bij Baggerplan Gemeente Bergen def3.pdf

10.000

Afvoeren naar externe verwerker (50 km)

Afvoeren naar projectdepot (10 km)

Diesel

Duurzame brandstof HVO100

Diesel

Duurzame brandstof HVO100

50

4.8

10

1,0

Het verbranden van fossiele brandstoffen stoot naast CO2 ook stikstof uit. De stikstof uitstoot kan negatieve effecten hebben op de doelstellingen voor voedingsarme natuur in omliggende Natura2000 gebieden. Dit baggerplan omvat alleen regulier onderhoud, waarvoor de stikstof uitstoot niet hoeft te worden beschouwd. De voedingsarme natuur staat desalniettemin onder druk. Als de gemeente haar stikstof uitstoot wil beperken, dan raden wij aan oude verbrandingsmotoren te weren. Realistische eisen aan verbrandingsmotoren staan in de routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen. Steeds meer aannemers hebben elektrisch materieel (elektrische schuifboot, kraan of vrachtwagen) in gebruik.

6.3 Circulaire toepassingen De volgende toepassingen voorkomen waardeverlies van geschikte bagger en mogelijke onnodige grondaanvoer: ● Verspreiden op de kant (gesloten natuurlijke kringloop); ● Gebruiken als bodemverbeteraar (venige bagger); ● Toepassen onder wegen of in geluidswallen (zanderige bagger); ● Toepassingen in ophogingen van bouwlocaties, en landbouw- en natuurgronden, gericht op het verbeteren van de bodemgesteldheid.

Baggerplan gemeente Bergen-NH / Baggerbeleid- en beheerplan 2025 – 2034 / V01

26

Vraag naar en aanbod van bagger Wij bevelen aan nieuwbouw en infrastructurele projecten van de Gemeente Bergen in de gaten te houden. De vraag naar grond is vaak tijdsgebonden. Om vraag en aanbod op elkaar aan te laten sluiten, kan de meerjarenplanning tot op zekere hoogte als flexibel worden beschouwd. Het in stand houden van de afvoerende functie van watergangen blijft echter het primaire doel voor het baggeronderhoud. Eigenschappen van bagger Wij raden aan om tijdens het waterbodemonderzoek eigenschappen van de bagger te onderzoeken, zoals de aanwezigheid van voedingsstoffen en de zeefkromme. Deze eigenschappen zijn belangrijk voor het vinden van hoogwaardige toepassing voor de bagger. Gebruikelijke toepassingen kunnen bovendien om dezelfde eigenschappen vragen. Idealiter wordt het waterbodemonderzoek op basis van de beoogde toepassingen uitgevoerd.

6.4 Waterkwaliteit en biodiversiteit Baggerwerken verstoren flora en fauna. De verstoring wordt geminimaliseerd via ecologische werkprotocollen en gedragscodes. De volgende maatregelen kunnen de waterkwaliteit en biodiversiteit positief beïnvloeden: ● Volledig verwijderen van voedingsrijke sliblagen; ● Afgedekt laten van voedingsrijke vaste bodems; ● Schoonmaken van plas-dras bermen van natuurvriendelijke oevers; ● Aanleggen van natuurvriendelijke oevers; ● Letten op onstabiele ecosysteemtoestanden; ● Schoonmaken van aangrenzende duikers; ● Plaatselijk (on)dieper baggeren. Nalevering van voedingsstoffen Vang de Watermonsters is een project dat de waterkwaliteit in Nederland al vijf jaar lang monitort. Voor de watergangen in de Gemeente Bergen is de kwaliteit matig tot slecht. De kwaliteit is bepaald op basis van de ecosysteemtoestand, de helderheid van het water, en de stikstof- en fosforgehaltes in het water. De hoeveelheid voedingsstoffen in het water is bijna altijd slecht. Wij raden aan om tijdens het waterbodemonderzoek in de bebouwde kom en natuurgebieden de fosfornalevering te onderzoeken en afhankelijk daarvan de baggerstrategie te bepalen. Fosfor werd vroeger in de landbouw veel als voedingsstof gebruikt. Het overtollige fosfor stroomde vervolgens van de landbouwpercelen af, en is in de waterbodem opgeslagen.

De nalevering van fosfor beïnvloedt nog steeds de Nederlandse waterkwaliteit. Tijdens baggerwerken kan de opgeslagen fosfor worden verwijderd. Onderhoud en aanleg van natuurvriendelijke oevers Wij raden aan natuurvriendelijke oevers aan te leggen binnen de gemeente. Dit kunnen geplande of nieuwe gevonden natuurvriendelijke oevers zijn. Natuurvriendelijke oevers zijn namelijk belangrijk voor de belevingswaarde en biodiversiteit van watergangen. Daarnaast hebben natuurvriendelijke oevers vaak geen oeverconstructies nodig, waardoor grondstoffen zoals hout, kunststof en metaal gespaard blijven. De eenvoudigste natuurvriendelijke oever heeft een flauw talud en een licht golvende oeverlijn. Het beheer van deze natuurvriendelijke oever bestaat voornamelijk uit het maaien. Natuurvriendelijke oevers kunnen ook een zogenaamde plas-dras berm hebben. Plas-dras bermen moeten periodiek worden uitgekrabd, tegen verlanding en dichtgroeien. Wij adviseren om de plas-dras bermen tegelijk met de baggerwerken uit te krabben. De gewenste frequentie hiervoor is namelijk vergelijkbaar met de gangbare periode tussenin baggerwerken.

Baggerplan gemeente Bergen-NH / Baggerbeleid- en beheerplan 2025 – 2034 / V01

27

7

Meerjarenplanning

In de meerjarenplanning zijn de watergangen of delen daarvan opgenomen die in de periode 2025-2034 door de gemeente Bergen gebaggerd moeten worden. Bij het opstellen van deze planning is het baggeren volgens de in paragraaf 4.3 beschreven baggerstrategie uitgewerkt.

7.1 Uitgangspunten baggerplanning Het gemeentelijke areaal is opgedeeld in 6 ruimtelijke clusters. Deze zijn weergegeven op tekening TI24208-BBP-TK-0101. De clusters zijn, behalve cluster 2034, geografisch bepaald en benoemd naar het te baggeren jaar. Cluster 2034 betreft de schouwaanschrijvingen van HHNK uit 2024. Deze zijn in 2024 gebaggerd en moeten waarschijnlijk 10 jaar later weer uitgevoerd worden. Voor de clustering en planning is gebruik gemaakt van onderstaande werkwijze: ● Watergangen zijn van noord naar zuid op basis van geografie ingedeeld Aangezien 2034 niet voldoet aan bovenstaand uitgangspunt raden wij aan de baggerplanning vóór 2034 te actualiseren zodat er een geografische logische nieuwe planning opgesteld kan worden.

7.2 Meerjarenplanning Aan de hand van bovenstaande aspecten is de voorkeursvolgorde voor het onderhoud van de watergangen bepaald. Op basis van de te onderhouden watergangen is de hoeveelheid te verwijderen baggerspecie bepaald en zijn de hieruit voortkomende kosten berekend. Op de tekening in bijlage TI24208-bbp-TK-0101 is de baggerplanning voor het onderhoud van de watergangen opgenomen. In tabel 6.1 zijn de totale kosten beheer en onderhoud watergangen opgenomen. De genoemde bedragen zijn exclusief BTW en gebaseerd op het prijspeil van 2024. Er is een jaarlijkse indexatie van de kosten van 3% meegenomen. Voor de jaargangen 2030 t/m 2033 is een post onvoorzien opgenomen. Daarnaast zijn in 2033 de kosten voor de controlepeilingen en actualiseren van het baggerplan weergegeven. Tabel 7.1: Jaarlijkse kosten beheer en onderhoud watergangen Gemeente Bergen inclusief indexatie Baggerjaar

Lengte (m)

Geplande Kosten hoeveelheid slib uitvoering (€) (m3)

Kosten voorbereiding Overig/ en begeleiding (€) onvoorzien (€)

Totale kosten (€)

2025

42.405

19.011

469.873

254.430

724.303

2026

30.629

19.403

485.954

189.287

675.241

2027

11.269

9.571

292.630

71.732

364.362

2028

22.683

11.692

342.852

148.718

491.570

2029

10.719

4.683

133.994

72.386

206.380

2030

15.000

15.000

2031

15.000

15.000

2032

15.000

15.000

2033*

65.512

65.512

2034

34.865

24.869

930.098

272.946

Totaal

152.570

89.229

2.655.401

1.009.498

1.203.044 110.512

3.775.411

*Uitvoeren controlepeilingen en actualiseren baggerplan

Baggerplan gemeente Bergen-NH / Baggerbeleid- en beheerplan 2025 – 2034 / V01

28

7.3 Aanbevelingen Hoeveelheden Voor het vaststellen van de huidige onderhoudstoestand in dit baggerplan zijn geen peilingen uitgevoerd. De daadwerkelijk hoeveelheden kunnen dus fors afwijken. We adviseren om voorafgaand aan het uitvoeren van baggerwerk de watergangen in te meten met een maximale interval van 50 meter (stedelijk) of 100 meter (landelijk). Op basis van de metingen kan de exacte baggernoodzaak bepaald worden. Kwaliteit Voordat een baggerwerk wordt uitgevoerd, moet altijd eerst een milieuhygiënisch waterbodemonderzoek conform NEN 5720 uitgevoerd worden om de actuele milieuhygiënische kwaliteit vast te stellen. Actualisatie baggerplan De looptijd van dit baggerplan is 10 jaar. De hoeveelheden en kosten zijn berekend op basis van een aantal theoretische uitgangspunten. We raden aan om dit baggerplan in 2033 te actualiseren en hier onder andere de ervaringen uit de baggerwerken van de komende jaren in mee te nemen. Onvoorziene achterstanden op basis van controlepeilingen Op dit moment is er weinig bekend van de onderhoudsstatus van de watergangen binnen de gemeente Bergen. De kans is aanzienlijk dat er komende jaren onvoorziene achterstanden naar voren komen. De gemeente heeft daarom gekozen voor een relatief korte doorlooptijd van dit plan en van het baggeren van haar areaal.

Met het uitvoeren van dit baggerplan is in 2029 de onderhoudsstatus van het gehele areaal actueel. Uitpeilingen Na de uitgevoerde baggerwerkzaamheden dient een uitpeiling uitgevoerd te worden om de nieuwe situatie vast te leggen en de onderhoudsstatus te updaten. Tevens kunnen deze als controlemiddel van de baggerwerkzaamheden gebruikt worden. Dynamisch beheersysteem Het baggerplan is een statisch document dat eenmalig wordt vastgesteld. De onderhoudstoestand van watergangen is echter continu aan veranderingen onderhevig. Door het eerder uitvoeren of juist uitstellen van baggerwerkzaamheden verandert de situatie zoals deze in het baggerplan is opgenomen. Ook kunnen (kosten van) baggermethoden, verwerkingslocaties, slibaanwas e.d. in de loop van de tijd afwijken van de uitgangspunten zoals in dit plan opgenomen. Met een dynamische beheerapplicatie, zoals WIT Meerjarenplanning, kan direct gestuurd worden en is de onderhoudstoestand actueel bij te houden.

Voorbereiding baggerproject In de voorbereiding op een baggerwerk zijn de onderstaande te nemen stappen belangrijk: ● Checken scope: Klopt de scope van het baggercluster nog of hebben tussentijds aanpassingen plaatsgevonden? Is de scope niet te verbrokkeld?; ● Uitvoeren peilingen (SIKB 2501, Richtlijn baggervolumebepaling) ● Bepalen baggernoodzaak en te baggeren profiel; ● Milieukundig onderzoek (NEN 5720); ● Ecologisch onderzoek; ● Besteksvoorbereiding en aanbesteding (meervoudig onderhands). Lokale verwerking baggerspecie Uit oogpunt van duurzaamheid en kostenbesparing bevelen wij aan om de baggerspecie zoveel mogelijk op aangrenzende percelen te verspreiden of in lokale depots toe te passen.

Baggerplan gemeente Bergen-NH / Baggerbeleid- en beheerplan 2025 – 2034 / V01

29

8

Verantwoording

Referenties ● Richtlijn SIKB 2501, Richtlijn Baggervolumebepalingen, versie 2.1, 26 maart 2020 ● Regeling van 13 december 2007 (nr. DJZ2007124397), houdende regels voor de uitvoering van de kwaliteit van de bodem (Regeling Bodemkwaliteit), Staatscourant 2007, nr. 247. ● Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van 22 maart 2012 tot wijziging van de Regeling bodemkwaliteit (actualisering verwijzingen normdocumenten en technische aanpassingen 2012), Staatscourant 2012, nr. 6111. ● Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat van 29 november 2018 tot wijziging van de Regeling bodemkwaliteit (actualisering verwijzingen normdocumenten 2018.2) en enkele andere regelingen (verwijzing naar normdocumenten), Staatscourant 2018, nr. 68042 ● Richtlijn Baggervolumebepalingen, Richtlijn SIKB 2501, Versie 2.1, 26 maart 2020. ● Handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie, Rijksoverheid, 13 december 2021. ● Advieslijst voor PFAS, Bodem+, 12 juli 2019.

● Gedragscode soortenbescherming gemeenten voor ruimtelijke ontwikkeling of inrichting en bestendig beheer of onderhoud, versie 4 december 2020, RVO.nl ● Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK), Beleidsregels gewoon onderhoud oppervlaktewateren, 5 maart 2015 ● RIVMdata – Digitale Atlas Natuurlijk Kapitaal (DANK) - Factsheet 8a - Beschikbaarheid zoet grondwater (Deltares-1208234-DANK-008a) ● PDOK (KRW Oppervlaktewaterlichamen)

Baggerplan gemeente Bergen-NH / Baggerbeleid- en beheerplan 2025 – 2034 / V01

30

Contact Vestiging Hoorn Dampten 24C 1624 NR Hoorn T 0229 272 000 Vestiging Amersfoort Softwareweg 4-B 3821 BP Amersfoort T 030 68 68 060 Vestiging Joure Madame Curieweg 27 8501 XC Joure T 0513 61 80 80 E info@tijhuisingenieurs.nl www.tijhuisingenieurs.nl

Baggerplan gemeente Bergen-NH / Baggerbeleid- en beheerplan 2025 – 2034 / V01

31

±

0

Legenda

500

1.000

2.000 m

Opdrachtgever:

Gemeente Bergen

Project:

TI24208 Baggerplan gemeente Bergen

Onderdeel:

Overzichtstekening baggerplanning

Baggerplanning 2034 2025 2026 2027 2028 2029

Tijhuis Ingenieurs BV Tel. Hoorn: 0229 272000 Tel. Amersfoort: 030 6868060 Tel. Joure: 0513 618080 E-mail: info@tijhuisingenieurs.nl www.tijhuisingenieurs.nl

Schaal

: 1:25.000

Tekeningnummer:

Formaat

: A1

TI24208-BBP-TK-0101

Getekend

: J.J.

Gecontroleerd

: L.E.

Blad 1 van 1 Datum

:

10-1-2025