bij 2 2021-01-12 Baggerplanning Bergen.pdf

Meerjarenplanning baggeren Watergangen gemeente Bergen

In opdracht van gemeente Bergen

Meerjarenplanning baggeren Watergangen gemeente Bergen

In opdracht van: Naam Contactpersoon Adres Postcode + plaats

: Gemeente Bergen : Dhr. R. van der Veer : Jan Ligthartstraat 4 : 1817 MR Alkmaar

Datum Opgesteld door Status Versie

: 28 oktober 2020 : J.M. Smit : Definitief :1

Smit Groenadvies BV Adres Telefoonnummer E-mail Internet

: Zijperweg 3 1742 NE Schagen : 0224 75 12 75 : natuur@smitgroenadvies.nl : www.smitgroenadvies.nl

2 | 10

Meerjarenplanning baggeren Watergangen gemeente Bergen

Inhoud 1

INLEIDING

4

2

INVENTARISATIE EN ONDERZOEK

5

2.1 2.2

5 6

3

Onderzoeksgebied Wet- en regelgeving

MEERJAREN BEHEERPLAN BAGGEREN

9

3.1 3.2

9 10

BIJLAGES

Planning Kosten

10

3 | 10

Meerjarenplanning baggeren Watergangen gemeente Bergen

1

Inleiding

De gemeenten Bergen dient door middel van het regulier onderhoud, de in eigendom zijnde watergangen aan het vastgestelde profiel (legger) te laten voldoen. Dit om de waterkwantiteit en -kwaliteit te garanderen. Momenteel worden de baggerwerkzaamheden, conform de jaarlijkse schouw van het Hoogheemraadschap Hollands Noorder Kwartier (HHNK), jaarlijks geraamd en begroot. Doel van dit plan is om: Voor de komende 8 jaar inzicht te geven in de hoeveelheid te baggeren watergangen en de bedragen die hier de komende jaren voor moeten worden gereserveerd. Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn: • Prioritering baggerwerkzaamheden; • Versterken en waarborgen recreatieve functie; • Versterken en waarborgen ecologische functie; • Doorstroming van water. Dit meerjarenplan baggeren zal zowel uitvoerings- als beleidsondersteunend gebruikt kunnen worden. In dit meerjarenplan baggeren zijn de volgende zaken aangegeven/ onderzocht: • Inschatting hoeveelheid aanwezige bagger per watergang t.o.v. legger en vaste bodem; • Meerjarenplanning baggerwerkzaamheden; • Kostenramingen baggerwerkzaamheden per jaar. Voor de planning en kosten van het baggeren van het stedelijk water wordt aangesloten bij de bestaande planning van 2019 t/m 2028, zoals aangeleverd door de gemeente Bergen. De hoeveelheden van de aanwezige baggerspecie zijn ingemeten door de waterbodems te peilen.

De kwaliteit van de baggerspecie is voor dit meerjarenplan niet onderzocht, gezien dat de houdbaarheid van waterbodemonderzoeken beperkt is. Daar zijn aannames voor gedaan en bij opstellen van bestekken voor de baggerwerkzaamheden, wordt de kwaliteit van de specie onderzocht.

4 | 10

Meerjarenplanning baggeren Watergangen gemeente Bergen

2

Inventarisatie en onderzoek

2.1 Onderzoeksgebied Het onderzoeksgebied betreft de watergangen in de gemeente Bergen, die in beheer zijn bij de gemeenten. Van die watergangen zijn shapefiles aangeleverd door de opdrachtgever. De gemeente ligt in de provincie NoordHolland.

5 | 10

Meerjarenplanning baggeren Watergangen gemeente Bergen

2.2 Wet- en regelgeving Voor het uitvoeren van baggerwerkzaamheden is de volgende wet- en regelgeving van toepassing. Hierbij is onderscheid gemaakt in baggerkwaliteit, waterkwaliteit, ecologie, en ontvangstplicht. Besluit bodemkwaliteit In 2008 is het Besluit bodemkwaliteit in werking getreden. Het besluit bevat onder andere regels voor het verspreiden van baggerspecie op het maaiveld en het toepassen in oppervlaktewater. Het besluit bevat kwaliteitseisen voor baggerspecie, geeft aan hoe de kwaliteit moet worden bepaald en of melding van een toepassing verplicht is. Bij de voorziene aanpassing van het besluit in 2014 kan het verspreidingsbeleid worden gewijzigd. Aanvullende stofgroep PFAS: De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Dit zijn door de mens gemaakte stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen. In een brief van 8 juli 2019 heeft staatsecretaris Van Veldhoven de Tweede kamer het Tijdelijke handelingskader voor hergebruik van PFAS houdende grond- en baggerspecie aangeboden. Dit betekent dat bij keuringen PFAS analyses meegenomen moeten worden in heel Nederland. Verspreiden aangrenzend perceel Baggerspecie mag, wanneer deze voldoet aan de normstelling uit het Besluit bodemkwaliteit (figuur 2.1), worden verspreid over direct aan het oppervlaktewater grenzende percelen.

Als langs de watergang geen ruimte is om de baggerspecie af te zetten, door bijvoorbeeld de aanwezigheid van een huisperceel, dan mag de betreffende baggerspecie op een ander perceel dat grenst aan dezelfde watergang worden afgezet. Indien de aangrenzende strook te smal is om de baggerspecie te kunnen bergen (bijvoorbeeld door de aanwezigheid van een fietspad), dan mag de baggerspecie op het volgende perceel daarachter worden afgezet.

Verwerken baggerspecie De gemeente streeft naar optimaal en doelmatig hergebruik van baggerspecie. De schone en verspreidbare baggerspecie wordt zoveel mogelijk in de directe omgeving verspreid, al dan niet na voorafgaande opslag in depots. De baggerspecie die vanwege kwaliteit of ruimtegebrek niet op aangrenzende percelen kan worden verspreid, wordt afgevoerd en gestort conform de geldende regelgeving. Gezien de ligging van de watergangen in bebouwde omgeving en met smalle bermen, wordt er van uitgegaan dat het grootste gedeelte van vrijkomende baggerspecie aangeboden wordt aan een verwerker, grondbank of stortplaats. Bij de uitbesteding van baggerwerken aan derden wordt de locatie en de wijze van verwerken van de baggerspecie veelal overgelaten aan de aannemer. De gemeente is als opdrachtgever van deze baggerwerken mede verantwoordelijk voor een juiste verwerking van de baggerspecie. Bij aanbesteding wordt in een bestek aangegeven of de vrijkomende baggerspecie moet worden afgevoerd.

6 | 10

Meerjarenplanning baggeren Watergangen gemeente Bergen

Waterkwaliteit Europese Kaderrichtlijn Water Het doel van de Kaderrichtlijn Water (KRW) is het verbeteren of in stand houden van de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater, zodat het water chemisch en ecologisch (weer) gezond is en ook voor toekomstige generaties geschikt blijft. Gefaseerd van 2015 tot 2027 moet de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in Europa worden verbeterd. De uitvoering van de KRW vraagt een grote inspanning van verschillende partijen op internationaal, nationaal en regionaal niveau. Baggeren is een beheermaatregel, die leidt tot verbetering of instandhouding van de kwaliteit van het oppervlaktewater. De KRW richt zich op de waterkwaliteit. Er gelden echter geen specifieke KRW-normen voor de kwaliteit van de waterbodem. Te ondiep water heeft te weinig bufferend en herstellend vermogen. Een dikke (organisch- en nutriëntrijke) bagger laag kan tot problemen leiden bijvoorbeeld door nalevering en zuurstoftekorten. Een verontreinigde waterbodem kan de realisatie van de KRW waterkwaliteitsdoelstellingen in de weg staan. 2.2.4. Wet Natuurbescherming De Wet Natuurbescherming geeft uitvoering aan de nationale en internationale doelstellingen voor de natuurbescherming in Nederland. Sinds 1 januari 2017 is de Wet natuurbescherming van kracht. Deze vervangt 3 wetten; de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en Faunawet.

Veel verschillende planten- en dierensoorten zorgen ervoor dat de natuur tegen een stootje kan. In een dichtbevolkte samenleving als Nederland is daarom goede natuurbescherming belangrijk. Wanneer het met de natuur goed gaat, is er ook meer ruimte voor economische en andere maatschappelijke activiteiten. In de gemeente heeft de uitvoering van baggerwerkzaamheden in gemeentelijke watergangen mogelijk invloed op beschermde soorten en zal altijd vooraf een quick scan Flora en fauna nodig zijn. Advies is om voor de baggerwerkzaamheden te werken volgens de nieuwe gedragscode bestendig beheer van de Unie van Waterschappen die in 2019 is goedgekeurd door RVO. 2.3.

Leggergegevens HHNK

De legger is onlosmakelijk verbonden met de keur en algemene regels bij de keur. In de keur staat wat er wel en niet mag en wat moet. In de legger staat waar de keur van toepassing is. De legger bestaat uit een beschrijvend deel en toelichting en een geografisch informatiesysteem (GIS). In het GIS is voor elk oppervlaktewaterlichaam, bergingsgebied en de bijbehorende kunstwerken omschreven op welke afmetingen deze minimaal moeten worden onderhouden en wie daarvoor verantwoordelijk is. Ontwerp-Legger Wateren 2020 Het dagelijks bestuur van HHNK heeft op 16 september 2020 de ontwerp-Legger Wateren 2020 vastgesteld. Deze is vanaf 1 oktober 2020 van kracht. Voor dit baggerplan verwijzen we naar de legger 2020 op de website van HHNK. https://www.hhnk.nl/legger-wateren 2.4.

Hoeveelheid baggerspecie

Voor het bepalen van de hoeveelheid aanwezige bagger is een onderzoek uitgevoerd. In totaal is voor de gemeente Bergen ca. 48 km watergang onderzocht. On onderstaande tabel is aangegeven hoeveel profielen er zijn genomen voor het bepalen van de hoeveelheden.

7 | 10

Meerjarenplanning baggeren Watergangen gemeente Bergen

Tabel 1: overzicht lengte watergang en aantal te meten profielen per gemeente Gemeente:

Lengte in te meten Watergang (km)

Profielen

Profielen

Bergen

Ca. 48

145

45

• •

• •

<5m

>5m

In het landelijk gebied zijn alleen watergangen breder dan 2,5 meter ingemeten en meegenomen in de planning. Voor stedelijk water was dit 1,5 meter; Voor landelijk gebied is een interval aangehouden van ca. 300 meter tussen de profielen en in stedelijk gebied was dit 150 meter. Door deze interval is het mogelijk dat watergangen niet zijn ingemeten, maar dan zijn de profielen van de aanliggende watergangen gebruikt als referentie; Watergangen waarvan HHNK aangeeft dat ze bij hun horen zijn niet meegenomen; Watergangen die in de legger van HHNK staan aangegeven als droge bedding zijn niet meegenomen.

Slibaanwas Het bepalen van de hoeveelheden is een momentopname. Jaarlijks is er een bepaalde mate van aanwas. De aanwas van baggerspecie is afhankelijk van diverse factoren: • Ligging van watergang t.o.v. begroeiing (bladval in watergang); • Afspoeling van oevers; • Aanvoer vanuit aanliggende watergangen. Uit de praktijk blijkt dat de slibaanwas ligt tussen de 0,01 en 0,05 meter per jaar. Voor de situatie in de gemeente gaan we uit van een jaarlijkse aanwas van 0,01 meter per jaar. De aanwas is verrekend in de hoeveelheden in het meerjarenplan. 2.5.

Kwaliteit baggerspecie

De kwaliteit van de baggerspecie heeft invloed op de werkwijze en de afvoer- en stortkosten van de vrijkomende baggerspecie. Gezien de ervaringen in de gemeente en de gegevens uit voorgaande jaren, is er een aanname gedaan dat bijna alle baggerspecie in de gemeente voldoet aan klasse 1 en 2. Incidenteel komt klasse 3 en 4 voor. Bij het opstellen van de kostenramingen is uitgegaan van klasse 1 en 2. Tevens is het uitgangspunt dat in het buitengebied de bagger verwerkt wordt op de percelen van de aangrenzende landeigenaren (ontvangstplicht). Bij het opstellen van bestekken om de baggerwerkzaamheden uit te voeren, wordt de kwaliteit definitief onderzocht. Het onderzoeksprogramma voor het vaststellen van de milieuhygiënische kwaliteit van de aanwezige laag baggerspecie voldoet dan aan de Nederlandse norm NEN 5720.

8 | 10

Meerjarenplanning baggeren Watergangen gemeente Bergen

3

Meerjaren beheerplan baggeren

3.1 Planning Op basis van de beschikbare informatie is een meerjarenplan opgesteld, waarin voor de komende 8 jaar staat beschreven welke watergangen in welk jaar gebaggerd moeten worden. Voor het bepalen van de voorkeursvolgorde is gekeken naar de planning van HHNK om daar zoveel mogelijk bij aan te sluiten. Elk gebied volgt 1 jaar later op uitvoering baggerwerkzaamheden HHNK. Voor het stedelijk water wordt uitgegaan van de gegevens van de gemeente bergen: Jaartal

Nieuw budget

Afkoop HHNK

€ 90.000

t Oude Hof (tot 1 meter diep) + Hertenkamp Bergen

2023

€ 10.000

Enkele watergangen Schoorl

2024

€ 5.000

Voorbereiding

2025

€ 50.000

Slochtgracht Egmond aan den Hoef

€ 10.000

Enkele watergangen begraafplaats Kerkedijk

2021 2022

2026 2027 2028 Totaal

€ 240.000

Voor het buitengebied wordt uitgegaan van de ingemeten baggerprofielen. In de profielen is de leggerlijn geprojecteerd. Bij een baggerlijn boven de legger wordt deze watergang meegenomen in de baggerplanning. Bij een aantal profielen ligt de baggerlijn deels boven de legger (zijkanten). Die profielen zijn ook meegenomen in de baggerplanning.

jaar: 2021 1

(deels) boven of onder legger Boven

2021 2

Deels

2021 3

Onder

2023

Boven

Binnen of buiten bebouwde kom:

Buiten bebouwde kom Buiten bebouwde kom Buiten bebouwde kom Buiten bebouwde kom

lengte watergangen

Kuubs baggeren

18.675 m1

13.775 m3

6.725 m1

5.150 m3

7.330 m1

9.100 m3

7.100 m1

3.950 m3

1 Oorspronkelijke planning 2020, maar doorgeschoven naar 2021

2 Oorspronkelijke planning 2020, maar doorgeschoven naar 2021 3 Oorspronkelijke planning 2020, maar doorgeschoven naar 2021

9 | 10

Meerjarenplanning baggeren Watergangen gemeente Bergen

2023

Deels

2023

Onder

Buiten bebouwde kom Buiten bebouwde kom

650 m1

250 m3

260 m1

235 m3

3.2 Kosten De kosten voor het baggeren zijn gebaseerd op gestandaardiseerde eenheidstarieven en ervaringscijfers van voorgaande jaren (baggerbestekken). Alle genoemde bedragen zijn exclusief BTW en gebaseerd op prijspeil 2020. De raming van de kosten is gebaseerd op het verwerken van de bagger op land van aanliggende eigenaren buiten de bebouwde kom. Binnen de bebouwde kom gaan we uit van storten van de baggerspecie. Tabel: eenheidstarieven € per in-situ m3 voor het buitengebied

Traject:

Op de kant (€)

Baggeren Transport Gebruik weilanddepot Totaal

4,50 0 0 4,50

Tabel: eenheidstarieven € per in-situ m3 voor binnen de bebouwde kom

Traject:

Verwerker storten

Baggeren Transport Verwerking (storten) Totaal

10,-8,-9,--* 27,--

* Uitgangspunt is vrij toepasbare baggerspecie (her te gebruiken) Tabel kosten per jaar:

jaar:

Kuubs baggerspecie

Kosten baggeren

2021 2021 2023 2023

Boven legger 13.775 m3 Deels boven legger 5.150 m3 Boven legger 3.950 m3 Deel boven legger 250 m3

€ 62.000,-€ 23.175,-€ 17.800,-€ 1.200,--

Totaal incl. engineering en onderzoek € 80.600,-€ 30.130,-€ 23.150,-€ 1.400,--

Bijlages

10 | 10