bij 3 2021-06-15 beeldkwaliteitsplan.pdf
Tekst van het document
Beeldkwaliteitsplan
Delversduin
Beeldkwaliteitsplan
Delversduin Ontwerpprincipes voor de nieuwe woonbuurt Delversduin in Egmond aan den Hoef la4sale mei 2021
3
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Inhoud
Inhoud blz 4 Locatie blz 6 Inspiratie
blz 10
Structuur blz 16 Landschap blz 26 Huis
blz 44
Wijk
blz 68
Colofon blz 79
4
la4sale 2021
Leeswijzer
Dit beeldkwaliteitsplan geeft de ruimtelijke kwaliteitskaders voor uitwerking van de architectuur en openbare ruimte voor het stedebouwkundig plan ‘Delversduin’. Een ontwikkeling van circa 165 woningen op de locatie van een voormalig asielzoekerscentrum pal tussen de binnenduinrand aan het Delverspad en de kerk in het centrumpje van Egmond aan den Hoef. Het eerste deel van dit document is inleidend, geeft achtergrondinformatie over de locatie en landschap en inspiratie. Het tweede deel vormt de gereedschapskist waarmee het ontwerpen moet gebeuren. Hier worden verhalend in beeld en tekst de handvatten en richtlijnen gegeven voor uitwerking van architectuur en buitenruimte. Disclaimer: Dit document legt - zoals elk goed beeldkwaliteitsplan - de kwaliteitslat hoog. De ambitie is om in de Egmonden weliswaar ‘Egmonds’ te bouwen, maar ook meer van de voor de binnenduinrandzone zo kenmerkende esthetische kwaliteit en romantische identiteit te brengen; in Egmond aan de Hoef nog weinig aanwezig, maar wel in overvloed gevonden in bijvoorbeeld Bergen in het noorden en Bloemendaal in het zuiden. Tegelijk is Egmond qua woningmarkt (nog) geen Bergen of Bloemendaal, wat ‘markttechnisch’ waarschijnlijk minder ruimte geeft voor het verkopen en dus realiseren van dezelfde kenmerkende ‘uitbundigheid’ in architectuur.
Toch is het geven van referenties en principes uit deze al meer identiteitsvol ontwikkelde plaatsen in de binnenduinrandzone nog steeds legitiem, die kwaliteit is immers waar we voor het hele gebied uiteindelijk naar streven. De gebruikers van dit BKP moeten zich er alleen terdege van bewust zijn dat vanuit de huidige lokale situatie haalbaarheid en betaalbaarheid dus beperkend zullen zijn in het bereiken van deze ‘gebiedsbrede ambitie’ in deze ene planontwikkeling; die is als het ware een eerste stap in de richting. Met andere woorden, van planvormers wordt binnen deze context dus een uitzonderlijke inzet en creativiteit gevraagd, van plantoetsers redelijkheid en realiteitszin. 5
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Locatie
De Binnenduinrand
6
la4sale 2021
De binnenduinrand
Delversduin bij Egmond aan den Hoef ligt in Kennemerland, een streek in de provincie Noord-Holland die wordt begrensd door West-Friesland in het noorden, Waterland en Amstelland in het oosten, de Bollenstreek in het zuiden en de Noordzee in het westen. Kennemerland vormt de binnenduinrand van Noord Holland. Door de eeuwen heen hebben welgestelde mensen zich in de binnenduinrand gevestigd, aangetrokken door de mooie landschappelijke omgeving. Ze hebben de binnenduinrand met kastelen, landgoederen, kloosters en villa’s verrijkt. Buitenrust, Welgelegen, Bosch en Landzicht, Schooneberg, Elswout, Bloemenheuvel, Duin en Daal, Groenendaal, Bosbeek, Meer en Berg, zijn maar enkele van de vele landgoederen die met hun namen de landschappelijke kwaliteiten benoemen. In Egmond Binnen lag al rond 1100 de Abdij en te Egmond aan den Hoef het Slot op den Hoef, dat rond 1500 de grootste en ‘schoonste’ burcht van Holland werd genoemd. Rond het kasteel is het dorp Egmond aan den Hoef gegroeid. In de periode van 1600 -1900 werden de meeste landgoederen gebouwd door rijke Amsterdamse families. De zoom van het Wijkermeer was met name geliefd bij de Amsterdamse welgestelden. Opvallend is dat de bewoners zich aangetrokken voelden tot het water- en bosrijke gebied tussen de kust en de stad; de ‘woestenij’ van strand en duinen lieten ze voor wat het was.
Maar niet alleen de welgestelde Amsterdamse kooplieden werden aangetrokken tot de binnenduinrand. Ook de geestelijken en de ziekenzorg werden door de eeuwen heen aangetrokken getuige de vele kloosters en zorghuizen in het gebied. In 1893 vestigde zich in huize Schuylenburg, iets ten noorden van de locatie Delversduin, zelfs een Amerikaan die zo gefascineerd raakte door de omgeving van natuur en bollenvelden dat hij er een kunstschildersschool stichtte.
7
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Locatie
De bijzondere duinomgeving van de locatie
8
la4sale 2021
Het landschap
Landschap
Het landschap laat zich kort samenvatten als een gaaf complex van strandwallen en strandvlakten. De karakteristieke opbouw van een open strandvlakte tussen de bebouwde en beboste strandwal in het oosten en de hoge jonge duinen in het westen is nog erg goed ‘leesbaar’. Beroemd is het zeedorpenlandschap in de duinen ten noorden van de weg tussen Egmond aan den Hoef en Egmond aan Zee. Dit landschap bestaat uit een netwerk van akkertjes die uitgegraven zijn in de duinpannen. Eeuwenlang woonden de bewoners van Egmond aan Zee ingeklemd tussen de duinen en de zee. Ze waren voor hun levensonderhoud afhankelijk van de visvangst, stroperij, schapenhouderij en veel later ook van de teelt van groenten, bloembollen en aardappelen. Het eeuwenoude gebruik van de duinen wordt weerspiegeld in de behoorlijk kale, vrijwel boomloze duinen en de vele rechthoekige perceeltjes in de duingrond. Al wat kon branden werd uit de duinen gehaald voor verwarming en om te koken. In de laatste anderhalve eeuw werden gebieden gevlakt om aardappelen en groenten te telen. Toen de duinwaterwinning begon, daalde het grondwater. De Egmonders groeven hun landjes toen uit tot net boven het grondwater. Dat bleven ze heel lang doen. Het uitgegraven zand werd op de rand van de akkertjes gegooid. Vooral direct naast Egmond zijn veel van die kleine en grote landjes te zien.
Door het eeuwenlang begrazen en belopen van de duinen ontwikkelde zich ook een typische begroeiing: de zeedorpenflora. Daarin komen planten voor die elders in Nederland schaars zijn of niet voorkomen.
Egmond aan den Hoef ligt in een vrij open stuk van de binnenduinrand. Er ligt hier geen uitgestrekt binnenduinbos zoals in de rijke woonmilieu’s in de binnenduinrand rond Bergen en Castricum of Bloemendaal en Aerdenhout. Het duingebied ten noorden van de weg tussen Egmond aan den Hoef en Egmond aan Zee valt onder het zeedorpenlandschap. Dit landschap bestaat uit een netwerk van akkertjes die uitgegraven zijn in de duinpannen. De duinen werden door vee begraasd. Dit eeuwenoude gebruik van de duinen wordt weerspiegeld in de behoorlijk kale, vrijwel boomloze duinen. Direct achter de duinen van Egmond liggen de bollenvelden, op land dat is achtergebleven na het afgraven van het duin. De vlakke, rechte, kleurrijke velden zijn in scherp contrast met het natuurlijke, ruige duinreliëf. Duinsfeer en Binnenduinsfeer De locatie van de nieuwe woonwijk Delversduin ligt op een voormalig bloembollenveld (dat een tijdlang een asielzoekerscentrum heeft gehuisvest) direct achter het duin van het zeedorpenlandschap. Doordat de duinen nog zo open zijn is de duinbeleving op de locatie sterker dan op locaties met veel binnenduinbos. Deze plekgebonden duinsfeer moet tot uiting komen in de sfeer van de nieuwe wijk. Architectuur en openbare ruimte moeten dus aansluiten op het specifieke omliggende landschap van open duinen en velden.
De locatie ligt echter ook in de binnenduinrand van Noord Holland Kennemerland met zijn rijke traditie van groenaanplant en uitbundige architectuur. Deze kwaliteit van binnenduinrand moet ook een plek krijgen bij de ontwikkeling van het gebied. De beeldkwaliteit voor de nieuwe woonwijk Delversduin is dus zowel geïnspireerd op de landgoederen en villawijken in Kennemerland door de eeuwen heen als op de specifieke duinsfeer van de locatie zelf. De opgave voor de locatie is om een goede kruisbestuiving tussen de beide sferen te vinden. Een aantal architectuurvoorbeelden uit de binnenduinrand vormen een bijzondere inspiratiebron. Die worden navolgend kort belicht. 9
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Inspiratie De houten blokhuizen waren een ontwerp van de Duitse architect Fritz Abel. De blokhuizen, vervaardigd in de timmerfabriek van de Duitse firma Christoph & Unmack uit Niesky-Oberlausitz in Opper-Silezië, werden op modern-industriële wijze gefabriceerd. De montagewoningen van geïmpregneerd grenenhout kwamen op een stenen voet te staan. De onderdelen werden genummerd, het huis gedemonteerd en als bouwpakket naar bouwplaatsen in alle werelddelen verzonden. Door heel Nederland zijn verspreid nog enkele tientallen houten huizen van Christoph & Unmack te vinden. Lutine, De Specht en het huis van Stet staan vanwege hun grote cultuurhistorische waarde op de lijst van Rijksmonumenten.
Chalet stijl Donker hout met brede kappen. Huis Nijenburg In 1705 bouwde Jan van Egmond van de Nijenburgh het huidige Huis Nijenburg in Heiloo. Eeuwenlang was Huis Nijenburg eigendom van de adellijke families Van Egmond van de Nijenburg en Van Foreest. Pas in de 19de eeuw kreeg het buiten zijn huidige romantische uitstraling waarbij de tuin werd omgetoverd tot een park in Engelse landschapsstijl. In 1913 bouwde Pieter van Foreest als ‘verdienmodel’ vier houten blokhuizen op het landgoed: De Specht aan de Heerenweg en Blockhove, De Lutine en het huis van Stet aan de Kennemerstraatweg. Bijzondere landelijke huizen in eenzelfde chalet stijl, pre-fab gebouwd. De chalet stijl is een langs de kust meer voorkomende stijl rond 1900. Zo werd in Egmond aan zee in 1922 chaletvilla gebouwd, De Geveerde Kikker. Tot het afbrandde in 2013 was het het oudste nog bestaande huis aan de Boulevard van Egmond aan Zee.
‘De Specht’
‘Blockhoven’
‘Lutine’
Woningen door constructeur Christoph und Unmack, Niesky O/L uit Sileziëvoor landgoed Nijenburgh
Gezondheidshuis in de duinen bij Haarlem. Het gebouw was gelegen op de locatie van de huidige watertoren en het zag er uit als een groot Zwitsers chalet .
Chaletvilla Schoorl oorspronkelijk in 1912 gebouwd als dubbel woonhuis.
10
Houten villa De Geveerde Kikker
la4sale 2021
Meerwijk villa’s Bijzondere expressieve kappen en schoorstenen. Park Meerwijk Dit villapark in Bergen kwam tot stand op initiatief van de Amsterdamse tegelhandelaar Arnold Heystee. Hij gaf in 1917 de opdracht aan J.F. Staal en deze benaderde vier jonge architecten om mee te werken. Zij kregen van Heystee geheel de vrije hand in het bouwen van zeventien landhuizen op een speciaal daartoe aangeschaft perceel te Bergen: zeven vrijstaande, twee dubbele en twee driedelige villa’s. Alle villa’s werden tussen 1917 en 1918 gebouwd. De villa’s hebben grotendeels grote rieten kappen met golvende lijnen, houten kozijnen en bakstenen gevels en vertegenwoordigen de stijl die vanaf 1916 de Amsterdamse School was gaan heten.
“Beek en Bosch”, C.J. Blaauw
Villa Meezennest, Margaret Kropholler, geschakelde villa
Villa Meerhoek, C.J. Blaauw
“De Boschkant”, = C.J. Blaauw, 1917
11
Park Meerwijk is het enige totaalproject van vrijstaande woonhuizen ontworpen door architecten van de Amsterdamse School. De woningen zijn bescheiden van afmeting en rekening houdend met de verkoopbaarheid op verzoek van de opdrachtgever in het interieur ‘niet te veel verschillend van het tegenwoordig verlangde’. De meeste villa’s hebben een rieten kap en bakstenen gevels met houten kozijnen. De drie woningen onder een kap van Kramer (XIII, XIV, XV) zijn in 1922 afgebrand en vervangen door nieuwe woningen. De overige woningen staan er nog. Het expressionisme van de architectuur van Park Meerwijk wordt geëvenaard door Wijdevelds beschrijving in Wendingen: ‘duizenden sprookjes zijn er reeds gefluisterd. Hij (de architect) is de wever van een schoonen schijn, vlechtend in glanzende kleuren en welige vormen, geheimzinnige vormen door de zoo nuchtere architectuur’.
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Inspiratie
Duin villa’s Combinaties van hout, steen en riet. In de binnenduinrand van Noord Holland zijn veel villa’s gebouwd. Toen de grote landgoederen niet meer genoeg geld opbrachten zijn veel landgoederen verkaveld voor villabouw. Er zijn een aantal stijlen te herkennen in de binnenduinrand villa bouw. Er is de stijl van duinvilla’s, met rieten kappen en bijzondere raampartijen, erkers. loggia’s en veranda’s. Kenmerkend is de vaak expressief vormgegeven rieten kap en het gebruik van meerdere materialen in de gevel. Bakstenen of stucwerk onderkant met een houten bovenkant. In de rieten kap zitten vaak ook nog erkers met een expressieve vorm. De huizen verschillen erg in architectuur, maar vormen toch een duidelijke familie van duinvilla’s.
12
la4sale 2021
13
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Inspiratie Het landhuis “Koningshof ” iets ten zuiden van Egmond aan den Hoef is omstreeks 1865 gebouwd in eclectische stijl. Het pand bestaat uit twee bouwlagen onder een flauw hellend oost-west gericht zadeldak met overstek en haaks daarop naar het noorden een kleiner zadeldak. Opvallend is dat de drie van de weg zichtbare gevels gedecoreerd zijn; de niet zichtbare zuidgevel bezit geen detaillering en is geheel blind. Het pand is met de voorgevel naar het oosten gericht en ligt iets verhoogd op een duin. Het landhuis heeft landschappelijke waarde vanwege de beeldbepalende ligging aan de duinvoet. Een dergelijke prominente positie ten opzichte van het landschap is kenmerkend voor veel landhuizen in de binnenduinrand.
Binnenduin villa’s Versiering en vakwerk In de 19e en 20e eeuw veranderde de bestemming van veel landhuizen omdat beheer als louter zomerverblijf te kostbaar werd. Een aantal landgoederen raakte in verval, sommige werden gesloopt en bebouwd, weer andere werden verkocht als permanente woning of er kwam een instelling in. Veel landgoederen werden rond die tijd bebouwd met villa’s in de rond 1900 gangbare architectuurstijl. De architectuur is niet streng en stijlvast, eerder eclectisch. De ambitie is altijd om een rijk en speels licht huis te bouwen dat de ‘buitenligging’ ten volle benut. Deze stijl kenmerkt zich door een vaak met vakwerk versierde kopgevel onder een overstekend zadeldak en bijzondere op- en aanbouwen zoals balkons, veranda’s, serre’s en loggia’s.
14
la4sale 2021
Kustwonen Buitenruimten aan het huis In de duinen en aan de kust is rond 1900 veel gebouwd vanuit de gezondheidscultuur vanwege de frisse zeelucht. Langs de hele kust kwamen buitenhuizen voor de welgestelden en koloniehuizen voor de bleekneusjes uit Amsterdam. In Egmond aan Zee stonden de meeste koloniehuizen van heel Nederland. Kenmerkend voor dit kustwonen is de oriëntatie op het ‘buiten zijn’. Dit komt o.a. tot uiting in bijzondere binnen-buitenruimtes aan het gebouw. Een veranda, een serre, een balkon of loggia, (vaak over meerdere verdiepingen), een dakterras als uitzichtpunt, al dan niet overdekt; al deze aan- en uitbouwen
Egmond had in de vorige eeuw de meeste koloniehuizen van Nederland. De ‘Koloniekinderen’ worden ook wel ‘bleekneusjes’ genoemd. Op doktersadvies kwamen zij sinds 1903 in Egmond gezondheid opdoen door zonlicht, zeelucht, beweging, goede voeding, goede leiding, rust, reinheid en regelmaat. In 1906 bouwt aannemer J. Blaauboer uit Egmond het kinderhuis Kerdijk.
zorgen voor een grotere oriëntatie op en verbinding met het buitenleven, zelfs in de winter. De huizen hebben vaak kleine versieringen en bijzondere dakjes. De kustarchitectuur krijgt daardoor een zekere speelse rijkdom. De bijzondere binnen-buiten ruimten zijn meestal van hout, maar soms ook van staal, en altijd elegant of joyeus. In de meeste kustgebieden zijn de huizen wit. Wit hout, witgeverfde steen of stuc.
Serres en veranda’s als kantwerk aan de gevel
Koloniehuis Zandvoort
15
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Structuur
16
la4sale 2021
De wijk
De mooie duinomgeving is een belangrijke kwaliteit van de nieuwe buurt. De woonwijk is daarom zo ontworpen dat vanuit de meeste wegen en openbare ruimten zicht is op de duinen en de open velden en zelfs op de oude molen in het zuidoosten. De omgeving vloeit de wijk in, waardoor overal de sfeer van wonen achter de duinen ontstaat. De inrichting van de openbare ruime, het perspectief van de wegen en de oriëntatie van de woningen spelen een belangrijke rol in het beleven van die omgeving. De wegen vormen een vloeiend (voornamelijk éénrichting) circuit waarlangs alle kavels worden ontsloten. Op de naar buiten draaiende wegen langs de randen van de wijk richt het perspectief zich steeds op de omgeving, waardoor de beleving van wonen aan de duinen daar optimaal wordt. Omgekeerd is er vanuit de duinen en langs de duinrand ook zicht op de woonwijk. De buitenbocht van de wijk vormt vanuit het duingebied gezien de rand van Egmond aan den Hoef. De huizen langs die bocht moeten dus extra hun best doen in architectuur. In de hele wijk worden de wegen en paden meer parkachtig dan verkeerskundig. Het verkeer wordt zo min mogelijk de wijk in gehaald. Op de mooiste wegen langs het landschap worden auto’s slechts bij uitzondering toegelaten of alleen voor aanwonenden. Hier worden de wegen paden. Deze paden zijn bestemd voor voetgangers en fietsers.
In de buurt worden de auto’s voornamelijk aan de achterzijde van de woningen geparkeerd. Hier zijn ontsluitingsstraten met garages en carports. De opzet van wegen, paden en parkeren is bedoeld om het contact met het landschap zo sterk mogelijk te houden. Bovendien krijgen de voetgangers meer de ruimte, wat het contact tussen mensen in de buurt zal bevorderen. Er ontstaan plekken waar mensen elkaar in de dagelijkse gang kunnen ontmoeten, zoals op de paden waar de kinderen spelen of aan de achterzijde bij de garage en de auto.
17
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Structuur
De verdeling van sferen in de wijk.
Het Erf Buitenrand
Kleine Duin
Buitenrand Dorpsas
De Molenhof
18
la4sale 2021
Sferen in de wijk
In de wijk zijn een aantal sfeergebieden aangeduid die voortkomen uit de ligging ten opzicht van de omgeving. Het onderscheid is niet hard, het gaat om subtiele verschillen, met name in architectuur, het geheel blijft samenhangend. Buitenrand
Dit is de rand van de wijk en het gezicht naar de omgeving. De sfeer is die van duinen en natuur. De woningen staan met hun voorkant naar het duingebied aan een pad waarop slechts wandelaars zijn toegestaan en auto’s bij uitzondering. Je woont hier eigenlijk in de natuur. De relatie tussen woning en omgeving is maximaal. De architectuur moet in stijl en materiaal samenhangend zijn, in kleur natuurlijk ogen en een hoge ambitie uitstralen. Dit is de as van de wijk die loopt van de kerk in het centrum van
Dorpsas
het dorp naar het buitengebied. Het is de hoofdtoegang van de wijk voor alle verkeer, maar ook voor wandelaars en fietsers die vanuit het dorp het buitengebied willen bereiken. Er heerst dus een gezellige drukte. De sfeer loopt van dorps naar natuurlijk en de architectuur kent eenzelfde mengsel van stijlen. Dit is het meest naar binnen gekeerde stukje van de wijk. De huizen
Kleine Duin
staan rond een duinparkje. Het parkje is natuurlijk, maar heeft ook sierlijke bomen en planten. Parkeren is overal aande de achterzijde geregeld, waardoor autoverkeer hier minimaal en slechts in 1 richting zal zijn. Hier loop je vanuit je woning zo het groen in. De bebouwing rond het parkje vormt een sterk ensemble in architectuurstijl die voortkomt uit de sierlijke binnenduinrand stijl. Dit is een ensemble gelegen aan de Herenweg. De drie volumes
Het Erf
vormen samen een ensemble met hoofdhuis en bijgebouwen in een architectuurstijl die meer boers is als overgang van dorp naar het landelijk gebied. De ontsluiting ligt aan de Herenweg. De bewoners delen een parkeerschuur op een gezamenlijk erfje. Via het weggetje langs het erf kom je in de woonwijk. De Molenhof
De gebouwen vormen hier samen een hof die gericht is op de molen die net boven de toppen van de bomen te zien zal zijn. De sociale woningen zijn een combinatie van rug-aan-rug starterswoningen en appartementen. De gebouwen vormen een ensemble in architectuur. Ze liggen rond een gezamenlijke buitenruimte, de hof, met een landelijke, ontspannen sfeer. Huizen hebben veranda’s naar de openbare ruimte. Het parkeren ligt buiten de hof aan de straat. De hof is een echte gebruiksruimte, waar kinderen vrij kunnen spelen en bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Er loopt een pad aan de buitenzijde langs de hof naar het duingebied.
19
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Structuur
20
la4sale 2021
Openbare ruimten
Duinlandschap Recreatieve waarden bestaan uit de beleving van rijke, weelderige natuur. Soms is het er gezellig druk en er zijn altijd hondenuitlaatrondjes. Duinen dichtbij de Zeedorpen worden veel gebruikt voor trimrondjes na het eten. Zeedorpenduinen behoren in Noord-Holland tot de drukst bezochte delen van de open duinen. Plaatselijk ook met opzet buiten de paden. Er zijn vele spelmogelijkheden. De cultuurhistorische waarde van nog actief gebruikte duinlandjes is groot. De aardkundige waarden zijn doorgaans sterk beïnvloed door eeuwenlang intensief gebruik. Vanwege de nabijheid van de zee zijn er geen hoge archeologische waarden te verwachten. Maar hierop zijn uitzonderingen, zoals bij Noordwijk waar de kust is verder afgeslagen dan bij Wijk aan Zee en nu in Romeinse tijd reeds bewoond binnenduin aan de zeereep kan grenzen.
De openbare ruimten in de wijk verbinden het omringende land-
Voor alle normale recreatieve gebruik is dit duin niet kwetsbaar, met uitzondering van de voortplantingsperiode van dieren. Betreding is, in gradiëntvorm, zelfs gewenst. Dit kan zowel door vee als door de mens. Voordeel van vee is de grote stuurbaarheid. Mensen laten zich door de beheerder veel moeilijker sturen. Beide vormen zijn echter gewenst omdat ze elkaar aanvullen.
maakt deel uit van het duinlandschap van de buurt.
schap met bijna alle woningen. De inrichting van deze ruimten moet natuurlijk zijn en aansluiten op het omliggende landschap. Open duinen met ruimte voor echte duinplanten en dieren. De weiden die aan het landschap grenzen krijgen een inrichting die een overgang vormt vanuit de bestaande hoge duinen naar lagere duinen en duinweiden. De openbare ruimte binnen in de wijk sluit aan en wordt ingericht als open duin(vallei) met reliëf. Het aanbrengen van reliëf is een stap naar een meer oorspronkelijk landschap en dient ook een hydrologische functie, regenwater wordt lokaal opgevangen en zo lang mogelijk vastgehouden. Door het gebied komen wandelpaden die vanuit de wijk aansluiten op het grotere duingebied. In de duinweiden langs de rand van de duinen wordt een grote duinpoel aangelegd. De duinsfeer bevindt zich niet alleen in de grote openbare ruimten van de wijk, maar in alle buitenruimten, zowel openbaar als privé. De wegbermen, de straatbomen, de hagen langs de tuinen, de struiken in de tuinen, de natuurstroken langs de paden, al het ‘groen’ De openbare ruimte heeft naast duin ook een binnenduinkwaliteit. Er is een gradiënt in de wijk waarbij de beplanting naar het dorp toe decoratiever wordt en naar de duinweiden toe ruiger. Meubilair en voorzieningen krijgen in de openbare ruimte een natuurlijke vormgeving.
Geen rood met blauwe glijbaan of oranje prullenbak, maar mooi vormgegeven zwart staal of blank hout. In de openbare ruimte kunnen ook objecten worden ontworpen die collectiviteit en het ontstaan van communiteit bevorderen. Deze objecten, follies of paviljoens kunnen naast sfeerdragers een publieke functie bevatten, zoals een kinderspeelplek, een gazebo of een buurt-uitzichtpunt. Deze objecten moeten in hun vormgeving aan de duinsfeer refereren.
21
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Structuur
Reliëf
In de wijk wordt enig reliëf gevormd door lichte ophogingen en verlagingen. Zo wordt aangesloten op het zacht ondulerend landschap van de naastgelegen duinen. Noordelijk ligt een klein duin met een lager duinpoeltje ernaast dat als wadi fungeert. In de dorpsas ligt ook zo’n wadi in de vorm van een verdiept natter gedeelte. In de landschapszone boven de wijk, onderlangs het bestaande duin, wordt het landschappelijk reliëf aansluitend nog sterker gedramtiseerd. Met een nieuw duin naast de bestaande duinen, en een grote uitgegraven natte weide met slingerende poel die een wadi vormt voor de hele buurt. Zo onstaat een soort grote duinvallei. 22
la4sale 2021
Structuurlijnen
(3)
(2)
(1) (4)
(5)
(0) De structuuropzet is zodanig dat er in de wijk ruimtelijke structuurlijnen ontstaan. Op twee belangrijke plekken lopen die middels openbare ruimte vanuit diep in de wijk naar het buitengebied, waarmee contact tussen dorp en landschap bewaard blijft (1, 2, 3). Door afstand te maken tussen de wijk en de molen (0) met het vakantieparkje eromheen blijft hier lucht tussen de twee ontwikkelingen en zicht op de duinen (4). Het parkje zelf ontneemt met zijn nieuwe recreatiebebouwing en beplanting het directe zicht op de molen. Door hier in de opzet van woningen toch een zichtlijn te maken (5) die zich richt op de (top van de) molen ontstaat er alsnog een ruimtelijke relatie die dit cultuurhistorische object respecteert en onderbouwt. 23
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Structuur
Klinker rijbaan met groene bermen k&l langs kavels in groen
Klinker rijbaan en asfalt stoep met rollaag opgesloten k&l in naastgelegen groen
rijpaden met afgestrooid asfalt, k&l in de berm
Halfverharde paden van schelpen aan het landschap
Halfverharde paden
Asfalt met grind in de toplaag (afstrooien bij het walsen)
Parkeerhoven en parkeerstraten in grind met versteviging
24
Parkeerhoven en parkeerstraten in split met versteviging (bv geogrid)
la4sale 2021
Wegen en paden
De wegen hebben door hun vele eenrichtingverkeer een ontspannen sfeer en zijn met hun informele profielen meestal meer parkachtig dan verkeerskundig. Alleen de tweerichtingsverkeer wegen die tot de hoofdontsluiting van de wijk behoren zijn in principe (deels) van klinkers. Alle overige wegen krijgen een zo landschappelijk mogelijk beeld, bijvoorbeeld met split afgestrooid asfalt, en paden van schelpen. Zo ontstaat een onderscheid tussen hoofdroute en secundaire bewegingen. In de uitwerking van hier genoemd wensbeeld en principes is afstemming met de nutsleidingen (K&L) belangrijk, dat kan tot aanpassing leiden. De eenrichtingsverkeer ‘paden’ die alleen incidenteel- en calamiteitenverkeer toelaten zijn in principe van asfalt met een dikke afstrooilaag. De echte wandelpaden in het groen zijn van halfverharding of schelpen. De loopzones langs de hoofdontsluiting zijn van asfalt met een fijn split afstrooilaag. K&L lopen dan in de groene berm. Waar dat niet kan en deze toch onder de stoep moeten is die van halfverharding, bv schelpen op een niet hydraulische fundering. Soms zijn rabatstroken van gebakken klinkers een optie om K&L stroken plek te geven. Langs de paden met alleen bestemmingsverkeer zijn geen aparte loopzones. De parkeerstraten en parkeerhoven zijn van grind/split op een stabilisatie laag. Mogelijk heeft de rijloper nog asfalt.
tweerichtingssverkeer hoofdroute tweerichtingssverkeer insteek eenrichtingsverkeer informele incidentele route
25
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Landschap
De duinvallei
Het kleine duin
De dorpsas
De kerktuin
De verschillende openbare ruimte sferen geven de wijk haar landelijke en dorpse sfeer.
26
la4sale 2021
Openbare ruimte sferen
In de wijk zijn een viertal openbare ruimten, de kerktuin, de dorpsas, het kleine duin en de duinvallei. De ruimten lopen in hun sfeer van dorps naar landschappelijk.
De kerktuin
Het meest dorps is de openbare ruimte bij het kerkplein. Hier wordt de sfeer van de kerktuin over de Heerenweg getrokken, bij voorkeur ook letterlijk in de verharding. Als een soort drempel remt dit verkeer en versterkt de pleinsfeer. De kerktuin vormt een klein accent van plantvakken en hagen in de landschappelijke as van de wijk.
De dorpsas
De openbare ruimte van de dorpsas loopt van de kerktuin naar het grotere landelijk gebied onderlangs de duinen. De dorpsas is een open gebied met een reliëf van lager en natter midden (wadi) naar een hoger en drogere rand. De dorpsas heeft een sfeer van landgoed park met natuurlijk beplanting en delen wilde weide en delen gemaaid. De paden zijn halfverhard (bv schelp). Er staan enkele bomen verspreid in de dorpsas en er is ruimte voor een kleine dierenweide of speelweide, voor spelen en voor zitten langs de paden.
Het kleine duin In het hart van de wijk ligt het kleine duin. Dit is een door huizen omsloten plek met in het midden een ruig en avontuurlijk duin. Richting het open landschap gaat het hogere duin over in een lagere wadi, als een klein duinvalleitje. De beplanting is natuurlijk en het duin is zit- en speelgelegenheid voor de buurt.
De duinvallei
De grootste openbare ruimte ligt noordelijk van de wijk aangrenzend aan het bestaande duingebied. Hier moet een zo natuurlijk mogelijke sfeer ontstaan. De weiden kunnen worden begraasd. Het lagere deel zal functioneren als wadi voor de hele buurt en in natte perioden onder water staan. Er lopen smalle halfverharde of gemaaide graspaden door het gebied die aansluiten op het bestaand padennetwerk in de duinen. Inrichting kan het beste met PWN afgestemd worden.
27
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Openbare ruimte De dorpsas
Landschap Openbare ruimte reageert op de landschappelijke omgeving en is op de verschillende locaties net iets anders.
brugje over natte deel
reliëf
halfverharde paden en wilde weiden
graspaden
bank aan het graspad
kleine dierenweide
28
halfverharde paden
la4sale 2021
Openbare ruimte De kerktuin
bloeiende tulpen in de sierperken
siertuintje naar het landschap
graspaden naar de siertuin
kerkplein over de weg doorstrekken
kerkplaats
plantvakken en bloesembomen
29
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Openbare ruimte De duinvallei
Landschap Openbare ruimte reageert op de landschappelijke omgeving en is op de verschillende locaties net iets anders.
duinpoel langs de duinrand in nat seizoen
dieren in de weide
duinpoel als waterspeelvijver
natuurpaden
natuurlijke overgang naar bestaand duin
aansluiten op duinpadennetwerk
klein duin aan het water met beplanting
30
la4sale 2021
Openbare ruimte Het kleine duin
reliëf en paden landschapsparkje in de duinsfeer
duinvegetatie
verblijfsplek in de duinsfeer
paden sluiten aan op de omgeving
communiteit stimulerende meubels
seringenbergje in de binnenduinsfeer
bank en trap in de duinsfeer
31
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Landschap
gemengde hagen rond de erfplaats
beukenhagen in de rode zone en oranje zone
rozenhagen in de blauwe , roze en paarse zone
wintergroene olijfwilg in de parkeerstraten aan de achtertuinen
tuinhekje in blank of wit geverfd hout
open parkeerpoort in blank of wit geverfd hout
dichte parkeerpoort in blank of wit geverfd hout
32
la4sale 2021
Hekken en hagen
Een haag is wel zo’n beetje de oudste manier om een grens aan te geven. Hagen kunnen dienen als afbakening en bescherming. Hagen zijn ook vaak de plekken waar veel vogels voedsel en bescherming zoeken. Een haag kan ook een mooie achtergrond vormen in de tuin. Door de opkomst van vaak foeilelijke bouwmarkt-schuttingen heeft de haag het moeilijk gekregen. De mus is bijna uitgestorven door het verdwijnen van veel hagen. Terwijl er enkele tientallen jaren geleden nog volop van deze vogels de tuin bezochten. Vogels in de stad gebruiken hagen voor beschutting, bescherming en vinden er voedsel zoals insecten en bessen. Bovendien is het wetenschappelijk bewezen dat hoe meer uitzicht er is op groen des te groter het gevoel van welzijn, bedenk maar eens hoe we aan het woord behaaglijk komen. Bovendien vangen hagen fijnstof op. Ook botanische rozen zijn over het algemeen goed te gebruiken als bloeiende haag. Aanbevolen botanische rozen zijn: Rosa rugosa ‘Roseraie de L’Hay’ en de Schotse roos ( Rosa pimpinellifolia) Vol vitaminen Vooral wilde rozen produceren veel rozenbottels. Het vlees daarvan bevat enorm veel vitamine C. De bottels van Rosa rugosa worden daar zelfs speciaal voor geteeld. Er worden vitaminerijke dranken mee gemaakt, ook in siroopvorm, en de bekende rozenbotteljam, waarvoor u op internet verschillende recepten kunt vinden. Rozenbotteljam is heel makkelijk zelf te maken.
Langs alle tuinen komen hagen. De hagen zijn per sfeergebied bepaald. Langs de buitenrand en de dorpsas komen beukenhagen aan de openbare straat en wintergroene olijfwilghagen aan het achtertuinpad of de parkeerhof. Rond het kleine duin en in de hof komen botanische rozenhagen aan de straat en wintergroene olijfwilghagen aan het achterpad of de parkeerhof. Op het erf komen rond de erfplaats gemengde hagen zoals Crataegus monogyna gemengd met Carpinus betulus en langs het pad naar de wijk komen weer botanische rozenhagen. De hagen mogen aan de voorzijde van de woning niet hoger dan 120cm worden. Aan de achterzijde van de kavel komen wintergroene olijfwilg hagen. Deze mogen manshoog worden. De hagen tussen tuin en openbare ruimte worden bij de bouw van de woning mee geplant, zoals de hagen aan de voorzijde en de achterzijde van de kavel. Tussen de tuinen onderling moeten eveneens (manshoge) hagen worden geplant, dit doen de bewoners zelf. Ook deze hagen dragen namelijk bij aan het groene karakter van de buurt. Er mogen dus geen schuttingen of andere houtconstructies tussen de tuinen komen. Middels ‘onzichtbaar’ gaas inde haag wordt de doorgang van honden en kinderen voorkomen. Bewoners mogen kiezen uit de hagensoorten van een keuzelijst. Het wordt sterk aanbevolen de eerste drie jaar alle hagen ‘gemeenschappelijk’ te laten onderhouden.
Dit is belangrijk om het beeld van de wijk een goede start te geven. Zo blijft de buurt een natuurlijke uitstraling behouden en een ontspannen sfeer van kustwonen. De meeste auto’s worden aan de achterkant van de kavels aan een parkeerstraat of in een gezamenlijke parkeerhof geparkeerd. Als op de eigen kavel vanaf de openbare straat wordt geparkeerd staan de auto’s altijd achter een houten hek. Het hek bepaalt zo het straatbeeld en niet de auto. Het hek moet een open karakter hebben en vanuit de deelsfeer van de wijk worden mee ontworpen. Als er aan de achterzijde wordt geparkeerd op de eigen kavel moet er ook een parkeerhek worden geplaatst in de haag. Dit hek mag een gesloten karakter hebben. Aan de straatzijde is er er altijd een tuinhekje voor voetgangers aan de voorzijde van het huis. Deze tuinhekjes zijn in hetzelfde materiaal en vormgeving als het eventuele parkeerhek. Voor alle huizen van dezelfde deelsfeer zijn de hekken hetzelfde, zo ontstaat een eenheid in samenhang met de hagen. Speciaal voor de wijk kunnen dan bv 3 typen worden ontworpen. In de buitenrand en de dorpsas zijn de hekken van blank hout, langs het kleine duin, op het erf en in de hof zijn de hekken wit geverfd.
33
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Landschap Meubels die de goede sfeer brengen maken de openbare ruimte compleet.
meubels in binnenduinsfeer
meubels in duinsfeer
meubels met buurtgevoel
34
la4sale 2021
Buurtmeubilair
Binnen de verschillende sfeergebieden is de architectuur net iets So we created this huge scope that also included fences and street signs and all the markings on the retail and municipal buildings. The manhole cover had this motif of a boy on a bike with a tree and a dog that seemed to be very “American small town” in feel. Tracy had that kid on the bike, so we thought we should just adapt that manhole cover into the town seal and indeed that became the symbol for Celebration, Florida. The boy got changed to a girl with a ponytail because one of the executives at the development company had four daughters, so he wanted a girl on the bike instead. There’s also a Celebration wristwatch with the girl on a minute hand and a dog on the second hand. We came up with the theory behind how we’d organize things— what would look alike and give the town a certain identity, as well as what would vary. We decided that all the basic infrastructure elements of the town, everything that would have been built by the department of public works, would use the same typeface family because it was all coming out of the same sign shop to a certain degree.
anders. Het straatmeubilair moet met de verschillende sferen onder-
(How Michael Bierut Branded Celebration, Florida)
gedeelde tuin is.
steunen. In dit sfeergebied direct aan de open weiden naar de duinen is het straatmeubilair natuurlijk met onbewerkt houten hekjes en meubels dat mooi aansluit bij de rieten kappen en de in de winter bruinverkleurende beukenhagen. De openbare ruimte in de sfeergebieden verder van de kust straalt een binnenduin sfeer uit met sierlijke of wit geschilderde hekjes en meubilair. Het geselecteerde meubilair vormt per sfeer een familie in stijl, materiaal en kleur. Lichtmasten passen bij de hekjes en hekjes bij de bankjes en bankjes bij de prullenbakken etc. Maar ook de naambordjes van de straten en de wegwijsborden passen in de stijl. Het straatmeubilair moet vooral ook een bijdrage leveren aan het buurtgevoel van de kustwoonbuurten. Het gaat dus naast passende vormgeving bovenal om de juiste gebruiksfunctie. Het straatmeubilair moet communiteit faciliteren, contact, collectief en connectie stimuleren. Een lange tafel met banken, een stookplaats, een terras met stoeltjes en lampjes in de boom, een schommelbank of -ligbed, een klein openluchttheater. Alsof naast je privetuin de hele buurt één grote
35
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Landschap Planten die in de meer verwilderde natuur van de landschappelijke plekken in de buurt voorkomen
Openbare ruimte planten ruig duin BOMEN in parken en straten
STRUIKEN in parken en langs randen
1 Betula papyrifera, De papierberk een meerstammige boom die 15-20 m hoog wordt en een roomwitte schors heeft die in vele dunne witte stroken afschilfert, mooie bast, luchtige boom.
1 Prunus spinosa, Sleedoorn bloeit van maart tot april. Vruchten vanaf augustus, ze zijn pas lekker nadat de vorst eroverheen geweest is. De vruchten worden verwerkt tot jam en brandewijn, bijvoorbeeld slivovitsj. Sleedoorn verdraagt goed droogte en is zeer windbestendig. Voedselboom voor bijen, vlinders en goede neststruik voor vogels; 2 Crataegus monogyna In de loop van de lente, gedurende de maanden april en mei zie je na de bloei van de Sleedoorn de eenstijlige meidoorn bloeien met prachtige witte bloemen. Wordt tot 4,5 m hoog. De struik vertakt bij de grond en heeft een lage kroon.
2 Populus alba, witte abeel, 10 m, zilvergrijze bast, ruisende blaadjes donkergroen aan de bovenzijde en viltig krijtwit aan de onderkant. Houdt van een standplaats in volle zon of halfschaduw en een goed gedraineerde ietwat vochtige bodem. Is zeer winterhard, goed zeewind en luchtvervuiling tolerant en is zeer geschikt voor de aanleg van windsingels en landschappelijke beplanting.
3
Hippophaea rhamnoides, Duindoorn is zeer goed bestand tegen zand en zout , hij produceert ook zeer vitaminrijke besjes ( Vitamine C, E) die als het winter wordt kunnen gisten en vogels dronken voeren. Goed winterhard, goede waardplant voor vlinders
3 Quercus Robur De zomereik is zeer variabel van groeivorm. In vrije stand vertakt de stam zich meestal spoedig en vormt op den duur een brede, losse kroon van zware, vaak grillig kronkelende takken. Op arme bodems groeien eiken langzaam. Op vruchtbaarder en voldoende vochthoudende bodems groei kunnen ze flinke afmetingen bereiken. Veel wilde dieren eten de eikeltjes. Eekhoorns en Vlaamse gaaien verzamelen de vruchten en verstoppen ze als wintervoorraad.
4 Cytisus scoparius Brem is zeer decoratieve, struikvormige plant van 0,6 tot 2 meter hoog, die bloeit in mei en juni. Ze komt zeer algemeen voor in het midden, oosten en zuiden van het land en vrij algemeen in de duingebieden. Ze groeit op allerlei droge, kalkarme, vaak omgewerkte grond.
36
la4sale 2021
BERMPLANTEN in grasbermen. Helmgras (Ammophila) Duinriet(Calamagrostis) Schapengras (Festuca) Zwenkgras (Festuca) Engels gras (Armeria) Reuzenvedergras (Stipa) Pijpenstrootje (Molinia) Kruipwilg (Salix repens) Anijsplant (Agastache) Muurbloen (Erysimum) Beemdkroon (Knautia) Kattenkruid (Nepeta) Vetkruid (Sedum) Brandkruid (Phlomis) Russische Salie (Perovskia) Toorts (Verbascum) IJzerhard (Verbena) Teunisbloem (Oenothera) Duizendblad (Achillea) Fijnstraal (Erigeron glaucus) Blauwe distel (Eryngium) Kardinaalsmuts (Euonymus) Slangenkruid (Echium) Kogeldistel (Echinops) Zeelavendel (Limonium) Parelzaad (Lithodora) Vuurpijl (Kniphofia) Lavendel (Lavandula) Heiligenbloem (Santolina) Lijmkruid (Silene maritima) Ezelsoren (Stachys) Gele zonnehoed (Rudbeckia) Tijm (Thymus) Goudaardbei (Waldsteinia) Zeekool (Crambe maritima) Kruipwilg (Salix repens) Kamperfoelie (Lonicera) Berk (Betula) Duinroos (R. pimpinellifolia) Egelantier (Rosa rubiginosa) Rimpelroos (Rosa rugosa) Vlinderstruik (Buddleia) Veldesdoorn (Acer campestre) Am. sering (Ceanothus) Kornoelje (Cornus) Brem (Cytisus) Olijwilg (Elaeagnus) Duindoorn (Hippophae) Jeneverbes (Juniperus) Wilde liguster (Ligustrum) Schijnhulst (Osmanthus) Den (Pinus) Laurierkers (Prunus) Steeneik (Quercus ilex) Meelbes (Sorbus aria) Sneeuwbal (Viburnum)
1 Salix repens, kruipende wilg: kan als bodembedekker fungeren. Daardoorheen komen vanzelf grasjes op. Hij kan goed tegen droogte. Bloeit in april en mei met katjes. Komt voor op natte tot droge zandgrond. Vanwege zijn uitgestrekte wortelstelsel wordt de struik ook aangeplant in zandverstuivingen 2 Salix rosmarinifolia, rozemarijnwilg, Een kleine sierwilg met hele smalle grijs-groene glimmende blaadjes die lijken op rozemarijnblad. Groeit goed op praktisch alle grondsoorten, zelfs op een arme grond. De bolvormige kruipwilg kan tot 100 cm hoog worden. In de lente bloeien de katjes. 3 Perovskia -Russische salie , bladverliezende halfstruik met mooie grijsgroene bladeren en straalvormige blauwe klein bloempjes, einde zomer en herfst. Goed winterhard
4 Ammophila arenaria, Helmgras is een bladverliezend siergras met grijsgroene bladeren die in de herfst geelbruin verkleuren. Bloeit in juni en juli met decoratieve bloemaren. Houdt van halfschaduw en een goed doorlaatbare grond. De plant is zeer goed winterhard, droogtetolerant, zeewind tolerant en verdraagt ook goed luchtvervuiling. Geschikt voor groepsbeplanting en onderhoudsarme tuinen.
37
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Landschap Planten die in de meer sierlijke plekken dichter bij het dorp in de buurt voorkomen
Openbare ruimte planten sierlijk duin BOMEN in parken en straten
STRUIKEN in parken en langs randen
1 Acer campestre, Veldesdoorn, is meestal een struik, zelden een boom die 10 à 12 m hoog en 10 m breed kan worden. Uitzonderlijk bereikt een boom een hoogte van 25 m. Het is een traag groeiende soort die 200 tot 300 jaar oud kan worden. Heeft een mooie herfstkleur en een bijzondere stam.
1 Prunus spinosa, Sleedoorn bloeit van maart tot april. Vruchten vanaf augustus, ze zijn pas lekker nadat de vorst eroverheen geweest is. De vruchten worden verwerkt tot jam en brandewijn. Sleedoorn verdraagt goed droogte en is zeer windbestendig. Voedselboom voor bijen, vlinders en goede neststruik voor vogels; 2
Syringa vulgaris Seringen zijn bijzonder betrouwbare, bladverliezende sierstruiken die in de lente bloeien met heerlijk geurende bloemtrossen met enkelvoudige of dubbele bloempjes. Standplaats - volle zon, lichte schaduw, zanderige tot grindachtige bodem, géén zware klei. Goed winterhard en zeewind tolerant.
2 Quercus robur, De zomereik is zeer variabel van groeivorm. In vrije stand vertakt de stam zich meestal spoedig en vormt op den duur een brede, losse kroon van zware, vaak grillig kronkelende takken. Op arme bodems groeien eiken langzaam. Op vruchtbaarder en voldoende vochthoudende bodems groeikunnen ze flinke afmetingen bereiken. Veel wilde dieren eten de eikeltjes. Eekhoorns en Vlaamse gaaien verzamelen de vruchten en verstoppen ze als wintervoorraad.
3 Corylus avellana, Hazelaar, in bosranden, struwelen en hagen is een van de opvallende struiken de Hazelaar. Het is de eerste plantensoort uit onze wilde flora die in het jaar begint te bloeien. De hazelnoten worden niet alleen door mensen gegeten, maar vormen een belangrijke voedselbron in de winter voor een aantal soorten dieren.
4 Robinia pseudo-acacia, Acacia, 12 m, luchtige boom, grillige vorm. Mooie verschijning met mooie bloemen. Goed tegen vervuiling bestand. Door zijn wortelgestel is robinia een goede zandbinder op hellingen. De boom bloeit in mei, juni en juli. De bloemen zijn wit en vormen 10 tot 20 cm lange, sterk geurende trossen. De nectar kan 35 tot 59% suiker bevatten waardoor de boom veel bijen lokt. De acaciahoning is vloeibaar en geurig.
4
Rosa pimpinellifolia Duinroos De roos die veel voorkomt in het natuurgebied op droge, matig voedselrijke, meestal kalkhoudende grond op duinhellingen, onder struikgewas en op heidevelden. De bloem is wit. De bottels zijn rond en plat en kleuren van bruinrood via donkerpaars naar zwart. Bevatten veel vitamine C.
38
la4sale 2021
BERMPLANTEN in grasbermen. Bol- en knolgewassen Schapengras (Festuca) Zwenkgras (Festuca) Engels gras (Armeria) Reuzenvedergras (Stipa) Pijpenstrootje (Molinia) Kruipwilg (Salix repens) Anijsplant (Agastache) Muurbloen (Erysimum) Beemdkroon (Knautia) Kattenkruid (Nepeta) Vetkruid (Sedum) Brandkruid (Phlomis) Russische Salie (Perovskia) Toorts (Verbascum) IJzerhard (Verbena) Teunisbloem (Oenothera) Duizendblad (Achillea) Fijnstraal (Erigeron glaucus) Blauwe distel (Eryngium) Kardinaalsmuts (Euonymus) Slangenkruid (Echium) Kogeldistel (Echinops) Parelzaad (Lithodora) Vuurpijl (Kniphofia) Lavendel (Lavandula) Heiligenbloem (Santolina) Lijmkruid (Silene maritima) Ezelsoren (Stachys) Gele zonnehoed (Rudbeckia) Tijm (Thymus) Goudaardbei (Waldsteinia) Zeekool (Crambe maritima) Kruipwilg (Salix repens) Kamperfoelie (Lonicera) Berk (Betula) Duinroos (R. pimpinellifolia) Egelantier (Rosa rubiginosa) Rimpelroos (Rosa rugosa) Vlinderstruik (Buddleia) Veldesdoorn (Acer campestre) Am. sering (Ceanothus) Kornoelje (Cornus) Brem (Cytisus) Olijwilg (Elaeagnus) Jeneverbes (Juniperus) Wilde liguster (Ligustrum) Schijnhulst (Osmanthus) Laurierkers (Prunus) Steeneik (Quercus ilex) Meelbes (Sorbus aria) Sneeuwbal (Viburnum)
1 Ajuga reptans. Kruipend zenegroen, bloeit met violetblauwe bloemetjes in mei-juni. 5 tot 10 cm hoog. Het blad van Ajuga reptans blijft vaak groen in de winter. De standplaats van Ajuga reptans dient zonnig te zijn maar lichte schaduw wordt ook verdragen. Bodembedekker. Inheems en komt van origine in de binnenduinrand langs de Noordzeekust voor. 2
Rosa canina Hondsroos die het meest in de Nederlandse natuur voorkomt. De bloem is roze tot wit. De bottels zijn ovaal of rond en oranjerood van kleur. Erg lekkere bottels om jam van te maken. Haag van 1.5 m. Snoeien in de winter.
3 Knautia arvensis Beemdkroon is algemeen voorkomend, maar sterk afgenomen. Beemdkroon is een vaste plant. De plant wordt 15-60 cm lang en heeft grijsgroene bladeren. Beemdkroon bloeit met lila bloemen vanaf juni tot de herfst. Ook komen soms witte of gele bloemen voor. Beemdkroon komt in de binnenduinrand voor. 4 Alcea rosea Stokroos bloeit in de zomer van juni tot augustus met lange bloemstengels van 1-1,5 m hoog. Tijdens de bloei trekt de plant bijen en hommels aan. De stokroos kan zichzelf uitzaaien.
39
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Kleine tuinbomen
Landschap Bomen van de derde grootte die op kavels met voldoende ruimte in de hoek van de kavel worden geplant.
1 Pyrus salicifolia Wilgbladige peer, takken hangen in een ruime boog sierlijk over naar de grond. Vraagt een plek in de zon, op goed doorlatende grond. 4 m, grijs blad, sierlijke vorm.
Binnenduin
Duin
1
5
6
2
2 Crataegus monogyna De Eenstijlige meidoorn wordt tot 4,5 m hoog en kan bij uitzondering tot 10 m hoog worden. De plant heeft circa 1 cm grote appelachtige vruchten met één pit. Ze zijn eivormig. Rijpend verkleuren ze van groen tot donkerrood. 3 Euonymus europaeus Kardinaalsmuts is een bladverliezende inheemse heester, een sieraad in de tuin, vooral in herfst en winter. Vogels zijn dol op de prachtige bessen! Als het niet te hard vriest, blijven de vruchtjes aan de boom en zijn dan een sieraad voor de steeds kaler wordende tuin.tot 5 m hoog. 4 Amelanchier lamarckii of krentenboompje, meerstammige sierheester. De bloei valt in april-mei. Na de bloei worden zwartblauwe eetbare besjes gevormd (de krenten). De besjes worden graag door vogels gegeten. In het najaar een prachtige oranjerode herfstkleur. Hoogte kan 4 tot 6 meter bedragen. 5 Malus toringo, 5 m, gele appeltjes, witte bloesem, natuurlijke uitstraling, goed te snoeien.
3
7
4
4 40
6 Crataegus laevigata / ‘Paul’s Scarlet’, meidoorn, wit of roze, 6m, meerstammig verkrijgbaar 7 Magnolia soulangeana Deze bladverliezende magnolia is onderhoudsarm, behoeft weinig snoei. Van april tot mei bloeit deze Magnolia met heerlijk geurende, witte tot rozige, opgaande bloemen met een rozepaarse voet. Kan aan de kust, mits enigszins beschut. Standplaats in volle zon of lichte schaduw.
la4sale 2021
Keuzestruiken Struiken die op de kavel waar maar enigszins ruimte is aan de openbare tuinzijde worden geplant.
1 Viburnum carlcephalum Sneeuwbal is rijkbloeiend met grote ronde geurende bloemen , rozerode bloemknoppen, witte bloemen, breed opgaande vorm, max hoogte 3 m , bloeiperiode mei, goed winterhard 2 Hippophaea rhamnoides, Duindoorn is zeer goed bestand tegen zand en zout , hij produceert ook zeer vitaminerijke besjes ( Vitamine C, E) die als het winter wordt kunnen gisten en vogels dronken voeren. Goed winterhard, goede waardplant voor vlinders 3 Rosa pimpinellifolia Duinroos die veel voorkomt in het natuurgebied op droge, matig voedselrijke, meestal kalkhoudende grond op duinhellingen, onder struikgewas en op heidevelden. De bloem is wit. De bottels zijn rond en plat en kleuren van bruinrood via donkerpaars naar zwart. Bevatten veel vitamine C. Dichte haag tot 1m. Snoeien in de winter. 4 Rosa canina Hondsroos die het meest in de Nederlandse natuur voorkomt. De bloem is roze tot wit. De bottels zijn ovaal of rond en oranjerood van kleur. Erg lekkere bottels om jam van te maken. Haag van 1.5 m. Snoeien in de winter. 5 Syringa vulgaris Seringen bladverliezende sierstruiken die in de lente bloeien met heerlijk geurende bloemtrossen met enkelvoudige of dubbele bloempjes. Standplaats - volle zon, lichte schaduw, zanderige tot grindachtige bodem, géén zware klei. Goed winterhard en zeewind tolerant.
Duin
Binnenduin
1
2
4
3
5
6 Buddleia Zomerbloeiers, met de heerlijk geurende, vaak langwerpige bloempluimen lokken ze talloze vlinders en bijen. Goed luchtvervuiling en zeewind tolerant en zullen dus ook in de kustregio en stedelijk milieu goed gedijen.
6 41
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Landschap
Natuurtuinen
Planten die in een meer verwilderde duinnatuur tuin kunnen staan.
Helmgras (Ammophila) Duinriet(Calamagrostis) Schapengras (Festuca) Zwenkgras (Festuca) Engels gras (Armeria) Reuzenvedergras (Stipa) Pijpenstrootje (Molinia) Anijsplant (Agastache) Muurbloen (Erysimum) Beemdkroon (Knautia) Kattenkruid (Nepeta) Vetkruid (Sedum) Brandkruid (Phlomis) Russische Salie (Perovskia) Toorts (Verbascum) IJzerhard (Verbena) Teunisbloem (Oenothera) Duizendblad (Achillea) Fijnstraal (Erigeron glaucus) Blauwe distel (Eryngium) Kardinaalsmuts (Euonymus) Slangenkruid (Echium) Kogeldistel (Echinops) Zeelavendel (Limonium) Parelzaad (Lithodora) Vuurpijl (Kniphofia) Lavendel (Lavandula) Heiligenbloem (Santolina) Lijmkruid (Silene maritima) Ezelsoren (Stachys) Gele zonnehoed (Rudbeckia) Tijm (Thymus) Goudaardbei (Waldsteinia) Zeekool (Crambe maritima) Kruipwilg (Salix repens) Wilde kamperfoelie (Lonicera) Berk (Betula) Duinroos (Rosa pimpinellifolia) Egelantier (Rosa rubiginosa) Rimpelroos (Rosa rugosa) Vlinderstruik (Buddleia) Veldesdoorn (Acer campestre) Amerikaanse sering (Ceanothus) Kornoelje (Cornus) Brem (Cytisus) Olijwilg (Elaeagnus angustifolia) Duindoorn (Hippophae) Jeneverbes (Juniperus) Wilde liguster (Ligustrum vulgare) Schijnhulst (Osmanthus) Den (Pinus) Laurierkers (Prunus laurocerasus) Steeneik (Quercus ilex) Meelbes (Sorbus aria) Sneeuwbal (Viburnum)
42
la4sale 2021
De haag kan tussen de tuinen als afscheiding dienen.
Botanische rozen zijn goed geschikt om hagen van te maken. Aanbevolen botanische rozen zijn: Rosa rugosa ‘Roseraie de L’Hay’ of ‘Hansa’ en de Schotse roos Rosa pimpinellifolia 1 Rosa rugosa Alba Rimpelroos is een sterke, wilde rozensoort die uitstekend geschikt is voor het gebruik als haagplant. Deze roos kan goed worden gesnoeid en is zouttolerant. De bloem is wit met een geel hart en geurt heerlijk, bloei 6-9. De bottels zijn rond en plat en oranjerood van kleur. Lekkere bottels om jam van te maken. Deze jam is rijk aan vitamine C. Verder bevat een rozenbottel caroteen, vitamine B1 en vitamine B2. Maakt een goede dichte losse haag van 1.5-2 m. Snoeien in de winter. 2 Elaeagnus ebbingei Olijfwilg, Zilverbes De Olijfwilg of Zilverbes is een schitterende bladhoudende haagplant die goed tegen wind en zoute omstandigheden kan. Het is één van de weinige groenblijvende heesters die goed groeit aan de kust. De Olijfwilg bloeit in de herfst en krijgt dan witte bloemen. Na de bloei ontwikkelt deze schitterende heester rode bessen met een zilverachtige gloed. Wanneer de Olijfwilg vaak gesnoeid wordt zullen meestal geen bloemen of bessen verschijnen. De Olijfwilg is prima geschikt voor het maken van hagen. De maximale hoogte van een haag van Olijfwilg is ongeveer 1,601,80 meter. 3 Fagus sylvatica Groene beuk of beukenhaag heeft een groen blad, glad van structuur.
Een van de belangrijkste eigenschappen van beuk is dat de bladeren in het najaar bruin worden, maar niet afvallen. De verdroogde bladeren blijven heel de winter aan de beuk hangen, en vallen pas af begin mei, net voor de nieuwe bladeren uitlopen. Net daarom is beuk een goed alternatief voor een coniferenhaag: de haag sluit heel het jaar rond mooi af.
1
2
3
43
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Het huis Architectuurtypen
Duinvilla
Duinchalet
Binnenduinvilla
Erfhuis
Hofwoning
Basishuis met variaties in kap
Andere kopgevels en daken
Kleine verschillen op de verdieping in ramen
Dezelfde basis grote ramen naar de tuin
44
la4sale 2021
Architectuurtype van het huis
Een huis is een bouwwerk waarin mensen kunnen wonen. Hier gaat het om een (deel van een) gebouw dat muren rondom een binnenruimte heeft, evenals een dak. Een huis biedt bescherming tegen neerslag, wind, extreme temperaturen en tegen mogelijk binnendringende mensen of dieren. De binnenruimte in het huis is vaak verdeeld in verschillende kamers en een keuken. Veel huizen hebben ook een gang, een trap, een zolder of een kelder. Vaak hebben mensen bij het huis een tuin, vroeger ook wel een erf. Luxueuzere huizen hebben een garage, of zelfs een bijkeuken. Een huis heeft ten minste één ingang, meestal in de vorm van een deur of een poort. De meeste huizen hebben ook ramen. In de moderne Westerse wereld besteden mensen veel tijd en geld aan hun woning. Niet alleen wordt het vaak fraai ingericht en goed onderhouden (het schoonmaken wordt huishouden genoemd), er wordt ook veelvuldig verbouwd, waarbij bijvoorbeeld de keuken of badkamer wordt vernieuwd of een uitbouw wordt aangebouwd, bijvoorbeeld een serre. Bron: Wikipedia.
De huizen in de wijk krijgen een bijzondere, bij het gebied passende kustarchitectuur. Er wordt een architectuur gevraagd die geïnspireerd is op bestaande architectuurstijlen die in het duin- en het binnenduinlandschap veel voorkomen, maar wel een moderne vertaling daarvan geeft. De architectuur moet bovendien de verschillende bijzondere sferen in de wijk versterken. Het zoeken is om binnen het moderne bouw- en ontwikkelproces, dat in principe neigt naar uniformiteit en middelmatigheid, op een slimme manier toch variëteit en bijzonderheid te krijgen. In een nader uit te werken ‘architectuur bouwdoos’ moet dit gestalte krijgen. De verschillende architectuurtypen kunnen in principe allemaal eenzelfde basis hebben die door toevoeging van een specialiteit meer specifiek worden. Materialisatie en kleurgebruik kunnen dat verschil aanzetten. Zo kan in een betaalbare herhaling toch een bijzondere variatie ontstaan. Zeker binnen de Egmondse woningmarkt die minder ‘ruimte geeft’ dan die van bv Bergen of Bloemendaal is een dergelijke creatieve modulair systeem een kansrijke insteek. Vanuit een nagenoeg gelijke begane grond kan met een bescheiden variatie op de verdieping al een andere uitstraling per architectuurtype ontstaan. De grootste zichtbare verschillen in type kunnen op de dakverdieping worden gemaakt.
Per sfeergebied kan de basiswoning daar zijn belangrijkste specialiteit hebben, gestuurd vanuit de inspiratiesferen voor de architectuur. Dit is bijvoorbeeld een typische dakvorm met schoorsteen, een bijzondere kopgevel, een stoer raster van balkons of een rieten dak. De verschillende architectuurtypen worden gebruikt om de verschillende sferen te versterken in de wijk. Zo ontstaat per sfeer een samenhangend architectuurbeeld. Vanuit de inspiratie architectuur in duin en binnenduin onderscheiden we de volgende architectuurtypen:
De Duinvilla Het Duinchalet De Binnenduinvilla De Erfhuizen De Hofwoningen 45
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Het huis
Materiaalgebruik
Echte duinsfeer met zwart hout
Natuurlijke sfeer met mooi verkleurend hout
Combinatie van materialen geeft dorpse variatie
46
la4sale 2021
Materiaal en kleur
Binnen de wijk kunnen op een aantal manieren de toepassing van materialen en kleuren worden bepaald. Zo kan voor de hele wijk eenzelfde materiaal en kleur worden vastgesteld, waarmee de variatie tussen de woningen alleen voortkomt uit de verschillen in architectuurstijl; dit wordt waarschijnlijk te streng en saai. Er kan ook per sfeergebied een materiaal en kleur worden vastgesteld zodat elk sfeergebied een andere ’kleur’ krijgt; hier missen we nog steeds individualiteit en afwijkingen. Er kan daartoe ook een materiaallijst worden gemaakt waaruit toekomstige bewoners zelf een combinatie van materialen en kleuren kunnen kiezen; dan ontstaat mogelijk een te grote bontheid door de hele wijk heen die het geheel weer monotoon maakt, of misschien komen sommige bijzonderheden juist helemaal niet meer voor. Ons voorstel is daarom een materiaal- en kleurlijst per sfeergebied op te stellen waar architecten en eventuele zelfbouwers uit kunnen kiezen. Zodoende ontstaat per sfeergebied een samenhang tussen architectuurstijl en materiaalgebruik, maar toch ook een zekere variatie en de mogelijkheid om in een ‘persoonlijk’ huis te wonen. Bovendien kan in een zorgvuldig samengestelde materiaallijst per sfeergebied ook de samenhang tussen de sfeergebieden onderling worden geborgd.
Door het werken met architectuurtypen en kleur/materiaallijsten ontstaat sfeerverschil en tegelijk samenhang in de wijk, een effect dat nog zal worden versterkt door de inrichting van de openbare ruimte en de voortuinen. Dominant gevelmateriaal voor de huizen is hout of gelijkaardig houtachtig materiaal, wat direct een kustsfeer oproept. Mooi verkleurend hout kan zorgen voor een meer natuurlijke sfeer, zwart hout voor een echte duinsfeer en ‘cape cod’ geïmpregneerd of met kleur fabrieksgebeitst of geolied hout (25 jaar garantie tegenwoordig) zorgt voor vrolijke ‘coastal’ frisheid. Combinaties van hout met steen en stuc en zelfs metaal als bijmateriaal kunnen ook goed passen.
47
la4sale 2021
BKP Delversduin, Egmond aan den Hoef
Het huis
Basishuis met variaties in extra’s Een aanbouw aan een woning, die grotendeels uit glas bestaat heet een serre. Door de stralingswarmte van de zon kan de temperatuur snel oplopen, waardoor de serre een aangenaam vertrek wordt. Een serre wordt ook wel wintertuin genoemd als deze voor de winteropslag van kuipplanten wordt gebruikt. Een loggia is een open ruimte of galerij, vroeger door zuilen of pilaren gedragen. De loggia is soms voorzien van een borstwering of balustrade. De loggia kan zowel in een gebouw zijn opgenomen als er los van staan. Een moderne variant op de inpandige versie komt men nog vaak tegen: een balkon dat binnen het (schuine) dakvlak valt wordt ook loggia genoemd. Frans balkon is een stel naar binnen draaiende deuren op de verdieping van een gebouw. Aan de buitenzijde bevindt zich voor de deuren een smalle richel en een hekwerk of balustrade. Wanneer de deuren geopend worden voorkomt dit hekwerk dat personen naar buiten vallen. . Balkon is een platform aan de gevel voorzien van een balustrade of borstwering en toegankelijk uit de daaraan grenzende binnenruimte door middel van een deur. Een balkon is bedoeld om buiten te verpozen zonder de verdieping te verlaten.