bij 2021-03-18 Deelrapport 2-6 collectiebeheer_.pdf

Deelrapportage 2 Collectiebeheer

Matthieu Wiegman, Stilleven met kan

Deelrapport 2/6 van het adviesrapport Museum Kranenburgh December 2020

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

2

1.

Inleiding en conclusie

3

2.

Analyse vraagstukken collectiebeheer

6

3.

Benodigde tijdsinzet collectiebeheer

11

4.

Bevindingen werkzaamheden collectiebeheer

13

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

2

1. Inleiding en conclusie Voor u ligt de Deelrapportage Collectiebeheer 2/6. Dit is een uitwerking van het Adviesrapport Museum Kranenburgh, november 2020. Het bevat de uitgebreide analyses die ten grondslag liggen aan de bevindingen en de conclusies van het adviesteam. Uitgangssituatie De Stichting Kranenburg beheert verschillende collecties: • Collectie Museum Kranenburgh: - Kunstcollectie van 2600 werken (kerncollectie Bergense School). - Eigendom: gemeente, Stichting Noordhollands Kunstcentrum (NHKC) en eigen collectie. - Voor de kunstcollectie is een aparte stichting opgericht die fungeert als bruikleennemer c.q. eigenaar: Stichting Museale Collecties Kranenburgh. • Collectie Museum Het Sterkenhuis: - Cultuurhistorische collectie van ca. 11.500 werken. - Eigendom: gemeente. • Niet museale collectie (BKR en kunstuitleen): - Eigendom: gemeente. Kranenburgh heeft 5 medewerkers die betrokken zijn bij het collectiebeheer, de conservator, de collectiebeheerder, de tentoonstellingscoördinator, project/ programmacoördinator en de facilitairmanager. Samen hebben zij naast hun andere werkzaamheden 1,3 fte beschikbaar voor het behoud en beheer van alle collecties.

Leeswijzer In deze Deelrapportage Collectiebeheer formuleren we eerst onze conclusie, in algemene zin en ook in de zin van antwoord op de onderzoeksvraag, en gaan we achtereenvolgens in op: • Analyse vraagstukken collectiebeheer met hierin een nulmeting van de huidige situatie van het collectiebeheer. • Benodigde tijdsinzet collectiebeheer. Welke uren zijn nodig voor de basiswerkzaamheden en incidentele handelingen voor de collecties. • Bevindingen werkzaamheden collectiebeheer. Met hierin de bevindingen over de uren en hoeveel ervoor nodig is om de basis op orde te krijgen.

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

3

Conclusie Algemeen Het onderzoek naar het collectiebeheer levert de volgende conclusie op: • Kranenburgh heeft een grote dynamiek in haar presentatie en publieksbeleid. Dit heeft een grote impact op de werkdruk voor de afdeling collectiebeheer. • Het aantal besteedbare uren voor collectiebeheer geeft geen enkele ruimte voor de standaard basiswerkzaamheden voor een goed collectiebeheer en de begeleiding van de Sterkenhuis collectie, anders dan door tijdelijke externe inhuur. • Kijkend naar de andere zeven musea in de benchmark wordt duidelijk dat de vaste formatie op collectiebeheer bij alle musea laag is, maar Kranenburgh met de 0,8 fte de minste vaste formatie ter beschikking heeft. Als we kijken naar het aandeel personeel op collectiebeheer ten opzichte van de totale personele bezetting, zien we bij Kranenburgh een aandeel van 5,6% en bij de andere musea een aandeel van 17,3 % op de totale personele bezetting, dat zou voor Kranenburgh ruim 3 x de huidige bezetting betekenen. • Als we de vaste formatie van (0,8 fte) optellen bij de flexibele inhuur op het gebied van collectiebeheer komen we uit op 1,3 fte. In onze berekening is 5,4 fte noodzakelijk voor Kranenburgh om alle taken en verantwoordelijkheden, plus de noodzakelijke inhaalslag op zich te kunnen nemen. • Kranenburgh heeft geen werkruimte beschikbaar in of naast de depots om de inhaalslag uit te voeren.

• Voor de Sterkenhuis collectie constateren we eveneens het ontbreken van een goed depot en adequate werkruimtes en daardoor een achterstand in de zorg voor de collectie door de betrokken vrijwilligers. Onderzoeksvraag over het collectiebeheer De onderzoeksvraag over het collectiebeheer luidt als volgt: In 2011 zijn middels een beheerovereenkomst de gemeentelijke kunst- en erfgoedcollectie in langdurige bruikleen gegeven aan Museum Kranenburgh. Daarbij is overeengekomen dat de gemeente de verzekeringskosten blijft betalen en dat het museum alle andere beheerkosten voor haar rekening neemt. Dit blijkt volgens het museum in de praktijk niet haalbaar; het museum ziet geen mogelijkheden de collectie op een aanvaardbaar niveau te beheren en te behouden. Aan de orde is de vraag wat een aanvaardbaar niveau van onderhoud is, waartoe de gemeente als eigenaar juridisch gehouden is en wat een passende gemeentelijke bijdrage is om deze bruikleennemer in staat te stellen het beheer naar behoren uit te voeren. Mogelijk zal de beheerovereenkomst hierop moeten worden aangepast.

Reactie op de onderzoeksvraag over het collectiebeheer Waartoe is de gemeente als eigenaar juridisch gehouden? De gemeente Bergen is juridisch eigenaar van een deel van de collecties van Museum Kranenburgh en de gehele collectie van Museum Het Sterkenhuis en daarmee gehouden is aan de bepalingen die in de Erfgoedwet zijn beschreven. 1

1

Cultureel Erfgoed. Versie 31.08.2020 <https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/erfgoedwet>

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

4

De Erfgoedwet schrijft voor dat de eigenaar moet zorgen voor een goed beheer, adequate registratie, veiligheidszorg en adequate opvolging bij schades. De gemeente Bergen heeft met het eigendom van beide collecties dus een zorgplicht. Daarnaast is Museum Kranenburgh een geregistreerd museum dat zich heeft te houden aan de normen van het Nederlands Museumregister. Hierin staat beschreven dat een museum als het gaat om de collectie zich moet houden aan de volgende punten: het schrijven van een collectieplan en informatieplan, verantwoord afstoten, het doen van herkomstonderzoek, collectieregistratie, continuïteit in behoud en onderzoek. Om dit te kunnen doen gebruiken musea SPECTRUM Standaard. SPECTRUM is de internationale standaardmethodiek die gebruikt wordt in de sector voor het beheren van een collectie.2 Wat is een aanvaardbaar niveau van onderhoud? We hebben een analyse gemaakt van de vraagstukken van het collectiebeheer met hierin een nulmeting van de huidige situatie van het collectiebeheer. Gekeken is naar de benodigde tijdsinzet die nodig is voor een verantwoord collectiebeheer voor de basiswerkzaamheden, de incidentele werkzaamheden en de inhaalslag. Uit deze analyse komt naar voren dat voor een verantwoord collectiebeheer (inclusief de inhaalslag die hiervoor nodig is) 5,4 fte nodig is: • Basiswerkzaamheden 0,95 fte. • Incidentele handelingen 1,5 fte.

• Inhaalslag werkzaamheden kunstcollectie 2,8 fte. • Begeleiding vrijwilligers inhaalslag werkzaamheden collectie Het Sterkenhuis 0,2 fte. Van de 5,4 fte is nu al 1,3 fte werkzaam bij Museum Kranenburgh. Dit betekent dat er nog 4,1 fte nodig is om de collectie op een verantwoorde manier te beheren. Wat is een passende gemeentelijke bijdrage om deze bruikleennemer in staat te stellen het beheer naar behoren uit te voeren? De gemeente moet zich aan de zorgplicht houden zoals geschreven in de Erfgoedwet. Dit betekent dat zij Museum Kranenburgh financieel in staat moet stellen om de afdeling Collectie met minimaal 1 fte te versterken. Dit is ten behoeve van het algehele collectiebeheer en voor de projectleiding van de inhaalslag. Daarnaast is er nog 3,1 fte nodig voor de inhaalslag en alle bijkomende werkzaamheden. Omdat de inhaalslag gefaseerd en projectmatig opgepakt kan worden, zou dit bijvoorbeeld verspreid kunnen worden over een projectperiode van 3 jaar. Als wij rekenen voor 1 fte rekenen met lasten van € 70.000,- per jaar, betekent het voorgaande dus een structurele verhoging van de gemeentelijke exploitatiesubsidie met € 70.000,- en een incidentele verhoging van deze subsidie in 2021 met € 217.000 (eenmalig, dan wel € 72.334 gedurende de jaren 2021, 2022 en 2023).

2

Spectrum. Versie 06.05.2020 < https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/spectrum>

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

5

2. Analyse vraagstukken collectiebeheer 2.1

Collecties

Kunstcollectie Kranenburg Van de huidige collectie heeft een smalle top van ruim 100 werken betrekking op de zogeheten A- collectie, bestaande uit stukken van goede kwaliteit, waarvan óf het kunsthistorisch belang onomstreden is, óf de (historische) relatie met Bergen uitzonderlijk, en het liefst beide. 80% van deze topcollectie dateert uit de vooroorlogse periode. Dit deel van de collectie is gezichtsbepalend voor het museum. Een ‘schil’ van ca. 400 werken die tot de ruimere kerncollectie van Kranenburgh behoren worden door het museum onder de categorie B ingedeeld. Ook hierbij is goed werk van Bergense (School) schilders, maar minder representatief. De schil bevat eveneens de foto’s van Eva Besnyö, het palet van Leo Gestel of een jubileumboek voor Piet Boendermaker. De hele kerncollectie van Kranenburgh (A en B samen) omvat ca. 500 werken, 20% van het totaal van de kunstcollectie. Buiten de kerncollectie is er een deel dat omschreven kan worden als ‘studie- of basiscollectie’: werken van kunstenaars die de kerncollectie context geven. Deze werken kunnen ook in een monografische tentoonstelling extra informatie bieden en hebben vooral waarde op het educatieve vlak. De basiscollectie bevat ca. 1300 werken.

Erfgoedcollectie Het Sterkenhuis De collectie van Het Sterkenhuis is historisch en meer gericht op gebruiksvoorwerpen en andere historische objecten over de bewoningsgeschiedenis van Bergen. Het museum beheert collectie rond de thema’s historie van de agrarische gemeenschap, geschiedenis van heren en heerlijkheden, de religie van Bergen en de natuur van Bergen, het kunstenaarsdorp en Bergen als toeristenoord. De collectie bestaat uit gebruiksvoorwerpen, kunst, documenten, archeologische vondsten en textiel (waaronder streekdracht). De objecten hebben een hoge cultuurhistorische waarde voor Bergen en haar inwoners. De objecten hebben verhalende waarde, zijn compleet en van goede kwaliteit. Binnen de verzameling staat de mens centraal, van de eerste bewoning tot nu. De rol van kunst binnen deze collectie is sterk gericht op de voorstelling, de iconografie. Veelal betreft het topografische voorstellingen. De collectie van Het Sterkenhuis bestaat uit circa 11.500 objecten. Deze zijn onderverdeeld in 28 deelcollecties. 2.2. Gebruik SPECTRUM voor de nulmeting/huidige situatie collectiebeheer Museum Kranenburgh beheert de kunst- en cultuurhistorische collectie van de gemeente. De gemeente is juridisch eigenaar.

In deze analyse wordt onderzocht wat een passende gemeentelijke bijdrage zou zijn, oftewel wat de gemeente voor inzet zou moeten financieren zodat museum Kranenburgh het beheer en behoud van de collectie naar behoren kan uitvoeren. Voor het maken van de nulmeting om de huidige situatie van het collectiebeheer in Kranenburgh zichtbaar te maken is er gebruik gemaakt van SPECTRUM Standaard. SPECTRUM is de internationale standaard methodiek die gebruikt wordt in de sector voor

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

6

het beheren van een collectie.3 Door middel van vragen geïnspireerd op SPECTRUM is getracht een helder beeld te schetsen van de huidige situatie. Deze vragen zijn: - Is de collectie op objectniveau individueel identificeerbaar? - Is de standplaats van de collectie bekend en gecontroleerd? - Is het eigendom van de collectie bekend en geverifieerd? - Is de herkomst van de collectie bekend en gedocumenteerd? - Is de staat van de collectie op objectniveau gecontroleerd? - Is de restauratiebehoefte van de collectie in beeld? - Is de onderzoeksbehoefte van de collectie in beeld? 2.3. Beschrijving huidige situatie collectiebeheer Museum Kranenburgh beheert een verzameling kunst van 1900 tot heden. Het museum werd opgericht in 1993, destijds gehuisvest in villa Kranenburgh. Het fundament van de collectie van Museum Kranenburgh wordt gevormd door De Bergense School. Het museum beheert ook de collectie van Het Sterkenhuis, de collecties van de gemeente Bergen en het Noord-Hollands Kunstcentrum. Collectie

Hoofdeigenaar, naast kleine aantallen bruiklenen

Beheer

Omvang

Museum Kranenburgh

Museum Kranenburgh

St Museale Collecties Kranenburg

500

Kunstcollectie

Gemeente Bergen

1.500

Kunstcollectie

Stichting Noordhollands Kunstcentrum (NHKC

St Museale Collecties Kranenburg St Museale Collecties Kranenburg

Collectie

Hoofdeigenaar, naast kleine aantallen bruiklenen Gemeente Bergen

Beheer

Omvang

St Museale Collecties Nieuw-Kranenburg

11.500

Sterkenhuis collectie

600

Is de collectie op objectniveau individueel identificeerbaar? Kranenburgh hanteert een basisregistratie (Adlib Museum, versie 3.4 update 7.0). Objectnummer, vervaardiger, titel, jaartal, techniek, afmeting, standplaats en eigenaar worden genoteerd. De huidige collectiedatabase is echter niet optimaal ingericht en de invoer van gegevens is niet altijd volgens duidelijke invoerprotocollen verlopen. De registratie van de collectie is bovendien niet volledig. Afbeeldingen ontbreken soms, evenals de methode of datum van verwerving. De aantallen objecten in de collectie zijn bij benadering gegeven. Zo bevat de registratie na een conversie met de gemeentelijke database een aantal dubbele records. 4 De gegevens van de Sterkenhuis collectie zijn eveneens grotendeels in Adlib vastgelegd, maar Het Sterkenhuis hanteert een verouderde versie van Adlib. De invoer van gegevens is niet altijd volgens duidelijke invoerprotocollen 3 4

Spectrum. Versie 06.05.2020 < https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/spectrum> Concept Collectieplan 2020 - 2024

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

7

verlopen en er is sprake van vervuiling zoals verkeerde spelling van namen. De kaartenbakken worden als schaduwbestand gehanteerd. Door de vrijwilligers wordt wekelijks gewerkt aan verdere verbetering van de registratie en documentatie van de collectie. Is de standplaats van de collectie bekend en gecontroleerd? In de collectieregistratie is de standplaats een verplicht onderdeel. Wel bevat de registratie na een conversie met de gemeentelijke database een aantal dubbele records, en tellen geretourneerde bruiklenen in het systeem mee als ‘in collectie’. Daarbij komt dat de collectie vaak is verhuisd en in externe depots en op verschillende locaties is ondergebracht. Dit maakt de standplaatsregistratie kwetsbaar. Tevens heeft de gemeente in het verleden werken uit haar collectie in bruikleen gegeven aan instellingen en scholen. Dit betreft geen topwerken. Er is in het verleden nooit controle uitgeoefend op deze lopende bruiklenen en gebleken is dat in ieder geval enkele werken zijn ontvreemd. Een deel van deze werken is niet in Adlib geregistreerd, waardoor de informatie alleen te vinden is in oude ordners. Kranenburgh zal inventariseren welke werken van de gemeentelijke collectie in bruikleen zijn gegeven en of ze nog aanwezig zijn.

Ook de collectie van het NHKC is sinds de opening van het museum in 1993 in beheer van Kranenburgh en ook daar zijn werken die in langdurig bruikleen zijn verkregen en moeten worden gecontroleerd, omdat van particulieren soms de leentermijn (ruimschoots) is overschreden.5 Is het eigendom van de collectie bekend en geverifieerd? Bij de start in 1993 kon het museum Kranenburgh beschikken over zo’n 350 geselecteerde werken uit de bestaande collecties van de Gemeente Bergen en het NHKC aangevuld met bruiklenen uit andere musea. Ook werden particuliere bruiklenen, schenkingen en legaten spontaan aan het nieuwe museum aangeboden. 6 Daarnaast heeft Museum Kranenburgh eigen collectie verworven waar niet altijd de herkomstgegevens adequaat van zijn vastgelegd. De Sterkenhuis collectie is eigendom van de Gemeente Bergen, maar ook bij die ontstaansgeschiedenis zijn redenen voor verwerving en eigendomsgeschiedenis vaak onduidelijk. Langdurige, niet met enige regelmaat gecontroleerde bruiklenen bij externen maakt dat de bruikleennemer soms eigendomssituatie uit het oog verliest. Is de herkomst van de collectie bekend en gedocumenteerd? Onderzoek naar datering, herkomst en schenkingsjaar moet worden verricht om de gegevens aan te vullen of te checken. Documentatie (schenkingsakten, publicaties, conditierapporten etc.) zijn niet allemaal aan records gekoppeld.

Ontbrekende contactgegevens van schenkers en bruikleengevers moeten nog worden aangevuld.7 Is de staat van de collectie op objectniveau gecontroleerd? Op dit moment wordt de collectie opgeslagen bij kunsttransporteurs (Imming Logistics en Kortmann) en op de Berkenlaan. Voor beide locaties bij de kunsttransporteurs geldt dat ze geen werk- of quarantaineruimte hebben. Bij Imming is de A- collectie opgehangen op vaststaande rekken die op te kleine afstand van elkaar staan. Als een werk van een rek gehaald wordt is er risico op beschadiging van een tegenover hangend werk. Deze 5

Concept Collectieplan 2020 - 2024 Ibidem 7 Ibidem 6

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

8

depotruimte wordt bovendien gedeeld met andere musea en is overvol. Bij Kortmann staan de werken ingepakt in bubbelfolie op rekken.8 Dit betekent dat de conditie van de werken op beide locaties slecht kan worden gecontroleerd. De collectie van Het Sterkenhuis staat voor het grootste deel in de Berkenlaan depot. Daar is wel een werkruimte aanwezig. De collectie is goed opgeborgen in genummerde dozen op rekken, wel is de opslag overvol waardoor zijn de individuele voorwerpen lastig te controleren zijn. Bij Imming zijn de omvangrijke textielcollectie, een aantal grote voorwerpen en de kostbare prenten van de Sterkenhuis collectie opgeslagen. Daardoor zijn deze collecties ook voor Het Sterkenhuis op afstand geplaatst en is individuele controle lastiger. Is de restauratiebehoefte voor de collectie in beeld? De vele verhuizingen hebben de conditie van de objecten geen goed gedaan. Een aantal werken is gerestaureerd, maar andere verkeren in niet optimale of zelfs slechte conditie. Het ontbreekt Kranenburgh thans aan een structureel conserverings- en restauratiebudget.9 De conditie van de collectie wordt niet jaarlijks gecontroleerd en er is geen restauratieplan met prioriteitenlijst. Wel is sprake van een eerste raming van de kosten voor restauratie uit 2017, ter grootte van € 50.000 en een balansvoorziening Onderhoud collectie, ter grootte van € 30.000.

Voor de Sterkenhuis collectie is geen restauratieplan of conserveringsbudget beschikbaar. Is de onderzoeksbehoefte voor de collectie in beeld? Als basis voor collectieonderzoek wil Museum Kranenburgh zijn collectie gaan waarderen. Een werkgroep waarin ook mensen van buiten het museum zitting hebben, zal de collectie waarderen volgens de methode Op de museale weegschaal. Om waardering te kunnen laten plaatsvinden moet er een werkruimte beschikbaar zijn. In de thans beschikbare opslag- en depotruimte is deze niet aanwezig.10 Dit betekent dat de onderzoeksbehoefte komend uit het ontwikkelpotentieel van de waardering eveneens nog niet in beeld is.

8

Concept Collectieplan 2020 - 2024 Ibidem 10 Ibidem 9

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

9

2.4. Beschrijving huidige situatie inzet van de afdeling collectiebeheer Er zijn vijf personen (1,3 fte) in museum Kranenburgh betrokken bij alle handelingen van het collectiebeheer. Als team zijn zij verantwoordelijk voor het totale beheer van de collecties, naast alle incidentele collectiehandelingen die te maken hebben met schenkingen, bruiklenen, wisseltentoonstellingen en bijvoorbeeld het afhandelen van eventuele schades en restauraties. In de jaarverslagen zijn de volgende handelingen terug te vinden. Collectiehandelingen Collectie handelingen Schenkingen Tijdelijke bruiklenen voor tentoonstellingen Langdurige bruiklenen Uitleningen aan andere musea Restauraties Totaal

2016 19 30 29 4 82

2017 8 30 3 6 47

2018 71 6 4 4 85

Wisseltentoonstellingen Uit de jaarverslagen van het Museum Kranenburgh komen onderstaande cijfers met betrekking tot de wisseltentoonstellingen. Tentoonstellingen met eigen collectie Aantal wisseltentoonstellingen Aantal betrokken kunstenaars met een of meerdere werken in de expositie Totaal

2016 14 180

2017 16 90

2018 13 127

194

106

140

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

10

3. Benodigde tijdsinzet collectiebeheer 3.1. Cijfers in de sector In de museumsector worden maatregelen en processen binnen collectiemanagement slechts beperkt geanalyseerd via cijfers en kengetallen. De afgelopen jaren zijn ad hoc kwantitatieve analyses uitgevoerd. Steeds opnieuw bleek het lastig om betrouwbaar cijfermateriaal te genereren. Ook bleek het aantal variabelen bij vergelijking tussen musea onderling een vrijwel onoverkomelijke drempel voor benchmarking (prestatiebeoordeling aan de hand van ijkpunten).11 Wij zijn in onze zoektocht tegen dezelfde drempel aangelopen. Er kan gesteld worden dat er weinig vaste tijdsindicaties zijn voor de diverse werkzaamheden in de sector. Het ene museum heeft langer de tijd nodig voor een handeling dan een ander, dit komt onder andere door verschil in collecties, personeel, grootte en faciliteiten van een depot. Voor een gemiddelde capaciteitsbelasting voor de administratieve afhandeling voor uitgaand bruikleenverkeer is gekeken naar een rapport van de Museumvereniging. Zij hebben in 2018 het rapport geschreven ‘De kunst van beperkt verzekeren?’.12 Dit rapport is op initiatief van de Museumvereniging tot stand gekomen om het huidige bruikleenverkeer binnen Nederland in kaart te brengen. Uit dit onderzoek komt naar voren dat de gemiddelde administratieve afhandeling voor uitgaand bruikleenverkeer vier dagen tijd per object kost.

Naast deze gemiddelden die zijn gebruikt in dit verslag, hebben we collega’s bevraagd en hebben we samen met Marianne van Gils gekeken naar een realistische tijdsaanduiding voor het museum. Hierdoor denken wij een goed beeld te kunnen schetsen van de benodigde tijdsinzet voor de diverse handelingen in het collectiebeheer van het Museum Kranenburgh. 3.2. Basiswerkzaamheden, het dagelijks beheer van de toevertrouwde collecties Basiswerkzaamheden zijn werkzaamheden zoals het actualiseren van de collectie registratie, bijvoorbeeld het verwerken van onderzoek, het verwerken van gegevens die bij een conditiecontrole zijn geconstateerd, het inlopen van achterstanden en het verzorgen van overzichten als daarbinnen en buiten de organisatie om gevraagd wordt. Basiswerkzaamheden op het gebied van behoud en beheer zijn: het onderhoud en de controle van het depot, de klimaatinstallaties en uiteraard de collectie zelf. Benodigde uren voor basiswerkzaamheden In onderstaand tabel is te zien dat deze basiswerkzaamheden in totaal 38 uur per week kosten, jaarlijks hebben we het dan over 1.768 uur. Het negeren van deze taken is risicovol voor de collectie. Door de huidige uitbesteding van de depots bij Imming en Kortmann, wordt de dagelijkse zorg uitbesteed. Op hun website noemen de bedrijven dat ‘een algehele conditiecheck en het schoonmaken van de werken behoort tot de mogelijkheden’.

In de praktijk betekent dit de basiswerkzaamheden pas worden uitgevoerd na opdrachtverlening en nu niet gebeuren.

11 12

RCE. Kennis voor collecties. Versie 06.08.2019 <www.kennisvoorcollecties.nl/programmas/museometrie/> Museumvereniging. Versie 29.07.2019 <www.museumvereniging.nl/media/publicationpage/publicationFile/bruikleenverkeer-1.pdf>

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

11

Basiswerkzaamheden vanuit SPECTRUM

Actueel houden inventaris Conditiecontrole en onderzoek Actieve en preventieve conservering Risicobeheer Rechtenbeheer Totaal

Gewenste uren Per week 8 2 14 6 4 34 uur

Gewenste uren Per jaar 416 104 728 312 208 1.768 uur

3.3. Incidentele handelingen Incidentele werkzaamheden zijn werkzaamheden die voortvloeien uit het aannemen van verwervingen, het beantwoorden van bruikleen aanvragen en bijvoorbeeld het organiseren van presentaties en tentoonstellingen. De organisatie moet zich bewust zijn van het soms grote tijdsbeslag voor de afdeling collectiebeheer bij het aanvaarden van bepaalde verwervingen en het organiseren van bijvoorbeeld allerlei presentaties en evenementen. Benodigde uren voor incidentele werkzaamheden In de tabel zijn de aantal incidentele werkzaamheden per jaar uit de jaarverslagen gezet naast de tijdsinvestering die dit gemiddeld kost per handeling. In de tabel is te zien dat voor het afhandelen van totaal 106 incidentele werkzaamheden per jaar, 2.844 uur aan werkzaamheden staat. De prioriteit voor deze werkzaamheden is vaak hoog, wat betekent dat het noodzakelijk is voor het beheer van de collectie om deze taken goed te kunnen oppakken. Op het moment dat deze taken door tijdsgebrek te beperkt uitgevoerd worden is dit gevaarlijk voor de collectie, het is dan niet mogelijk een goed collectiebeheer te voeren. Incidentele werkzaamheden vanuit SPECTRUM

Gehele afhandeling verwervingen Gehele afhandeling bruikleen Gebruik collectie in exposities Verlies en schade Interne audit 2 x per jaar Totaal

Gemiddeld aantal handelingen afgelopen 3 jaar 9 60 14 3 20 106 handelingen

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

Uren per handeling

Totaal uren per jaar

32 32 40 5 6 115 uur

288 1.920 560 15 120 2.903 Uur

12

4. Bevindingen werkzaamheden collectiebeheer 4.1. Bevindingen uren In onderstaande tabel zijn het aantal uren van de werkzaamheden benoemd, deze cijfers zijn eerder in dit rapport besproken. Uit onderstaand tabel wordt duidelijk dat de hoeveelheid werk die planmatig moet worden uitgevoerd (4.671 uur) afgewogen tegen de hoeveelheid uren die de afdeling collectiebeheer beschikbaar heeft (2.386 uur bij 1,3 fte), de krapte weergeeft van de huidige situatie. Zeker als we in ogenschouw nemen dat een deel van de formatie nu op inhuurbasis of detachering werkt, waardoor er geen enkele ruimte is voor enige vorm van inhaalslag, of een extra onderzoek of zorg. Wij signaleren dan ook dat de beschikbare vaste personele formatie van 0,8 fte een ondergrens heeft bereikt waarbij nog sprake is van een verantwoord collectiebeheer. Op het moment dat alle werkzaamheden opgepakt zouden worden, betekent dit een omvang van ruim 2,5 fte aan vaste inzet. Werkzaamheden

Aantal uren Per project

Basiswerkzaamheden Incidentele handelingen Totaal

1.768 2.903 4.671 uur

Betrokken bij collectiebeheer voor alle collecties Conservator, collectiebeheer Collectiebeheerder (Adlib en BKR) Incidenteel betrokken bij werkzaamheden Tentoonstellingscoördinator Project/programma curator Facilitair manager Totaal

Aantal fte 1.872 uur p/j (bij 36-urige werkweek) O,95 1,5 2,5 fte

Status

Omvang

Vaste dienst Detachering (halfjaar)

0,8 fte 0,6 fte

Beschikbaar voor collectiebeheer 0,8 fte 0,3 fte

Zzp Zzp Jaarcontract

0,8 fte 0,2 fte 1,0 fte 2,8 fte

0,1 fte 0 fte 0,1 fte 1,3 fte

4.2. Basis op orde krijgen De afgelopen jaren is er voor de huidige formatie, maar een beperkte tijd geweest voor de basiswerkzaamheden. Dit heeft geresulteerd in achterstanden, die niet eenvoudig kunnen worden ingelopen zonder de inzet van extra capaciteit. Uitgaande van de 2.600 records/objecten kost het 8.016 uur om deze basiswerkzaamheden weer op orde te krijgen. De indicatie voor de benodigde tijd voor diverse handelingen is met de conservator en door navraag in het veld tot stand gekomen. Inhaalslag werkzaamheden kunstcollectie 25% Inventarisatie controle, bruikleen actualisatie, herkomstonderzoek en eventueel ontdubbelen. Standplaatscontrole en actualisatie Uitpakken collectie Kortman Conditiecontrole Totaal

Gemiddelde tijd per object 5 uur

x totaal aantal objecten 2.600 3.250

20 min 15 min 15 min

866 500 650 5.266 uur

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

13

Inhaalslag werkzaamheden collectie Het Sterkenhuis 25% Inventarisatie controle, bruikleen actualisatie, herkomstonderzoek Standplaatscontrole en actualisatie 50% Conditiecontrole kwetsbare collecties Totaal vrijwilligers uren Professionele begeleiding,  1 dag per week

Gemiddelde tijd per object 5 uur

x totaal aantal objecten 11.500 14.375

20 min 15 min

3.833 1.437 19.645 uur 368 uur

Werkzaamheden kunst en Sterkenhuis collectie

Basiswerkzaamheden Incidentele handelingen Inhaalslag werkzaamheden kunstcollectie* Begeleiding vrijwilligers inhaalslag werkzaamheden Sterkenhuis collectie Totaal

Aantal uren Per project Per jaar 1.768 2.903 5.266 368

Aantal fte 1.872 uur p/j 0,95

10.305 uur

5,4 fte

1,5 2,8 0,2

* De inhaalwerkzaamheden kunnen uiteraard in de tijd gespreid worden uitgevoerd.

RaadSaam Erfgoedprojecten BMC Cultuur & Erfgoed

14