Begroting 2024-2027 Bergen Raad v5 26-09-23.pdf

Programmabegroting 2024-2027 v5 d.d. 26-09-23

INHOUD Inleiding ............................................................................................................................................................................................................................................. 4 Financieel overzicht ........................................................................................................................................................................................................................... 7 Programma 1. Een sociale en vitale gemeente ............................................................................................................................................................................... 11 1A. Inwoners en bestuur .............................................................................................................................................................................................................. 11 1B. Samenleven ........................................................................................................................................................................................................................... 13 1C.

Een veilige gemeente ............................................................................................................................................................................................................ 20 Wat gaat het kosten ..................................................................................................................................................................................................................... 22

Programma 2. Een aantrekkelijke gemeente .................................................................................................................................................................................. 24 2A. Cultuur, recreatie en toerisme ............................................................................................................................................................................................... 24 2B. Economische vitaliteit ............................................................................................................................................................................................................ 26 2C. Een bereikbare gemeemte .................................................................................................................................................................................................... 27 Wat gaat het kosten ..................................................................................................................................................................................................................... 30

Programma 3. Een leefbare gemeente ........................................................................................................................................................................................... 32 3A. Wonen en leefomgeving ........................................................................................................................................................................................................ 32 3B. Duurzaamheid en milieu ........................................................................................................................................................................................................ 39 3C. Beheer en onderhoud ............................................................................................................................................................................................................ 45 Wat gaat het kosten ..................................................................................................................................................................................................................... 47

Programma 4. Een financieel gezonde gemeente .......................................................................................................................................................................... 49 Wat gaat het kosten ..................................................................................................................................................................................................................... 52 Overzicht mutaties investeringskredieten .................................................................................................................................................................................... 53

Pagina 2 van 104 Begroting 2024

Bergen, raad 02 november 2023

Paragraaf A: Weerstandsvermogen en risicomanagement ......................................................................................................................................................... 55 Paragraaf B: Lokale heffingen ..................................................................................................................................................................................................... 60 Paragraaf C: Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................................................................................. 73 Paragraaf D: Financiering ............................................................................................................................................................................................................ 77 Paragraaf E: Grondbeleid ............................................................................................................................................................................................................ 81 Paragraaf F: Verbonden partijen .................................................................................................................................................................................................

84 Paragraaf G: Bedrijfsvoering........................................................................................................................................................................................................ 93 Paragraaf H: Wet open overheid ................................................................................................................................................................................................. 95

Bijlage 1: Baten & lasten per taakveld ......................................................................................................................................................................................... 96 Bijlage 2: Overzicht algemene dekkingsmiddelen ..................................................................................................................................................................... 100 Bijlage 3: Overzicht incidentele baten en lasten ........................................................................................................................................................................ 101 Bijlage 4: Overzicht stand reserves en voorzieningen ............................................................................................................................................................... 102 Bijlage 5. Afkortingen ................................................................................................................................................................................................................. 103

Pagina 3 van 104 Begroting 2024

Bergen, raad 02 november 2023

INLEIDING Inleiding Voor u ligt de begroting van de gemeente Bergen voor het jaar 2024 en de daarop volgende jaren. Een document waarin u kunt lezen hoe wij als gemeenteraad én het college van burgemeester en wethouders concreet verder invulling geven aan de doelen die we onszelf eerder in de kadernota voor 2024 gesteld hebben. De begroting omvat de nadere concretisering van onze belangrijkste speerpunten voor het jaar 2024 en de daarvoor benodigde financiële middelen. In deze begroting zetten we dus onze voornemens uit het raadsbreed akkoord uit 2022 verder om in concrete doelen voor het jaar 2024 en verder. Bij die uitwerking, ook in de begroting, staat voor ons draagvlak en het vertrouwen van de inwoners centraal. Het proces waarlangs we onze doelen voor inwoners willen bereiken, is voor ons als gemeenteraad en college even belangrijk als de doelen zelf. Kerndoelstelling van deze raadsperiode is immers het laten toenemen van het vertrouwen in het openbaar bestuur, het realiseren van eerder voorgenomen plannen en eventuele nieuwe plannen voorzien van het noodzakelijke maatschappelijke draagvlak, alvorens tot actie over te gaan. Goede participatie van inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden bij onze besluitvorming blijft daarom, ook in 2024, voor ons prioriteit.

Ook werken we verder door aan het versterken van de sociale betrokkenheid van onze inwoners bij elkaar, om fysiek- en mentaal zo gezond mogelijk te blijven. Onze jeugd heeft daarbij extra de aandacht. Hun welzijn staat voor ons voorop. Maar uiteraard werken we ook door aan het steeds beter organiseren van welzijns- en Wmo-voorzieningen waar ook andere doelgroepen

veel baat bij hebben. Ook werken door aan het vergroten van het veiligheidsgevoel in de kernen. De aanpak van maatschappelijke ondermijning vanuit het criminele circuit heeft daarbij onder andere de aandacht. Ook in 2024 willen we een aantrekkelijke gemeente blijven om in te leven, te werken en om te bezoeken. Dus ook daar investeren we in. We gaan met de betrokken instellingen en ondernemers het cultureel aanbod en onze recreatieve- sport- en toeristische voorzieningen versterken waar dat nodig is. Ook gaan we het aanbod woningen vergroten door meer huizen te bouwen. Huizen voor verschillende doelgroepen. De uitwerking van de woon-, en woonzorgvisie zijn daar leidend bij. Daarnaast creëren we ook een nieuw perspectief op onze mobiliteit. Met een mobiliteitsvisie gaan we werken aan antwoorden op de vraag hoe we de dorpen, welzijnsinstellingen en het strand en de daar actieve bedrijven ook in de toekomst bereikbaar houden. De natuur- en milieuregelgeving zijn voor zowel onze bouw- als verkeersambities gegeven kaders waarbinnen we projecten waar willen gaan maken. De aanpak van de parkeerdruk en fietsveiligheid zijn hier voorbeelden van. Als het om natuur en milieu gaat hebben we in 2024 veel projecten in uitvoering om onze gemeenschap schoner en duurzamer te helpen samenleven.

Met gericht beleid bevorderen we ook in 2024 een gezonde leefomgeving voor onze inwoners en ondernemingen, dringen we CO2-emissies terug en bouwen we door aan een circulair ingerichte economie.

Pagina 4 van 104 Begroting 2024

Bergen, raad 02 november 2023

Om deze projecten en programma’s waar te maken is een stevig financieel fundament onder de gemeentefinanciën onontkoombaar. Goed met elkaar vast te stellen is het daarom dat de gemeente Bergen vooralsnog financieel gezond is. Het meerjarenperspectief is, gezien het uitblijven van helderheid vanuit de Rijksoverheid over haar structurele afdrachten aan individuele gemeenten, nog steeds ongewis. Dat maakt dat we als Raad en college voorzichtig moeten zijn met het aangaan van grote structurele verplichtingen. Door zo scherp en actueel mogelijk te begroten biedt de gemeente inwoners een zo actueel mogelijk beeld en daarmee een zo groot mogelijk grip op de gemeentelijke bestedingspatronen.

Naar verwachting zal hier in 2024 daadwerkelijk uitvoering aan gegeven moeten gaan worden. Afhankelijk van het nieuwe bestuurlijke evenwicht dat gevonden zal moeten worden, zal dat in meer of mindere mate aanvullende investeringen met zich meebrengen. Dat duiden we in de eerste financiële rapportage van 2024.Voor Raad en college van Bergen is en blijft het uitgangspunt dat de samenwerking in de BUCH werkorganisatie primair een goede kwaliteit dienstverlening voor inwoners en bestuur borgt en het BUCH-bestuur haar werkgeversrol naar behoren invult. Uiteraard letten Raad en college daarbij ook op wat er financieel reëel werkbaar is.

Financiële onzekerheden Op het moment van schrijven van de begroting 2024 is duidelijk dat er nog ontwikkelingen aankomen met effect op de gemeentelijke financiën die op dit moment nog niet kunnen worden gekwantificeerd.

Invoering omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Bouwen (Wkb) heeft structurele financiële effecten. Zo voorzien we een daling in legesopbrengsten. Dit wordt veroorzaakt door het splitsen van de bouwtechnische en de ruimtelijke omgevingsvergunning, waarbij een groot deel van de huidige technische bouwtoetsen vervallen waardoor er minder vergunningen nodig zijn. De gemeente moet voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet een besluit nemen en dient nieuwe legestarieven vast te stellen.

Bestuursopdracht BUCH De werkorganisatie ziet zich gesteld voor een steeds complexer ontwikkelende context die vraagt om goed uitgewerkte, gedegen en gedragen bestuurlijke keuzen. En dat kost tijd. Enerzijds verlangt de samenleving meer en kwalitatief hoogwaardige dienstverlening van gemeentelijke overheden en dus ook van de BUCH werkorganisatie. Daarbij komt dat de, specifiek in dit construct, bewegelijke politiek bestuurlijke omgeving aanpassingen in de werkwijze van de organisatie vereist. Aan de andere kant neemt de investeringsruimte van de in de BUCH deelnemende gemeentebesturen significant af. Dit gezien het uitblijven van duidelijkheid vanuit het Rijk over de structurele rijksbijdrage aan gemeenten in het algemeen. En daarbij komt dat ook de beschikbare ambtelijke capaciteit onder stevige druk is komen te staan vanwege de krappe arbeidsmarkt en het relatief hoge ziekteverzuim. Vanuit die werkelijkheid werkt het bestuur met het MT van de BUCH in 2023 aan een herijking van koers en werkwijze.

Integraal huisvestingsplan scholen, sporthal Egmond aan Zee, en fusie voetballocatie. Gezien de huidige ontwikkelingen in de bouwsector is niet zeker dat de nu opgenomen investeringsbudgetten voldoende zijn. Ontwikkelingen sociaal domein Het is nog steeds onduidelijk of vanuit het Rijk voldoende compensatie gegeven gaat worden voor de stijging van de zorgkosten en de effecten van de rijksmaatregelen zoals bijvoorbeeld ombuiging jeugdhulp.

Pagina 5 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Parkeergarage Schoorl In de omgevingsvisie van Schoorl wordt gesproken over een mogelijke parkeergarage. Onderstaande onderwerpen zijn controversieel verklaard door de Tweede Kamer waardoor er voorlopig nog geen duidelijkheid over komt. • Volgens de huidige planning wordt begin 2025 bekend hoe men verder wil gaan met de herijking van het gemeentefonds vanaf 2026. Van de € 96 nadeel per inwoner voor Bergen is in 2025 € 37,50 doorgevoerd. Voor 2026 en 2027 is in de begroting Bergen vooralsnog rekening gehouden met het doorvoeren van € 15 per inwoner per jaar. • Gemeentefinanciën 2026 en verder en uitbreiding belastinggebied Er is nu nog onduidelijkheid over de gemeentefinanciën 2026 en verder en de eventuele uitbreiding van de gemeentelijk belastingen. Zoals bekend dalen de gemeentelijke inkomsten vanuit de algemene uitkering flink met ingang van 2026 en verder. Er is al meerdere keren toegezegd dat er duidelijkheid zou komen over 2026 en verder, echter dat wordt steeds weer doorgeschoven.

Pagina 6 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

FINANCIEEL OVERZICHT N= Nadeel, V= Voordeel, bedragen * 1.000

Stand begrotingssaldo na raad 29 juni Dorpshuis de Schulp Verwachte stand begrotingssaldo na raad 6 juli Kosten NORA Routekaart regionale jeugdhulp Programmabegroting 2024-2027 collegedeel Financieel gebaar energiekosten maatschappelijke organisaties 1e firap 2023 BUCH Verwachte stand begrotingssaldo na raad 28 september Programmabegroting 2024-2027 subtotaal Septembercirculaire 2023 Verwachte stand na raad 2 november

2024 4.141 V 317 N 3.824 V 31 N 10 N 17 N 257 N 3.509 V 527 N 2.982 V 830 V 3.812 V

2025 5.306 V 350 N 4.956 V 0 215 V 0 218 N 4.953 V 570 V 5.523 V 1.251 V 6.774 V

2026 615 V 494 N 121 V 0 11 N 0 229 N 119 N 43 N 163 N 313 V 150 V

Saldo incidentele lasten minus incidentele baten (zie bijlage 3) Saldo voor toetsing provincie i.v.m. structureel sluitend begrotingsjaar

2.495 V 6.308 V

221 V 6.995 V

13 V 163 V

2027 600 N 485 N Raad 06-07-23 1.085 N B&W 26-09-23 0 52 N B&W 26-09-23 Raad 28-09-23 0 178 N Raad 28-09-23 1.315 N 376 N Raad 02-11-23 1.691 N 937 V Raad 02-11-23 754 N 60 N 814 N

Pagina 7 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Overzicht baten en lasten per programmaonderdeel Programmaonderdeel Bedragen x 1.000 1a 1b 1c 2a 2b 2c 3a 3b 3c 4a 4b 4c 4d 4e

1b 2b 3a 3c 4c

Baten en lasten Inwoners en bestuur Samen leven Een veilige gemeente Cultuur, Recreatie en toerisme Economische vitaliteit Een bereikbare gemeente Wonen en leefomgeving Duurzaamheid en milieu Beheer en onderhoud Algemene dekkingsmiddelen Overhead Overig Onvoorzien VPB Saldo Baten en lasten Mutaties reserves Samen leven Economische vitaliteit Wonen en leefomgeving Beheer en onderhoud Overig Saldo Mutaties reserves Resultaat

Baten 2024

Lasten 2024

Saldo 2024

Baten 2025

Lasten 2025

Saldo 2025

Baten 2026

Lasten 2026

Saldo 2026

Baten 2027

Lasten 2027

Saldo 2027

616 8.930 58 990 56

3.651 36.641 4.648 2.824 378 1.697 7.960 9.248 11.365 933 13.691 337 10 43 93.427

-3.034 -27.712 -4.589 -1.834 -322 -1.697 -3.600 916 -10.225 71.077 -13.640 -337 -10 -43 4.949

642 8.640 60 1.119 56

3.612 35.924 4.670 2.690 308 1.698 4.050 9.528 11.683 1.178 14.000 963 10 45 90.357

-2.969 -27.284 -4.610 -1.571 -252 -1.698 -3.021 1.245 -10.488 73.231 -13.946 -963 -10 -45 7.619

713 8.869 61 1.160 56

3.911 36.278 4.833 2.668 314 1.759 5.086 9.790 12.088 1.518 14.463 1.607 10 47 94.373

-3.198 -27.409 -4.772 -1.508 -258 -1.759 -2.873 1.115 -10.885 69.552 -14.407 -1.607 -10 -47 1.934

775 6.941 62 1.204 57

4.046 34.693 4.950 2.725 325 1.639 5.208 10.048 12.390 1.688 14.977 2.270 10 49 95.019

-3.271 -27.752 -4.888 -1.521 -268 -1.639 -2.998 1.019 -11.160 70.131 -14.918 -2.270 -10 -49 406

157

-157 0 130 0 -1.940 -1.966 2.982

157

-157 0 -0 0 -1.940 -2.097 5.523

157

-157 0 -0 0 -1.940 -2.097 -163

157

-157 0 -0 0 -1.940 -2.097 -1.691

4.360 10.164 1.140 72.010 52

0 98.375 0 0 130 0 130 98.506

0 0 1.940 2.097 95.523

1.029 10.773 1.195 74.409 54

0 97.977 0 0 0 0 0 97.977

0 0 1.940 2.097 92.454

2.213 10.905 1.203 71.070 56

0 96.307 0 0 0 0 0 96.307

0 0 1.940 2.097 96.470

2.210 11.068 1.230 71.819 58

0 95.424 0 0 0 0 0 95.424

0 0 1.940 2.097 97.115

Pagina 8 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Totaaloverzicht van de financiële mutaties in deze begroting, voor de toelichting zie het betreffende programmaonderdeel. aut = autonoom, nb = is nieuw beleid, N = nadeel, V = voordeel, I = incidenteel, S = structureel, PO= programmaonderdeel 1 =1.000

korte omschrijving

2024

2025

2026

2027

I/S

aut 1b .1 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO

79 V

337 V

9 V

9 V

S

aut 1c .1 Bijstellen bijdrage veiligheidsregio n.a.v. aanpassing verdeelsleutel

137 N

131 N

129 N

161 N

S

aut 1c .2 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO

3 V

0 N

0 N

0 N

S

nb

30 N

30 N

30 N

30 N

S

aut 2a .1 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO

35 V

65 V

1 N

1 N

S

nb

15 N

15 N

15 N

15 N

S

770 N

100 N

0

0

I

4 V

11 N

21 N

25 N

S

278 V

357 V

336 V

363 V

S

299 V

230 V

89 V

S

1c .3 Bijstellen opleidingskosten RB Egmond 2a .2 Verhogen subsidiebudget toerisme en innovatie

aut 3a .1 Voetbalfusie aut 3b .1 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO aut 3b .2 Effect Programma Water en Riolering (PWR) raad 6 juli 2023 aut 3b .3 Correctie eerder begrote onttrekkingen / dotaties voorziening aut 3c .1 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO

31 V

83 V

31 V

10 V

S

aut 3c .2 Ontwikkeling Watertorenterrein

0

0

0

0

I

aut

4 .1 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO

110 N

90 N

9 N

4 V

S

aut

4 .2 Actualisatie werkelijke rente

106 V

194 N

445 N

619 N

S

527 N

570 V

43 N

376 N

Totaal

Pagina 9 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Programma 1 Pagina 10 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Een sociale en vitale gemeente Bergen, raad 2 november 2023

PROGRAMMA 1. EEN SOCIALE EN VITALE GEMEENTE 1A. INWONERS EN BESTUUR Wat willen we bereiken? De gemeente zijn we met z’n allen. Vanuit dit vertrekpunt bouwen we de komende jaren gezamenlijk aan een sterk fundament van vertrouwen. De gemeente Bergen wil een betrouwbare en toegankelijke dienstverlener voor haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zijn. Participatie, communicatie en dienstverlening gaan hand in hand. We hanteren de volgende uitgangspunten: - onze producten en diensten bieden we digitaal aan. Daar waar het nodig is ondersteunen we inwoners en ondernemers om die digitale verwerking mogelijk te maken - we gaan voor inclusiviteit, iedereen kan meedoen - we zijn in gesprek en we communiceren toegankelijk (begrijpelijk), open, tijdig en actueel; zowel online als via de klassieke media die ons ter beschikking staan - informatie is openbaar en transparant - we luisteren naar inwoners en ondernemers en betrekken ze zo vroeg mogelijk bij het beleidsproces en initiatieven van buiten en binnen. We streven ernaar dat onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zich gezien, begrepen en positief verrast voelen. Wat gaan we daarvoor doen? Wat betreft het luisteren naar en betrekken van onze inwoners en ondernemers is het belangrijk dat het Participatiebeleid wordt toegepast bij alle beleidsvelden.

Dit vraagt om verankering van participatie in de organisatie en het bieden van handvatten voor de uitvoering van de participatie. Hiervoor is extra capaciteit

aangevraagd. Dit gaat samen met een doordachte communicatieaanpak om het contact met inwoners, organisaties en ondernemers goed te organiseren. Het Participatieloket en de Meedenkkalender zijn ondersteunend aan interne en externe initiatieven. Voor 2024 ligt het accent op de aansluiting van het Participatiebeleid op de uitwerking van de Omgevingswet die per 1-1-2024 in werking treedt. Het in contact zijn met inwoners, organisaties en ondernemers vraagt continu aandacht, zowel online als offline. We versterken onze online communicatie. Dat doen wij door actuele en passende informatie aan onze inwoners te geven via de verschillende online kanalen. In deze tijd van digitalisering wordt persoonlijke aandacht, het in gesprek zijn en reageren op dat wat speelt nog belangrijker. Door meer inzicht te geven in het werk dat de gemeente en het bestuur op zich nemen, stellen we inwoners, organisaties en ondernemers in staat om daar op te reageren. Dit doen we door focus aan te brengen in communicatie. Communicatie gebeurt in samenhang en gericht. Op basis daarvan worden flinke stappen gezet in het gemeentelijk communicatiebeleid en de verdere doorontwikkelingen. We breiden onze digitale dienstverlening uit met een toename van het aantal e-formulieren, onder andere voor de producten van Burgerzaken, inclusief de digitale aanvraag rijbewijzen.

We bieden ondersteuning aan mensen die hulp nodig hebben bij deze digitalisering.

Pagina 11 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Hoe zien we of we dat bereiken? Met de klanttevredenheidsonderzoeken streven we ernaar dat 80% van de inwoners die het klanttevredenheidsonderzoek (KTO) invult, een waardering van een 7,5 geeft voor het contact met het Klantcontactcentrum (KCC) en dat 80% van de klanten een 8 scoort voor het contact met de medewerkers van de balie. We gaan aan de slag met hun tips en opmerkingen. We monitoren de terugbelnotities, waarbij we de afspraak hebben binnen twee werkdagen de klant terug te bellen. Ons ‘imago’ meten we onder andere af aan de statistieken op onze digitale (social)mediakanalen. Daarnaast halen we veel informatie op tijdens participatiebijeenkomsten. De opbrengsten van deze bijeenkomsten komen herkenbaar terug in verdere advisering richting bestuur of bij de verdere uitwerking op inhoud.

Pagina 12 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

1B. SAMENLEVEN Met het grootste deel van de inwoners van de gemeente Bergen gaat het goed. Samen vormen we een overwegend welvarende en vitale gemeenschap waar jongeren, volwassenen en ouderen een gezond en gelukkig leven kunnen leiden. We hebben in onze gemeente een rijk aanbod aan culturele, welzijns- en sportvoorzieningen en ook beschikken we over een goed actief en professioneel aanbod in ondersteunings- en hulpdiensten voor wie het nodig heeft. Kortom, onze gemeenschappelijke basis voor vrij, gezond en betrokken samenleven staat als een huis. Deze constatering betekent niet dat het in onze gemeente overal en met iedereen goed gaat. Natuurlijk zijn er ook uitdagingen. Zo neemt de levensverwachting van onze inwoners toe, waardoor een groeiende groep inwoners zich melden bij het Sociaal Team voor ondersteuning bij het zelfstandig wonen en meedoen (zie Wet Maatschappelijke Ondersteuning). De toenemende druk op de sociaal psychologische ontwikkeling van een aanzienlijk deel van onze jongeren zorgt voor een toename van de behoefte aan ondersteuning vanuit de jeugdhulp. Daarnaast hebben steeds meer mensen in Bergen moeite om rond te komen. En ruimtelijk zijn er in woningbouw en mobiliteit aan het sociaal domein gerelateerde uitdagingen die onze aandacht behoeven.

Genoemde uitdagingen vragen van de gemeente, ook in 2024, gerichte keuzes die bijdragen aan het verlichten van gevoeld ongemak of noodzakelijke ondersteuning en hulp. In het vastgestelde integraal beleidskader, ‘Iedereen doet mee 2022-2026’ hebben we de richting waarop we ons inzetten voor inwoners die problemen ervaren, hulp of ondersteuning nodig hebben om mee te doen aan de samenleving, vastgelegd. De kern van deze koers is de inzet op samenredzaamheid, omzien naar elkaar en preventie. Dit doen we door, samen met inwoners en maatschappelijke- en zorgpartners, de sociale basis te verstevigen

en tegelijkertijd te blijven zorgen voor passende professionele hulp en ondersteuning waar en wanneer dat nodig is. Het perspectief is dat als we inwoners eerder ondersteunen in het behouden van hun eigen regie en problemen zo klein mogelijk houden, dit zelfredzaamheid bevordert, persoonlijk leed voorkomt, escalatie tegengaat en zorgkosten drukt. We werken aan dit perspectief langs vier pijlers vanuit de leefwereld van de inwoner. Daarbij ligt de focus op preventie, maken we duidelijke keuzes en organiseren we ons zo eenvoudig mogelijk. Als het om de uitvoering gaat van onze koers, doen we dat niet alleen. Onze aanpak van de opgaven in het sociaal domein is gebaseerd op een netwerkaanpak. Naast overheidsorganisaties en door overheden gedragen instellingen als de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD), Regionale Netwerkorganisaties (RNO) en Zaffier, betrekken en engageren we ook actief inwoners, ondernemers en hun collectieven bij het realiseren van de doelen. De opgave waar we ons ook in 2024 voor gesteld zien luidt dus; het verstevigen van de sociale basis (zie gebiedsplan) alsmede het behouden en waar mogelijk versterken van kwalitatief hoogwaardige hulp- en ondersteuning.

Vanuit dit uitgangspunt komen de gemeenteraad en het college van de gemeente Bergen tot de volgende speerpunten voor 2024: Versterking netwerksamenwerking Wat willen we bereiken? We willen de sociale basis in Bergen verstevigen. Wat gaan we daarvoor doen? In 2024 toetsen en herijken we de rol en positie van het welzijnswerk binnen de sociale basis, maken we een start met het

Pagina 13 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

betrekken van lokale ondernemers bij de maatschappelijke opgaven en betrekken we via een communicatiecampagne inwoners en ondernemers bij de opgave. Hoe zien we of we dat bereiken? We hebben de rol en positie van het welzijnswerk beter inzichtelijk gemaakt en de sociale basis in Bergen is versterkt door zichtbare betrokkenheid van (lokale) ondernemers, bedrijven en hun vertegenwoordigers.

Wat gaan we daarvoor doen? Gezien de uitgestrektheid van de gemeente Bergen en de afnemende mobiliteit van de steeds groter wordende groep ouderen is de bereikbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen en accommodaties een belangrijk aandachtspunt. In de in 2024 op te leveren mobiliteitsvisie van de gemeente Bergen zal aandacht worden besteed aan het beter bereikbaar maken van de betreffende voorzieningen. Hoe zien we of we dat bereiken? De bereikbaarheid van de activiteiten en ondersteuning van de sociale basis is toegenomen voor die groepen inwoners die problemen ervaren met mobiliteit.

Welzijn op recept Wat willen we bereiken? Het versterken van de samenwerking met de huisartsen en de sociale basis. Wat gaan we daarvoor doen? In 2024 wordt duurzaam ingezet op Welzijn op recept. Welzijn op recept is een landelijk beproefde methodiek. Patiënten die herhaaldelijk met psychosomatische klachten - veroorzaakt door bijvoorbeeld eenzaamheid of sociale problematiek - bij de huisarts komen, krijgen een verwijzing naar activiteiten of ondersteuning in de sociale basis. Hoe zien we of we dat bereiken? Het aantal patiënten dat herhaaldelijk bij de huisarts komt met psychosomatische klachten veroorzaakt door bijvoorbeeld eenzaamheid of sociale problematiek neemt af, omdat zij gebruik maken van passend aanbod binnen de sociale basis. Goede spreiding voorzieningen Wat willen we bereiken? De activiteiten en ondersteuning binnen de sociale basis is voor de inwoner dichtbij en goed bereikbaar. Dit vraagt een goede spreiding van maatschappelijke, culturele-, sport- en welzijnsvoorzieningen binnen de kernen van de gemeente Bergen.

Sociaal psychologische ontwikkeling van jongeren Wat willen we bereiken? Dat kinderen en jongeren gezond en mentaal weerbaar opgroeien. Wat gaan we daarvoor doen? Een doelgerichte en preventieve samenwerking in de eerste 1000 dagen van het kind. Met de coalitie van samenwerkende organisaties in de geboortezorg en de jeugdgezondheidszorg (consultatiebureaus) voor het jonge kind zijn samenwerkingsafspraken gemaakt over een preventieve aanpak, het delen van signalen en een actieve benadering van gezinnen bij gesignaleerde problematiek. We gaan regie voeren en monitoren op resultaten. Het vergroten van de kennis over sociaal psychologische ontwikkeling van jongeren onder de jongeren zelf. Met de GGD en het Samenwerkingsverband koersen we op een aanpak rondom het thema ‘vergroten van kennis onder jongeren over de eigen sociaal psychologische ontwikkeling en weerbaarheid’. In de sociale basis wordt hierop het jongerenwerk ingezet. Op de scholen voor primair en voortgezet onderwijs versterken we de aanwezigheid en inzet

Pagina 14 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

van de Jeugd- en School teams; deze hebben een belangrijke rol in de deskundigheidsbevordering van leraren, (vroeg)signalering en opvang van psychosociale problematiek op school. Hoe zien we of we dat bereiken? De aandacht voor kennis van de sociaal psychologische ontwikkeling van jongeren en hun weerbaarheid onder jongeren en op scholen is vergroot. Er is meer aandacht onder de jongeren voor de psychologische ontwikkeling van leeftijdsgenoten in het voortgezet onderwijs. Sportnota Bergen en Gezond en Actief Leven Akkoord Wat willen we bereiken? Vitale inwoners en kernen. Wat gaan we daarvoor doen? We gaan uitvoering geven aan het sportakkoord. Op 3 februari 2023 is op nationaal niveau het ‘Gezond en Actief Leven Akkoord’ ondertekend. Aan dit akkoord zit een specifieke uitkering gekoppeld, waardoor verdere ontwikkeling van een visie waar sport als onderdeel van een integraal preventief gezondheidsbeleid binnen de gemeente mogelijk is. We ontwikkelen een breder sportbeleid. Uitwerking voor de gemeente Bergen vindt plaats op basis van het gebiedsplan, en in plannen om te komen tot vitale kernen. Hoe zien we of we dat bereiken? Eind 2024 sporten of bewegen meer inwoners dan eind 2023 het geval was.

Daarnaast is er vanuit de Sportnota, woon-zorgvisie en de mobiliteitsvisie concreet beeld waar in ruimtelijke zin geïnvesteerd zal moeten worden in woningen, accommodaties en infrastructuur om onze inwoners in staat te stellen vitaal en gezond te blijven.

Risico Met ingang van 2023 heeft het Rijk de financiële middelen die gemeenten krijgen voor onder andere het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen gebundeld in één brede specifieke uitkering (SPUK). De Brede SPUK-regeling is een specifieke uitkering voor gemeenten voor het bevorderen van sport en bewegen, cultuurparticipatie en gezondheid/gezond leven en preventie. De Rijksoverheid bepaalt of de gemeenten de specifieke uitkering krijgt, hoeveel de gemeente krijgt en waar het geld aan wordt besteed. Vooralsnog zijn dit incidentele middelen voor de periode 2023 tot 2026. Deze middelen (die voorheen via de algemene uitkering werden verstrekt) zijn dus niet meer vrij besteedbaar en dienen in de jaarlijkse financiële verantwoording gespecificeerd te worden. Dat betekent voor de gemeente dat de bestaande middelen herschikt moeten worden en er meer transparantie ontstaat over de besteding van middelen aan specifieke doelen. Wij gaan uit van een budgettair neutrale wijziging van de financiering van het Rijk. In 2024 wordt een heldere ordening aangebracht in deze specifieke uitkeringen en bestedingen. Woonzorgvisie Wat willen we bereiken? Passende woningen en ondersteuning voor ouderen en andere aandachtgroepen om langer zelfstandig te wonen voor deze groepen mogelijk te maken.

Wat gaan we daarvoor doen? De kaders, uitgangspunten en keuzes die na een intensief participatietraject in deze visie zijn vastgelegd in 2023 zullen in 2024 concreet worden uitgewerkt. Dit geeft inzicht in de woonopgave van aandachtgroepen en vervolgens richting aan het verstevigen van de sociale basis en zijn mede bepalend voor de wijze waarop we de hulp en ondersteuning organiseren.

Pagina 15 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Hoe zien we of we dat bereiken? Na een besluit over de richting van de Woonzorgvisie van de gemeente Bergen krijgt die richting een doorvertaling in concrete project- en programmakeuzen binnen het domein van de ruimtelijke ordening. Bergen Schuldenvrij Wat willen we bereiken? Minder inwoners van Bergen hebben moeite met rondkomen of kampen met schulden. Wat gaan we daarvoor doen? Zaffier scherpt de huidige aanpak ‘Bergen schuldenvrij’ aan en voert het uit. Daarnaast zal in 2024 ook uitvoering gegeven worden aan het in 2023 nieuw ontwikkeld lokale integrale armoedebeleid. Een van de bouwstenen daarin is de integrale samenwerking binnen het sociaal team op dit onderwerp en het stimuleren van uitkeringsgerechtigden richting werk. Hoe zien we of we dat bereiken? Meer inwoners van Bergen worden bereikt met de beschikbare armoedevoorzieningen. Samenwerken In het beleidskader staat samenwerking centraal. Samen met inwoners, vrijwilligers, mantelzorgers, maatschappelijke partners, lokale ondernemers, verenigingen, zorgprofessionals, scholen, Adviesraad Sociaal Domein, ondernemers, college, raad, in regionale samenwerkingsverbanden en met het ambtelijk apparaat maken we het verschil. Het investeren in verbindingen en versterken en uitbreiden van bestaande netwerken en samenwerkingsverbanden is daarom belangrijk. Daarmee is in 2023 een start gemaakt en dat wordt in 2024 geïntensiveerd.

Het gebiedsplan biedt in ieder geval jaarlijkse betrokkenheid van al deze partners bij de sociale opgave in Bergen.

Als het gaat om het bieden van de juiste hulp en passende ondersteuning ligt het accent in 2024 op: Nieuwe visie jeugdhulp Wat willen we bereiken? Werken met preventieve maatregelen in plaats van repressieve maatregelen in de jeugdhulp, een verschuiving van verblijfszorg naar ambulante zorg en minder kinderen naar gesloten jeugdzorg. Wat gaan we daarvoor doen? De gevolgen van de nationale hervormingsagenda Jeugd brengen we in kaart en geven we waar nodig beleidsmatige opvolging. Daarnaast nemen we maatregelen om de overgang van 18- en 18+ vanuit jeugdhulp naar de Wmo soepel te laten verlopen. Tot slot maken we inzichtelijk hoe we om willen gaan met het structureel vrijvallen van middelen naar de algemene middelen als gevolg van het wegvallen van enkele zorg intensieve cliënten of vice versa. Hierin trekt Bergen samen op Uitgeest, Castricum, Heiloo, Alkmaar en Dijk en Waard. Hoe zien we of we dat bereiken? Een verschuiving in de uitgaven van jeugdhulp met verblijf naar ambulante jeugdhulp. Een afname van het aantal jongeren dat in de overgang van de jeugdhulp naar de Wmo tussen wal en schip valt. Risico’s • Jeugd De huidige begrotingscijfers zijn gebaseerd op de realisatiecijfers van 2022 inclusief diverse verwachte ontwikkelingen (demografie, historie, prijsstijging, effect nieuwe inkoop en beheersmaatregelen).

Uit een eerste analyse op de kosten over het eerste halfjaar 2023 (waarbij de declaraties nog niet volledig zijn) valt nog onvoldoende in te schatten of de kosten hoger uitkomen dan begroot en of dit ook effect heeft op de meerjarenbegroting. Bij de 2e firap 2023 wordt inzichtelijk gemaakt of de begroting 2023 incidenteel bijgesteld moet

Pagina 16 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

worden. Structurele effecten worden na een goede analyse verwerkt bij de 1e firap 2024/Kadernota 2025. • Hervormingsagenda De gemeenten en het Rijk hebben na langdurige onderhandelingen op 17 april 2023 een principeakkoord bereikt over het financieel kader bij de Landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Het betreft een omvangrijke agenda die veel van de gemeenten vraagt en waarbij veel maatregelen en de financiële randvoorwaarden nog verder uitgewerkt gaan worden. Vanuit het Rijk worden wetswijzigingen voorbereid, waarbij onder andere de reikwijdte van de Jeugdwet wordt aangepast en het inkoop- en contractmanagement mogelijk meer in (boven) regionaal verband moet worden opgepakt. Als meer duidelijk wordt, kan dit iets betekenen voor de huidige budgetten. Zodra hier meer over bekend is, wordt dit meegenomen in een volgend P&C-document. • Route Regionale Jeugdhulp 2026 In het najaar van 2020 is de raadvisie van ‘De transformatie van jeugdhulp met verblijf’ vastgesteld. In de zomer van 2021 is de raadsvisie "Overkoepelend Kader Jeugd" en in dat najaar is ook de raadsvisie op Ambulante jeugdhulp vastgesteld. Dit geheel is vertaald naar de Regionale Transformatieagenda 2021 en 2022; de regionale uitvoering van het programma Jeugd.

Voor de afronding van de ontwikkel- en transformatieopgaven jeugd uit de periode 2021-2022, en de eerste uitwerking van de landelijke hervormingsagenda is het plan Route Regionale Jeugdhulp 2026 opgesteld. Geconstateerd kan worden dat de regio behoorlijk voorop loopt in deze landelijke hervormingsagenda. De algemene lijn is dat we in 2023 de ontwikkelfase en -kosten afronden, de kosten dalen richting 2024. Deze kosten hebben we tot nu toe (incidenteel) gefinancierd vanuit het Regionale Transformatiefonds dat werd gevuld vanuit het Rijk en de Provincie. In 2023 is dit budget volledig aangewend. Structureel benodigde kosten zijn op dit moment nog niet bekend.

Beschermd thuis Wat willen we bereiken? Bergen is in 2024 verantwoordelijk voor de eigen inwoners als het om beschermd wonen gaat. Wat gaan we daarvoor doen? Samenwerking met de Geestelijke Gezondheidszorg NoordHolland-Noord (GGZ) wordt in 2024 gezocht om een start te maken met de transitie van ‘Beschermd wonen’ naar ‘Beschermd thuis’. Hoe zien we of we dat bereiken? In 2024 is een start gemaakt met de transitie van ‘Beschermd wonen’ naar ‘Beschermd thuis’. Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Wat willen we bereiken? Het verder op orde brengen van de basisgezondheidszorg. Wat gaan we daarvoor doen? De Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) wordt goed aangesloten op het werk binnen het sociaal team en op het netwerk van partners binnen de sociale basis. Daarnaast wordt met de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) gesprekken gevoerd over een regionale aanpak huidkankerpreventie en blijven we in dat kader ‘smeerpalen’ bij het strand faciliteren. Ook maken we betere afspraken over de kwaliteit van de crisisopvang. Samen met de GGD zetten we verder in op het hanteren en handhaven van de leeftijdsgrenscontrole door alcoholverkooppunten. Een onderzoek naar de IT-perikelen binnen de GGD is opgestart. Een nieuw ITsysteem voor patiëntgegevens beheer is in 2024 functioneel en veilig. Hoe zien we of we dat bereiken? In 2024 is er weer een consultatiebureau in Bergen.

Tevens is de samenwerking met de GGD goed en zijn medewerkers van de GGD

Pagina 17 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

goed aangesloten op het sociaal team en de partners binnen de sociale basis. Onderwijshuisvesting1 Wat willen we bereiken? Actueel inzicht verkrijgen in de toekomstige onderwijshuisvestingsbehoefte met de daarbij behorende financiële consequenties Wat gaan we daarvoor doen? Het laten opstellen van een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP Onderwijs 2024-2028 Hoe zien we of we dat bereiken? Als er in 2024 door de gemeenteraad een IHP Onderwijs Bergen 2024-2028 wordt vastgesteld Rijksontwikkelingen Voor 2024 zien we een aantal maatschappelijke ontwikkelingen bij het Rijk die van invloed zijn op de sociale opgave in Bergen. De volgende Rijksontwikkelingen zijn inmiddels bekend, echter is het nog niet altijd duidelijk wat dit voor de gemeente betekent. Rijksmaatregelen en ontwikkelingen: • Wijziging doeluitkeringen Rijk: In 2023 werkt het Rijk voor het eerst met een bundeling van doeluitkeringen in het sociaal domein. Dit om de sociale basis te kunnen verstevigen zonder schotten tussen financiering. Deze bundeling van doeluitkeringen kan gevolgen hebben voor de wijze waarop de budgetten van het sociaal domein in de gemeentebegroting zijn opgenomen.

• Jeugdhulpbudget: Vanuit het Rijk is er een onzekerheid over de hoogte van het jeugdhulpbudget voor 2024. Er is nog geen uitsluitsel over de verwachting van vorig jaar, dat was dat dit budget voor 2024 met 100 miljoen zou verminderen. Dit maakt dat de impact nog niet geduid kan worden. • Prijsindexatie jeugd en Wmo De werkelijke indexaties voor de verschillende onderdelen worden aan het einde van het jaar landelijk bekend gemaakt. • Beschermd wonen: De invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel voor beschermd wonen zijn wederom uitgesteld. De voorgenomen invoeringsdatum van beide maatregelen was 1 januari 2024, maar zowel het Rijk als de gemeenten constateren dat dit tijdpad te krap is. De nieuwe streefdatum wordt 1 januari 2025. Middelen die per die datum overkomen naar de gemeente voor de transitie van beschermd wonen naar beschermd thuis worden budgetneutraal ingezet. • Spreidingwet: Het Rijk werkt momenteel aan het voorstel voor een wet om de opvang van asielzoekers beter over het land te verdelen. Deze wet staat ook wel bekend als de ‘Spreidingswet’. Indien deze wet van kracht wordt, moeten gemeenten verplicht asielzoekers opvangen. Een toename van asielzoekers en nieuwkomers in de gemeente heeft mogelijk effect op de sociale opgave.

De impact op de sociale opgave kan pas geduid worden als de wet van kracht is en duidelijk wordt wat dit betekent voor de toename van het aantal asielzoekers voor Bergen. • Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein: Het betreft een wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, waarbij er uitgegaan wordt van een integrale en gecoördineerde aanpak bij meervoudige problematiek en de

1 Door een administratieve fout is dit speerpunt destijds niet opgenomen in

de Kadernota Pagina 18 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

benodigde gegevensverwerking. Doel van dit wetsvoorstel is het wegnemen van de onduidelijkheid over de wettelijke grondslagen voor domeinoverstijgende gegevensverwerking in het sociaal domein. Dit betekent voor het sociaal domein een wijziging in de huidige werkprocessen en aanpassingen naar integrale systemen. • Participatiewet in balans: 21 juni 2022 heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een beleidsanalyse van de Participatiewet gepresenteerd. Vanuit deze beleidsanalyse is de wens ontstaan om balans terug te brengen in de Participatiewet, middels het herzien van de huidige Participatiewet. Uitgangspunten voor de herziene Participatiewet zijn: het meer ruimte geven aan de professional, werken en participatie naast de uitkering te stimuleren en de uitkeringsgerechtigde meer zekerheid te geven. Er is nog geen tijdlijn bekend wanneer deze herziening van kracht wordt. De impact kan pas worden geduid als de wet van kracht is en duidelijk wordt hoe het huidige beleid hierop aangepast dient te worden. Zaffier is hier als een van de vooruitlopers landelijk al bij aangehaakt.

Pagina 19 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

1C. EEN VEILIGE GEMEENTE Wat willen we bereiken? We willen een zo veilig mogelijke samenleving en waar mogelijk meer gaan inzetten op preventie. Dit betekent dat mensen zich veilig voelen in eigen huis en in het dorp. Dit vraagt om een gezamenlijke integrale aanpak van onder andere gemeente, politie, brandweer en woningbouwcorporatie én een sterke betrokkenheid van onze inwoners en ondernemers bij het bestrijden van vandalisme, criminaliteit en overlast. Wat gaan we daarvoor doen? In 2023 worden zowel het Integraal Meerjarenveiligheidsbeleidsplan Veiligheid 2024-2027 (IMV) (eenheid Noord-Holland) als het nieuwe Integrale Veiligheidsbeleid gemeente Bergen 2024-2027 (IVB) vastgesteld. Deze plannen worden besproken met partners, inwoners én met de gemeenteraad en beschrijven de veiligheidsambities/-doelen voor de komende vier jaar. De financiële consequenties van het nieuwe Integrale Veiligheidsbeleid 2024-2027 (IVB) zijn op dit moment nog niet bekend, zo ook eventuele doorwerking van dit beleid in de begroting 2024 en verder. Besluitvorming over het nieuwe veiligheidsbeleid door de gemeenteraad vindt naar verwachting in december 2023 plaats.

Het Integraal Meerjarenbeleidsplan Veiligheid (IMV) dat op de schaal van de politie-eenheid Noord-Holland wordt opgesteld en op dit moment in procedure is, kent op zichzelf geen financiële doorwerking in de gemeentelijke begroting. Voor het thema Ondermijning geldt dat voor 2024 vooralsnog incidentele middelen zijn opgenomen voor het project dat in 2023 BUCH breed is opgestart en tot eind 2024 loopt. In het voorstel voor het nieuwe IVB worden tevens voorstellen opgenomen voor structurele borging van dit thema in de begroting. In het kader van veilig uitgaan wordt verwacht dat, mede vanwege de beperkte capaciteit bij de politie, de inzet van beveiligers wordt voorgezet. Waaraan kunnen we zien of we het bereiken? In het Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Bergen 2024 -2027 worden voor elk thema doelen gesteld. Het college draagt het Team Veiligheid op om bij te houden of doelen worden bereikt en rapporteert daarover in de P&C-cyclus. Team Veiligheid voert procesregie en evalueert processen en projecten; ook wanneer daarbij doelen (deels) door partners worden nagestreefd. Bij de beoordeling zijn de politiecijfers en de Veiligheidsmonitor instrumenten die helpen om te bepalen of de doelen worden behaald. Om het veilig verloop tijdens uitgaansnachten en evenementen te borgen, worden wekelijks de rapportages van politie, boa’s en beveiligers beoordeeld en waar nodig bijgestuurd.

Pagina 20 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Verplichte indicatoren per programmaonderdeel Dashboard - Besluit Begroting en Verantwoording - Bergen (NH.) (waarstaatjegemeente.nl)

Pagina 21 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Verbonden partijen per programmaonderdeel Voor verdere informatie zie paragraaf F Verbonden partijen. PO Verbonden partij 1a Regionaal Historisch Centrum Alkmaar (RHCA) 1b Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) 1b Werkvoorzieningsschap Noord-Kennemerland (WNK) 1b Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Noord-Holland Noord (SOVON) 1d Veiligheidsregio Noord-Holland Noord (VRNHN)

WAT GAAT HET KOSTEN Onderstaande een overzicht van de financiële mutaties van dit programma en daarna per mutatie een korte toelichting. 1 =1.000

korte omschrijving

2024

2025

2026

2027

I/S

aut 1b .1 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO

79 V

337 V

9 V

9 V

S

aut 1c .1 Bijstellen bijdrage Veiligheidsregio n.a.v. aanpassing verdeelsleutel

137 N

131 N

129 N

161 N

S

aut 1c .2 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO

3 V

0 N

0 N

0 N

S

nb 1c .3 Bijstellen opleidingskosten reddingsbrigaden

30 N

30 N

30 N

30 N

S

1b.1 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Wijziging kapitaalslasten naar aanleiding van mutaties in de investeringen voor dit programmaonderdeel.

1c.2Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Wijziging kapitaalslasten naar aanleiding van mutaties in de investeringen voor dit programmaonderdeel.

1c.1 Bijstellen bijdrage Veiligheidsregio n.a.v. aanpassing verdeelsleutel Op basis van de actuele verdeelsleutel vanuit de Veiligheidsregio wordt de bijdrage meerjarig bijgesteld (inclusief indexatie van 3% per jaar).

1c.3 Bijstellen opleidingskosten reddingsbrigaden Een grote aanwas van (jonge) leden resulteert in hogere opleidingskosten. Deze leden leren op jonge leeftijd zwemmen in een waterrijke gemeente en zorgen voor een groot ledenaantal bij de reddingsbrigaden. De meerjarenbegroting moet daardoor opgehoogd worden met € 30.000 per jaar (van € 36.000 naar € 66.000)

Pagina 22 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Programma 2 Een aantrekkelijke gemeente Pagina 23 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

PROGRAMMA 2. EEN AANTREKKELIJKE GEMEENTE 2A. CULTUUR, RECREATIE EN TOERISME Erfgoed en cultuurhistorie Wat willen we bereiken? Het historische straatbeeld van de dorpskernen maakt de gemeente Bergen aantrekkelijk om te wonen, te werken en te recreëren. Erfgoed en cultuurhistorie hebben daarom een groot maatschappelijk en economisch nut. We willen de dorpse identiteit (het straatbeeld) behouden. Daarbij streven we naar een beperkte toename in regeldruk. Wat gaan we daarvoor doen? Beeldbepalende panden worden beter beschermd. De eerste selectie beeldbepalende panden volgt uit het pilotonderzoek ‘beeldbepalende panden in Egmond aan Zee en het Van Reenenpark’. In vervolg op dit pilotonderzoek wordt een nota Beeldbepalend Erfgoed opgesteld met een uitvoeringsagenda. Voor de geselecteerde beeldbepalende panden worden de Nota Omgevingskwaliteit en het Omgevingsplan aangepast. We lichten de eigenaren van aangewezen beeldbepalende panden voor over de gevolgen en effecten van de aanwijzing. Waaraan kunnen we zien of we het bereiken? Er wordt een nota Beeldbepalend Erfgoed ter vaststelling voorgelegd aan de raad, plus een uitvoeringsagenda, aanpassing van de bestaande subsidieregeling en de erfgoedverordening.

Er wordt een aanvulling op de nota Omgevingskwaliteit en het Omgevingsplan ter vaststelling voorgelegd aan de raad, ten behoeve van een effectieve bescherming van beeldbepalende panden in Egmond aan Zee en het Van Reenenpark.

Recreatie en toerisme Wat willen we bereiken? Een prettige, gastvrije omgeving om te wonen en te recreëren, voor zowel inwoners als bezoekers, met een goede balans tussen leefbaarheid en duurzaam toerisme. Wat gaan we daarvoor doen? Binnen de regio Alkmaar wordt er al langere tijd intensief samengewerkt op het gebied van toerisme. Door de krachten te bundelen neemt de slagkracht toe en brengt dit lokale belangen en initiatieven met elkaar in verbinding. De huidige Visie “Regio Alkmaar Parel aan Zee” loopt in 2025 af. Daarom wordt een nieuwe visie opgesteld, met een nieuwe koers. Toerisme is de levensader van gemeente Bergen; een belangrijke sector. Naast de regionale visie is er ook behoefte aan een lokale vertaling, een visie waarin wordt ingegaan op kansrijke ontwikkelingen op het gebied van toerisme, maar ook op het recreatieve gebruik van het strand. In 2024 gaan we, samen met ondernemers en stakeholders, hiermee aan de slag. Hierin wordt nadrukkelijk met bewoners, ondernemers en andere overheden een perspectief voor de middellange termijn geschetst, dat als toetsingskader dient voor initiatieven rondom recreatie en toerisme. Bijvoorbeeld de realisatie van recreatiewoningen, het faciliteren van strandbezoek en andere keuzen die samenhangen met recreatie en toerisme zoals arbeidsmarktbeleid, mobiliteitsbeleid en natuurbeleid van de gemeente.

Marketing en gastheerschap richten zich op een goede ontvangst en verspreiding van heldere toeristische informatie voor bezoekers en inwoners, in Bergen en in de regio. De contracten van Gemeente

Pagina 24 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

Bergen met betrekking tot de lokale toeristische marketing lopen af eind 2024. Daarom wordt een nieuwe aanbesteding voorbereid. Waaraan kunnen we zien of we het bereiken? In 2024 wordt de Regionale Visie Toerisme opgeleverd en wordt er uitvoering gegeven aan het regionale jaarplan 2024. Daarnaast is er een lokale toeristische visie. Strand Wat willen we bereiken? Het strand van onze gemeente is van groot economisch en toeristisch belang. Het strand is ongeveer 24 kilometer lang en iedere plek heeft een eigen karakter en dynamiek. De verwachting is dat er een toename is van toeristen en recreanten, die een positieve bijdrage leveren aan de lokale en regionale economie. Naast het toeristisch belang speelt natuur- en kustbehoud een belangrijke rol. Wat gaan we daarvoor doen? • Er wordt toegezien op de kwaliteit van de uitvoering van de strandschoonmaak en het onderhoud aan openbare voorzieningen en op de instandhouding van de lagune bij Camperduin. • Een grote aanwas van (jonge) leden resulteert in hogere opleidingskosten. Deze leden leren op jong leeftijd te zwemmen in een waterrijke gemeente en zorgen voor een groot ledenaantal bij de reddingbrigade. • De reddingsbrigades worden door de gemeente gefaciliteerd. Voor Egmond betekent dit dat de bouw van een nieuwe reddingspost wordt voorbereid. • In 2024 wordt de Structuurvisie Camperduin uit 2014 geëvalueerd.

Hierbij wordt ook de vraag betrokken over het openhouden van de lagune na 1 januari 2025.

Waaraan kunnen we zien of we het bereiken? • De toeristische strandgedeelten zijn het hele jaar door schoon en veilig en de openbare voorzieningen zijn in goede staat. Tijdens het seizoen wappert de Blauwe Vlag. • De opleidingskosten van de reddingsbrigade Egmond zijn verhoogd en effectief in gezet. • De reddingspost in Egmond wordt aanbesteed. • Er ligt een evaluatie op de Structuurvisie Camperduin. Cultuur Wat willen we bereiken? We willen de aantrekkelijkheid van de gemeente vergroten voor bezoekers en inwoners door in te zetten op het versterken van kunst en cultuur. Hierbij streven we om de verbinding tussen de mensen in de dorpen en tussen de dorpen te versterken. We willen onze unieke culturele identiteit behouden en versterken voor volgende generaties en de gemeente als geheel presenteren als culturele buitenplaats. Wat gaan we daarvoor doen? We geven verder uitwerking aan de Beleidsnota Kunst en Cultuur. Zo komt er een voorstel voor een driejarig programma voor ‘kunst in uitvoering’. Verder geven we uitvoering aan de resultaten van een onderzoek naar de behoefte van culturele ontmoetingsplaatsen. Waaraan kunnen we zien of we het bereiken? Het culturele aanbod is versterkt en toegankelijk voor een breed publiek.

Pagina 25 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

2B. ECONOMISCHE VITALITEIT Wat willen we bereiken? We willen we een aantrekkelijk vestigingsklimaat blijven faciliteren voor ondernemers. Professionele dienstverlening vanuit de gemeente voor alle typen ondernemingen is daarbij de hoeksteen.

Waaraan kunnen we zien of we het bereiken? Het gevarieerd aanbod van detailhandel blijft in stand en er is nauwelijks leegstand, waarbij ondernemers elkaar beter weten te vinden.

We willen dat ondernemers vaker betrokken zijn bij maatschappelijke ontwikkelingen. Verder willen we een betere verbinding tussen ondernemers en inwoners.

Voor de komende jaren een verbetering van de rapportcijfers die de gemeente krijgt van de ondernemers.

Wat gaan we daarvoor doen? In Schoorl en de Egmonden gaat een centrummanager aan de slag om bij de ondernemers initiatieven op te halen en te werken aan verbinding en draagvlak. Er vindt hier een verdere professionalisering plaats van de BIZ-besturen. In de kern Bergen wordt in samenwerking met ondernemers een BIZ (Bedrijven Investering Zone) opgericht. We onderzoeken wat de gemeente Bergen kan betekenen om een topdienstverlener te zijn voor ondernemers. We willen de contacten verstevigen en het netwerk verder opbouwen. Tevens wordt, in samenspel met het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, het Ondernemersloket op de kaart gezet. In samenwerking met het Regionaal Platform Arbeidsmarkt, Zaffier, en het Domein Samenleven wordt een plan opgesteld, gericht op scholing en (her)plaatsing van personeel.

Pagina 26 van 104 Programmabegroting 2024-2027

Bergen, raad 2 november 2023

2C. EEN BEREIKBARE GEMEEMTE Wat willen we bereiken Wij streven naar een gemeente die goed bereikbaar blijft en die is voorzien van een (duurzaam) veilige infrastructuur voor voetgangers, fietsers en autoverkeer. Onderdeel van de bereikbaarheid zijn stallingsvoorzieningen voor fietsers en parkeerplaatsen voor auto’s. Uitgangspunt is dat het in onze gemeente prettig is om te wonen, te werken en te recreëren. Een gemeente met goed onderhouden, veilige en vlotte verbindingen is daarbij een voorwaarde. De maatregelen die wij treffen op gebied van verkeer en vervoer moeten, daar waar mogelijk, een bijdrage leveren aan de verduurzaming van onze omgeving. Wij zetten daarbij in op het gebruik van de fiets en op elektrisch vervoer door onder andere een proactief laadpalenbeleid. Wat gaan we daarvoor doen Mobiliteitsplan Wij stellen de komende jaren een Mobiliteitsplan op. Dit doen wij in nauwe samenwerking met onze bewoners, ondernemers en diverse andere partijen. Het Mobiliteitsplan geeft ons richting voor de toekomst en is gebaseerd op actuele ontwikkelingen, wensen van bewoners en ondernemers en taakstellingen vanuit duurzaamheid (onder andere op gebied van klimaatadaptatie en energietransitie). Actueel verkeersbeleid, waaronder het fiets- en het parkeerbeleid, wordt geïntegreerd in het Mobiliteitsplan.

Fietsnetwerk Wij maken het fietsnetwerk toekomstbestendig, fietsvriendelijk en veiliger door: • verbreden en verbeteren van een fietspaden. Belangrijk hierin is de Eeuwigelaan, waar een tweede fietspad aan de zuidzijde wordt gerealiseerd. Het nieuwe fietspad wordt aangesloten op de fietsstraat van de Hoflaan. De behandeling

•

door de Raad van State wordt daarbij eerst afgewacht alvorens tot aanleg over te gaan; Actualisatie van de uitvoeringsagenda van het vastgestelde fietsbeleidsplan. In ieder geval wordt daarin opgenomen het verbreden van het fietspad tussen Bergen en Alkmaar onderlangs de golfbaan (Sluispolderpad), het fietsvriendelijker maken van de hoofdfietsroute over het Sluispad en de Mosselenbuurt, het uitvoeren van de Gerbrandtslaan als fietsstraat, het saneren van overbodige fietspaaltjes en het vergroten van het aantal fietsstallingsplaatsen.

Fietstunnel N9 Samen met de regio lossen wij het verkeerskundig knelpunt N9Kogendijk op door het aanpassen van het kruispunt N9-Kogendijk, waaronder een fietstunnel onder de N9 door. Beperken overlast aansluiting A9 Wij zetten in op het beperken van de overlast in Egmond-Binnen ten gevolge van de verkeerskundige keuzes rond aansluiting A9, door: • monitoren wat de effecten in Egmond-Binnen zijn van de verkeerskundige keuzes rond de aansluiting A9; • Herenweg en andere mogelijke sluiproutes in Egmond-Binnen herinrichten volgens 30 kilometer zone richtlijnen en daarmee onaantrekkelijk maken als doorgaande route Parkeerdruk reduceren In 2022 is een pilot gehouden voor de inzet van een transferium waar men van de auto kan overstappen op busvervoer richting Egmond aan Zee. Deze pilot heeft in 2023 een vervolg gekregen. Mede op basis van de ervaringen die met de pilot worden opgedaan zoeken wij naar een permante locatie van een dergelijke voorziening. Daarbij werken wij samen met de regio (in het