A6A 240318.pdf

1 Bijlagen Onderwerpen 1. Het Schoorlse gebied 2. De aanwijzing en hoge waarden (biodiversiteit) in het Schoorlse gebied 3. De zwarte den 4. Leeuwenkuilbos 5. Het grijze duin in het Schoorlse gebied een onverwachts doel 6. Het moet (niet) van N2000 7. Dynamiek en verstuiving 8. Het gaat slecht met de natuur? 9. Grenzen aan geknoei 10. Het belang van bos 11. Tot slot

1. Het Schoorlse gebied Doordat de dorpen voortdurend onderstoven onder het zand dat was veroorzaakt door roofbouw in het gebied, boskap en akkerbouw, daarom was er ook niets meer over dan het alles verstikkende (ijzerarme en kalkarme) zand. De bossen zijn vanaf 1860 door Starink aangeplant. Door geldgebrek heeft de aanplant enkele jaren stilgelegen. Deze is na de tweede wereldoorlog weer opgepakt door er een “werkelozenproject” van te maken. Deze bossen zijn uitdrukkelijk aangelegd tegen de zandoverlast en beslist niet bedoeld voor de mijnen of voor de houtoogst. Dit is bevestigd na onderzoek door het Ir. Jelles Instituut. Het Schoorlse duingebied is 1780 ha groot. (Bron SBB + Min. LNV) Daarvan was 800 ha bebost (Bron SBB). Dit is minder dan de helft en zeker niet meer dan de helft zoals consequent naar buiten wordt voorgesteld. Door branden (ware hoeveelheid verbrand bos in ondertekend rapport 85 ha) en boskap is van die 800 ha bos nog maar 633 ha bos over. De open terreinen van Schoorl nemen daarmee 1147 ha in beslag. Ruim voldoende open gebied om die éne vogel en dat éne plantje te laten komen die toch steeds maar niet komt. Daar gaat de 100 ha extra boskap echt het verschil niet in maken!

2. De aanwijzing en hoge waarden (biodiversiteit) in het Schoorlse gebied Het Schoorlse gebied is een rijk afwisselend landschap waar vele soorten zich hebben kunnen ontwikkelen en huisvesten, reden waarom het in 1995 is aangewezen als Staatsnatuurmonument. Om diezelfde reden is dit later aangewezen tot N2000 gebied. De eisen van N2000 dat de waarden waarvoor het gebied destijds is aangewezen tot Staatsnatuurmonument niet aangetast zullen worden, worden door terreinbeheerders en overheid (achteloos) genegeerd. Uitgerekend deze waardevolle en gezonde bossen moeten plaatsmaken voor het zo gewenste grijze duin, dat helemaal niet zeldzaam is aan onze kust en in Europa.

2 Wordt er in eerdere uitgaven vanuit het Ministerie over het Schoorlse gebied gesproken als: “Het duinlandschap is in zijn algemeenheid één van de meest gave landschappen van Nederland”, nu deugt daar kennelijk niets meer van het Schoorlse gebied. In de aanwijzing tot Staatsnatuurmonument worden de aanwezige waarden uitgebreid beschreven, van de 350 plantensoorten, 300 paddenstoelen, de unieke mossen-en korstmossen, naar de 85 soorten broedvogels, roofvogels, vleermuizen, reptielen en amfibieën. De naaldbossen worden expliciet genoemd als Habitat van de Boomvalk, Grote bonte specht, zwarte specht, Holenduif en Kruisbek. (Inmiddels dus ook de Grauwe Vliegenvanger). En nu zijn al deze waarden in de ogen van terreinbeheerders en overheid te bagatelliseren en wordt achteloos vernietigd. Daarmee wordt de eis van N2000 om deze waarden niet te zullen aantasten genegeerd. Het is zeer tegen de regels van N2000, die haar lidstaten verplicht om de Habitats van soorten in stand te houden! Ook als dat dennenbossen zijn met juist daar de rijk aanwezige flora-en fauna. 3. De zwarte dennen In het N2000 Ontwerpplan Schoorlse duinen staat dat de bossen hier hoge waarde hebben door de aanwezigheid van de grootste populatie dennenorchis in Nederland.

En let wel: “Het zijn niet de bossen die de aanwezigheid van de Dennenorchis op hun conto mogen schrijven, maar de DENNENbossen!” Vooral de zwarte den heeft vanaf zijn 60-ste jaar zo’n microklimaat ontwikkeld, dat er dan precies die omstandigheden zijn dat de dennenorchis haar kopje boven de grond kan steken. De Grauwe vliegenvanger die in de rest van het land afneemt, is dankzij onze zwarte dennen (zonder ondergroei) toegenomen en daardoor van de rode lijst naar de kwetsbare lijst verplaatst. De (dennen) bossen verkeren in uitstekende staat. Door de zeewind die vochtige lucht binnenbrengt, ondervinden de bossen geen last van uitdrogende factoren en heeft zich door die vochtigheidsgraad een apart milieu ontwikkeld dat heeft geleid tot een unieke samenstelling van schimmels, paddenstoelen, mossen-en korstmossen waardoor er ook een rijke insectenwereld kon ontstaan met kleinere zoogdiertjes, grotere zoogdieren en bovenaan de voedselketen, de roofvogels. Door de beschutting van de dennenbossen heeft het gebied zich kunnen ontwikkelen als bijzondere parel aan de Noordzeekust, dat met geen ander gebied te vergelijken is, mede door zijn unieke afwisselende landschap met hoge duinen. Elk jaar gaat onze Stichting met haar eigen bosbouwdeskundigen het gebied door, enkele keren vergezeld door Staatsbosbeheer en er is geen enkele reden tot paniek over de staat van de bossen.

Wel neemt Duinbos af. Duinbos H2130 (doel bij aanwijzing) is landelijk gezien redelijk belangrijk en binnen het landelijk areaal van dit habitattype neemt Schoorl 6-15% in. Toch is H2130 wel afgenomen van 232 ha in 2014 naar 107 ha nu. Dit is, zo zeggen onze bosbouwers, niet te wijten aan het klimaat, niet aan het stikstof maar aan decennia lang achterstallig onderhoud.

3 4. Leeuwenkuilbos (Extra bijlage volledig rapport Peter Boer) Bioloog Peter Boer heeft minutieus onderzoek gedaan naar de biodiversiteit binnen het Leeuwenkuilbos. Dit bos zou moeten worden gekapt om de biodiversiteit te bevorderen. In het Leeuwenkuilbos groeien 74 soorten zaadplanten – 25 korstmos-en mossen – 57 soorten paddenstoelen – 2 soorten algen, twee soorten varens. Er zijn heel veel soorten insecten namelijk 431 waarvan 5 bijen en hommels en 64 soorten ongewervelde dieren. Verder broeden er een buizerd, vinken en nachtzwaluwen, zijn er amfibieën, zoogdieren en dennenorchissen. Ook soorten van de wereldlijst (IUCN lijst) zijn hier: Gezòneerde stekelzwam, page-mantel – behaarde bosmier – glanzende gastmier. Kap van dit bos zal de biodiversiteit vernietigen en zeker niet doen toenemen, het zal vele decennia duren, voordat deze biodiversiteit zich enigszins kan herstellen.

5. Het grijze duin in het Schoorlse gebied een onverwachts doel Ontwikkeling van kalkarm grijs duin duurt circa 100 jaar (pagina 45 beheerplan NHD) In de geschiedenis is nergens een referentie naar de aanwezigheid van grijs duin in het Schoorlse gebied. (Ook nooit geweest bron: prof. Frank Berendsen.) Als de bossen nu moeten worden gekapt om het gebied minder zuur te maken geeft dat al aan dat het grijze duin nooit heeft kunnen bestaan, want de begroeiing die wèl aanwezig was, omdat die de zure gronden konden doorstaan waren struikheide en kraaiheide die op de aller droogste, armste en zure gronden kunnen overleven. Het zijn ook slechts deze twee soorten die de kernwaarden vertegenwoordigen in het originele N2000 plan. Bij de 10 Topgebieden die aangewezen werden stond Schoorl niet op de lijst! Bij de 15 gebieden die werden aangewezen voor grijs duin stond Schoorl ook niet op de lijst! En dan ineens is Schoorl toegevoegd voor grijs duin en is dit gebied ineens van levensbelang voor het grijze duin dat Landelijk goed vertegenwoordigd is. (Bron: Annemiek Kooijman; Rijkswaterstaat) In Europa loopt het grijze duin vanaf Gibraltar tot aan de Baltische Zee. In een brief van het Min. LNV aan de voorzitter van de Tweede Kamer d.d.

23 december 2009, staat dat “de doelen sturing geven aan de opgaven en het beheer, maar laten tegelijk ruimte en flexibiliteit voor een afgewogen invulling op gebiedsniveau.” Om op gebiedsniveau te werken is precies de voorwaarde van N2000, maar wordt niet gerespecteerd door Staatsbosbeheer en overheid, anders was de aanwijzing voor grijs duin er nooit gekomen. Het ontwikkelen van iets dat er niet is, gaat volkomen tegen de richtlijnen in. Voorwaarden vanuit Europa zijn dat een Habitat aanwezig dient te zijn in goede of uitstekende staat en dit ook voor de komende jaren in deze status gegarandeerd blijft. Dat houdt in dat de habitat “aanwezig” moet zijn en niet uit het niets moet worden gemaakt! Notabene door rijk gevarieerde biodiversiteit uit te roeien. Het gebrek aan overstuiving is niet de reden dat het grijze duin zich niet ontwikkelt zoals terreinbeheerders en overheid het zo nauwkeurig in het hoofd hebben. Door decennia achterstallig onderhoud heeft de Vogelkers zich flink ontwikkeld en uitgebreid. De zaden zitten overal in de grond en dit is een grotere bedreiging voor grijs duin dan de dennenbossen. Dit geldt ook voor het grijs kronkelsteeltje.

4 De huidige begrazing door grote zware stikstof producerende runderen kan niet als vervanging worden gezien voor de konijnen. In gewicht verschillen ze nogal ten opzichte van elkaar en het grijze duin dient lichtjes te worden omgewoeld (waar de konijnen heel goed in zijn) in plaats van te worden aangestampt (waar de runderen heel goed in zijn). De runderen trappen bovendien de begroeiing plat waardoor het bodemleven (insecten) afneemt. (Begrazing op bodemfauna minder gunstig: Nijssen et al. 2014) Konijnen kunnen een terrein open houden maar een dicht gegroeid terrein niet open maken. Vandaar dat er druk gechopperd en geplagd wordt. Maar Volgens University Amsterdam met o.a. Annemieke Kooijman staat in 2014 in hun stikstofkringloop in kalkrijke en kalkarme duinbodems te lezen dat bodems plaggen in kalkarme bodems niet altijd nodig is. Erger, in een verschenen rapport uit juni 2020 van het landelijk natuurpact 2000 waarschuwt men dat een groot nadeel van al die “herstelmaatregelen” is dat het positieve effect tijdelijk is en dat bij veelvuldig gebruik van de maatregel de negatieve neveneffecten gaan overheersen, gevoelige plant-of diersoorten zullen juist verdwijnen en de zaadbank raakt uitgeput. (Nijssen et al 2018) Dr. E. Dorland en Drs.

Aggenbach (Universiteit Amsterdam) concluderen dat instuiving van kalkrijk zand in droge graslanden niet leidt tot een lagere organisch stofgehalte en stikstof. Bezint eer gij begint: De huidige klimaatveranderingen met meer regen in korte tijd hebben de meeste duinlandschappen in Nederland veranderd in meren en grote plassen. Het grijze duin is niet bestand tegen teveel “overvloeiing”. Deze kwetsbare en stikstofgevoelige habitat die slechts een “snufje” zout wenst, een “overpoedering” met zand, wel genoeg water maar niet teveel is dus alles behalve het “robuuste duinsysteem” wat men wil bereiken, maar de bossen daarvoor niet “robuust” genoeg voor acht. Dit is naar de 37.000 burgers die ondertekend hebben om haar bossen te behouden, niet te verkopen!

6. Het moet (niet) van N2000 Nergens staat geschreven in de originele documenten van N2000 dat de ene natuur vernietigd mag worden voor een andere natuur. Dat valt ook te concluderen uit het feit dat bij aanmelding de Habitat in goede tot uitstekende staat dient te zijn en gegarandeerd ook voor de komende jaren na de aanwijzing. Nieuwe natuur máken staat hier dus haaks op en is dus niet de bedoeling. Natura 2000 en de bossen benadrukken het volgende: Er bestaan drie belangrijke redenen waarom een bos in N2000 kan worden opgenomen: 1. Het gebied bevat een of meer belangrijke Habitats voor bijvoorbeeld voor voortplanting, rust of het foerageren voor een of meer soorten van Europees belang (zie aanwijzing als Staatsnatuurmonument die dit exact benoemd) , zoals opgenomen in bijlage II van de Habitatrichtlijn of bijlage I van de Vogelrichtlijn. 2. Het gebied bevat een belangrijke zone voor een of meer boshabitattypen van Europees belang, zoals opgenomen in bijlage I van de Habitatrichtlijn 3. Op zichzelf is het bos geen kernhabitat voor een door de EU beschermde soort of habitattype, maar het is belangrijk voor de algemene ecologische samenhang van het Natura 2000 gebied.

5 Aldus ondersteunt het document het optimaliseren van het bosbeheer in Natura 2000- gebieden teneinde het doel van gunstige staat van instandhouding te verwezenlijken van aan bossen gerelateerde Habitats en soorten die zijn opgenomen in Natura 2000, hetgeen essentieel is om de EUdoelstellingen voor 2020 betreffende het tot staan brengen en het ombuigen van de teloorgang van de biodiversiteit in de EU te verwezenlijken. Het belang van diverse bosecosystemen om de rijke maar in toenemende mate bedreigde biodiversiteit binnen de EU te behouden, kan niet genoeg benadrukt worden. Dit blijkt ook duidelijk uit het feit dat bossen ongeveer de helft van het Natura 2000-netwerk uitmaken en dat deze bossen over het algemeen in een betere staat van instandhouding verkeren dan andere essentiële habitatgroepen zoals grasland en waterrijke gebieden.

7. Dynamiek en verstuiving Dynamiek is de toverspreuk in natuurbeheer maar deze wens gaat meer kapot maken dan je lief is. Kustbewoners ervaren dynamiek genoeg wanneer zij wandelen of fietsen vanaf windkracht zes. Bomen voorbij het Middenduin tegen het Binnenduin aan, staan scheef door de Westenwinden. Zover komt de wind dus het Schoorlse gebied in. Stuivend zand is een “pioniersoort” Stuivend zand zal zich altijd binden en zal nooit blijvend stuiven. Er wordt volop geëxperimenteerd in het land met wisselend succes. De noodzaak van nóg meer locaties ontgaat ons. Hoe lang blijft dat zand? Hoe lang blijft dat grijze duin (als het ooit komt) dan nog bestaan? Grijs duin is ook een pionierssoort. Er zullen steeds ingrepen gedaan moeten worden, uitputtend, en dan nog zullen er altijd bomen komen! Op 13 januari 2020 sprak Dr. Annemieke Kooijman dat het van belang is om te zorgen voor meer kalkrijke duinen. Deze zijn beter bestand tegen stikstof, waarvan zij toen nog aannam dat er een hogere depositie langs de kust was dan gedacht werd door het stikstofrijke kustwater. (Inmiddels weerlegd door emeritus professor Han Lindeboom.) Door meer kalkrijk duin te wensen gaat mevrouw Kooijman voorbij aan het feit dat het Schoorlse gebied door de unieke kalkarme duinen hun geheel eigen begroeiing hebben.

De ambitie om het zand tot ver achter in het duin te laten stuiven geeft aan dat men de terreinen niet goed in beeld heeft. De begroeiing van het Middenduin heeft geen overstuiving nodig en in het hoogste duingebied van Nederland belemmeren de hoge duinen in het Middenduin verdere inwaai van het zand op zeer natuurlijke wijze. 8. Het gaat slecht met de natuur? Steeds maar weer komen er berichten dat het slecht gaat met de natuur. Het is het nieuwe mantra gericht om de bezwaren tegen boskap weg te nemen. De plekken waar het slecht gaat met de natuur zijn in ieder geval op veel plaatsen het gevolg van de boskap waarna een flinke verwildering op de terreinen is ontstaan. Deze ingrepen dienen zorgvuldig geëvalueerd te worden en niet te worden afgedaan als “klimaatprobleem”. Ondeskundigheid is hier de grootste veroorzaker van. (Onze deskundigen willen u meenemen door het land om de plaatsen te bezoeken.) Natuurrapporten die de provincies in opdracht voor het kabinet moesten maken worden gemaakt door vaak dezelfde ecologische bureaus die binnen het eigen (gesloten) circuit vallen met vaak medewerking van de terreinbeheerders, de zogenaamde aanwezige expertise. Het blijft het “slager

6 keurt eigen vlees” principe waar burgers tegenaan lopen. Door subsidie gestimuleerde ingrepen in de natuur geven deze het etiket “slecht” en “twee voor twaalf”. Onderzoek doen met in de hand het lijstje van de SNL soorten die gevonden moeten worden en de aandacht alleen daar op richten geven geen weergave van hoe het met de natuur en haar soorten gaat. Daardoor komen we ook voor het Schoorlse gebied een wensenlijstje tegen met soorten die hier nooit aanwezig zijn geweest. Wel noordelijker te vinden bij de Wadden en het Zwanenwater, of zuidelijker vanaf Bergen tot aan Vogelenzang. Maar deze slordigheden worden voor het komende beheerplan als een dogma neergezet. Dit is onacceptabel. Onze deskundigen die door het hele land de terreinen bezoeken en ent passant ook nog weten waar ze het over hebben komen maar tot één conclusie: het gaat geweldig goed met de natuur in Nederland! De natuur staat niet op een onomkeerbaar kantelpunt, maar is aan het herstellen (Henri Prins, oud-onderzoeker WUR). De soorten op de lijst van Europa zijn door de bank genomen niet verminderd. Slechts enkele zijn verdwenen, meerdere soorten bijgekomen en verder stabiel. De bossen in Nederland laten hun veerkracht zien door ondanks decennia lang achterstallig onderhoud nog kans zien een robuust bossysteem te vormen.

Uiteraard zijn er stukken bos die niet goed gaan omdat veelal verkeerde soorten bij elkaar zijn gezet en veel soorten op verkeerde gronden zijn neergezet. Deze bossen worden gebruikt voor televisie opnamen om de enorme boskap die in het hele land plaatsvindt te rechtvaardigen.

9. Grenzen aan geknoei Op 19 januari 2023 geeft Hoogleraar Natuurbescherming-en waterrecht Kees Bastmeijer Tilburg University zijn afscheidscollege: “Grenzen aan geknoei”. Hij vindt dat het voortdurend trucjes verzinnen van de overheid moet stoppen, de onafhankelijkheid van beoordelingen van ecologische effecten moet worden gewaarborgd, de bestuursrechter moet bij de uitleg van nationaal recht beter doorkijken naar doelen en verplichtingen van verdragen en EU-recht. Ook vermeldt hij het feit dat het voor bezorgde burgers onmogelijk maken om bij de rechter op te komen van bedreigde natuur wanneer die natuur niet heel dicht bij hun woonhuis is gelegen. Dezelfde waarschuwing komt In ‘Rapid Diversity Loss of Competing Animal Species in Well-

Connected Landscapes’ (2015, PLoS ONE 10(7): e0132383. pmid:26218682) schrijven Schippers et al over het streven van de Overheid: “Bijvoorbeeld voor kwetsbare soorten die afhankelijk zijn van open terrein als heide en stuifduin en niet kunnen overleven in bos; denk aan de nachtzwaluw, veldleeuwerik, tapuit en de zandhagedis heeft al heel wat bossen de kop gekost terwijl deze soorten gewenst worden op plaatsen waar ze al aanwezig zijn of hun terugkomst onmogelijk zal zijn.” 10. Het belang van bos Dennenbossen vangen de allerkleinste deeltjes fijnstof af, absorberen vluchtige organische stoffen zoals PCB’s, dioxinen, furanen en mogelijk ook PFAS (volgens een publicatie PPH/VHG februari 2008 door Dr. Ir. Hiemstra e.a.). Ze vangen zomer en winter ammoniak af, ze nemen CO2 op, voorkomen hittestress, gaan efficiënt met hun waterhuishouding om, reguleren het water, voorkomen erosie, geven beschutting aan mens en dier.

7

Onderzoek door Wageningen Environmental research (Alterra) in opdracht van Economische Zaken (projectnummer BO-00.11-013.039) maart 2017 heeft duidelijk naar voren gebracht dat burgers de naaldbossen het hoogst waarderen. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving heeft Nederland een opgave gekregen èn geaccepteerd om het bosareaal met 37.000 ha te vergroten. Het kappen van bos staat op gespannen voet met het beleid van de provincies om 37.000 ha bos in Nederland te creëren en de ruimte hiervoor nog niet is gevonden en volgens de Algemene Rekenkamer ook niet reëel is. (Bosbeheer in beeld: Algemene Rekenkamer) Het bosareaal wordt juist elk jaar kleiner, omdat meer ha wordt gekapt dan bij geplant. Provincie Noord-Holland doet daar aan mee! Inmiddels heeft Marc van Benthem van Probos al aangegeven dat die 37.000 ha niet reëel is en niet gehaald gaat worden. Inmiddels is bekend dat de Provincie NH de doelstelling van 2030 voor meer bos ook niet gaat halen. Door bos te blijven kappen wordt de missie méér bos onmogelijk omdat het gat steeds groter wordt! Behoud van bos is een absolute eis om ooit nog de klimaatdoelen te halen en gezondheid en welzijn van burgers te behouden. Zie: Er bestaat absoluut geen internationale of Europese wet, regelgeving of afspraak om bossen te kappen voor biodiversiteit. Zie o.m.

Europese Commissie: Nieuwe Bosstrategie, uit 2013: https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:21b27c38-21fb-11e3- 8d1c01aa75ed71a1.0004.05/DOC_1&format=PDF “Duurzaam bosbeheer is het gebruik van bossen en bosgebieden op een manier en met een intensiteit waarbij deze hun biologische diversiteit, productiviteit, regeneratiecapaciteit en vitaliteit behouden, alsook het vermogen om nu en in de toekomst relevante ecologische, economische en sociale functies op lokaal, nationaal en mondiaal niveau te vervullen, en waarbij geen schade aan andere ecosystemen wordt toegebracht. Dit wordt bevestigd in het EASAC-rapport: “Biodiversiteit verhoogt de productiviteit en weerstand tegen klimaatverandering”. Europa is vanwege internationale afspraken verplicht om bedreigde diersoorten te beschermen. “Het bos speelt hierbij een cruciale rol.” Aan de instandhouding van het bestaande natuurlijk erfgoed dient de voorkeur te worden gegeven boven compenserende maatregelen, omdat het succes daarvan zelden met zekerheid kan worden voorspeld, Zie: pt 35 Cie Ptgal, zie ook HvJ EU 15 mei 2014 (Briels),C521-12, en HvJEU . Ook de Vogelrichtlijn/Habitatrichtlijn gaat uit van behoud en bescherming van bestaande natuur en de aanwezige soorten en Habitats van soorten die kwalificeren op het Standaard Gegevens Formulier 2004 -, en dit per gebied. 11. Tot slot

8

Wij hebben met onze deskundigen zorgvuldig deze onderdelen voor u uitgewerkt. Wij menen hiermee duidelijkheid te hebben verschaft dat boskap geen enkele oplossing biedt, maar de ernstig biodiversiteit zal schaden. Na de branden in het Schoorlse duingebied werd wegens het ontbreken van de bestaande habitat door de terreinbeheerder gekozen om grijs duin te ontwikkelen. Dit proces is middels een zorgvuldige monitoring periode gedurende meer dan 10 jaar geëvalueerd door bioloog Peter Boer. Zijn conclusie na deze 10 jaar lang voortdurende metingen en tellingen wijst maar één kant op: “Projecten in de duinen die beogen dennenbossen in de duinen te kappen met het doel daarvoor in de plaats grijze duinen te creëren, moeten met de nodige scepsis worden beoordeeld. Zeker nu de stikstofdeposito nog altijd niet op een aanvaardbaar niveau is, is het waarschijnlijk dat een grijsduin-ontwikkeling geen kans van slagen heeft.” Er zijn zoals u inmiddels heeft kunnen lezen geen valide argumenten over om “herstelmaatregelen” in de vorm van boskap te kunnen rechtvaardigen. Draagvlak onder de bevolking voor boskap is er duidelijk niet! Wij zijn bereid in een persoonlijk gesprek met onze deskundigen met u om de tafel te gaan. Wij zien uw reactie graag tegemoet. Met vriendelijke groet, Stichting ter behoud van het Schoorlse-en Noord-Kennemerduingebied.