bij 1 Beleidsplan klimaatadaptatie en natuurinclusief bouwen & uitvoeringsprogramma 2023-2026 vastgesteld na amendering.pdf
Tekst van het document
laste van klimaatadaptatie en worden gedekt uit de Rijksmiddelen. De kosten kunnen niet in zijn geheel ten laste van de rioolheffing komen, omdat niet alle activiteiten water gerelateerd zijn. De regionale projecten richten zich ook op activiteiten rond hitte, natuurinclusiviteit en biodiversiteit.
Regio De regionale kosten voor klimaatadaptatie komen voor 75% ten laste van de rioolheffing. 25% van de benodigde middelen komen ten
Totale kosten schaalniveau Huis en pand (1), straat, wijk en gebied (2) en regio (3) Bergen Basis
Voor de uitvoering van dit uitvoeringsprogramma is structureel aanvullende personele capaciteit nodig in de organisatie. Dit geld ook voor de andere pijlers van het programma klimaat. Een voorstel met capaciteit voor het gehele programma Klimaat volgt zoals eerder genoemd in 2023. De verwachte uitbreiding zal in lijn zijn met de uitbreiding volgens het programma Klimaat zoals omschreven in het Ambitiedocument, zie tekstkader.
van de rioolheffing, omdat dit direct resulteert in minder verhard en meer afgekoppeld oppervlak. Hierdoor wordt er minder regenwater door het gemeentelijke riool getransporteerd.
Uitgeest Castricum Heiloo
Plus*
De kosten voor het uitvoeren van de plusambitie op schaalniveau huis en pand voor de gemeenten Bergen en Heiloo zijn als volgt: Bergen: € 62.000 (2023) Heiloo: € 50.000 (2023) De dekking van deze bedragen is al geregeld met het aannemen van de plusambities in de gemeenten Bergen en Heiloo.
Bergen Heiloo
- Particulier terrein - Ontwikkeling openbare ruimte & Ruimtelijke ontwikkelingen - Regio Alkmaar samenwerking klimaat adaptatie - Gemeentelijk vastgoed - Bedrijven terreinen
2023
2024
2025
2026
58.500
53.500
63.500
63.500
22.000
20.000
24.000
24.000
61.500
56.500
66.500
66.500
47.500
43.500
50.500
50.500
62.000
Invulling t.z.t
50.000
Invulling t.z.t.
Tabel 8. Totale uitvoeringskosten 2023-2026 voor de schaalniveaus huis en pand (1), straat, gebied en wijk (2) en de regio (3). *De kosten voor de plusambitie zijn al aangevraagd en vastgesteld.
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
61
Bijlagen
62
1. DEELNEMENDE PARTIJEN INTENTIEOVEREENKOMST KLIMAATBESTENDIGE NIEUWBOUW MRA EN NOORD-HOLLAND
63
2.
NATUURLIJKE SYSTEMEN
64
3.
WIJKTYPOLOGIEËN PER KERN
65
4.
WATEROVERLASTMELDINGENKAART
72
5. BASISVEILIGHEIDSNIVEAU KLIMAATBESTENDIGE NIEUWBOUW 3.0
73
6. RITSEN: EEN GIDS MET KLIMAATADAPTIEVE INSTRUMENTEN VOOR BOUWEN & ONTWIKKELEN
74
7. PUNTENSYSTEEM NATUURINCLUSIEF BOUWEN
75
8.
84
FINANCIËN
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
BIJLAGE 1 Deelnemende partijen Intentieovereenkomst
Klimaatbestendige nieuwbouw MRA en Noord-Holland
Heeft ondertekend (52 partijen) • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
AM Vastgoedontwikkeling BPD Dura Vermeer Dutch Green Building Council ERA Contour HBB Groep Heijmans Metropolder Company Sweco Timpaan Vereniging van Hoveniers en Groenvoorzieners (VHG) Woningcorporatie Intermaris Gemeente Alkmaar Gemeente Almere Gemeente Amsterdam Gemeente Beemster (gefuseerd met Purmerend op 01-01-2022) Gemeente Bergen (NH) Gemeente Beverwijk Gemeente Blaricum Gemeente Bloemendaal Gemeente Dijk en Waard (fusie Heerhugowaard + Langedijk) (NH) Gemeente Drechterland (NH) Gemeente Edam-Volendam Gemeente Enkhuizen (NH) Gemeente Gooische Meren Gemeente Haarlem
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Gemeente Haarlemmermeer Gemeente Heemskerk Gemeente Heiloo (NH) Gemeente Hilversum Gemeente Hoorn (NH) Gemeente Koggenland (NH) Gemeente Landsmeer Gemeente Laren Gemeente Lelystad Gemeente Medemblik (NH) Gemeente Oostzaan Gemeente Opmeer (NH) Gemeente Ouder-Amstel Gemeente Purmerend Gemeente Schagen (NH) Gemeente Stede Broec (NH) Gemeente Uitgeest Gemeente Waterland Gemeente Wormerland Gemeente Zaanstad Provincie Flevoland Provincie Noord-Holland Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) • Hoogheemraadschap Rijnland • Waterschap Amstel, Gooi en Vecht • Waterschap Zuiderzeeland
Nog in besluitvorming (11 partijen) • • • • • • • • • • •
BAM Wonen Bouwend Nederland Nelen & Schuurmans Vogelbescherming Gemeente Den Helder (NH) Gemeente Diemen Gemeente Heemstede Gemeente Huizen Gemeente Uithoorn Gemeente Velsen Gemeente Wijdemeren
Doen (nu nog) niet mee (9 partijen) • • • • • • • • •
Stebru (te weinig projecten in de regio) Strukton (te weinig projecten in de regio) VolkerWessels (te weinig projecten in de regio) Gemeente Aalsmeer (Wel positief tegenover afspraken) Gemeente Amstelveen (Wel positief tegenover afspraken) Gemeente Castricum (geen opgaaf van reden) Gemeente Hollands Kroon (NH) (Nu nog te vroeg) Gemeente Texel (NH) (eerst eigen programma KA opstellen) Gemeente Zandvoort (Nu nog te vroeg)
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
63
BIJLAGE 2 Natuurlijke systemen
Basiskaart natuurlijk systeem BUCH
64
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
BIJLAGE 3 W ijktypologieën per kern
Bergen aan Zee Wijktypologie
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
65
Bergen Wijktypologie
66
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
Camperduin, Groet, Schoorl Wijktypologie
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
67
Wijktypologie Castricum, Limmen, Uitgeest en Akersloot
68
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
Egmond Wijktypologie
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
69
Heiloo Wijktypologie
70
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
BIJLAGE 4 Wateroverlastmeldingenkaart
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
71
BIJLAGE 5 Basisveiligheidsniveau Klimaatbestendige nieuwbouw 3.0
Op de volgende 35 pagina’s leest u het integraal opgenomen document Basisveiligheidsniveau Klimaatbestendige nieuwbouw 3.0
72
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
BIJLAGE 6 RITSEN: een gids met klimaatadaptieve instrumenten
voor bouwen & ontwikkelen
Op de volgende 7 pagina’s leest u het integraal opgenomen document RITSEN: een gids met klimaatadaptieve instrumenten voor bouwen & ontwikkelen
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
73
BIJLAGE 7 Puntensysteem Natuurinclusief Bouwen
74
1. Natuurinclusief beleid met een puntensysteem
De doelstelling van het puntensysteem
75
Natuurinclusief vanaf het eerste ontwerp meenemen
75
Behoud van groen heeft voorkeur
75
Zorg voor aansluiting bij de ecologische structuur
75
Wet natuurbescherming en het puntensysteem
75
Raakvlakken met omgevingsplannen
75
Soorten maatregelen
75
De gemeente zet in op het vergroten van de kansen voor natuur (flora en fauna) door sturing op natuur-inclusieve maatregelen voor gebouwen en de directe omgeving van deze gebouwen. Bij omgevingsvergunningplichtige projecten worden natuurinclusieve maatregelen beoordeeld met hulp van een puntensysteem waarin ook samenhang met klimaatadaptieve maatregelen is meegenomen. Natuurinclusief bouwen moet vanzelfsprekend worden en vanaf de initiatieffase al worden meegenomen.
1. Natuurinclusief beleid met een puntensysteem Introductie van het puntensysteem
2. Het puntensysteem toegelicht Natuurinclusief puntensysteem
74
76
76
Voor nieuwbouwprojecten en gebiedsontwikkelingen
76
Minimaal aantal punten
76
Dynamische lijst met maatregelen
76
Onderbouwing
76
Proces en verankering
77
Bijlage I. Natuur-inclusieve maatregelen
78
Bijlage II. Referenties
82
Daarbij is het belangrijk om inzicht te hebben in de huidige situatie op de locatie en om de planten en dieren in de directe omgeving in kaart te brengen. Er kan dan sneller ingezet worden op het nemen van gerichte maatregelen en informatie worden gedeeld over het leefgebied van soorten en de mogelijke maatregelen voor een optimaal effect. Dat is niet alleen belangrijk voor planten en dieren. Op maaiveld, gevels en daken kan beplanting ingezet worden om de lucht te zuiveren, CO2 op te slaan, water te bufferen en hitte te verminderen. Als de beplanting ook zichtbaar en toegankelijk is voor mensen kan het een grote bijdrage leveren aan bijvoorbeeld de sociale cohesie in de gemeente en aanzetten tot meer beweging. Bij de ontwikkeling van groen in de gebouwde omgeving wordt met deze verschillende functies rekening gehouden. Introductie van het puntensysteem Om natuurinclusief bouwen concreet te maken, gebruiken veel gemeentes (o.a. Amsterdam en Den Haag) een puntensysteem waarin verschillende maatregelen benoemd worden waaruit de marktpartijen een keuze kunnen maken. Zij moeten hierin in ieder geval een minimum aantal punten te behalen om zo natuur toe te voegen aan hun projectontwikkeling. Dit systeem geeft richting en tegelijkertijd vrijheid in keuze van maatregelen.
74
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
De doelstelling van het puntensysteem Het puntensysteem is er op gericht dat: • Bij een nieuwbouwproject vanaf een (1) (recreatie)woning tot 5 woningen per (recreatie)woning een doelstelling van 3 punten wordt gehaald; bij enig ander bouwwerk van 200 tot 500m2 grondoppervlak wordt een doelstelling van 10 punten gehaald. • Bij een nieuwbouwproject van 5 (recreatie)woningen en meer of van een ander bouwwerk dat een grondoppervlak heeft van 500m2 of meer wordt een doelstelling van minimaal 30 punten gehaald Dit levert een bijdrage aan gemeenschappelijke doelen op het gebied van behoud van natuurwaarde, het versterken van biodiversiteit, het creëren van een prettige leefomgeving voor bewoners, en klimaatadaptatie van onze gebouwde omgeving. Natuurinclusief vanaf het eerste ontwerp meenemen Natuurinclusief bouwen zorgt zo voor een gezonde, toekomstbestendige leefomgeving voor mens en dier. De beste waarborg voor deze hoogwaardige leefomgeving is het natuurinclusief ontwerpen al vroeg in het planproces op te nemen en mee te nemen in de eerste ontwerpvoorstellen. Zorg voor aansluiting bij de ecologische structuur Behoud en versterk de ecologische hoofdstructuur door de ecologisch inrichting rondom een gebouw hierop aan te laten sluiten, zowel qua ligging (aangrenzen) als qua inrichting (beplantingstypen). De bomenstructuur dient te worden behouden en waar nodig verbeterd.
Om deze aansluiting te ondersteunen bij bouwactiviteiten in de Gemeente Castricum zijn er een groenstructuurkaart, natuurstructuurkaart en een bomenstructuurkaart opgesteld. Ook is er de lijst met bijzondere en monumentale bomen en een bijbehorende kaart. Deze lijst met bijzondere soorten zal binnenkort vernieuwd worden.
Wet natuurbescherming en het puntensysteem Los van het puntensysteem en ecologische onderbouwing, blijft de Wet natuurbescherming met inbegrip van de zorgplicht gelden voor elk project. Raakvlakken met omgevingsplannen Het is de intentie om natuurinclusief bouwen als onderdeel van gemeentelijk beleid mee te nemen bij bestemmingsplannen en na inwerkingtreding van de Omgevingswet onderdeel te maken van omgevingsplannen. Wanneer dit niet mogelijk is, zal het beleid waar mogelijk onderdeel worden van de anterieure overeenkomst van een projectontwikkeling. Soorten maatregelen In het puntensysteem wordt onderscheid gemaakt in vijf verschillende soorten maatregelen: • Verplichte maatregelen: Een aantal activiteiten dienen bij ieder project meegenomen te worden. • Gevel en dak: Gebouwgebonden ingrepen behorend bij de ontwikkeling en een zone tot 1 meter rondom de ontwikkeling; • Verblijven: Het inbouwen en plaatsen van voorzieningen voor specifieke soorten (bv. nestkasten voor mussen, insectenstenen); • Gebouw-gebonden omgeving: De niet-bebouwde ruimte of buitenruimte, behorend bij de ontwikkeling rondom de ontwikkeling, bijvoorbeeld een collectieve binnentuin, private tuinen op eigen perceel of een gedeelde moestuin; • Openbare ruimte: Buitenruimte die onderdeel is van de publieke ruimte, zoals pocketparks, natuurspeelplaatsen, wadi’s, bermen, wegen, taluds etc.
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
75
2. Het puntensysteem toegelicht Natuurinclusief puntensysteem Het kader voor natuurinclusief bouwen heeft de vorm van een puntensysteem. Het puntensysteem is ontwikkeld op basis van een integrale benadering voor biodiversiteit, klimaatadaptatieve- en natuur-inclusieve maatregelen t.b.v. soortenrijkdom, meer kwalitatief groen, en voorkoming van droogte, hitte en wateroverlast. Steden als Amsterdam, Den Haag, Deventer en Arnhem gebruiken al een soortgelijk puntensysteem. Dit puntensysteem biedt richting en houvast, maar tegelijkertijd moet er ruimte blijven voor de creativiteit en keuzevrijheid van architecten en ontwikkelaars. Bij projectontwikkelingen moet overigens altijd voldaan worden aan specifieke wettelijke eisen ten aanzien van klimaatadaptatie en de Wet Natuurbescherming. Voor nieuwbouwprojecten en gebiedsontwikkelingen Het puntensysteem is in beginsel van toepassing op alle nieuwbouwprojecten en gebiedsontwikkelingen binnen de gemeente. Het kan daarbij gaan om o.a. een stedenbouwkundige herstructurering of het realiseren van woningen of gebouwen. Op een later moment kan het puntensysteem ook gaan gelden voor renovatiewerkzaamheden. Minimaal aantal punten Voor ieder projectontwikkeling maakt de initiatiefnemer een keuze uit de natuur-inclusieve maatregelen die optellen tot 3, 10 op 30 punten afhankelijk van het aantal woningen en/of het grondoppervlak.
Bij een nieuwbouwproject vanaf 1 (recreatie)woning tot 5 woningen wordt per (recreatie)woning een doelstelling van 3 punten gehaald. Bij enig ander bouwwerk van 200 tot 500m2 grondoppervlak wordt een doelstelling van 10 punten gehaald. Bij een nieuwbouwproject van 5 (recreatie)woningen en meer of van een ander bouwwerk dat een grondoppervlak heeft van 500m2 of meer wordt een 76
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
doelstelling van minimaal 30 punten gehaald. Daarbij ligt de aandacht op het toepassen van oplossingen die elkaar aanvullen. Wanneer er bijvoorbeeld nestkasten voor huismussen worden toegepast, dan dient ook het groen hierop te worden afgestemd om zo een passende biotoop te creëren. Na de losse maatregelen worden een aantal suggesties van biotopen gepresenteerd die verschillende maatregelen combineren. Dynamische lijst met maatregelen Het puntensysteem maakt duidelijk welke type maatregelen gewenst zijn binnen de ruimtelijke context in de huidige situatie en de mogelijkheden van de nieuw bouw. Om die reden is een (dynamische) lijst van maatregelen opgesteld waaruit de ontwikkelende partij of initiatiefnemer zelf een keuze kan maken. Daarnaast is de lijst niet restrictief. Nieuwe toepassingsmogelijkheden die bijdragen aan de ambitie om natuurinclusief te bouwen zijn mogelijk, mits ze aantoonbaar voldoen aan de basisvoorwaarden om natuur in de gemeente te bevorderen. Nieuwe maatregelen die hieraan voldoen zullen vervolgens opgenomen worden in de lijst van maatregelen. De keuze van de maatregelen zal altijd onderbouwd moeten worden op basis van de adviezen van de ecologisch adviseur.
Onderbouwing Een initiatiefnemer moet bij de onderbouwing van een aanvraag ingaan op de volgende aspecten: 1. Wat de omvang is van het ruimtelijke project- of gebiedsontwikkeling, inclusief waar nodig specifieke details over het beschikbare gevel- en dakoppervlak; 2. Welke punten worden behaald; 3. Wat de kansen zijn in het plangebied op basis van ecologische kennis; 4. Welke maatregelen geselecteerd zijn om uit te voeren; 5. Wat de ecologische samenhang is van de gekozen maatregelen voor gewenste soorten. 6. Hoe de instandhouding wordt geborgd.
Proces en verankering Natuur- en groen-inclusieve maatregelen kunnen op basis van het natuurinclusieve beleid in een project- of gebiedsontwikkeling meegenomen worden door het vroegtijdig formuleren van uitgangspunten bij een afwijking van het bestemmingsplan (planuitwerkingskader/ programma van eisen). Hoe eerder in het planproces, hoe meer mogelijkheden er zijn om groen en natuur-inclusieve maatregelen in te passen zonder kostenverhogende werking. Plannen worden beoordeeld op de puntentelling en bijbehorende onder bouwing. De verankering van natuur- en groen-inclusieve maatregelen vindt plaats via onderstaand overzicht. Na een jaar wordt het puntensysteem geëvalueerd. Vastlegging Om te komen tot een integrale ontwikkeling gaat het er om de ambitie vooraf te bepalen en te kijken naar de hoogst haalbare ecologische kwaliteit van het project. Door biodiversiteit in het begin van het ontwerpproces te integreren kan een meerwaarde voor mens en natuur worden gerealiseerd. Daarom moet bij elk project en/of gebiedsontwikkeling een onderbouwing worden aangeleverd die toelicht op welke wijze de gekozen natuurinclusieve maatregelen worden toegepast in de projectontwikkeling en hoe de instandhouding wordt geborgd.
Toets Bij een initiatief waarbij het puntensysteem van toepassing is vindt een toetsing plaats op het aantal punten dat moet worden behaald. Verder wordt beoordeeld of de maatregelen op de juiste wijze in een project zijn opgenomen zoals omschreven wordt in het begeleidende document dat de voorwaarden en mogelijkheden van iedere maatregel omschrijft. Het zal daarbij worden beoordeeld op de onderbouwing van de samenhang van de opgenomen maatregelen in relatie tot de soorten. Maatregelenlijst De lijst biedt vooralsnog het toetsingskader voor projecten. Eventuele maatregelen die niet in de lijst zijn opgenomen zullen door een ecoloog of natuur-inclusieve specialist beoordeeld worden op ecologische bijdrage/ meerwaarde en kunnen aan de lijst worden toegevoegd. Controle op uitvoering Om de bijdrage van maatregelen te kunnen volgen, zal de gemeente in een database bijhouden welke maatregelen per ontwikkeling worden uitgevoerd. Deze database is bijvoorbeeld van belang voor de keuze voor maatregelen (bijvoorbeeld is slechts 1 kast voor een slechtvalk wenselijk binnen een bepaald gebied), maar ook om de stap te kunnen maken naar het soortmanagementplan waarin een dergelijk systeem noodzakelijk is. Borging Het puntensysteem wordt geborgd door dit beleid van toepassing te verklaren in omgevingsplannen en anterieure overeenkomsten.
Dit biedt de planologischjuridische grondslag om bij iedere omgevingsvergunningaanvraag te toetsen of aan het natuur-inclusieve beleid wordt voldaan.
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
77
Bijlage I. Natuurinclusieve maatregelen Verplichte maatregelen Opstellen / laten opstellen van ecologisch advies Voor adequate inpassing van natuurinclusieve maatregelen is een ecologisch advies gewenst. Het gaat namelijk altijd om maatwerk en de juiste afweging van belangen. Elk gebied heeft z’n eigen kenmerken en mogelijkheden. Voor huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen zijn standaardvoorzieningen beschikbaar. Maar voor bijvoorbeeld een groen dak, groen als voedsel en beschutting of een nestkast voor een slechtvalk is maatwerk nodig. Ecologische kennis is hierbij belangrijk. Dit ecologisch onderzoek kan doorgaans efficiënt worden meegenomen bij de verplichte onderzoeken vanuit de Wet Natuurbescherming. Beheerplan Bij ieder project moet een plan meegeleverd worden van hoe de gerealiseerde maatregelen in stand gehouden en beheerd zullen worden.
78
Groen dak met (sedum), grassen, kruiden, dwergheesters (15 - 30 cm) Aanleg van groen dak (van 15 - 30 cm dik) met (sedum), grassen, kruiden en dwergheesters t.b.v. insecten. 30%+ van het bebouwde oppervlakte 4 punten 60%+ van het bebouwde oppervlakte 8 punten Intensieve groene daken Groen dak met (grassen), kruiden, dwerg- heesters en struiken (30 - 50 cm) Aanleg van groen dak (van 30 - 50 cm dik) met (grassen), kruiden, dwerg heesters en struiken t.b.v. insecten. 30%+ van het bebouwde oppervlakte 5 punten 60%+ van het bebouwde oppervlakte 10 punten Groen dak met kruiden, dwergheesters, struiken en bomen (> 50 cm) Aanleg van een groen dak (van meer dan 50 cm dik) met kruiden, dwerg heesters, struiken en bomen t.b.v. insecten. 30%+ van het bebouwde oppervlakte 6 punten 60%+ van het bebouwde oppervlakte 12 punten
Gevel en dak Extensieve groene daken Groen dak met sedum (substraatlaag van > 5 - 7 cm) Aanleg van groen dak (van 5 - 7 cm dik) met sedum. 30%+ van het bebouwde oppervlakte 60%+ van het bebouwde oppervlakte
Groen dak met sedum, grassen en kruiden (7 - 15 cm) Aanleg van groen dak (van 7 - 15 cm dik) met sedum, grassen en kruiden t.b.v. insecten. 30%+ van het bebouwde oppervlakte 3 punten 60%+ van het bebouwde oppervlakte 6 punten
2 punten 4 punten
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
Combinatie met zonnepanelen Bij de combinatie van een groen dak met zonnepanelen geldt dat het percentage nog steeds behaald moet worden. Het bebouwde oppervlak wordt gerekend inclusief het oppervlak waar de zonnepanelen op liggen.
Waterdaken Statisch waterdak > 60% 3 punten Bij waterdaken wordt een laag water gebufferd doordat de overstort hoger geplaatst is. Het regenwater stroomt vervolgens geleidelijk af door een extra geknepen afvoer.
Circulair bewateringssysteem 5 punten Een bewateringssysteem dat hemelwater hergebruikt in plaats van leiding water.
Dynamisch waterdak > 60% 5 punten Een dynamisch waterdak is voorzien van een besturingssysteem. Op basis van weersvoorspellingen wordt het water geloosd voor een bui.
Nestplaatsen voor vogels Vogelsoorten die in stedelijk gebied broeden zijn vaak afhankelijk van vaste nestplaatsen in gebouwen. Voor nieuwbouw zijn er speciale inbouwnest stenen. Neststenen kunnen zichtbaar of onzichtbaar in of aan de gevel worden aangebracht. Ook zijn oplossingen onder de dakgoot voor de huismus en achter gevelbetimmering mogelijke verblijfplaatsen.
Een waterdak kan ook goed worden gecombineerd met een (intensief) groen dak. Bruin dak >60% 3 punten Bij bruine daken bestaat de dakbedekking voornamelijk uit zand en steen, bijvoorbeeld gerecycled puin. Groene gevel Aanplant van klimmend gevelgroen op een muur met weinig of geen ramen over een breedte van minimaal 5 meter en hoogte van 3 meter en bij voorkeur grondgebonden (plantgat minimaal 30 cm x 45 cm grondoppervlak). 30%+ van de totale lengte van de gevel 6 punten 60%+ van de totale lengte van de gevel 12 punten Geveltuin Een geveltuin is een grondgebonden tuin langs de gevel. De breedte van een goed functionerende geveltuin is 45 centimeter. In een bredere tuin kunnen meer soorten groeien en is er meer dekking aanwezig voor soorten als de egel. De resterende stoepbreedte dient voldoende te zijn (minimaal 180 cm) en de geveltuin moet geen aanpassing aan ondergrondse infrastructuur nodig hebben. 30%+ van de totale lengte van de gevel en 45cm 5 punten 60%+ van de totale lengte of 100cm+ breed 10 punten
Verblijven
Het realiseren van biotopen met verblijven binnen één projectgebied heeft de voorkeur. Daarom worden deze maatregelen extra beloond. Dit kan betekenen dat er punten worden behaald voor bijvoorbeeld een groen dak, omgevings beplanting of gevelgroen die, mits uitgevoerd met de juiste plantensoorten waar de diersoort voedsel en beschutting in vindt, ook onder deze sectie van ‘Verblijven’ punten opleveren (zonder extra groen aan te leggen). Nestplaatsen huismus inclusief biotoop Creëer een cluster van meerdere nestkasten of vogelvideplaatsen per gebouw met minimaal 5m2 voedsel en beschutting voor de huismus. 2 verblijfplaatsen en 5m2+ groen per 100m2 bebouwd oppervlak 2 punten 4 verblijfplaatsen en 10m2+ groen per 100m2 bebouwd oppervlak 4 punten
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
79
Nestplaatsen voor gierzwaluwen en spreeuwen Minimaal een cluster van 5 nestplaatsen per gebouw. Voldoende kruidenrijk groen in het projectgebied zorgt voor voedselvoorziening, al vinden gierzwaluwen hun voedsel in een groot gebied door zich te voeden met ‘aeroplankton’in de lucht. 1 cluster per 500m2 bebouwd oppervlak 1 punt 2 1 cluster per 500m bebouwd oppervlak met 5m2+ kruidenrijk groen 2 punten Nestplaats voor huiszwaluwen Minimaal een cluster van 5 zwaluwkommen per gebouw. 1 cluster per 500m2 bebouwd oppervlak 1 punt 2 2 1 cluster per 500m bebouwd oppervlak met 5m + waterrijk groen 2 punten Nestplaats voor zangvogels zoals koolmezen Minimaal 3 nestkasten per projectgebied met een onderhoudsplan en eigenaarschap voor het schoonmaken van de kasten. 3 nestkasten per 500m2 niet bebouwd oppervlak 1 punt 2 2 3 nestkasten per 500m oppervlak met 25m + passend groen 2 punten
80
Nestplaatsen voor de Zwarte Roodstaart Maximaal 2 per gebouw 2 nestkasten per project
1 punt
Nestplaatsen voor Slechtvalk 1 nestkast per gebouw
1 punt
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
Biotoop op het dak: de Vogeltuin 2 punten Groen/bruin dak, bestaande uit diversiteit aan inheemse grassen en kruiden incl. dood hout voor insecten en enkele nestvoorzieningen voor vogels (vogel bad, neststeen voor kwikstaart, roodstaart, holenbroeder). Verblijven voor vleermuizen Vleermuizen verblijven graag in gebouwen. Bij nieuwbouw kunnen vleermuis kasten heel makkelijk in de gevel worden ingepast. De speciale inbouwvleermuis kasten kunnen zowel zichtbaar als vrijwel onzichtbaar worden ingemetseld in de spouwmuur. Inbouw heeft de voorkeur: het klimaat is dan beter voor de vleermuis. De verblijven moeten op verschillende windrichtingen worden geplaatst. Zomerverblijfplaatsen voor vleermuizen Minimaal 4 per gebouw per 500m2 bebouwd oppervlak
1 punt
Massawinterverblijfplaatsen voor vleermuizen Minimaal 2 per gebouw per 500m2 bebouwd oppervlak
2 punten
Kraamverblijfplaatsen voor vleermuizen Minimaal 2 per gebouw per 500m2 bebouwd oppervlak
2 punten
Vleermuizenbiotoop Zomer-, winter- en kraamverblijven met foerageergebied 50m2+ 7 punten Hotels en stenen voor insecten, inclusief biotoop Inbouwstenen, gestapelde stenen en insectenhotels dragen bij aan een gezonde wilde bijen- en vlinderpopulatie in de gemeente. Wilde bijen en vlinders zijn een belangrijke schakel in de voedselketen, ook voor de mens.
Insectensteen: minimaal 5 per 500m2 bebouwd oppervlak 1 punt Insectenhotel > 1.5m2 per 500m2 bebouwd oppervlak 1 punt Insectenbiotoop met stenen of hotels en 10m2+ insectvriendelijk groen 2 punten Wormenhotel Wormenhotel met ruimte voor GFT voor de buurt met een onderhoudsplan en eigenaarschap voor het schoonmaken van de hotels. 2 wormenhotels per projectgebied 1 punt
Gebouw-gebonden omgeving en openbare ruimte Er zijn veel verschillende mogelijkheden om de omgeving van de gebouwen natuurinclusief te ontwikkelen. In de onderstaande maatregelenlijst worden de meest voorkomende oplossingen benoemd. Deze maatregelen moeten additioneel zijn t.o.v. de maatregelen op dak en gevel. Bijvoorbeeld: bomen op een dak worden niet ook als cluster gerekend wanneer er punten gerekend worden voor een ‘Groen dak met kruiden, dwergheesters, struiken en bomen (> 50 cm)’. Maatregelen per 500m2 niet bebouwd oppervlak: Bomen Bomen moeten minimaal van de 2e of 3e orde zijn. Wanneer er bomen gekapt moeten worden voor de ontwikkeling, dan worden er punten toegekend voor het aantal extra bomen t.o.v. de uitgangssituatie. Cluster van 3 inheemse bomen 2 punten Rij van > 5 inheemse bomen 4 punten Boomgaard met > 10 fruitbomen 5 punten Bloemrijke boomspiegel voor iedere boom 1 punt
Beplanting en erfafscheidingen Cluster van inheemse struiken > 50m2 Voor vlinders geschikte struiken > 50m2 Bloemrijk grasland > 100m2 Bijenlint > 50 meter Zoomvegetatie langs perceelranden > 10m2 Natuurlijke, gemengde haag > 25 meter Natuurlijke, gemengde haag > 50 meter (Schutting van levend materiaal) Hek of natuurlijk scherm met klimplanten > 25 meter Takkenwal of houtril > 25 meter Maatregelen per projectgebied: Halfverharding of natuurlijke verharding > 25% Pocketpark (minipark /Tiny forest) of voedselbos > 250m2 Natuurspeelplaats > 250m2 Moestuin > 250m2 Natuurlijke poel of amfibiënpoel > 30m2 Natuurvriendelijke oever > 10m Ecologische wadi Oeverzwaluwwand en ijsvogelwand > 20m
3 punten 3 punten 3 punten 1 punt 2 punten 3 punten 6 punten 2 punten 2 punten
3 punten 8 punten 8 punten 8 punten 6 punten 3 punten 4 punten 4 punten
Maatregelen voor bewoners: Deze mogelijkheden gelden alleen bij projecten met minimaal 10 grondgebonden woningen waarbij ieder huishouden geïnformeerd en voorzien wordt. Aanleg van een voorbeeldtuin 50m2+ 3 punten 2 Borderpakket 5m + met tuinadvies voor alle bewoners 3 punten Biodiversiteitspakket t.w.v. 75 euro met tuinadvies 3 punten Informatiesessies en locatie-specifieke bewonerscommunicatie 2 punten
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
81
Bijlage II. Referenties Beleidsdocumenten: Ambitiedocument programma Klimaat de BUCH_Castricum Groenbeleidsplan Castricum 2021-2031 Ede Natuurinclusief Natuurinclusief beleid Gemeente Amsterdam Natuurinclusief beleid Gemeente Arnhem Natuurinclusief beleid Gemeente Delft Natuurinclusief beleid Gemeente Den Haag Natuurinclusief beleid Gemeente Deventer Natuurinclusief beleid Gemeente Groningen Natuurinclusief beleid Gemeente Hilversum Raadsinformatie Gemeente Castricum Boeken: Stadnatuur Maken, Jacques Vink, Piet Vollaard, Niels de Zwarte Websites: Bouwadaptief.nl Bouwnatuurinclusief.nl Ruimtelijkeadaptatie.nl - Coolkit
82
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
BIJLAGE 8 Financiën
Overzicht per gemeente 2024
2025
2026
Totale kosten Gemeente Castricum
2023
2024
2025
2026
45.000
45.000
55.000
55.000
Particulier terrein
47.000
47.000
57.000
57.000
Ontwikkeling openbare ruimte & Ruimtelijke
7.500
2.500
2.500
2.500
Ontwikkeling openbare ruimte & Ruimtelijke
7.500
2.500
2.500
2.500
Regio Alkmaar samenwerking klimaatadaptatie
6.000
6.000
6.000
6.000
Regio Alkmaar samenwerking klimaatadaptatie
7.000
7.000
7.000
7.000
Totaal basis
58.500
53.500
63.500
63.500
Totaal basis
61.500
56.500
66.500
66.500
Gemeentelijk vastgoed
31.000
Invulling t.z.t.
Bedrijven terreinen
31.000
Invulling t.z.t.
Totaal plus
62.000
Invulling t.z.t.
Totale kosten Gemeente Heiloo
2023
2024
2025
2026
2024
2025
2026
Particulier terrein
16.000
16.000
20.000
20.000
Ontwikkeling openbare ruimte & Ruimtelijke
3.000
1.000
1.000
1.000
Regio Alkmaar samenwerking klimaatadaptatie
3.000
3.000
3.000
3.000
Totaal basis
22.000
20.000
24.000
24.000
Basis
2023
Basis
Particulier terrein
Totale kosten Gemeente Uitgeest
Basis
2023
Plus
Plus
Basis
Totale kosten Gemeente Bergen
Particulier terrein
38.000
37.000
44.000
44.000
Ontwikkeling openbare ruimte & Ruimtelijke
4.500
1.500
1.500
1.500
Regio Alkmaar samenwerking klimaatadaptatie
5.000
5.000
5.000
5.000
Totaal basis
47.500
43.500
50.500
50.500
Gemeentelijk vastgoed
25.000
Invulling t.z.t.
Bedrijven terreinen
25.000
Invulling t.z.t.
Totaal plus
50.000
Invulling t.z.t.
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
83
Overzicht per schaalniveau: Huis en pand
2023
2024
2025
2026
Straat, wijk en gebied
Particulier terrein De gemeente licht voor, sluit aan, Uitgeest stimuleert en ontzorgt Castricum particulieren om hun eigen terrein klimaat Heiloo adaptief in te richten.
2024
2025
2026
Ontwikkeling openbare ruimte & Ruimtelijke ontwikkelingen 45.000
45.000
55.000
55.000
16.000
16.000
20.000
20.000
47.000
47.000
57.000
57.000
38.000
37.000
44.000
44.000
Bergen Basis
Basis
Bergen
2023
Kennisopbouw
7.500
2.500
2.500
2.500
Uitgeest
3.000
1.000
1.000
1.000
Castricum
7.500
2.500
2.500
2.500
Heiloo
4.500
1.500
1.500
1.500
Gemeentelijk vastgoed
Plus
Heiloo
31.000
Invulling t.z.t.
25.000
Invulling t.z.t.
Bedrijven terreinen Bergen Heiloo
84
De gemeente maakt het gemeentelijk vastgoed klimaatadap tatief wanneer de kans zich voordoet. De gemeente agen deert klimaatadaptatie bij bedrijven terreinen en onderzoekt de kansen en behoeften.
31.000
Invulling t.z.t.
25.000
Invulling t.z.t.
de BUCH | Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeenten
Stad en regio
2023
2024
2025
2026
Regio Alkmaar samenwerking klimaatadaptatie Bergen
Basis
Bergen
Wij geven invulling aan de regionale klimaat Uitgeest adaptatiestrategie en Castricum uitvoeringsagenda Heiloo
6.000
6.000
6.000
6.000
3.000
3.000
3.000
3.000
7.000
7.000
7.000
7.000
5.000
5.000
5.000
5.000
de BUCH | Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma 2023-2026
85