/ip_22_2013 MKB Nederland; Het circulaire gedachtegoed wordt niet alleen door overheden ondersteund, het VNO-NCW en MKB Nederland hebben in februari 2021 hun nieuwe visie gepresenteerd; ‘Ondernemen voor brede welvaart’. Naar eigen zeggen een visie dat voortkomt uit onvrede bij ondernemers over het functioneren van de samenleving. Zij willen bouwen aan een duurzamer (circulair), inclusiever en welvarend Nederland. https://www.vno-ncw.nl/onze-nieuwe-koers 7.2 Voedselverspilling Het tegen gaan van voedselverspilling is landelijk een breed gedragen thema.

In het Rijksvoorstel voor uitkering en voorwaarden van uitvoeringsmiddelen voor gemeenten wordt voedselverspilling ook benoemd als actierichting voor gemeenten. Jaarlijks verspillen we in Nederland namelijk een kwart van ons voedsel. Buiten dat dit ontzettende zonde is, heeft het ook een enorme impact op het milieu. Volgens de Rijksoverheid is de Horecabranche goed voor 14% van de verspilling, deze ondernemers zijn ook gebaat bij (zeker na 2 jaar COVID-19) bij directe kostenbesparing op inkoop en afval. https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2020/01/13/minder-voedselverspilling-met-defoodybag#:~:text=Wereldwijd%20wordt%20ongeveer%20een%20derde,zoals%20water%20en%20e nergie%20verloren. 59

7.3 Green Deal Circulair Textiel Het college van Uitgeest stemt er mee in:  toe te werken naar meer hoogwaardige inzameling van textiel met minimaal 7 kilogram per inwoner per jaar in 2025 en/of inzet op inzameling van specifieke textielstromen;  zich bij toekomstige inkoop van kleding en textiel te committeren aan de handreiking klimaatneutrale en circulaire inkoop bedrijfskleding;  de contracten voor textielsortering en verwerking af te stemmen op een model van lokale sortering en regionale verwerking. Advies: instemmen. We ondersteunen dit initiatief omdat we de inwoners op de drie punten al faciliteren; inwoners kunnen gebruik maken van textielbakken, de diftar is ingezet, en we doen mee met hoogwaardige inzameling. Inwoners zouden beter gestimuleerd kunnen worden om gebruik te maken van deze faciliteiten door bijvoorbeeld campagnes over textiel stromen op te zetten. Toelichting: Geen textiel meer in huishoudelijk restafval in 2025 Met het inzetten van diftar wordt al gestimuleerd om de restafvalbak zo veel mogelijk textielvrij te krijgen. Dit wordt ondersteund door communicatiecampagnes. De sorteeranalyses moeten de komende jaren uitwijzen of er steeds minder textiel in het restafval zit. In de gemeente Uitgeest halen we ongeveer 4kg textiel op per inwoner.

Er is nu niet bekend wat er in het restafval zit sinds inzetten van diftar, er wordt een grondstoffenanalyse uitgevoerd. 25% circulair inkoop in 2025 en 50% in 2030 Dit is moeilijk in te schatten aangezien er nog geen circulair beleid is ontwikkeld, dat gebeurt dit jaar. Verder is er nog geen spendanalyse gemaakt. Wel is er capaciteit bij gekomen om hieraan te werken, dus waarschijnlijk wel uitvoerbaar richting 2025. Inkoopteam en projectleiders zullen worden gevraagd om voor circulaire alternatieven te kiezen. 25% hoogwaardiger gebruik en verwerking van textiel in 2025 in de MRA ten opzichte van 2020 ( MRA programma circulaire economie) Er worden vier keer per jaar hoogwaardige textiel inzamel acties gedaan. Dit wordt georganiseerd door organisaties zoals CliniClowns, Jantje Beton, Reuma Fonds en kringloopwinkels. De vraag is wat is de opbrengst en wat doen zij ermee? Dit wordt nader uitgezocht. Om te zorgen voor meer hergebruik, minder verspilling en minder vervuiling komt staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur & Waterstaat) met de invoering van uitgebreide productenverantwoordelijkheid (UPV) voor textiel in 2023 waardoor lokale winkels hierop gaan inspelen.

60

Bijlage Hoofdstuk 9 9.1 Verantwoording financiële middelen Regelgeving die er (bijna) is en waar bedrijven en decentrale overheden nu al rekening mee moeten houden: Wetgeving 'recht op reparatie' weer een stapje dichterbij in het Europees Parlement; https://vng.nl/nieuws/wetgeving-recht-op-reparatie-weer-een-stapje-dichterbij Grote kans MPG norm naar 0.5 in 2025 (wetgeving zegt nu 0.8) https://www.lente-akkoord.nl/nieuws/hugo-de-jonge-over-circulair-industrieel-bouwen-tweevliegen-in-%C3%A9%C3%A9n-klap?msclkid=6011b4d8a91511ecb1e1c7c3d5fafde0 Stikstof; dit is impact op bestaande wetgeving. In de publicatie 'de handreiking stikstofloze woningbouw' staan maatregelen die gemeenten kunnen nemen om stikstof tijdens de bouw te verminderen. Denk hierbij aan het gebruik van lichtere biobased materialen of prefab en modulair bouwen. https://www.platform31.nl/thema-s/thema-circulaire-maatschappij/rollen-voor-gemeentes-bijstikstofarme-woningbouw Het Rijksvastgoedbedrijf stelt met ingang van 2023 strengere circulariteitseisen bij de aanbesteding van alle nieuwbouw-, onderhouds- en renovatieprojecten. Doel is om in 2030 het gebruik van nietduurzame materialen zoals beton, staal en bakstenen te halveren en hergebruik te stimuleren. Rijksvastgoedbedrijf scherpt circulariteitseisen bouwers aan UPV bedrijven; modeketens in 2023 verantwoordelijk voor afgedankte kleding.

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/05/20/modeketens-in-2023-verantwoordelijkvoor-afgedankte-kleding Naast producentenverantwoordelijkheid op textiel werkt het Rijk op dit moment aan producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen, elektrische & elektronische apparatuur, batterijen, matrassen en zwerfafval. De UPV heeft waarschijnlijk grote invloed op gemeentelijke afvalinzameling, maar hoe precies is nog onduidelijk. Van afval naar grondstoffen; de landelijke overheid heeft gemeenten opdracht gegeven om in 2025 nog maar 30 kilogram restafval per inwoner per jaar over te houden. Dit getal zal met de jaren worden aangescherpt. Afval scheiden: cijfers en kilo's | Milieu Centraal Voorbeeld oplossingsrichtingen:  Voorkomen van afval. Burgers bewuster laten inkopen, delen, repareren.  Inzichtelijk maken waar je duurzaam kunt inkopen voor burgers.  Inzetten op het voorkomen van voedselverspilling .  Afspraken maken met afvalverwerker/ inzamelaar (cyclus) om grondstoffen meer her te gaan gebruiken en minder recycling en jaarlijks kijken waar verbeterd kan worden.  Milieustraat (of een circulair ambachtscentrum) waar kringloopwinkel, een reparatiewerkplaats en een onderwijsinstelling met elkaar zijn verbonden om onnodig weggooien van grondstoffen en materialen te voorkomen.

61