Begroting 2024-2027 Bergen Raad v5 26-09-23.pdf

WSW-leningen De kans dat onze gemeente als achtervang wordt aangesproken is bijzonder klein.

Pagina 80 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

PARAGRAAF E: GRONDBELEID Wat is grondbeleid? Grondbeleid is het samenhangende geheel van handelingen betreffende grondtransacties en -ontwikkeling. Het geeft aan welke mogelijkheden er zijn om een gebied tot ontwikkeling te brengen en welke rol de gemeente (actief/ faciliterend) hierin kan vervullen. Actief grondbeleid omvat alle fasen van het exploiteren van grond. De aankoop van gronden, sloop of bouwrijp maken tot en met de uitgifte/verkoop van bouwgrond. Bij actief grondbeleid exploiteert de gemeente voor eigen rekening en risico gronden. De gemeente legt bij actief grondbeleid de publieke voorzieningen aan en kan in beginsel alle productiekosten doorberekenen in de gronduitgifteprijzen, mits de marktprijs niet wordt overschreden. Bij een actief grondbeleid wordt een gemeentelijke grondexploitatie opgesteld. Faciliterend grondbeleid houdt in dat de gemeente het particulieren mogelijk maakt grond te exploiteren. Gemeentelijke kosten verbonden aan de desbetreffende ontwikkelingen moet de gemeente verhalen op de particuliere exploitant. De gemeente koopt zelf geen grond aan en beperkt zich tot de wettelijke publieke taak. Deze taak bestaat vooral uit het toetsen van de plannen aan vastgestelde beleidskaders, inspraakprocedures, het vaststellen van het bestemmingsplan en zo nodig het exploitatieplan.

Bij faciliterend grondbeleid wordt geen gemeentelijke grondexploitatie opgesteld. Grondbeleid in Bergen Het grondbeleid wordt gebruikt als sturingsinstrument om gemeentelijke doelstellingen te realiseren op verschillende beleidsterreinen, zoals ruimtelijke ordening, wonen, economische ontwikkeling, energietransitie, infrastructuur, duurzame leefomgeving en voorzieningen.

Het grondbeleid van de gemeente Bergen is vastgelegd in de nota Grondbeleid uit november 2019. De gemeente neemt een actieve houding aan ten aanzien van strategische verwervingen, maar voert in de basis een faciliterend grondbeleid bij ruimtelijke ontwikkelingen, tenzij het verdedigbaar is actieve grondpolitiek te voeren. Actief grondbeleid wordt niet uitgesloten, met name in het realiseren van maatschappelijke voorzieningen of sociale woningbouw kan het voorkomen dat de gemeente actief handelt. Wanneer wordt gekozen voor actief grondbeleid, met een financiële vertaling er van in een grondexploitatie, dan gaat dit altijd via aparte goedkeuring van de raad. Toetsingscriteria voor de keuze in faciliterend of actief grondbeleid zijn: gemeentelijke ambitie, beleidsdoelstellingen, maatschappelijk belang, grondpositie, het al dan niet ontbreken van marktinitiatief, risico’s en rendement. Rapportages P&C-cyclus Aan het opstellen van financiële rapportages van gemeenten zijn regels verbonden. De Commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten om in de begroting en jaarrekening een paragraaf over het grondbeleid op te nemen (artikel 9 lid 2). Het verbeteren van de verantwoording over, toezicht op en transparantie van de financiële gegevens is een continue proces.

Om de gemeenteraad in staat te stellen zijn controlerende rol adequaat te kunnen uitvoeren, is een transparant inzicht in de grondexploitaties en de geprognotiseerde resultaten noodzakelijk. Jaarlijks worden de grondexploitaties geactualiseerd. Aan de hand van de vastgestelde ruimtelijke kaders, uitgangspunten en planning worden eventuele afwijkingen in programma, fasering en resultaat inzichtelijk gemaakt. Medio 2022 is de Nota Actualisatie Gebiedsontwikkeling (NAG) vastgesteld. Deze geeft een beeld van

Pagina 81 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

de projecten met gemeentelijk grondeigendom en de faciliterende projecten met grondeigendom van initiatiefnemers. In de NAG is een projectenlijst opgenomen.

Sociale woningbouw Bergen

Voor de grondexploitatieprojecten geldt dat de grondkosten, uitvoeringskosten, plankosten en bijkomende kosten (rente) ten laste van een complex worden gebracht. De opbrengsten uit grondverkoop en overige baten komen ten gunste van het complex.

Ontwikkelingen Op vijf locaties in Bergen, Schoorl en Groet werkt de gemeente samen met Kennemer Wonen aan ca. 100 nieuwe sociale huurwoningen (woningbouwontwikkeling Kennemer Wonen). Het gaat om de: T&O-locatie, Elkshove, het voormalige Rabobankgebouw en de voormalige Oosterkim- en Petrusschool. De verwachtte mutatie in 2024 betreft het saldo van exploitatiebijdrage en grondverkoop alsmede de plan-, uitvoerings- en rentekosten. De projecten Rabobanklocatie en Elkshove hebben een negatieve eindprognose (NCW) met een verliesvoorziening van € 644.000. De projecten Oosterkimschool, T&O terrein en Petrusschool hebben een positieve eindprognose (NCW) van € 767.000. Als we de vijf projecten in samenhang bekijken, hebben we een positief saldo op eindwaarde 2025 en op contante waarde van respectievelijk € 130.521 en € 122.992 positief. De raad is bij de NAG (Nota Actualisatie Grondexploitaties) in het voorjaar van 2023 al geïnformeerd.

Actuele prognose van de grondexploitaties Na een periode van enige afkoeling van de woningmarkt, is blijft ook in Bergen de vraag naar nieuwbouwwoningen hoog. De vraag overtreft nog steeds het aanbod, waardoor constant wordt bekeken waar we woningbouwprojecten kunnen versnellen. Deze aanhoudende schaarste aan (bouw)producten in combinatie met de aanhoudende inflatie, leidt tot hogere prijzen in zowel de bouw van woningen als de inrichting van het openbaar gebied. Als reactie op de hoge inflatie heeft de ECB de rentetarieven naar boven bijgesteld. Dit heeft een weerslag op de hypotheekrente en de leencapaciteit. Gelet op de aanhoudende hoge vraag naar nieuwbouwwoningen en de hoge kwaliteitsambities aan zowel de woningen als het openbare gebied, wordt een aanzienlijke prijsdaling op korte termijn niet voorzien. De vraag naar nieuwbouwwoningen in Bergen blijft onverminderd hoog. In de Nota Actualisatie Grondexploitaties (NAG) zijn de belangrijkste projecten gerapporteerd. Het project woningbouwontwikkeling Kennemer Wonen bestaat uit sociale woningbouw en vijf grondexploitaties. Samen met Parck de Beeck zijn er nu zes lopende grondexploitaties binnen de gemeente.

BIE

Programma 3: Een leefbare gemeente Programma 2: Een aantrekkelijke gemeente

Pagina 82 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Woningbouw locatie BIE Programma 3: Een leefbare BSV en gemeente uitvaartcentrum Programma 2: Een Bergen aantrekkelijke gemeente Parck de Beeck Ontwikkelingen Op de terreinen van het voormalig voetbalterrein en uitvaartcentrum is woningbouw beoogd. In 2021 is het bestemmingsplan vastgesteld en is inmiddels onherroepelijk. Er worden in de toekomst 152 woningen gerealiseerd. Voor deze locatie heeft de raad op 13 oktober 2022 een grondexploitatie vastgesteld. In 2023 wordt de grondverkoop en het stedenbouwkundig ontwerp nader uitgewerkt en aanbesteed. Start bouwrijp maken naar verwachting eind 2023. Dit project heeft een positieve eindprognose (NCW) van € 717.268 en een positief saldo op eindwaarde (EW) in 2027 van € 791.922. Dit project is nog niet geactualiseerd dus zijn de cijfers van de vastgestelde grondexploitatie aangehouden. De actualisatie vindt plaats in de NAG 2024.

Nog vast te stellen grondexploitaties (MVA) Het project Watertorengebied bestaat uit de sloop en herbouw van de sporthal, de realisatie van 12 verandawoningen en 22 eengezinswoningen en herinrichting van de openbare ruimte. De grondexploitatie van dit project wordt naar verwachting eind 2023 vastgesteld. In de NAG 2024 wordt de financiële stand van zaken gerapporteerd. Overige projecten Voor alle andere projecten geldt een faciliterende grondhouding waarbij wij onze kosten verhalen via een exploitatiebijdrage. Er zijn ook projecten waarvoor geldt dat deze zich nog in de planvoorbereidingsfase bevinden en daarmee nog niet concreet genoeg zijn om een grondexploitatie vast te stellen.

Het voornoemde exploitatieresultaat betreft het resultaat van onze eigen grondexploitatieactiviteiten vóór aftrek van de vennootschapsbelasting.

Pagina 83 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

PARAGRAAF F: VERBONDEN PARTIJEN Inleiding Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Wanneer een verbonden partij een publiekrechtelijke rechtsvorm heeft, is er sprake van een gemeenschappelijke regeling. Privaatrechtelijke organisaties kunnen stichtingen, verenigingen en vennootschappen zijn. De gemeente heeft een bestuurlijk belang wanneer zij zeggenschap heeft, door vertegenwoordiging in het bestuur of stemrecht. Zij heeft een financieel belang wanneer zij een bedrag ter beschikking heeft gesteld, dat niet verhaalbaar is wanneer de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt. Organisaties waarmee een subsidierelatie is aangegaan zonder dat het hiervoor beschreven bestuurlijk en financieel belang aanwezig is, vallen buiten de definitie van verbonden partij. Visie en kaders Op 28 januari 2016 is de Nota Verbonden Partijen door de raad vastgesteld. In deze nota zijn de uitgangspunten opgenomen voor sturing, beheersing en evaluatie van de samenwerkingsverbanden. Ook zijn de rollen van en verantwoordelijkheden van de raad en het college benoemd. Begin 2018 hebben de vier gemeenteraden ingestemd met de Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR) en de notitie Informatievoorziening Gemeenschappelijke Regelingen.

Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen Op 1 juli 2022 is de Wet Gemeenschappelijke Regelingen gewijzigd. De belangrijkste wijzigingen:

•

Formaliseren van de actieve informatieplicht van het bestuur van de gemeenschappelijke regeling, vergelijkbaar met de informatieplicht van het college aan de gemeenteraad, zoals vastgelegd in artikel 169 van de Gemeentewet; • Een gemeenschappelijke adviescommissie: een commissie bestaande uit raadsleden die het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling van advies kan voorzien, de besluitvorming van de raden van de deelnemende gemeenten met betrekking tot de gemeenschappelijke regeling kan voorbereiden of de raden van advies kan voorzien; • Verruiming van de zienswijzeprocedure. Zienswijzen kunnen behalve in de begrotingscyclus, ook worden ingediend bij het treffen van de regeling en bij voorgenomen besluiten voordat die besluiten zijn genomen; • Gemeenschappelijke regelingen moeten hun ontwerpbegroting 4 weken eerder gereed hebben; • Meer mogelijkheden voor de deelnemende gemeenten om per regeling keuzes te maken over de governance en legitimatie. De uitwerking van de wetswijziging wordt opgepakt in Noord Holland Noord verband. De regietafel, die in 2018 is opgericht met het doel de samenwerking tussen alle betrokkenen bij de gemeenschappelijke regelingen in Noord-Holland Noord beter te laten functioneren, neemt hierin het voortouw. Uiterlijk twee jaar na de inwerkingtreding van deze wetswijziging moeten alle gemeenschappelijke regelingen zijn aangepast.

De Regietafel heeft een plan aanpak opgesteld waarin wordt uitgegaan van vijf fasen: Fase 1: Informatievoorziening (april-juli 2022) Fase 2: Plan van aanpak/opdracht (juli 2022- januari 2023) Fase 3: Kaderstelling (september 2022 – september 2023)

Pagina 84 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Fase 4: Besluitvorming (oktober 2023 – maart 2024) Fase 5: Implementatie (maart – juli 2024) Op 26 januari 2023 heeft de raad ingestemd met het Plan van aanpak van de Regietafel.

Verbonden partij Bedrag x 1000

Verbonden partijen gemeente Bergen In 2024 neemt Bergen deel in 13 verbonden partijen. In de volgende twee tabellen een inzicht in het financieel en bestuurlijk belang in de verbonden partijen op basis van de jaarrekening 2022 (EV en VV) en de begroting 204 (Aandelenkapitaal en exploitatiebijdrage). Verbonden partij

Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Bedrag x 1000

31-12-2022

31-dec-22

Aandelenkapitaal

Exploitatiebijdrage

2024

2024

Bestuursleden

BUCH

€0

L. Hj. Voskuil. M. Wiesehahn-Vrijman € 27.653 Y. Roos (pv) E. Briët (pv)

GGD NHN

€0

€ 1.571 M. Wiesehahn-Vrijman E. Briët (pv)

VRNHN

€0

ODNHN

€0

RHCA

€0

WNK/Zaffier

€0

€ 2.765 L. Hj. Voskuil Y. Roos (pv) E. Briët € 834 M. Wiesehahn-Vrijman (pv) E. Briët € 160 M. Wiesehahn-Vrijman (pv) M. Wiesehahn-Vrijman € 8.869 E. Briët

VVI

€0

€0

€ 18.467

GGD NHN

€ -1.954

€ 25.057

VRNHN

€ 6.756

€ 41.948

Cocensus

€0

ODNHN

€ 4.841

€ 5.495

Parkeerservice

€0

RHCA

€ 391

€ 941

DECRA

€ 509

WNK/Zaffier

€ 61

€ 8.431

ONHN

€1

VVI

€ 24

€ 924

BNG

€ 375

€ 0 M. Wiesehahn-Vrijman E. Briët (pv)

Alliander

€ 128

€ 0 E. Briët

BUCH

€ 740

€ 16.228

Parkeerservice

€ 2.025

€ 5.492

DECRA

n.n.b.2

n.n.b.

Cocensus

€ 1.279

€ 1.777

BNG

€ 4.615.000

€ 107.459.000

Alliander

€ 4.570.000

€ 6.106.000

ONHN

2 n.n.b. = nog niet bekend

€ 0 E. Briët M. Wiesehahn-Vrijman (pv) M. Wiesehahn-Vrijman € 827 E. Briët (pv) € 919 E. Briët € 0 E. Briët M. Wiesehahn-Vrijman € 1183 E. Briët (pv)

3 Begroting 2024 nog niet vastgesteld. Bijdrage van 2023 gebruikt

Pagina 85 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Publiekrechtelijke verbonden partijen: de gemeenschappelijke regelingen 1. BUCH Werkorganisatie Openbaar belang De werkorganisatie is gevestigd in Uitgeest en de regeling is getroffen ten behoeve van het bewerkstelligen van krachtige en professionele uitvoering van de gemeentelijke taken. De BUCH biedt een kwalitatief hoogwaardige, efficiënte en innovatieve dienstverlening aan de ‘klanten’ van de gemeenten: inwoners, bedrijven en instellingen. Maatschappelijke ontwikkelingen Verschillende grote en vaak complexe maatschappelijke opgaven vragen om adequaat handelen. Denk aan het woningtekort, huisvesting van doelgroepen, ontwikkelingen rondom openbare orde en veiligheid, de energietransitie en de toenemende druk op bouwlocaties, landelijkgebied en natuur. Deze opgaven geven druk op de organisatie. Ook de oorlog in Oekraïne is nog niet ten einde en vergt inzet van de organisatie die mogelijk doorloopt in 2024. Naast deze maatschappelijke opgaven komt er nieuwe wet- en regelgeving op de werkorganisatie af, zoals onder andere de Woonvisie, Spreidingswet, de Omgevingswet en Beschermd wonen. Organisatieontwikkeling In oktober 2022 is het BUCH bestuur, in opdracht van de vier colleges, een onderzoek gestart naar de sturing en werking van de werkorganisatie.

Het doel is om te komen tot een goede (bestuurs)opdracht waarmee de werkorganisatie zich verder kan versterken en optimaal kan functioneren. Om zo de taken voor onze vier gemeenten krachtig en professioneel uit te kunnen blijven voeren. Een eerste onderzoek leidde tot een rapport met aanbevelingen voor de huidige werkorganisatie. Het BUCH-bestuur heeft besloten om daarnaast een tweede scenario te onderzoeken.

Dit tweede scenario onderzoekt een manier van werken die de gemeenten meer ruimte biedt om eigen, lokale keuzes te maken. Deze extra tussenstap zorgt er wel voor dat het proces wat meer tijd in beslag neemt. Het extra scenario is wenselijk omdat na de meicirculaire de financiële omstandigheden van de vier gemeenten onzekerder zijn geworden. Daarbij werd al tijdens het eerste onderzoek duidelijk dat de ambities van de vier gemeenten verschillen en dat er behoefte is aan meer ruimte voor lokale, eigen keuzes. In het najaar 2023 neemt het BUCH bestuur een besluit over de richting van de organisatie aan de hand van de twee onderzoeken. Hieruit volgt dan een bestuursopdracht aan de werkorganisatie om dit besluit uit te werken en vorm te geven. Risico’s De aandacht voor de personele uitdagingen blijft onverminderd hoog en er wordt structureel gewerkt aan het brede spectrum aan beleid en instrumenten van goed werkgeverschap, waaronder een onderzoek naar het loongebouw, strategische personeelsplanning, opleiden en arbeidsmarktbenadering. Op dit moment is nog niet bekend of, wanneer en hoeveel middelen beschikbaar komen voor de gemeenten vanuit het Rijk. Hierdoor zijn de financiële gevolgen voor de BUCH ook nog niet volledig bekend. 2. GGD NHN De GGD is gevestigd in Alkmaar en voert de taken uit de Wet Publieke Gezondheid uit.

In 2024 gaat de GGD proactief inzetten op preventie en bestrijding van (nieuwe) infectieziekten en het op orde brengen van de informatiebeveiliging en privacy. De begroting 2024 is vastgesteld met uitzondering van de voorgestelde bezuinigingen op de dienstverlening. De benodigde financiering zal enerzijds gerealiseerd worden door een verhoging van de deelnemersbijdrage van de gemeenten

Pagina 86 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

en anderzijds door eigen inkomsten van de bedrijfsvoering van de GGD. Het toevoegen van de Wvggz en de integrale crisisdienst jeugd aan de GR van de GGD is, naast de loonstijgingen, een financieel risico. 3. Veiligheidsregio NHN De werkzaamheden/taken (openbaar belang) De VRNHN is gevestigd in Alkmaar en voert taken uit de Wet Veiligheidsregio's uit door het organiseren en operationeel houden van de brandweer- en ambulancezorg, de GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio), de rampenbestrijding, de meldkamer en het Zorg- en Veiligheidshuis. VRNHN richt zich op het verkleinen van risico’s en het beperken van leed en schade bij incidenten en realiseert dit door het bieden van adequate hulp en het samenwerken met alle partijen die bij de veiligheid en hulpverlening betrokken zijn. Belangrijke risico’s Veiligheidsregio Noord-Holland Noord ziet meerdere risico’s op zich af komen. De energiecrisis, verhoogde dreiging van cyberaanvallen met daarmee kans op digitale ontwrichting en mogelijke verstoring en uitval van nutsvoorzieningen zijn hier voorbeelden van. Maar ook nieuwe crisistypen zoals extreem weer, klimaatveranderingen en de energietransitie worden als risico aangemerkt. Risico’s die invloed hebben op de bedrijfsvoering betreffen de onzekerheid op financieel gebied door de energiecrisis en tekorten aan grondstoffen en personeel.

Belangrijke Ontwikkelingen Op het moment van opstellen van dit document wordt gewerkt aan het nieuwe beleidsplan 2024-2027. Deze is gebaseerd op de twee pijlers uit het beleidsplan 2020-2023: voorkomen & voorbereiden en coördineren & hulpverlenen.

Het landelijk gesloten Integrale Zorgakkoord vormt de werkagenda van de toekomst voor de ontwikkeling van de zorg in Nederland. Vraagstukken als zorg coördinatie, digitalisering en gegevensuitwisseling zijn de komende jaren actueel voor de ambulancezorg. De doorontwikkeling van de brandweer blijft onderwerp van dialoog. Hieraan verbonden is de actualisatie van het dekkingsplan en daarmee de inrichting van de brandweer. Er wordt meer helderheid verwacht in het landelijk traject ‘taakdifferentiatie’, waarbij ongelijkheid tussen vrijwilligers en beroepspersoneel op basis van Europese wetgeving niet langer in alle omstandigheden is toegestaan. Crisisbeheersing is in beweging, het werk in de Veiligheidsregio’s wordt in toenemende mate complexer. Waar de regio zich in eerste instantie richtte op ongevallen en ‘klassieke’ ramptypen, vragen gemeenten en Rijk steeds vaker de inzet van de veiligheidsregio bij complexe maatschappelijke vraagstukken, die de continuïteit van onze samenleving (langdurig) bedreigen. Daarbij wordt van de Veiligheidsregio een andere rol verwacht dan in de afgelopen jaren, waarbij de regio meer inzet op opbouwen en faciliteren van het netwerk zodat een gezamenlijke aanpak mogelijk wordt. 4.

Omgevingsdienst NHN De werkzaamheden/taken (openbaar belang) De ODNHN is gevestigd in Hoorn en ondersteunt de deelnemende gemeenten bij vergunningsverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu- en duurzaamheid. Doel is het bijdragen aan het bereiken en in stand houden van een veilige en duurzame fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit binnen het werkgebied. In 2024 zal voor het eerst volledig onder de Omgevingswet worden gewerkt.

Pagina 87 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Belangrijke risico’s De ODNHN houdt in de begroting 2024 al rekening met een aantal gevolgen van de Omgevingswet maar daarnaast zijn op dit punt nog steeds onzekerheden. De OD signaleert al meerdere jaren dat het aantrekken en opleiden van voldoende kundig personeel moeilijk is. In de uitvoering wordt dit veelal opgevangen door het bestaande personeel en dit zorgt voor hoge werkdruk en bovenmatige opbouw van verlof. De ODNHN heeft een op verjonging gericht personeelsbeleid waarin o.a. wordt gewerkt met trainees. Belangrijke Ontwikkelingen Met de ingang van de Omgevingswet staat de grootste verandering in de geschiedenis van omgevingsdiensten voor de deur. Daarnaast vragen onderwerpen als stikstof, circulaire economie, natuurbescherming en ondermijning, steeds meer aandacht en expertise. De OD NHN neemt deel aan het Interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel zoals ingezet door het ministerie van I & W. Dit in opvolging van het in 2021 gepubliceerde onderzoek van de ‘commissie Van Aartsen.‘ Het programma richt zich op de aanbevelingen van deze commissie ter versterking van het VTH-stelsel. De OD NHN richt zich met deze deelname op scholing en opleiding van medewerkers voor de verbetering van de kwaliteit van de uitvoering op de VTH-taken. Financiële positie De ODNHN heeft een meerjarig sluitende begroting.

Het weerstandsvermogen bevindt zich op het maximum van 2,5% zoals gesteld in de FUGR maar de weerstandscapaciteit wordt in relatie tot de voor de ODNHN ingeschatte risico’s als matig ingeschat. 5. Regionaal Historisch Centrum Alkmaar (RHCA) De werkzaamheden (openbaar belang) Het Regionaal Archief Alkmaar is gevestigd in Alkmaar en is voor de aangesloten overheidsorganisaties een deskundige

partner die conform zijn wettelijke opdracht informatie langdurig betrouwbaar en toegankelijk houdt omwille van bedrijfsvoering, bewijsvoering, onderzoek en democratische controle. Voor het algemene publiek is het Regionaal Archief een publieksgerichte erfgoedinstelling die het voor mensen mogelijk, makkelijk en aantrekkelijk maakt om de geschiedenis van de gemeente te leren kennen. Belangrijke risico’s De belangrijkste risico’s die worden onderkend zijn: a. Minder opbrengsten van het depotgebruik door derden; b. Meerkosten realisatie E-depot / E-Loket; c. Hogere energiekosten. De eerste twee risico’s worden laag ingeschat, het 3e risico wordt hoog ingeschat door de effecten van de wereldwijde energiecrisis. Dit risico is afgedekt door herbestemming van een deel van de bestemmingsreserves uit de jaarstukken van 2022. Voor de voorliggende begroting wordt een nieuwe inschatting gemaakt. Belangrijke ontwikkelingen Ten opzichte van de voorgaande jaren (2022 en 2023) wordt de beleidslijn grotendeels bestendigd. De begroting 2024 laat op enkele punten verschillen laten zien ten opzichte van die van 2023 en de daarin opgenomen meerjarenbegroting. De stijgende energieprijzen in combinatie met de hoge inflatie hebben hun weerslag op de prognoses.

Daarnaast zal er een stijging van de personeelslasten te zien zijn in verband met nieuwe taken als gevolg van wetswijzigingen en een groter beroep dat er door de deelnemende gemeenten op de bij het Regionaal Archief aanwezige kennis wordt gedaan. Financiële positie Voor 2024 is een aanvullende inzet van personeel voorzien voor digitale informatie-advisering en gegevensbescherming. Deze aanvullende inzet is verwerkt in een stijging van de benodigde deelnemersbijdrage. Deze bijdrage zal daardoor, en na

Pagina 88 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

toepassing van het prijsindexcijfer van 7,10%, stijgen van € 4,76 tot € 5,32 per inwoner. Na 2024 is in het meerjarenbeeld geen andere stijging van de lasten opgenomen dan die van de reguliere indexering. 6. Zaffier Zaffier is gevestigd in Alkmaar en voert sinds 1 januari 2023 voor de zes gemeenten in de regio Alkmaar de Participatiewet, de Wet Inburgering en de Wet gemeentelijk Schuldhulpverlening uit. In de loop van 2023 zijn daar nog taken bijgekomen zoals het verstrekken van leefgeld aan Oekraïners, het verstrekken van Energietoeslag, het afhandelen van de Kinderopvangtoeslagaffaire, nazorg aan ex-gedetineerden, de inzet van IPS-trajecten en de Oude Wet Inburgering. Zaffier kent een Algemeen Bestuur (AB) en een Dagelijks Bestuur (DB). In het AB nemen portefeuillehouders van alle deelnemende gemeenten deel. In het DB hebben drie portefeuillehouders plaats: de portefeuillehouders uit Alkmaar en Dijk en Waard en de portefeuillehouder Uitgeest namens de vier BUCH-gemeenten. Er zijn geen financiële resultaten van Zaffier in 2022, aangezien de organisatie per 1 januari 2023 volledig operationeel is. De bekostiging van Zaffier is gevonden in de reeds bestaande uitvoeringsmiddelen uit de WNK, Haltewerk en de GR BUCH . 7. Vuilverbrandingsinstallatie Alkmaar en omstreken (VVI) De VVI is gevestigd in Alkmaar en verwerkt de door de deelnemende gemeenten aangeleverde afvalstoffen.

Hiermee wordt invulling gegeven aan de gemeentelijke taken uit de Wet milieubeheer. De VVI heeft als speerpunten onder andere meer bronscheiding met een verlaging van de hoefveelheid restafval en de optimalisatie van de benutting van de energie die vrijkomt bij het verbranden van restafval. Zij besteedt ook aandacht aan

de productie van duurzame energie en de afzet van secundaire grondstoffen. De risico’s van de gemeenschappelijke regeling houden hoofdzakelijk verband met: a. De continuïteit van de afvalverwerking; b. Het financiële risico van het aandeelhouderschap A in NV HVC; c. Conformiteit met regelgeving op het gebied van staatssteun, mededinging, Wet markt en overheid en aanbesteding. De VVI beschikt niet over eigen personeel, gebouwen etc, waardoor de ontwikkelingen aangaande de begroting nihil zijn. Het financiële risico wordt door de GR als verwaarloosbaar bestempeld. 8. Cocensus De GR Cocensus is gevestigd in Heemskerk, is opgericht als een uitvoeringsorganisatie en formuleert geen eigen beleid. Cocensus geeft uitvoering aan de heffing en inning van lokale heffingen en de werkzaamheden in het kader van de Wet WOZ. Cocensus verzorgt voor gemeente Bergen de heffing en inning van onroerende-zaakbelastingen, rioolheffing, afvalstoffenheffing, toeristenbelasting, forensenbelasting, precariobelasting, leges (omgevingsvergunningen), BIZ heffing, naheffingsaanslagen parkeren en grafrechten. Tevens behandelt Cocensus kwijtscheldingsverzoeken en bezwaar/beroepschriften tegen aanslagen en WOZ beschikkingen. Cocensus heeft vanaf 2020 voor alle BUCH gemeenten een Klantcontactcentrum (KCC) belastingen ingesteld.

Gezien de positieve ervaringen is besloten om met ingang van 2023 voor alle deelnemende gemeenten de KCC belastingactiviteiten uit te voeren. Dit heeft voor gemeente Bergen geleid tot een structurele verlaging van de jaarlijkse bijdrage. Cocensus biedt

Pagina 89 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

daarnaast aan inwoners en bedrijven de mogelijkheid om zelf hun zaken digitaal te regelen.

werkt Parkeerservice aan de implementatie van scanauto’s en adviseert het deelnemers over parkeren en parkeerbeleid;

Bij de berekening van de bijdragen 2024 aan de GR Cocensus is uitgegaan van een indexpercentage van 3,4%. Dit is lager dan het door de Regietafel afgegeven percentage van 7.1% omdat Cocensus heeft gekozen om het cao-akkoord niet door te belasten aan de deelnemende gemeenten. De bijdrage van de gemeente Bergen wijzigt hiermee van € 800.000 in 2023 naar € 827.000 in 2024.

Risico’s De belangrijkste risico’s bestaan uit het verlaten van Parkeerservice door de deelnemers. Als een deelnemer wegvalt, dan moeten de kosten worden gedragen door de overgebleven deelnemers. De overheadkosten nemen toe, maar ook de kostprijs per parkeerplaats stijgt. Verder dient gemeld te worden dat het impact van de risico’s fors hoger is dan eigen vermogen (€3.535.000 vs. €2.025.000) Financiële positie Er is vorig jaar verlies geleden, welke ten laste van de reserve is gebracht. De kosten voor 2024 gaan omhoog. Voor gemeente Bergen van € 846.017 (2023) naar € 918.820 (2024). Er is een (hybride) app in ontwikkeling maar de ontwikkeling daarvan gaat traag. Eigen vermogen van Parkeerservice op 31 december 2022 was 2.025.000. Kortlopende schulden bedroegen 5.492.000.

Het Algemeen Bestuur heeft besloten om van het positieve resultaat 2022 van € 489.745 een bedrag van € 255.000 toe te voegen aan de algemene reserve. Deze neemt hiermee toe van € 250.000 naar € 505.000. Hiervan is een bedrag van € 136.000 gelabeld voor de afhandeling van de bezwaren ingediend door de NCNP-bureaus. Dit omdat het aandeel van het aantal bezwaren dat is ingediend door deze bureaus toeneemt waardoor mogelijk een capaciteitstekort ontstaat. Het overige gedeelte van € 234.745,00 is naar rato van de bijdragen aan de deelnemende gemeenten uitgekeerd. 9. Coöperatie Parkeerservice Organisatiegegevens Coöperatie Parkeerservice is gevestigd in Amersfoort en is een samenwerking van dertien leden. Leden betreffen zowel stedelijke als landelijke gemeenten. Werkzaamheden/Ontwikkelingen Parkeerservice ontzorgt de leden voor een breed scala aan gestandaardiseerde parkeerproducten- en diensten, zoals: parkeervergunningen, beheer op afstand via een centrale meldkamer en beheer op locatie van parkeergerelateerde apparatuur. Ook het legen van ticket- en betaalautomaten, inzet van toezicht en handhaving en de invordering van naheffingsaanslagen kunnen worden afgenomen. Daarnaast

10. Decra Het stimuleringsfonds werkt ook in 2024 aan haar doelstellingen op het gebied van duurzaamheid. Daarbij wordt bij de financiering van en participatie in projecten een ruime definitie van het begrip duurzaamheid gehanteerd. Aspecten zoals regionale werkgelegenheid en innovatie worden nadrukkelijk in de afweging meegenomen. Hierdoor worden een diversiteit aan duurzame projecten ontwikkeld. Het fonds is een revolverend fonds en houdt zich na de eerste storting in stand met de winsten uit duurzame energieprojecten. Door deze wijze van financiering behoudt het kapitaal van de coöperatie over een langere termijn zijn waarde. Er is nog geen jaarrekening van 2022 beschikbaar. Deze wordt in de loop van het jaar verwacht.

Pagina 90 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

11. Ontwikkelingsbedrijf NHN De werkzaamheden/taken (openbaar belang) Gemeente Bergen is aandeelhouder van N.V. Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (ONHN). Het ONHN is gevestigd in Alkmaar en begin 2007 opgericht met als belangrijkste doel het stimuleren van de economie in de regio. De gemeenten in Noord-Holland Noord en de Provincie NoordHolland zijn aandeelhouders en betalen ieder jaar een bijdrage. Bijdrage beleidsdoelstellingen en ontwikkelingen 1. Vestigingsklimaat: een optimaal fysiek vestigingsklimaat voor ondernemers door een ondernemersgerichte aanpak; 2. MKB-strategie: Vergroten van de groeikansen van stuwende bedrijven in de regio door onafhankelijk maatwerk op het terrein van financiering, arbeidsmarkt en opleidingen, innovatie en bedrijfshuisvesting; 3. Acquisitie: Het versterken van de regionale economische structuur door het actief aantrekken van nieuwe bedrijven met toekomstbestendige werkgelegenheid en het behoud van bestaande bedrijven; 4. Communicatie: Merkbekendheid regio Noord-Holland Noord en Ontwikkelingsbedrijf NHN vergroten door doel(groep)gerichte regiomarketing, projectcommunicatie, public affairs en corporate communicatie. Belangrijke risico’s Controle op activiteiten beschreven in jaarplan. Belangrijke Ontwikkelingen Huidig Dienstverleningsovereenkomst verloopt op 31-12-2024. 12.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Bestuurlijk belang De BNG Bank is gevestigd in Den Haag. Van de aandelen BNG Bank is 50% in bezit van het Rijk en 50% van gemeenten en provincies. We hebben 149.994 aandelen in ons bezit met een nominale waarde van € 2,50 per stuk. Het stemrecht is

afhankelijk van het aandelen bezit van de gemeente. De stemverhouding is voor ons 0,27%. Openbaar belang De BNG Bank richt zich exclusief op het publieke domein in Nederland. Klanten zijn onder meer gemeenten, woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen en energiebedrijven. Ambitie is dat klanten de bank beschouwen als natuurlijke partner voor het financieren van hun maatschappelijke vraagstukken. Risico’s voor de financiële positie van de gemeente Gevoeligheid van het renteresultaat voor politieke en economische ontwikkelingen binnen de Europese Unie. Belangrijke ontwikkelingen Hoewel de economische vooruitzichten wat verbeterd zijn en de inflatie iets is afgenomen is de verwachting dat de rentetarieven in met name de korte looptijden verder oplopen. Financiële positie De cijfers over 2022 laten wederom zien dat de BNG Bank er sterk voor staat. De nettowinst steeg met ruim 27% naar € 300 mln. tegen € 236 mln. in 2021. Voor 2023 verwacht de bank een stijging van de bedrijfslasten vanwege investeringen in IT, door verbeteringen van klant- en kredietprocessen, vanwege de hoge inflatie en door cao-afspraken. 13. Alliander Alliander, waarvan het hoofdkantoor in Arnhem gevestigd is, is een groep waarin verschillende bedrijven actief zijn. Netbeheerder Liander leidt de energiedistributie over al onze netten dagelijks in goede banen.

Qirion legt zich toe op de ontwikkeling van duurzame technologieën en intelligente energie-infrastructuren. Alliander heeft besloten op zoek te gaan naar een andere eigenaar voor Kenter, de dienstverlener in energievoorzieningen

Pagina 91 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

en energiedata. In 2023 verwacht Alliander het verkoopproces af te ronden. Alliander zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening in een groot deel van Nederland. Het investeringsniveau is gestegen in verband met de uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnetwerk in reactie op het Klimaatakkoord en de daaruit voortvloeiende Regionale Energiestrategie. De Staat, de netwerkbedrijven Alliander, Enexis en Stedin en een vertegenwoordiging van hun aandeelhouders zijn tot een onderhandelingsakkoord gekomen over de voorwaarden waaronder een kapitaalstorting en daarmee aandeelhouderschap door de Staat in de netwerkbedrijven in de toekomst mogelijk wordt. Deze voorwaarden zijn vastgelegd in een zogenaamd afsprakenkader. Tijdens de vergadering hebben de aandeelhouders van Alliander ingestemd met de inhoud van het afsprakenkader. Hiermee is er groen licht voor de ondertekening van het afsprakenkader en wordt een solide basis gelegd voor een structurele oplossing van de toekomstige financieringsbehoefte van Alliander.

Pagina 92 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

PARAGRAAF G: BEDRIJFSVOERING Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering van onze gemeente wordt uitgevoerd door de werkorganisatie BUCH. Het algemeen bestuur van de werkorganisatie BUCH heeft de begroting 2024 van de BUH op 5 juli 2023 vastgesteld. In de begroting 2024 van de werkorganisatie BUCH is ingegaan op datgene wat de werkorganisatie BUCH in 2024 wil bereiken, wat ze daarvoor gaat doen en hoeveel dat gaat kosten. Vanuit de werkorganisatie vindt de doorbelasting plaats van de financiële bijdrage aan de gemeenten voor de uitvoering. In de paragraaf verbonden partijen van deze begroting is per verbonden partij, dus ook voor de werkorganisatie BUCH ingegaan op het openbaar belang, de belangrijkste ontwikkelingen, de risico’s en de financiële positie van de werkorganisatie voor de begroting 2024. Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het verslagjaar 2023 de rechtmatigheidsverantwoording door het college een feit. Met de rechtmatigheidsverantwoording legt het college en de directie verantwoording af over de naleving van de regels, die relevant zijn voor het financiële reilen en zeilen van de gemeente. Over de naleving van de voorwaarden voor subsidies en Europese aanbestedingen bijvoorbeeld, maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik en lasten, waarvoor geen voorafgaande dekking opgenomen was in de begroting.

Nu toetst de accountant de rechtmatigheid en geeft een oordeel hierover af in de controleverklaring. Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording geeft de accountant geen afzonderlijk oordeel meer over de rechtmatigheid maar is dit onderdeel van zijn oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening waarvan de rechtmatigheidsverantwoording een onderdeel is.

Invoering Omgevingswet In de Omgevingswet is alle bestaande wetgeving over de fysieke leefomgeving gebundeld, vereenvoudigd en geïntegreerd in één wet met één samenhangend stelsel. Met het programma Omgevingswet worden de gemeenten en de werkorganisatie BUCH gezamenlijk voorbereid op de invoering van deze wet. De vier gemeenteraden hebben het Ambitiedocument Omgevingswet vastgesteld, waarmee de richting is bepaald waarbinnen de invoering van de Omgevingswet plaatsvindt. De visie op de Omgevingswet bestaat uit vier uitgangspunten. Deze uitgangspunten vormen de basis voor al ons handelen en al het beleid dat wij de komende jaren ontwikkelen vanuit de Omgevingswet. 1. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke opgaven staan centraal 2. Ruimte aan initiatieven 3. Vroegtijdige samenwerking 4. Integraal werken en maatwerk De Omgevingswet zou op 1 juli 2022 in werking treden. In 2022 is bekend gemaakt dat de invoering is uitgesteld naar 1 januari 2024. Nog steeds worden de voorbereidingen onverminderd voortgezet Dit binnen de kaders zoals die zijn vastgesteld. Een groot deel van de voorbereiding staat namelijk los van de datum van inwerkingtreding. De extra tijd wordt gebruikt om beter vertrouwd te raken met de nieuwe manier van werken en de dienstverlening te verbeteren voordat de Omgevingswet in werking treedt.

Pagina 93 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Onderzoeken 213a gemeentewet Onderzoeken 213a Gemeentewet In de verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid (ex. 213a Gemeentewet) is bepaald dat het college jaarlijks de doelmatigheid van de uitvoering van het beleid onderzoekt en over de uitkomsten daarvan rapporteert in de paragraaf bedrijfsvoering. Door het vertrek van de medewerkers verantwoordelijk voor onder andere coördinatie van het 213a onderzoek en het langdurig niet (volledig) kunnen invullen van de vacatures is binnen bedrijfsvoering de focus gelegd op de rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarrekening over 2023. In het eerste kwartaal van 2024 wordt een onderzoekjaarplan opgesteld waarin een voorstel wordt gedaan voor de uit te voeren 213a onderzoeken voor 2024.

Pagina 94 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

PARAGRAAF H: WET OPEN OVERHEID Uitgangspunt van de Woo (wet Open Overheid) is dat iedereen recht heeft op toegang tot publieke overheidsinformatie. Overheidsinformatie is openbaar, tenzij er een reden is waarom dat niet kan. De invoering van de Woo wordt landelijk gezien als een meerjarenplan. Om die reden treedt de Woo gefaseerd in werking en knippen wij het op in drie fasen. De implementatie duurt tot 2028. De Woo kent drie onderdelen: 1. Informatiehuishouding op orde: goede kwaliteit (juist en volledig) van informatie 2. Actieve openbaarmaking: juiste en volledige informatie tijdig en veilig uit eigen beweging openbaar kunnen maken 3. Passieve openbaarmaking: juiste en volledige informatie tijdig en veilig op verzoek openbaar kunnen maken De gedeeltelijke invoering van de Wet open overheid (Woo) is nu meer dan een jaar verstreken (1 mei 2022). De vier BUCH gemeenten en werkorganisatie BUCH hebben zich vanaf de inwerkingtreding organisatorisch voorbereid op de direct geldende verplichtingen. De beleidsvoornemens 2024 voor de implementatie van de Woo voor de vier gemeenten en Werkorganisatie BUCH zijn als volgt: Organisatorisch en technisch gereed voor actieve openbaarmaking van nieuwe Woo-informatie Fase 1*.

Er is periodieke inzicht hoe de Woo uitgevoerd wordt en welke maatregelen nodig zijn om te groeien in transparante dienstverlening Nieuwe Woo-informatie Fase 2 is geïnventariseerd en wordt organisatorisch en technisch voorbereid op actieve openbaar making Het kennisniveau omtrent de Woo is op basisniveau. Medewerkers die veel te maken hebben met Fase 1 Woo-informatie zijn opgeleid en hebben de vaardigheden om te voldoen aan wettelijke afhandel- en publicatietermijnen.

* Het is wachten op de eerste Koninklijk Besluiten. Dit is het moment waarop de nieuwe Woo-informatie verplicht openbaar en vindbaar en bruikbaar moet zijn voor de samenleving op de gemeentelijke website en het landelijk platform Woo-index van KOOP . Landelijk wordt aangegeven dat onderstaande categorieën vermoedelijk de eerste zullen zijn die openbaar moeten: Woo-verzoeken Organisatiegegevens Bestuursstukken Convenanten De middelen die vanuit het Rijk beschikbaar zijn gesteld en overgeheveld naar de werkorganisatie BUCH worden besteed aan actieve en passieve openbaar making conform het vastgesteld Woo-ambitieniveau en de Woo-verplichtingen.

Pagina 95 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

BIJLAGE 1: BATEN & LASTEN PER TAAKVELD

Pagina 96 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Pagina 97 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Pagina 98 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Pagina 99 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

BIJLAGE 2: OVERZICHT ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN

Pagina 100 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023