Bijlage 2 Factsheets Bergen.pdf
Tekst van het document
D&S Vaststellen normenkader Wmo begeleiding ja 6671210 (Maatw vz WMO Begeleiding) 1 Marco Wiesehahn
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
Maatschappelijk: Het “product” begeleiding blijft beschikbaar voor inwoners. Een deel van de groep inwoners die begeleiding ontvangen kan volgens de nieuwe normrecht hebben op minder uren. Er wordt scherper gekeken wat passend is bij de situatie van de inwoner.
Het vaststellen van een nieuw normenkader Wmo begeleiding (het maximaal aantal uur voor begeleiding volgens het beleid kan worden toegekend) heeft als doel het aantal uren aan te scherpen dat voor begeleiding per week per client wordt toegekend. In dit voorstel is 2023 als basisjaar genomen voor de doorrekening van de mogelijke besparing. Het voorstel raakt cliënten met lichte/midden/zware begeleiding meer dan 3u/5u/7u per week gemaximaliseerd op 3u/5u/7u per week.
Bestuurlijk: De maatwerkvoorziening begeleiding blijft in stand en daarmee blijft het bestuur voldoen aan de wettelijke taak. Het nieuwe normenkader moet bestuurlijk worden vastgesteld. Organisatorisch: De Wmo consulenten zetten met een nieuw normenkader het product gerichter in. Dit in combinatie met oplossingen vanuit het eigen netwerk van inwoners of oplossingen binnen de sociale basis. Nieuwe kaders worden uitgewerkt werkinstructies voor medewerkers van het sociaal team. Haalbaarheid: Hoog Impact Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Laag / Midden / Hoog Laag Laag Hoog Hoog
Het voorgestelde ombuigingsbedrag is gebaseerd op een inschatting op basis van het totaal aantal declaraties van aanbieders in 2023.
Omschrijving
2026
2027
2028
Pagina 40
Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
€ 6.800 € 6.800
€ 6.800 € 6.800
€ 6.800 € 6.800
Pagina 41
Bijlage 1: Format uitwerking ombuigingsvoorstellen Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Ombuigingsvoorstel:
D&S
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
Maatschappelijk: Vrijwel geen maatschappelijk effect. Wellicht minder (goede) foto’s bij publicaties.
nee 6040100 (voorlichting) 4b Ernest Briët Voorlichting Het ombuigingsvoorstel met betrekking tot het budget Inwonersparticipatie is tweeledig: 1. Minder inzet op communicatiemiddelen van externen (video’s Flessenpost) en minder inhuur ten behoeve van fotografie (€ 15.000). 2. Het aframen van een structurele onderbesteding (€ 30.000) van het budget Inwonersparticipatie.
Bestuurlijk: Burgemeester en wethouders hebben niet meer de mogelijkheid om zich te laten interviewen door de Flessenpost en zijn dus minder zichtbaar. Organisatorisch: Ombuiging op dit vlak heeft weinig consequenties voor de organisatie. Haalbaarheid: Laag Impact Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Laag / Midden / Hoog Laag Midden Laag Hoog
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
€ 15.000 € 30.000 € 45.000
€ 15.000 € 30.000 € 45.000
€ 15.000 € 30.000 € 45.000
Pagina 42
Bedrijf Gemeente Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Input voor ombuigingsgesprekken:
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
10 Bergen RO Inkomsten Markten nee 6330100 2b Economische vitaliteit Wethouder Wiesehahn Inkomsten Markten De gemeente maakt per saldo meer kosten voor het faciliteren van markten dan de marktgelden (bedrag dat door marktondernemers wordt betaald) opleveren. Uit een klein onderzoek blijkt dat de marktgelden in de regio hoger zijn dan in Bergen. Met als doel het faciliteren van markten budgettair neutraal te laten verlopen, kan worden overwogen de marktgelden te verhogen. Aansluiting bij de wijze van tariferen en/of hoogte van tarieven van gemeenten in de regio vereist nader onderzoek. Daar lijkt dus ruimte te zitten. Denk aan een bandbreedte tussen 8k en 15k in termen van extra opbrengst. Maatschappelijk: Dit voorstel raakt de ondernemers die op de markt staan, die een hoger tarief zullen betalen voor hun standplaats ( zie hieronder de tarieven bij Risico;s en de vergelijking van de regionale tarieven van Castricum en Heiloo) Bestuurlijk: Gemiddeld wanneer gekozen wordt voor aansluiting bij wat de regio gebruikelijk is. Organisatorisch: Geen
Impact
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Haalbaarheid: Midden Impact Laag / Midden / Hoog Maatschappelijk Midden Bestuurlijk Midden Organisatorisch Midden Haalbaarheid Midden Qua verhoging van de marktgelden van een gemiddelde individuele standplaats gaat dit om een bedrag van € 1,28 naar € 2,73 per strekkende meter per dag. Dit zou een stijging zijn van 213%. Vergelijking regionale tarieven. Heiloo: € 2,45 per strekkende meter per dag Castricum: € 2,24 per strekkende meter per dag Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
€ 11.500
€ 11.500
€ 11.500
€ 11.500
€ 11.500
€ 11.500
Pagina 43
Bedrijf Gemeente Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Input voor ombuigingsgesprekken:
10 Bergen RO Leges omgevingsvergunningen Ja 6830500 3a Wonen en leefomgeving Wethouder Roos-Bakker Leges omgevingsvergunningen Het ombuigingsvoorstel betreft hier feitelijk het opnemen van hogere verwachte legesopbrengsten o.b.v. intern onderzoek dat afgelopen jaren is uitgevoerd. Streven naar kostendekkende leges was bij dit onderzoek de drijfveer. De verwachte toename op basis van de adviezen uit dit onderzoek is ruim € 600.000. Omdat een deel van deze extra opbrengst nog onzeker is, houden we in de begroting in de jaarschijf 2026 nu rekening met 50% van die verwachte hogere opbrengst: € 300.000,-. Vanaf 2027 houden we voorlopig rekening met € 500.000. Nadere toelichting: Over een reeks van jaren heeft de accountant opmerkingen gemaakt over de kwaliteit van de onderbouwing van de legestarieven. Om die reden is in 2023 via een project de werkwijze van kostendekkendheid.nl ingevoerd. Dat is een applicatie met een onderliggende systematiek, die transparantie brengt over de opbouw van kosten en opbrengsten en dus over de kostendekkendheid. De ontwikkeling in 2023 is een eerste noodzakelijke stap geweest op weg naar hogere kwaliteit van ramingen, tariefberekeningen, inzicht in de kostendekkendheid en bestuurlijke keuzes daarover. Zoals dat gaat met verbeteren van het inzicht: er vallen ook dingen op die beter kunnen en moeten. Dit jaar is het eerste jaar onder de Omgevingswet.
De ramingen voor dit jaar waren goed doordacht, maar zonder te kunnen putten uit ervaring in de praktijk. De komende jaren moeten de ervaringen leiden tot aanscherping van de inzichten en de ramingen. Onder begeleiding van externe deskundigen hebben we het hele complex van processen, tijdbesteding, kostenopbouw, aantallen en kostendekkingsgraad opnieuw bekeken. De uitkomsten zijn vastgelegd in documenten waarin nauwgezet is aangegeven welke keuzes er zijn gemaakt, welke aannames zijn gedaan, welke aandachtspunten de komende jaren in de gaten gehouden moeten worden en zo voort. Het resultaat van dit alles is dat er nu een legestabel voor 2025 ligt die is gebaseerd op: • Extrapolatie van aantallen te behandelen aanvragen op basis van de afgelopen jaren. • Tijdsbesteding per aanvraag op basis van benchmarking over een reeks van jaren bij ongeveer 80 gemeenten. De BUCH schrijft zelf geen tijd, maar de benchmark-gegevens zijn in expertsessies intern getoetst en waar nodig bijgesteld op basis van de specifieke lokale situatie. • Uurtarieven verkregen van onze eigen financiële functie. Aantallen x tijd x tarief = raming van totale kosten. Deze raming wordt ook opgenomen in de begrotingen. • Kostendekkendheid van 100%, of eigenlijk uit juridische overwegingen daar heel dicht tegenaan. Ofwel: de opbrengsten in de begrotingen liggen heel dicht tegen de kosten.
Pagina 44
•
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
Zoveel mogelijk geharmoniseerde tabellen in overleg met betrokken bestuurders.
Verbeteren van de onderbouwing heeft onder meer aan het licht gebracht dat de ramingen in de begrotingen van de gemeenten bijstelling behoeven. Bijstellingen aan de uitgavenkant en aan de inkomstenkant. Deze bedragen zijn de opgetelde gevolgen van verbeteren van de kostenramingen (zowel aantallen als uren als uurtarief), verbetering van de raming van de opbrengsten (aantallen en beter onderbouwde tarieven) en waar mogelijk verhoging van de kostendekkingsgraad. Checks & balances in het begrotingsproces zorgden er terecht voor dat er controlevragen werden gesteld bij dergelijke grote verhogingen van de inkomsten. Tijdsdruk zorgde ervoor dat die vragen nog niet beantwoord konden worden voor de deadline van de begroting. Om die reden zijn de financiële gevolgen van de nieuwe tarieventabel incidenteel verwerkt voor 2025. De genoemde financiële effecten zijn structureel. We kunnen ze dus structureel aanbieden in het ombuigingstraject voor 2026 en verder (want niet in de taakstelling en incidenteel verwerkt voor 2025). Wel voorzichtigheidshalve is nog niet het gehele geprognosticeerde bedrag. Maatschappelijk: Door toepassing van het profijtbeginsel gaan aanvragers van een omgevingsvergunning een kostendekkend tarief betalen.
Bestuurlijk: Door betere onderbouwing van de tarieven is het verhaal erachter beter te vertellen Organisatorisch: Geen organisatorische effecten Haalbaarheid: Hoog
Impact
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging
Impact Laag / Midden / Hoog Maatschappelijk Laag Bestuurlijk Laag Organisatorisch Laag Haalbaarheid Hoog Het kostendekkend maken van de leges vraagt permanent om scherp financieel inzicht. Dit ook in de samenwerking met externe partijen die daarin gespecialiseerd zijn. De komende jaren zal de exercitie die we achter de rug hebben in minder intensieve vorm moeten worden herhaald om de praktijkervaringen met de Omgevingswet te kunnen verwerken. Dat kan weer tot nieuwe inzichten leiden met effect op de begrotingscijfers. Voor de zekerheid werken we daarom met de helft van het bedrag in 2026 en met €500.000,- vanaf 2027.
Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Nee
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal)
2026
2027
2028
Pagina 45
Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
€ 300.000
€ 500.000
€ 500.000
€ 300.000
€ 500.000
€ 500.000
Pagina 46
Bedrijf Gemeente Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Input voor ombuigingsgesprekken:
10 Bergen RO Milieubeheer nee 6740000 3b Duurzaamheid en milieu Wethouder Briët Milieubeheer Van budgetten milieubeheer houdt zo’n 20% geen verband met wettelijke taken als sanering verkeerslawaai en de bijdrage aan omgevingsveiligheid. Deze 20% (€ 11.380) betreft externe advisering in het schipholdossier of stikstofvraagstukken. Voorstel is het structurele budget om te buigen en per casus te bezien of er behoefte is aan extern advies en voor de kosten ervan een andere kostendrager te vinden.
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
Maatschappelijk: Met de afwezigheid van deskundige advisering op stikstofdossier, schipholdossier en bv sanering lawaai zal de gemeente als belangenbehartiger van de inwoners van Bergen minder sterk staan. Bestuurlijk: Stikstofdossier en schipholdossier zijn bestuurlijk gevoelige dossiers waarop advisering en belangenbehartiging van belang kunnen zijn voor politieke keuzes en standpunten. Organisatorisch: Minder ruimte voor externe advisering geeft druk op eigen capaciteit. Voor ieder onderzoek dat we toch willen, zal apart budget moeten worden aangevraagd (toename administratieve druk). Haalbaarheid: hoog
Impact
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Impact Laag / Midden / Hoog Maatschappelijk Hoog Bestuurlijk Hoog Organisatorisch Midden Haalbaarheid Midden Voor ieder onderzoek dat we (bovenwettelijk) toch willen, kan apart buget gevraagd worden. Met betrekking tot de verdeling van de kosten m.b.t. advisering Schiphol zijn in de regio afspraken gemaakt. Dit laatste vraagt om nadere afstemming. Nee Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal)
2026
2027
2028
Pagina 47
Minder uitgaven ( + getal) Totaal
€ 11.380
€ 11.380
€ 11.380
€ 11.380
€ 11.380
€11.380
Pagina 48
Bedrijf Gemeente Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Input voor ombuigingsgesprekken:
10 Bergen RO Omgevingsplan nee 6830850 3a Wonen en leefomgeving Wethouder Roos-Bakker Omgevingsplan Het ombuigingsvoorstel is om langer werken met de overgangssituatie van de Omgevingswet. Dit betekent dat we de begrote lasten voor de incidentele inzet op de implementatie voor de jaren 2026-2029 uitsmeren over de jaren 2026-2031. Dit levert een ombuiging op van € 27.292.
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
Maatschappelijk: Langer werken met de overgangssituatie van de Omgevingswet heeft geen directe maatschappelijke impact op inwoners, zolang we ondanks het verlengen van de overgang wel de planning halen van het eerste omgevingsplan. Halen we deze planning niet, dan zijn inwoners/ ondernemers langer afhankelijk van de overgangssituatie waarin de “oude” bestemmingsplannen als omgevingsplan dienen. Bestuurlijk: met alle ‘lucht’ uit de planning, kan bij een onverwachte tegenvaller leiden tot het halen van de uiterste datum van eerste omgevingsplan. Dan voldoen we niet tijding aan de nieuwe wetgeving. Organisatorisch: hoe langer het proces duurt, des te groter de kans voor tussentijdse 'braindrain'. Haalbaarheid: Midden
Impact
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Impact Laag / Midden / Hoog Maatschappelijk Laag Bestuurlijk Midden Organisatorisch Midden Haalbaarheid Midden Een strakkere planning is een risicovollere planning bij tegenvallers. Ook de braindrain onder medewerkers is een aandachtspunt.
Nee Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal)
2026
2027
2028
Pagina 49
Minder uitgaven ( + getal) Totaal
€ 27.292
€ 27.292
€ 27.292
€ 27.292
€ 27.292
€ 27.292
Pagina 50 Bedrijf Gemeente Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Input voor ombuigingsgesprekken: Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
10 Bergen RO Openbare orde en veiligheid nee 6120000 1c Een veilige gemeente Burgemeester Openbare orde en veiligheid Minder inhuur op beveiliging openbare ruimte / horeca (20%) Minder inhuren op toezichthouders in de openbare ruimte bij horeca is een mogelijke besparingsoptie. Maatschappelijk: minder aanwezig toezicht op straat bij horecagelegenheden, kan leiden tot een als minder veilig ervaren openbare ruimte, zeker als er sprake is van incidenten en er minder snel kan worden ingegrepen/ gede-escaleerd. Dit maatschappelijke gevolg kan worden voorkomen door met de horeca afspraken te maken over eigen handhaving/ cofinanciering. Bestuurlijk: mogelijk maatschappelijke kritiek op verminderen inzet ingeval van incidenten in de openbare ruimte. Dit kan worden voorkomen door met horecaondernemers in gesprek te gaan over eigen/ een bijdrage aan de handhaving. Organisatorisch: Er is geen organisatorische impact, want deze toezichthouders worden extern ingehuurd. Haalbaarheid: Midden
Impact
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Impact Laag / Midden / Hoog Maatschappelijk Midden Bestuurlijk Midden Organisatorisch Laag Haalbaarheid Midden Minder beveiliging tijdens bijv. jaarwisseling en bij uitgaangsgelegenheden, kan zorgen voor een groter aantal incidenten op straat, latere deëscalatie of een groter gevoel van onveiligheid. Dit kan worden ondervangen door nadere afspraken te maken met horecaondernemers over hun eigen bijdrage hierin. In gesprek met horeca over bijdrage aan handhaving. Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
€ 33.179
€ 33.179
€ 33.179
€ 33.179
€ 33.179
€ 33.179
Pagina 51
Bedrijf Gemeente Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Input voor ombuigingsgesprekken:
10 Bergen RO Toerisme en recreatie nee 6570300 2a Cultuur, Recreatie en toerisme Wethouder Wiesehahn Toerisme en recreatie Het ombuigingsvoorstel betreft subsidies ad €20.000,- (zie toelichting onder punt 1) en 50% van beheerkosten gezamenlijke websites ad €59.500,- (zie onder punt 2). 1. € 20.000,- betreft een ‘subsidiepot’ voor het verstrekken van incidentele subsidies voor ondernemers in de toerismesector met innovatieve plannen. Deze ‘subsidiepot’ Is na Corona in het leven geroepen, maar is nauwelijks gebruikt en inmiddels overbodig. Afbouw is hierdoor ook niet nodig. 2. € 79.000,- betreft met name kosten voor het beheren van gezamenlijke websites en aansluiten bij regionale initiatieven. Met een bezuiniging van 50% op deze post (€39.500,-) blijft dat nog steeds mogelijk.
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
Maatschappelijk: Geen ondersteuning en promotie meer van lokale toeristenbranche. Bestuurlijk: Bestuurlijke ambities kunnen niet worden waar gemaakt. Organisatorisch: Zonder deze budgetruimte, maar met handhaving van ambities zal de druk op de organisatie onverantwoord toenemen.
Impact
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Haalbaarheid: Midden Impact Laag / Midden / Hoog Maatschappelijk Midden Bestuurlijk Laag Organisatorisch Laag Haalbaarheid Hoog Soms dienen bijdragen aan samenwerkingsverbanden als vliegwiel voor het ontvangen van subsidies. In dat geval is het ronduit onverstandig.
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
€ 59.500
€ 59.500
€ 59.500
€ 59.500
€ 59.500
€ 59.500
Pagina 52
Bedrijf Gemeente Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Input voor ombuigingsgesprekken:
10 Bergen RO Reddingsbrigades nee 6120100 1c Een veilige gemeente Burgemeester Reddingsbrigades Het op termijn verminderen van ondersteuning van reddingsbrigades met 15% -in lijn met Castricum- in goed overleg met de reddingsbrigades. De grootste uitgavenposten voor de reddingsbrigades in de gemeente Bergen zijn de opleidingen, onderhoud en personeelskosten. In totaal wordt er € 60.000,uitgegeven aan opleidingen. De meeste uitgaven (€ 35.000) gaan naar de brigade van Egmond. Voor de brigade van Bergen gaat het om € 11.000 en € 14.000 voor de brigade van Schoorl. Dit heeft deels te maken met het feit dat Egmond veel leden heeft, een groter deel/meer tijd van het zwembad huurt, maar ook doordat de gemeente het busvervoer naar zwembad de Beeck betaald ad. € 9.000,-. Andere brigades declareren de reiskosten. Dit laatste, het busvervoer, is afgesproken, omdat het zwembad in Egmond werd gesloten. Op het vervoer bezuinigen zal leiden tot frictie en mogelijk ook tot een verlaging van het ledenaantal. In het verleden was de wens deze uitgaven in stand te houden, omdat schoolzwemmen is afgeschaft en we in een waterrijke omgeving wonen. Leden van de reddingsbrigade mogen pas mee zwemmen als ze hun A en B diploma hebben. Op trekkeropleidingen kan mogelijk in de toekomst bezuinigd worden (€5.800), omdat trekkeropleidingen mogelijk in de toekomst niet meer nodig zijn.
Echter, het kan zijn dat het voor de reddingsbrigaden verplicht wordt om een cursus/training te volgen voor het rijden met met optische geluidssignalen. Dit is wel eens uitgezocht en het kost ongeveer 10k op jaarbasis om 30 man hiervoor op te leiden. Verder wordt er in totaal € 96.490,- betaald aan personeel. Voor Bergen en Egmond gaat dit naar een vrijwilligersvergoeding van € 50,- per dag. (=16k voor Egmond en 24k voor Bergen). In Schoorl is dit anders. Hier wordt personeel ingehuurd omdat er onvoldoende vrijwilligers zijn om de reddingsposten te bemannen (er zijn 3 reddingsposten in Schoorl). Dit resulteert in € 59.421 aan personeelskosten. Hierop bezuinigen kan ervoor zorgen dat niet genoeg vrijwilligers zijn. Voor het onderhoud wordt in totaal 20k uitgegeven. Deze kosten zijn al aan de lage kant als je het vergelijkt met alle voer- en vaartuigen die er zijn. De brigaden proberen een hoop onderhoudswerkzaamheden zelf te doen. Mocht dit toch de wens zijn, zal het als hieronder eruitzien. Wanneer "stoppen" geen optie is, lijkt een bandbreedte tot 10%-15% ombuiging niet onrealistisch door net als in Castricum in overleg met de brigade te bezien of en zo ja hoe, een aantal kostenposten omlaag kunnen. Nader onderzoek en
Pagina 53
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
overleg met partners is dan ook een volgende stap. We boeken dan ook een bescheiden bsparing van 15% in vanaf 2027. Maatschappelijk: De reddingsbrigade is geen wettelijke taak en de gemeente is dan ook niet verplicht deze te financieren. Tegelijk is dit een impliciete taak in het kader van bieden van veiligheid aan inwoners en bezoekers van het strand en is de reddingsbrigade hierbij een belangrijke factor. Met de reddingsbrigade samen zal concreet gekeken moeten worden waar deze beperkte besparingen mogelijk zijn. Bestuurlijk: beperkt, als er sprake is van goed overleg. Organisatorisch: geen, want ambtelijk inzet wijzigt niet bij besparing 15%. Haalbaarheid: midden: op korte termijn niet, op langere termijn in overleg met de brigades wel.
Impact
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen draagvlak, realiseerbaar, ijd) van ombuiging
Beschrijving nadere uitwerkingsacties
Impact Laag / Midden / Hoog Maatschappelijk Laag Bestuurlijk Laag Organisatorisch Laag Haalbaarheid Midden - Elke ombuiging op deze vrijwiligersbrigades zal in Bergen, Egmond en Schoorl voor onrust zorgen als het niet in goed overleg gaat. Het verminderen van ondersteuning van de reddingsbrigaden kan ervoor zorgen dat ze hun taken en werkzaamheden niet meer goed kunnen uitvoeren. De grootste kostenposten zijn: o Opleidingen: Het verlagen van opleidingskosten kan ervoor zorgen dat er geen vervoer meer wordt georganiseerd (in bussen) van Egmond naar het zwembad in Bergen. Dit zal resulteren in onvrede onder de brigade van Egmond. Het blijven vrijwilligers en hierdoor stimuleer je als gemeente niet een vrijwilligersorganisatie. Het kan zorgen voor een verlaging van ledenaantal. Er kan ook voor worden gekozen om de opleidingskosten te verlagen in de vorm van huur van het zwembad met instructeur. Dan zullen er dus minder leden kunnen zwemmen wat ook kan zorgen voor een krimp onder de leden. o Onderhoud: Het verlagen van onderhoudskosten kan ervoor zorgen dat onderhoud soms uitgesteld moet worden naar het daarop volgende jaar. Dit kan resulteren in het feit dat er onvoldoende materialen beschikbaar zijn in geval van nood. o Personeel: Door de personeelskosten te verlagen van Bergen en Egmond worden vrijwilligers minder gestimuleerd om de vrijwillig de stranden te bewaken.
Wanneer de personeelskosten van Schoorl worden verlaagd, kan dit resulteren dat er onvoldoende krachten aanwezig zijn tijdens het drukke strandseizoen, waardoor er onvoldoende bewaking is. Als dat gebeurt, verliezen we onze Blauwe Vlag: het keurmerk van een veilig, duurzaam en milieuvriendelijk strand. De Blauwe Vlag maakt onze stranden aantrekkelijk voor (buitenlandse) bezoekers. In overleg met de de reddingsbrigade kijken naar praktische uitwerking.
Pagina 54
Bezuiniging
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
€ 5.800
€ 69.322
€ 62.720
€ 5.800
€ 69.322
€ 62.720
Pagina 55
Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Ombuigingsvoorstel:
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
Impact
BOR Parkeeropbrengsten Nee 6063100, 6220000, 6220100 Ernest Briët Parkeeropbrengsten en kosten om te komen tot de parkeeropbrengsten. In 2024 wordt gestart met het vervangen van de huidige parkeerautomaten. De verwachting is dat hierdoor de onderhoudskosten van parkeerautomaten kunnen worden verlaagd. De berekening van de verlaging wordt nog gedaan. Daarnaast is het mogelijk om de parkeerkosten te verhogen om hiermee de opbrengsten te verhogen. Een andere mogelijkheid is het inzetten van scanauto’s net als dat onlangs in de gemeente Alkmaar is gebeurd. Hiermee wordt er efficiënter gehandhaafd waardoor hogere opbrengsten mogelijk zijn omdat de pakkans verhoogt. Verder kunnen de kosten op toezichthouders naar beneden worden bijgesteld. Een eerste verkenning geeft aan dat bij het inzetten van een scanauto er aan naheffingsaanslagen minimaal zo’n € 125.000 aan extra inkomsten mogelijk zijn, initieel. Dit effect zal na verloop van tijd wat afnemen. Daarnaast is er een effect te verwachten aan parkeerinkomsten omdat parkeerders meer bereid zijn om te betalen; de zogenaamde betalingsgraad. De huidige betalingsgraad ligt iets boven 70% en ervaringscijfers elders indiceren dat deze kan stijgen richting 80%. Een voorzichtige schatting komt dat uit op een toename van € 200.000.
Inzet van een scanauto brengt extra kosten met zich mee (kosten scanauto, verwerkingskosten + nacontrole, e.d.). Grof ingeschat gaat het dan om zo’n € 25.000 tot € 40.000. Per saldo lijkt een bedrag aan extra inkomsten van € 285.000 zeker haalbaar. Een betere onderbouwing is nodig om met precieze getallen te komen maar het loont zeker om tot inzet van scanauto’s over te gaan. NB. Informatie die wij naderhand hebben gekregen van de gemeente Noordwijk geeft een minder positief beeld. De extra inkomsten liggen vooral op gebied van extra naheffingsaanslagen en niet zo zeer in extra gegenereerde parkeerinkomsten als gevolg van een hogere betalingsgraad. Maatschappelijk: Door onbekendheid van deze manier van handhaven is er gerede kans op maatschappelijke weerstand. Bestuurlijk: Kans op imagoschade door onvrede vanuit bewoners, ondernemers en bezoekers. Organisatorisch: Parkeerhandhaving is inbesteed en wordt door de Coöperatie Parkeerservice (CPS) uitgevoerd. Voor de ambtelijke organisatie betekent dit dat inzet van scanauto’s weinig invloed op de uitvoering van haar taken zal hebben. Haalbaarheid: CPS zet in meerdere gemeentes scanauto’s in en kan dit voor de gemeente Bergen verzorgen. Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid
Laag / Midden / Hoog Hoog Midden Laag Hoog
Pagina 56
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Er is een globale inschatting gemaakt van kosten en meeropbrengsten in geval van inzet van scanauto’s. Het is wenselijk om een businesscase op te (laten) stellen voor een meer precieze inschatting.
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026 - 40.000
2027 -40.000
2028 -40.000
+ 325.000
+ 325.000
+ 325.000
+0
+0
+0
+ 285.000
+285.000
+285.000
Pagina 57
Bijlage 1: Format uitwerking ombuigingsvoorstellen Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Ombuigingsvoorstel:
BOR Verhogen uurtarief parkeerheffing Nee 6063100 / 837003
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
Het verhogen van de parkeerheffing met € 0,10 in plaats van € 0,05 leidt jaarlijks tot circa € 106.000 aan extra inkomsten. Hierbij wordt er gerekend met gemiddeld 2.107.000 parkeeruren per jaar. Het tarief per uur voor 2026 wordt dan € 2,50 i.p.v. € 2,45. De stijging per jaar in procenten wordt dan 2026 4,2%, 2027 4%, 2028 3,8%, 2029 3,7%.
Impact
E. Briët Inkomsten parkeerheffing In het ombuigingsvoorstel wordt voorgesteld om in de jaren 2026 t/m 2029 het tarief additioneel met € 0,05 te laten stijgen. In de huidige meerjarenbegroting is al rekening gehouden met een jaarljkse stijging van € 0,05, waardoor de jaarlijkse tariefstijging in totaal € 0,10 bedraagt.
Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid
Laag / Midden / Hoog Laag Laag Laag Hoog
Beschrijving De verhoging kan met ingang van 2026 worden doorgevoerd. Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Ter vergelijking; Gemiddeld tarief parkeren in Nederland in 2024 was ongeveer € 3,48 per uur. Tarief parkeren 2025 binnenstad Alkmaar is € 3,25 per uur. Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Opnemen van de bedragen in de begroting en de tarieven opnemen in de verordening.
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal)
2026
2027
2028
2029
€ 106.000
€ 211.000
€ 316.000
€ 422.000
Pagina 58
Totaal
€ 106.000
€ 211.000
€ 316.000
€ 422.000
Pagina 59
Toeristenbelasting Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Omschrijving belasting: Ombuigingsvoorstel:
Toeristenbelasting Nee
M. Wiesehahn Toeristenbelasting is een belasting die een persoon betaalt indien tegen vergoeding wordt overnacht in Bergen en deze persoon niet in Bergen is ingeschreven in de basisregistratie personen. In Bergen geldt voor 2025 een tarief toeristenbelasting van € 2,30 per persoon per overnachting. Voorgesteld wordt om ten aanzien van de tariefontwikkeling toeristenbelasting de (oorspronkelijke) lijn van Castricum te volgen. Hiermee wordt het tarief voor 2026 op € 2,50 voorgesteld, voor 2027 op € 2,80 en voor 2028 op € 3,00, om vervolgens vanaf 2029 op dit tarief een reguliere indexering van € 0,10 toe te passen. Dit resulteert voor 2026 in een toename ten opzichte van de begrote opbrengst met € 242.000, voor 2027 in een toename van € 645.000 en voor 2028 in een toename van € 888.000.
EN Impact Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging
Laag / Midden / Hoog
Ter informatie zijn in het overzicht hieronder de tarieven 2025 van diverse regiogemeenten weergegeven.
1
Pagina 60
Beschrijving nadere uitwerkingsacties
Batenverhoging
Voorafgaand aan het besluit tot verhoging van het tarief dient de raad een belangenafweging te maken. Hierbij dient onder andere de impact van de tariefsverhoging op het verblijfsritme te worden ingeschat. Voorafgaand aan het vaststellen van de verhoging dienen de belangen van de aanbieders van verblijfsaccommodaties dienen te worden afgewogen tegen de belangen van de gemeente. Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2
2026 €0
2027 €0
2028 €0
€ 242.000 €0 € 242.000
€ 645.000 €0 € 645.000
€ 888.000 €0 € 888.000
Pagina 61
OZB niet woningen Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Omschrijving belasting: Ombuigingsvoorstel: Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen Impact
OZB niet woningen Ja
M. Wiesehahn
Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging
Beschrijving nadere uitwerkingsacties Batenverhoging
Laag / Midden / Hoog
Uit vergelijking van de tarieven 2024 voor niet-woningen (zie overzicht bij OZB woningen) blijkt dat deze uiteenlopen van 0,31733% tot 0,83756%. Het gemiddelde OZB tarief voor niet-woningen in het regio-overzicht komt uit op 0,4751% van de WOZ waarde. Bergen hanteert met een tarief van 0,4534% voor niet-woningen een tarief dat zich in deze vergelijking 4,8% onder het gemiddelde niveau bevindt. Toepassing van dit gemiddelde tarief van 0,4751% leidt voor Bergen tot toename van de opbrengst OZB (2024) niet-woningen met € 170.000. Indien een verhoging van 5% per 2026 wordt doorgevoerd resulteert dit in een toename van de opbrengst met € 191.000.
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
1
2026 €0
2027
2028
€ 191.000
€ 195.000
€ 199.000
€ 191.000
€ 195.000
€ 199.000
Pagina 62
Forensenbelasting Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Omschrijving belasting:
Ombuigingsvoorstel:
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen Impact
Forensenbelasting Nee
M. Wiesehahn De Gemeentewet biedt gemeenten in Nederland de mogelijkheid om forensenbelasting te heffen. Deze belasting kan geheven worden van natuurlijke personen die een gemeubileerde woning meer dan 90 dagen voor zichzelf beschikbaar houden maar daar geen hoofdverblijf hebben. Hoewel de term ‘forensen’ anders suggereert, heeft forensenbelasting niet te maken met mensen die dagelijks heen en weer reizen naar de plaats waar zij werken. Verhogen van de forensenbelasting. Bergen heft forensenbelasting naar de hoogte van de WOZ-waarde van de betreffende woningen, voor 2025 gaat het om 0,3% van deze WOZ-waarde. Voorgesteld wordt om dit percentage te verhogen naar het tarief zoals wordt toegepast in Castricum en Uitgeest van 0,4% van de WOZ-waarde (in Castricum wordt inmiddels verdere verhoging naar 0,5% voorgesteld). Toepassing van een tarief van 0,4% van de WOZ-waarde resulteert in een stijging van 33,33% van de opbrengsten. Op basis van de WOZ-waarde omvang van 2025 neemt hiermee de opbrengst toe met € 640.000.
Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties
Batenverhoging
Laag / Midden / Hoog
De raad dient een afweging te maken of de extra opbrengst voor de gemeente de impact van de tariefstijging op de belastingplichtigen rechtvaardigt. Voorafgaand aan het besluit tot verhoging van het tarief dient de raad een belangenafweging te maken. Hierbij dient de impact van de verhoging op de eigenaren van (de verschillende categorieën) woningen in beeld te worden gebracht. Indien sprake is van een onevenredige lastenverzwaring kan dit mogelijk leiden tot een voorstel tot wijziging van de tariferingsmethodiek. Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal 1
2026 €0
2027 €0
2028 €0
€ 640.000 €0 € 640.000
€ 640.000 €0 € 640.000
€ 640.000 €0 € 640.000
Pagina 63
Ombuigingsvoorstellen categorie oranje
Pagina 64
Hondenbelasting Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Omschrijving belasting:
Ombuigingsvoorstel:
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen Impact
(Her)introductie Hondenbelasting Nee
M. Wiesehahn Vanaf 1 januari 2017 is de hondenbelasting afgeschaft in Bergen. Het heffen van hondenbelasting is echter nog steeds mogelijk op grond van artikel 226 van de Gemeentewet. De raad kan door het vaststellen van een belastingverordening de hondenbelasting (her)introduceren. (Her)introduceren van de hondenbelasting. In 2016, het laatste jaar waarin in Bergen hondenbelasting werd geheven, bedroeg de belasting voor iedere hond € 82,70. Op basis van dit tarief is in 2016 een opbrengst aan hondenbelasting gerealiseerd van € 170.000. Ingeschat is dat indexering van het tarief van 2016 tot 2025 leidt tot een tarief van € 98,00. Dit tarief ligt echter hoger dan de door omliggende gemeenten gehanteerde tarieven, het gemiddelde ligt op ongeveer € 85,00. Uitgaande van een gelijk areaal (aantal honden) wordt de opbrengst op basis van het gemiddelde tarief van € 85,00 op zo’n € 180.000 ingeschat.
Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid
Laag / Midden / Hoog
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties
Batenverhoging
1. Voorafgaand aan de (her)introductie dient een inventarisatie te worden uitgevoerd voorafgaand aan het belastingjaar. In verband met het ontbreken van 2025 in de tabel hieronder zijn de kosten daarvan in 2026 opgenomen en op € 20.000 ingeschat. Voor verdere jaren zijn kosten van Cocensus en incidentele controles vermeld. 2. Vaststellen door de raad van een Verordening hondenbelasting. Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026 € 20.000
2027 € 10.000
2028 € 10.000
€ 180.000 €0 € 160.000
€ 180.000 €0 € 170.000
€ 180.000 €0 € 170.000
Pagina 65
Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor:
Ombuigingsvoorstel:
BOR Sportaccommodaties nee 6520000 Buitensportaccomodaties(K) 6520061 Sportcomplexen Alkmaar Sport(K) Ernest Briët Het budget is bestemd voor het beheer en onderhoud van sportvelden, inclusief verhardingen, groen en verlichting binnen de complexafrastering. Dit onderhoud is essentieel voor de bruikbaarheid en veiligheid van de sportaccommodaties. Het grootboeknummer 6520061 wordt momenteel aanbesteed. Naar aanleiding daarvan wordt beoordeeld of hier een voordeel te behalen valt. Suggestie: het verhogen van de huur die in rekening bij de sportverenigingen wordt gebracht. In de gemeente Bergen (overigens ook in de gemeente Heiloo) liggen deze in verhouding lager dan in de gemeenten Uitgeest en Castricum.
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen Impact
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid
Laag / Midden / Hoog
Het niet uitvoeren van voldoende onderhoud aan sportvelden kan leiden tot kapitaalvernietiging en verminderde kwaliteit van de velden. Dit kan de speelbaarheid en veiligheid van de sportfaciliteiten negatief beïnvloeden, wat op termijn hogere kosten voor herstel of vervanging met zich meebrengt.
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
+0 +0
+0 +0
+0 +0
Pagina 66
Bijlage 1: Format uitwerking ombuigingsvoorstellen Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor:
RO/BOR/BV Klimaat ja 6740200, 6740300, 6740400, 6740500, 6740600 Klimaat Wethouder Ernest Briet Uitvoeren gezamenlijk Ambitiedocument Klimaat, Klimaatakkoord, Klimaatwet: 55% minder CO2-emissies in 2030 ten opzichte van 1990.
Ombuigingsvoorstel:
2025: rijk betaalt 65% benodigde* middelen (SpUK tot tenminste 2030), gemeente 30%. Samen bijna voldoende om doelen te halen. Elke bezuiniging brengt de gemeente verder van het wettelijke doel in 2030: 55% minder CO2 (en alle subdoelen). 1. Indien toch besloten moet worden dit doel (tijdelijk?) los te laten, lijkt halvering van de huidige gemeentelijke bijdrage de ondergrens. Als er minder dan de helft over zou blijven, heeft dat inefficiënte gevolgen: • Geen cofinanciering mogelijkheid subsidies: minder externe middelen (op dit moment zowel EU-subsidie (JTF) als provinciale EBP) • Geen financiering burgerinitiatieven/energiecoöperaties en wijkverenigingen, belangrijk werk dat grotendeels op vrijwillige basis wordt uitgevoerd. • Geen extra ondersteuning doelgroepen die het hard nodig hebben bij verduurzaming van hun woning. Dat zijn effecten die per saldo meer kosten opleveren dan dat er bezuinigd wordt en daarom onverstandig. 2. Het Klimaatteam groeit in 2025/2026 naar circa 35 fte op basis van structurele loonkostensubsidie van vooral het Rijk (CDOKE-regeling). Er worden tal van subsidies benut om het werk uit te voeren, maar lang niet alle onderdelen passen binnen de voorwaarden van deze Specifieke Uitkeringen (SpUK). Om het team effectief te laten functioneren is gemeentelijk geld cruciaal.
Voorstel is daarom, als het echt niet mogelijk is de huidige gemeentelijke bijdrage te handhaven, de korting op het Programma Klimaat te beperken tot maximaal 25%. Daarmee zijn zowel punt 1 als punt 2 nog net uitvoerbaar. * Rapport Raad Openbaar Bestuur: https://open.overheid.nl/documenten/7445d5bf-a69a-4624-a549-69216db55a0e/file
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
25% korting is op te vangen zonder inefficiënt te worden, het doel van 55% CO2-reductie raakt uit zicht. Wordt er meer bezuinigd, dan: • Maatschappelijk: inwoners en bedrijven kunnen minder of niet langer ondersteund worden bij verduurzaming. Bestaande afspraken kunnen niet of minder nagekomen worden, samenwerking met burgerinitiatieven loopt gevaar
Pagina 67
• • •
Bestuurlijk: de gemeente kan haar wettelijke taken niet uitvoeren en bestaande afspraken en toezeggingen met derden staan onder druk Organisatorisch: personeel wordt betaald uit een Specifieke subsidie (SpUk) Haalbaarheid: laag
Impact Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging
-
-
-
Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging Scenario 1: 0% korten = doelen halen
Scenario 2: 25% korten = voorstel Doelen niet halen, Programma efficiënt uit kunnen blijven voeren.
Laag / Midden / Hoog Hoog Hoog Laag Laag
Bovenstaand voorstel is gelijk in alle BUCH-gemeenten. Dat is ook belangrijk: de kracht van het huidige Programma Klimaat is voor een deel gelegen in de gezamenlijke ambitie en aanpak. Als de ombuigingen per gemeente heel verschillend uitpakken, kost dat efficiency in de uitvoering van het Programma en wordt het per saldo dus duurder. De wettelijke vastgelegde doelen voor Klimaat zijn zeer ambitieus. Om die te behalen is verdubbeling van huidige inzet noodzakelijk. Bezuinigen op huidige structurele middelen past daar helemaal niet bij. Het effect zal zijn dat de gemeente de doelen niet haalt. Gemeente voldoet niet aan wettelijke plicht en afspraken met EU, Rijk, provincie en regio Personeel dat aan Programma Klimaat werkt (nu circa 15 fte, verdubbeling in de komende jaren) wordt betaald uit subsidie (spuk CDOKE), maar lang niet al hun activiteiten zijn ook subsidiabel: daarvoor is de gemeentelijke bijdrage noodzakelijk.
Op verzoek 4 scenario’s: 0%, 25%, 50% en 100% in getallen uitgewerkt met korte omschrijving, gebaseerd op bovenstaand voorstel.
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
0 0
0 0
0 0
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
156.375 156.375
156.375 156.375
156.375 156.375
Pagina 68
Scenario 3: 50% korten = punt 2 uit voorstel is niet meer mogelijk, uitvoering Programma wordt minder efficiënt. Klimaatadaptatie moeilijk uitvoerbaar.
Scenario 4: 100% korten = punten 1 en 2 uit voorstel zijn niet mogelijk: minder subsidies, maatschappelijk forse gevolgen, inefficiënt werken, klimaatadaptatie onuitvoerbaar.
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
312.750 312.750
312.750 312.750
312.750 312.750
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
625.500 625.500
625.500 625.500
625.500 625.500
Pagina 69
Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor:
BOR Openbaar vervoer Nee 6250000
Ombuigingsvoorstel:
Het is mogelijk om de kustbus voortaan niet meer in te zetten.
Ernest Briët Het budget is specifiek gereserveerd voor het inzetten van een kustbus tussen Bergen en Bergen aan Zee, gedurende de zomerperiode. Met provincie NoordHolland is (bestuurlijk) afgesproken dat gedurende deze collegeperiode de provincie 50% van de kosten meefinanciert.
Een alternatieve bezuiniging kan zijn om het beschikbare budget te verlagen. In de afgelopen jaren is het volledige bedrag namelijk niet besteed maar is er gemiddeld ruim € 35.000 nodig geweest. Rekening houdend met prijsverhogingen is het mogelijk om € 15.000 op dit budget te besparen zodat er jaarlijks een bedrag van € 40.000 beschikbaar blijft voor de inzet van de kustbus. Het voorstel is om in ieder geval het beschikbare budget met € 15.000 af te ramen. Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
Maatschappelijk: Als de bus niet meer wordt ingezet wordt de bereikbaarheid van Bergen aan Zee iets minder. Het enige openbaar vervoersmiddel is dan nog de buurtbus die een beperkte capaciteit heeft waardoor deze bij drukte reizigers moet laten staan. Bovendien rijdt de buurtbus niet op zondagen, terwijl dat vaak de drukkere dagen zijn. Bestuurlijk: Inzet van het bestuur volgens het (concept)mobiliteitsplan is om het niveau van het openbaar vervoer binnen de gemeente Bergen op minimaal hetzelfde niveau te houden als de huidige. Organisatorisch: Lagere werkdruk op korte termijn. Haalbaarheid: Direct haalbaar.
Impact
Aframing € 15.000: Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid
Laag / Midden / Hoog Laag Laag Laag Laag
Bezuiniging € 40.000: Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid
Laag / Midden / Hoog Midden Hoog Hoog Hoog
Beschrijving Er zijn bestuurlijke afspraken met Provincie Noord-Holland. Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging
Pagina 70
Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Aframing € 15.000: Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
+ 15.000 + 15.000
+ 15.000 + 15.000
+ 15.000 + 15.000
2026
2027
2028
+ 40.000 + 40.000
+ 40.000 + 40.000
+ 40.000 + 40.000
Bezuiniging: Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
Pagina 71
Domein Onderwerp
BOR Speelplaatsen
Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Ombuigingsvoorstel:
Nee 6570600
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
Ernest Briët Onderhoud, keuring en vervanging van speeltoestellen. 10% reductie door minder kleinere speelplaatsen te behouden en kapotte toestellen gefaseerd niet te vervangen (totaalbudget is € 41.000). Maatschappelijk: Afname toegankelijkheid van speelplaatsen, negatieve reacties van bewoners. Bestuurlijk: Kans op imagoschade door verwijdering speeltoestellen. Organisatorisch: Lagere onderhoudskosten, maar hogere klachtenafhandeling. Haalbaarheid: Relatief haalbaar, vereist goede communicatie.
Impact
Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid
Laag / Midden / Hoog Hoog Midden laag Midden
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging
• •
Sociale cohesie in wijken kan verminderen door minder speelplekken. Klachtenstroom kan toenemen, wat extra druk legt op afhandeling.
Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
• •
Plannen maken voor concentratie van speelplekken in wijken. Inwoners tijdig betrekken bij besluitvorming.
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
+4.100 +4.100
+4.100 +4.100
+4.100 +4.100
Pagina 72
Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Ombuigingsvoorstel:
BOR Wegen, straten en pleinen Ja. Als weg beheerder heeft de gemeente Bergen de wettelijke zorgplicht voor een deugdelijke en veilige weginrichting, onderhoudstoestand en bruikbaarheid van de weg (o.a. artikel 6:174 BW) 6210000 Ernest Briët Beheer en onderhoud van wegen, straten en pleinen Een bezuiniging van 10% op het totale onderhoudsbudget (€ 142.900). Dit wordt bereikt door te snijden in project- en ambitieposten, met risico’s zoals achterstanden in onderhoud en vertraging in integrale projecten. Het budget wordt vooral ingezet voor preventief onderhoud. Dat houdt in dat vanuit het budget kleine reparaties worden uitgevoerd zoals het dichten van scheuren en gaten in asfaltwegen, wegwerken van verzakkingen en rechttrekken van omhoog gedrukte bestrating. Bezuinigen op dit budget betekent dat niet alle straten preventief kunnen worden onderhouden. Dit zorgt ervoor dat deze straten uiteindelijk ‘correctief’ moeten worden onderhouden. Dat wil zeggen dat er meer moet worden overgegaan tot vervanging van asfalt en/of complete reconstructies. Uiteindelijk houdt de bezuiniging op dit onderhoudsbudget dus in dat er meer moet worden geïnvesteerd in de toekomst als gevolg van een onderhoudsachterstand. Met andere woorden: een initiële bezuiniging leidt uiteindelijk op termijn tot hogere uitgaven.
Hoeveel dat precies wordt is lastig te voorspellen maar volgens het landelijke kenniscentrum CROW leidt uitstel tot een kostenvermeerdering met een factor van 2 tot 3 door de noodzaak van reconstructies. De zogenaamde escalatiefactor. Uitgaande van een gemiddelde escalatiefactor van 2,5 betekent dit het volgende: Jaar 2026 2027 2028 2029 2030
Uitgesteld onderhoud in € € 142.900 € 285.800 € 428.700 € 571.600 € 714.500
Extra kosten in € € 357.250 € 714.500 € 1.071.750 € 1.429.000 € 1.786.250
Totale extra kosten over de periode 2026 t/m 2030 bedragen dus € 1.786.250 Het ‘afschalen’ van het nagestreefde kwaliteitsniveau in de centra van de gemeente van kwaliteitsniveau A naar het lagere niveau B, is een mogelijke bezuinigingsmaatregel maar levert in de praktijk niets op. Niveau A blijkt zeker in het centrum van Bergen (waar onderhoud in afwachting van een totale herinrichting is) en Schoorl (wordt op dit moment opnieuw ingericht) niet reëel, waar niveau B wel haalbaar blijkt (zo blijven de centra in ieder geval wel veilig en toonbaar). Maatschappelijke,
Maatschappelijk: Achteruitgang wegenkwaliteit, verhoogd risico op klachten
Pagina 73
organisatorische en bestuurlijke gevolgen
en claims. Bestuurlijk: Kans op imagoschade en negatieve reacties vanuit bewoners. Organisatorisch: Focus verschuift naar reactief onderhoud en klachtbeheer. Haalbaarheid: Middelmatig; vereist herziening van beleidsplan en strakke prioritering.
Impact Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
• •
Laag / Midden / Hoog hoog Midden Midden Midden
Achterstand in onderhoud leidt tot kapitaalsvernietiging. Toename meldingen over gebreken.
Herzien beleidsplan wegbeheer (2026-2030) voor prioritering en risico-gestuurd onderhoud. Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
+ 142.900 + 142.900
+ 142.900 + 142.900
+ 142.900 + 142.900
Pagina 74
Domein Onderwerp Wettelijke taak
BOR Huishoudelijk afval Ja, Wet milieubeheer: De Wet milieubeheer legt gemeenten de taak op om zorg te dragen voor de inzameling, transport en verwerking van huishoudelijk afval. Artikel 10.21 van deze wet stelt dat de gemeente verantwoordelijk is voor het inzamelen van afvalstoffen die in huishoudens vrijkomen. Gemeenten moeten afval op een veilige en milieuvriendelijke manier verwerken, en ze kunnen regels stellen over hoe het afval moet worden gescheiden en aangeboden.
Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Ombuigingsvoorstel:
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen Impact
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties
6730000 Ernest Briët Inzameling en verwerking huishoudelijk afval Binnen inzameling en verwerking van huishoudelijk afval is juist een toename van kosten te zien. Dit heeft ‘slechts’ een effect op de afvalstoffenheffing. Een bezuiniging op deze discipline heeft dan ook alleen invloed op de hoogte van de heffing. Er zouden nog extra kosten kunnen worden toegerekend naar straatreiniging (grtbknr. 6210500) van 30% van € 425.508 = € 127.652). Als hiervoor wordt gekozen leidt dit tot een tariefstijging voor de afvalstoffenheffing van circa € 8 per jaar.
Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid
Laag / Midden / Hoog
Er zijn geen specifieke risico’s verbonden aan het budget of aan de kostenstijgingen. De kosten worden volledig gedekt door de afvalstoffenheffing, waardoor er geen direct risico is voor de begroting van de gemeente.
Pagina 75
Bezuiniging
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
€ 127.652 +0 € 127.652
€ 127.652 +0 € 127.652
€ 127.652 +0 € 127.652
Pagina 76
Domein Onderwerp Wettelijke taak
BOR Riool Ja, Waterwet: De Waterwet stelt de verantwoordelijkheden voor de waterhuishouding in Nederland vast, waaronder de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Gemeenten hebben de taak om een goed werkend rioolstelsel te onderhouden voor de afvoer van afvalwater en het beheersen van hemelwater. Dit staat omschreven in Artikel 3.5 van de Waterwet. 2. Wet milieubeheer: Onder de Wet milieubeheer (Hoofdstuk 10) zijn gemeenten verplicht om de lozing van afvalwater te reguleren en te zorgen voor een adequate inzameling en verwerking van afvalwater. Dit impliceert dat de gemeente verantwoordelijk is voor de aanleg en het onderhoud van het rioolstelsel. 3. Besluit lozen buiten inrichtingen: Dit besluit regelt de manier waarop gemeenten het lozen van afvalwater buiten inrichtingen (zoals woningen) moeten organiseren. De gemeente moet voorzieningen treffen om de afvoer van afval- en hemelwater via het rioolstelsel te regelen.
Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor:
Ombuigingsvoorstel:
4. Wet gemeentelijke watertaken: Deze wet, een onderdeel van de Waterwet, legt de "zorgplichten" van gemeenten vast voor de inzameling en verwerking van drie soorten water: Afvalwater: De gemeente moet zorgen voor de inzameling en afvoer van huishoudelijk en industrieel afvalwater. Hemelwater: Gemeenten moeten maatregelen treffen om regenwater op een verantwoorde manier af te voeren en overlast te voorkomen. Grondwater: Gemeenten hebben de plicht om structurele grondwaterproblemen op te lossen, vooral wanneer deze overlast veroorzaken in stedelijke gebieden. 6720000 Ernest Briët Het budget is bedoeld voor de uitvoering van de gemeentelijke watertaken, waaronder de zorgplichten voor afvalwater, grondwater en hemelwater. Deze taken vallen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente en zijn essentieel voor het beheer van de waterafvoer en het onderhoud van het rioolstelsel. De rioolheffing functioneert als een gesloten financieel systeem. Dit betekent dat de inkomsten die via de rioolheffing worden gegenereerd, uitsluitend mogen worden besteed aan de uitvoering van de zorgplichten voor afvalwater, grondwater en hemelwater. Aangezien de rioolheffing op deze manier is ingericht, heeft een bezuiniging op het rioolbeheer direct invloed op de hoogte van de rioolheffing.
Het nieuwe Programma Water en Riolering (PWR), dat in 2023 is vastgesteld, heeft gekozen voor een zogenoemde spaarvariant. Dit houdt in dat toekomstige investeringen nu geleidelijk worden opgebouwd, zodat toekomstige generaties niet worden belast met de kosten van huidige investeringen.
Pagina 77
Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen Impact
Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties Bezuiniging
Er zouden nog extra kosten kunnen worden toegerekend naar straatreiniging (grtbknr. 6210500) van 30% van € 425.508 = € 127.652). Als hiervoor wordt gekozen leidt dit tot een tariefstijging voor de rioolheffing van circa € 6 per jaar.
Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid
Laag / Midden / Hoog
Er zijn geen directe risico’s verbonden aan bezuinigingen binnen de riooldiscipline, aangezien het huidige financiële model van de rioolheffing ervoor zorgt dat de benodigde middelen beschikbaar blijven voor de uitvoering van de zorgplichten.
Omschrijving Extra uitgaven om op te starten (-/- getal) Extra inkomsten (+ getal) Minder uitgaven ( + getal) Totaal
2026
2027
2028
€ 127.652
€ 127.652
€ 127.652
€ 127.652
€ 127.652
€ 127.652
Pagina 78
Bijlage 1: Format uitwerking ombuigingsvoorstellen Domein Onderwerp Wettelijke taak Grootboeknummer(s) Programma Portefeuillehouder Budget is bestemd voor: Ombuigingsvoorstel: Maatschappelijke, organisatorische en bestuurlijke gevolgen
BV (nieuw CS) Regionale samenwerking Nee 6010300 1 Marjan van Kampen-Nouwen Bijdrage aan Regio Alkmaar Opzeggen bestuursconvenant Regio Alkmaar Maatschappelijk: Midden Inwoners van de gemeente zullen niet direct gevolgen ondervinden. Echter: • Inwoners gaan over gemeentegrenzen heen (bv werk en vrije tijd) en profiteren zo ook van de onderwerpen die worden opgepakt in regio verband bv mobiliteit. • Inwoners profiteren als het lukt om in de regio zaken voor de gemeente Bergen voor elkaar te krijgen waaraan de gehele regio bijdraagt (ook financieel). Zie verder bij het ‘kopje Bestuurlijk’. Er spelen vraagstukken, zoals woningbouw, infrastructuur, energietransitie, milieu, economische ontwikkeling en mobiliteit, die complex zijn en de grenzen van individuele gemeenten overschrijden. Bv Infrastructuur van wegen, spoor, water, elektra en andere energie doorkruisen de verschillende gemeenten. Bestuurlijk: Hoog • Breuk in de samenwerking met de regiopartners. De afgelopen jaren zijn de handen ineengeslagen om gezamenlijk op te trekken met betrekking tot wonen, mobiliteit en energie. Door dit los te laten, is deze samenwerking verbroken en kan iets doen met het onderlinge vertrouwen. Vertrouwen dat nodig is om samen regionale zaken op te pakken. • Het heeft ook een indirect effect op de samenwerking op Noord-Holland Noord niveau.
Dit in een periode waarin wordt gekeken naar een vernieuwing van de samenwerking in Noord-Holland Noord verband. • Rijk en provincie zien de regio meer als gesprekspartner dan een individuele gemeente. Door samen te werken komen we beter aan tafel bij rijk en provincie. • Gezamenlijk beter in staat oplossingen te vinden en financiële kansen (bv regiodeal, Mobiliteits investeringsagenda). • Snellere en betere aanpak van (bovenregionale) knelpunten en grote opgaven (bv ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord). • Grote opgaven in de regio kunnen alleen worden opgepakt als de regionale partners (o.a. gemeenten en provincie) langdurig, intensief en op basis van wederzijds vertrouwen samenwerken. • Gezamenlijke voorbereiding en positiebepaling op landelijke onderwerpen. Organisatorisch: Midden. Haalbaarheid: Hoog
Pagina 79
Alternatieve ombuiging: bijdrage Regio Alkmaar verminderen Naast de optie om de samenwerking Regio Alkmaar op te zeggen, is het ook mogelijk om in overleg met de samenwerkingspartners te kijken of de bijdrage aan de samenwerking verlaagd kan worden. In het samenwerkingsconvenant staat hier het volgende over vermeld: Artikel 13 lid 1: ‘De colleges kunnen unaniem besluiten dit bedrag jaarlijks te indexeren (vanaf 2023) of dit bedrag anderszins te verminderen of te vermeerderen’ In 2025 vindt er een evaluatie plaats waarbij het verminderen van de bijdrage per deelnemer een onderdeel kan zijn, maar zoals het artikel aangeeft kan dit gesprek op elk moment worden gevoerd. Impact Impact Maatschappelijk Bestuurlijk Organisatorisch Haalbaarheid Beschrijving Risico’s/kanttekeningen (draagvlak, realiseerbaar, tijd) van ombuiging Beschrijving nadere uitwerkingsacties
Bezuiniging
-
Laag / Midden / Hoog Midden Hoog Midden Hoog
Schade oplopen als betrouwbare partner in de regio. Niet profiteren van subsidiemogelijkheden die in regionaal verband worden aangevraagd. Het niet behalen van doelstellingen waarbij de inzet regio noodzakelijk is.
Opzeggen van de samenwerkingsovereenkomst (voor uiterlijk 31-12-2025) waaraan de volgende voorwaarden zijn verbonden aan de aangegane financiële verplichting: • Het eerste jaar na opzegging 100% doorbetaling; • Het tweede jaar na opzegging 70% doorbetaling; • Het derde jaar na opzegging 40% doorbetaling.