Document · PDF

A5. Eindrapport Bestuurskrachtontwikkeling_Heiloo 2025 .pdf

Gemeenteraad 27 maart 2025, gemeente Bergen (NH)Bij agendapunt: 7: Vaststellen afdoeningsadviezen lijst ingekomen stukken10.984 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

We constateren dat er toekomstig potentieel is om de financiële positie van de gemeente te verbeteren, los van de inkomsten uit het gemeentefonds: Er is nog ruimte om lokale belastingen te verhogen. De zogeheten ‘belastingcapaciteit’ is nog niet geheel benut. De mate waarin de gemeente deze wil benutten is een politieke keuze. (Regionale) partners en de lokale samenleving leveren ook een bijdrage aan de realisatie van maatschappelijke opgaven. Er wordt echter nog onvoldoende van buiten naar binnen gewerkt om de samenlevingskracht met coproductie ten volle te benutten (openbaar bestuur in dienst van samenwerking met de samenleving om opgaven te realiseren). Zoals eerder beschreven (voorwaarde E Organisatie en Professionele werkwijze) zien we dat de werkwijze in de BUCH-organisatie vermijdbare kosten met zich mee brengt. Door te investeren in kwaliteit van werken valt er nog veel te winnen.

Kortom, er moet iets worden gedaan wil de gemeente de begroting meerjarig sluitend krijgen om aan haar financiële verplichtingen te kunnen voldoen. Het college geeft aan dat voor de begroting vanaf 2026 kritisch moet worden gekeken naar hoe de uitgaven naar beneden kunnen worden gebracht en waar mogelijk slim te investeren zodat de impact van bezuinigingen beperkt blijft. Wat betreft de inkomstenkant wacht de gemeente nog de onderhandelingen van de VNG met het kabinet af over de beoogde krimp van het gemeentefonds. Hoe verder de bezuinigingen vorm te geven is momenteel vertaald naar concrete plannen die klaar liggen om te worden aangeboden aan de raad.

Bestuurskracht: Toekomstig benodigde kwaliteit van werken DEEL 2 VERKENNING VAN DE BESTUURSKRACHT

Algeheel oordeel bestuurskracht: invulling voorwaarden De invulling van de bestuurlijke voorwaarden is over de gehele linie onvoldoende. Deze voorwaarden staan niet los van elkaar. Ze kunnen elkaar versterken, maar ook verzwakken. We zien in het bijzonder dat de lage score voor ‘Organisatie en professionele werkwijze' mede het gevolg is van de matige tot lage score op de andere voorwaarden. Deze cumuleren in negatieve zin. Anders geformuleerd: de bestuurlijke voorwaarden voor een goede organisatie en professionele werkwijze zijn niet ingevuld. We merken bovendien op dat deze uitkomst niet betrokken kan en mag worden op individuele professionals (management en medewerkers) van de BUCH-organisatie. Zoals eerder al gezegd zien we gedreven professionals met constructieve en kritische analyses over de huidige bestuurskracht.

Vertaling bestuurskrachtverkenning naar ‘programma van eisen’ aan toekomstscenario's We vertalen deze uitkomst van de bestuurskrachtverkenning in een aantal kwaliteitscriteria voor de toekomstige bestuurlijke en professionele werkwijze. Belangrijke oorzaken voor onvoldoende invulling van de bestuurlijke voorwaarden zijn hiertoe te herleiden. Deze criteria voor de kwaliteit van werken vormen een ‘programma van eisen’ voor de te ontwikkelen scenario's. De bestuurskracht staat of valt hiermee. De gewenste kwaliteit van werken maakt daarom onderdeel uit van ieder scenario voor de bestuurlijke toekomst van gemeente Heiloo. In het voorgaande deel 1 hebben we dit uitgewerkt.

BIJLAGE 1: HANDREIKING KWALITEIT VAN WERKEN

Uitvoering van wettelijke taken

BIJLAGE 2: MEDEBEWINDSTAKEN

Een van de onderzoeksvragen was of er sprake is van een adequate uitvoering van wettelijke taken? Dat deze vraag wordt gesteld is begrijpelijk want wij zien in veel bestuurskrachtonderzoeken dat het adequaat uitvoeren van wettelijke taken (de medebewindstaken) als een kritische ondergrens wordt gezien van de bestuurskracht van gemeenten. Toch beantwoorden we deze vraag niet op deze wijze. Onze aanpak is niet zozeer gericht op de uitvoering van de wettelijke taken maar op datgene wat er mee moet worden bereikt: welke opgaven en doelen moet en wil de gemeente realiseren. Het uitvoeren van wettelijke taken, net zoals andere taken, is nodig om opgaven te realiseren. Vandaar dat we de mate van realisatie van opgaven als centrale meetlat voor bestuurskrachtonderzoek gebruiken. Onze visie is verder dat wettelijke taken niet kunnen worden gebruikt als meetlat voor bestuurskracht. Ons inziens is er voor een groot deel van de wettelijke taken geen scherp beeld wat precies een ‘adequate uitvoering’ betekent want de ‘kritische ondergrens’, zoals dat vaak wordt gehanteerd in bestuurskrachtonderzoeken, is niet objectiveerbaar. Dit ligt in lijn met wat de Raad voor het openbaar bestuur ook concludeert, zie het kader hiernaast.

Ons inzicht is gebaseerd op het volgende: Ten eerste zou de kritische ondergrens, en daarmee de beleidsvrijheid, theoretisch kunnen worden afgeleid uit wat in wet- en regelgeving is bepaald over de taak en de beleidsdoelen. De gedachte is dan dat de mate waarin nauwkeuriger is bepaald hoe de taak moet worden uitgevoerd, of aan welke eisen dat moet voldoen, een indicatie geeft van de ondergrens en mate waarin de gemeente vrij is zelf de uitkomst van het beleid te bepalen. In een aantal gevallen is het volstrekt helder dat er geen enkele vrije beleidsruimte is. Een voorbeeld is het organiseren van verkiezingen. Het doel staat vast, is helder en het moet overal op dezelfde wijze gebeuren. Voor een groot aantal wettelijke taken is de harde ondergrens en de beleidsruimte echter niet nauwkeurig genoeg beschreven. Ten tweede is er überhaupt veel discussie over wat lokale beleidsruimte precies is. Vanuit verschillende vakgebieden wordt daar anders over nagedacht. Zo kijken juristen er anders tegenaan dan bestuurskundigen.

Medebewindstaken zijn de taken die de rijksoverheid in wetten aan de gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen opdraagt om uit te voeren. De gemeentelijke taken zijn in te delen naar medebewind en autonomie. Veel taken op lokaal niveau zijn medebewindstaken: de hogere overheid verplicht de gemeenten tot de uitvoering van nationaal beleid en van nationale wettelijke regelingen. Voor een deel van dat medebewindstaken is er nauwelijks tot geen vrije beleidsruimte voor de gemeenten. Een voorbeeld is het beheer van de Basisregistratie Personen. Voor een ander deel is er meer vrije beleidsruimte. Lokale beleidsvrijheid is daarbij niet enkel afhankelijk van formele beleidsvrijheid, maar ook van de mate waarin gemeenten gebruik weten te maken van die vrijheid. De Raad voor het openbaar bestuur merkt ook op dat er geen absoluut objectieve maat voor het vaststellen van de mate van beleidsvrijheid. Wel kan inzichtelijk gemaakt worden welke factoren de mate van beleidsvrijheid bepalen. De Raad maakt daarbij een onderscheid tussen de formele beleidsvrijheid en de materiele ofwel de ervaren beleidsvrijheid. Bron: Raad voor het openbaar bestuur, Beleidsvrijheid geduid, maart 2019 Saillant detail: Het huidige kabinet wil niet in kaart brengen welke medebewindstaken gemeenten allemaal uitvoeren en deze taken inhoudelijk en financieel onderbouwen.

“Het is niet te doen”, zei minister Heinen tijdens de algemene financiële beschouwingen. Bron: binnenlands bestuur.

BIJLAGE 3: AANBEVELINGEN EERDERE ONDERZOEKEN

Aanbevelingen van Berenschot 2020: evaluatie werkorganisatie BUCH 1 2

3 4

5 6 7

Identificeer een derde G van gezamenlijkheid. Doorbreek de sfeer van ‘de BUCH als facilitaire organisatie en zoek elkaar op, op de inhoud en op het eigenaarschap van de organisatie. Zet een inhoudelijke stip op de horizon en onderzoek hoe die eruit moet zien. De inhoudelijke doelen staat voorop, zonder inhoudelijke doelstellingen is er geen lijn in de samenwerking en wordt het voor de organisatie moeilijker om de beoogde voordelen te behalen op kosten, kwaliteit en kwetsbaarheid. Communiceer meer over de publieke meerwaarde van Werkorganisatie BUCH. Registreer meer op wat de organisatie levert in plaats waar deze mee bezig is en wat dat kost. Bewaak een goede rolinvulling. Stuur als bestuur (als eigenaar van de organisatie) op strategische inhoud, financiële continuïteit en organisatieontwikkeling. Voer als bestuur het gesprek met de colleges over wat zij verwachten. Geef gemeentesecretarissen de rol van opdrachtgever en laat hun sturen op een DVO (dienstverleningsovereenkomst). Maak de gemeenteraden meer eigenaar. Ga over van ‘de basis op orde’ naar gerichtheid op organisatieontwikkeling. Er is veel winst te behalen in het verder optimaliseren van ICT. Maak de informatievoorziening van de BUCH toekomstbestendig. Verbeter de communicatie omtrent financiën en financiële doelstellingen.

Het abstractieniveau van de informatievoorziening dient voldoende te zijn voor de gemeenteraden om hun controlerende taak te kunnen uitvoeren.

Aanbevelingen Teunisse Advies 2023: optimalisering van de aansturing van de BUCH. 1 2 3 4 5 6

Ontwikkel een nieuwe besturingsvisie op de Werkorganisatie BUCH. Accent ligt daarbij op wat van de BUCH wordt verwacht met concrete doelen en afspraken. Onderzoek voor- en nadelen van de verschillende modellen voor de bestuurssamenstelling. Verdere ontwikkeling van de werkwijze van de gemeentesecretarissen als opdrachtgevers voor de BUCH. Ontwikkel een jaarkalender om de raden en colleges betrokken te houden bij de BUCH en investeer in jaarlijkse bijeenkomsten buiten de formele P&C-cyclus. Start een organisatie-ontwikkeltraject om de BUCH robuuster te maken, zowel op de harde kant van de organisatie als de zachte kant. Kom tot een goede DVO met een heldere verdeling in basistaken en specifieke plustaken per gemeente.

Zienswijze Partners+Pröpper 1. Elkaar opzoeken op de inhoud en eigenaarschap is in het kader van goed samenspel inderdaad belangrijk. 2. Stip op de horizon hebben wij verder uitgewerkt in ons rapport: kwaliteit van werken. 3. Zichtbaar maken van maatschappelijke effecten van gemeentelijk beleid en uitvoering is wat wij ook hebben opgemerkt. 4. Over en weer verwachting uitspreken is belangrijk voor goed opdrachtgever-opdrachtnemerschap. 5. Over de ‘basis op orde’ zie ons rapport. 6. Optimaliseren van ICT is goed, maar zorg dat dit vooral de kwaliteit van werken en kwaliteit van P&C-stukken ondersteund. 7. Financiën ook koppelen aan keuzevraagstukken.

Zienswijze Partners+Pröpper 1. Een geheel nieuwe besturingsvisie is een te zware term, zie verder hierboven over opdrachtgever-opdrachtnemerschap. 2. Zie wij momenteel geen toegevoegde waarde in. Er zijn ons inziens andere prioriteiten om te ontwikkelen. 3. Accent zou moeten liggen op hoe gemeentebestuur richting BUCH heldere verwachtingen kenbaar maakt. Wie vervolgens opdrachtgever wordt is secundair, de GS is wel een logische keuze. 4. Vooruitkijken is altijd belangrijk en ook informele bijeenkomsten komt samenspel te goede. 5. Zie ons rapport. Ontwikkeling moet zich vooral richten op kwaliteit van werken. 6. Gaat over goed opdrachtgeveropdrachtnemerschap.

Begeleidingscommissie gemeenteraad Naam

Functie

BIJLAGE 4: BRONNEN

Begeleidingscommissie gemeenteraad Heiloo

Bruin, mw. Brenda

Raadslid VVD

Vroegop, dhr. Arjen

Raadslid VVD

Verbeek, mw. Linda

Fractievoorzitter Heiloo 2000

Engelsman, dhr. Michel

Raadslid Heiloo 2000

Burkels, mw. Greet

Raadslid PvdA

Croux, dhr. Peter

Raadslid PvdA

Dokkum van, dhr. Sybren

Fractievoorzitter D66

Soonius, dhr. Peter

Raadslid D66

Hiemstra, dhr. Hessel

Fractievoorzitter CDA

Brouwer de Koning, dhr. Mart

Raadslid CDA

Beemsterboer, mw. Mieke

Fractievoorzitter Heiloo Lokaal

Boers, dhr. Peter

Commisielid Heiloo Lokaal

Respondenten (1) De respondenten zijn, behalve bij de afvaardiging gemeenteraad en college, geanonimiseerd opgenomen. Functie

Functie

Afvaardiging gemeenteraad gemeente Heiloo

Afvaardiging ambtelijke organisatie gemeente Heiloo

Brouwer de Koning, dhr. Mart

Raadslid CDA

Gemeentsecretaris

Teammanager Beheer Openbare Ruimte

Croux, dhr. Peter

Raadslid PvdA

Algemeen directeur BUCH

Teammanager Advies

Dokkum, dhr. Sybren van

Fractievoorzitter D66

Domeinmanager Beheer Openbare Ruimte

Beleidsadviseur Ruimtelijke Ordening

Hiemstra, dhr. Hessel

Fractievoorzitter CDA

Domeinmanager Dienstverlening en Samenleven

Domeinmanager Bedrijfsvoering

Klamer, dhr. Marc

Raadslid Heiloo 2000

Teammanager Projecten a.i

Concerncontroller

Nierop, mw. Annemarieke

Fractievoorzitter PvdA

Teammanager Projecten

Domeinmanager Ruimtelijke Ontwikkeling

Soonius, dhr. Peter

Raadslid D66

Strategisch adviseur mobiliteit

Strategisch adviseur

Bruin, mw. Brenda

Raadslid VVD

Beleidsadviseur Sport

vrml. Domeinmanager Ruimtelijke ordening

Afvaardiging college gemeente Heiloo

Teammanager Beleid Dienstverlening en samenleven

Bestuursadviseur

Bruggencate, mw. Mascha ten

Burgemeester

Projectleider Ruimtelijke ordening A9

Beleidsmedewerker Kunst & cultuur

Opdam, dhr. Rob

Wethouder

Projectleider Zandzoom

Procesregisseur Beheer Openbare Ruimte

Tromp, dhr. Antoine

Wethouder

Beleidsadviseur Maatschappelijk vastgoed

Strategisch Beleidsadviseur Sociaal domein

Vennik, dhr. Ronald

Wethouder

COLOFON

BIJLAGE 4: BRONNEN

Naam

Respondenten (2)

Functie/Organisatie

Afvaardiging Ondernemingsraad BUCH

Extern betrokkenen

Voorzitter

Voorzitter Ondernemersvereniging Winkelcentrum 't Loo

Twee leden

Eigenaar restaurant Herberg Jan

Mede overheden

COLOFON

BIJLAGE 4: BRONNEN

De respondenten zijn, behalve bij de afvaardiging gemeenteraad en college, geanonimiseerd opgenomen.

Projectmanager Provincie Noord-Holland

Voorzitter Stichting Theater de Beun

Bestuurslid Stichting Theater de Beun

Penningmeester Witte Kerk

Voorzitter Vrienden van Heiloo (Stichting Red het Baafje)

Directeur Holland Sport/exploitant zwembad het Baafje

Voorzitter Verkeerspanel

Drie leden Verkeerspanel

Schriftelijke stukken Klik op de onderstaande link voor een overzicht van de geraadpleegde stukken.

COLOFON

BIJLAGE 4: BRONNEN

https://tabby-chess-43a.notion.site/Bronnenlijst-Gemeente-Heiloo-Bestuurskrachtontwikkeling-19ee4d2eedcf80c19c5cf08f598c1ad3

's-Gravendijckseweg 60, 2201CZ Noordwijk

071 7370167 / 06 14440746 www.partnersenpropper.nl www.opgavengestuurdwerken.nl

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://www.raadbergen-nh.nl/api/v1/meetings/5266/documents/45087