Woonzorgvisie gemeente Beesel 2023 - 2033

Samen zorgen voor goed wonen Woonzorgvisie 2023 – 2033 gemeente Beesel

Woonzorgvisie Beesel

Inhoudsopgave 1

Voorwoord

2

2

Inleiding

4

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

Aanleiding voor een woonzorgvisie voor de gemeente Beesel .................................................................................................... 4 De woonzorgvisie als kader stellend document ............................. 6 Hoe is de woonzorgvisie tot stand gekomen? ................................ 6 Leeswijzer: opbouw van de Woonzorgvisie .................................... 7 Koppeling met Doelenboom .............................................................. 7

3

Woonzorg visie in één oogopslag

8

4

Toekomst-bestendige bestaande voorraad

12

4.1 4.2 4.3

5

Nieuwbouw als kwalitatieve aanvulling 5.1 5.2 5.3

6

Wat zien we? ........................................................................................12 Wat is onze visie? ...............................................................................13 Wat gaan we doen? ............................................................................14

18

Wat zien we? ........................................................................................18 Wat is onze visie? ...............................................................................19 Wat gaan we doen? ............................................................................19

Wonen, zorg en welzijn

26

6.1 Wat zien we? .......................................................................................... 26 6.2 Wat is onze visie? ................................................................................... 27 6.3 Wat gaan we doen? ........................................................................................ 27

7

Leefbare woon omgeving 7.1 7.2 7.3

33

Wat zien we? ....................................................................................... 33 Wat is onze visie?............................................................................... 34 Wat gaan we doen? ............................................................................ 34

Bijlage A: Actieplan

39

Bijlage B: Kaders en context

46

A1 Aantal huishoudens in de gemeente Beesel groeit, ondanks vergrijzing en bevolkingsafname .................................... 46 A2 Huishoudensgroei zet voorlopig door in gemeente Beesel ............. 48 A3 Woningvoorraad in de gemeente Beesel bestaat vooral uit grondgebonden koopwoningen ....................................................... 50 A4 Voornamelijk behoefte aan nultredenwoningen in gemeente Beesel ................................................................................ 51 A5 Plancapaciteit: veel speelruimte in zachte plannen voor komende tien jaar ...................................................................... 52 A6 Wonen en zorg: groeiende behoefte aan wonen in combinatie met zorg .......................................................................... 52

Bijlage C: Verdieping op de woningbehoefte

53

Woonzorgvisie Beesel

Bijlage D: Verdieping per kern

55

Bijlage E: Relevante beleidskaders

62

Bijlage F: Begrippenlijst

68

Woonzorgvisie Beesel 21.249

2

1 Voorwoord Gemeente Beesel als thuis voor ál onze inwoners, daar gaan we voor. Hierbinnen zetten we stappen op zowel kwalitatief als kwantitatief niveau. We willen passende woningen realiseren voor onze inwoners, jong, oud, nieuw en zorgbehoevend. Daarnaast staat fijn en duurzaam wonen en leefbaarheid van onze kernen centraal in onze visie op wonen en zorg in de gemeente Beesel. Op dit moment zien we, in lijn met ook landelijke ontwikkelingen, dat onze woningvoorraad niet toereikend is. Zowel de woningmarkt als de (zorg)behoefte van onze inwoners is de afgelopen jaren sterk veranderd. Niet alleen omdat we zien dat er simpelweg te weinig woningen zijn voor de huidige woningzoekenden, maar ook omdat we zien dat er een andere woonbehoefte ontstaat in onze gemeenschap. Ontwikkelingen zoals de (dubbele) vergrijzing van onze inwoners, nieuwe Nederlanders en de leefbaarheid in onze kernen spelen hierin een wezenlijke rol. Met deze woonzorgvisie laten wij graag zien op welke wijze wij willen anticiperen op deze ontwikkelingen. Hierin maken we graag gebruik van de kracht van onze mooie gemeente. We gebruiken onze kleine schaal, onze draagkracht en korte lijnen om snel met partners plannen te ontwikkelen en te zorgen voor passende woningen voor iedereen.

Om de veranderende woningmarkt en woonbehoefte te kunnen bijbenen is het van belang dat we intensief optrekken met woningcorporaties, zorgaanbieders, ontwikkelaars, kernoverleggen én inwoners. We stellen ons hierbij actief op door het organiseren burgerparticipatie op beleid- en uitvoerende vraagstukken, faciliteren burgers met initiatieven en informeren inwoners om het zelforganiserende oplossingsvermogen te stimuleren. Onze kleine schaal weerhoudt ons er niet van om grote ambities te stellen binnen deze woon-zorgvisie. Zo maken wij ons hard voor de realisatie van 500 woningen tot 2033, maar ook het toekomstbestendig maken van de huidige woningvoorraad. Zorg is hier, onlosmakelijk mee verbonden. Tevens zetten we maximaal in op het

behouden én vergroten van de leefbaarheid in onze drie kernen. Dit doen we samen met de woningcorporaties, zorgaanbieders en onze inwoners, waarbij we bestaande initiatieven omarmen en succesfactoren hierbinnen meenemen bij toekomstige aanpakken. Met de voorliggende visie maken we een aanzet om de individualisering van de samenleving tegen te gaan. Het naar elkaar omkijken moet (weer) het nieuwe normaal worden. Dit is geen vrijblijvende keuze meer, we zien namelijk dat de druk op de zorg (zowel vanwege gebrek aan personeel als ook knellende financiën) om een andere aanpak vraagt. Deze noodzaak wordt nog niet altijd gevoeld bij onze inwoners. We zien het dan ook als onze taak om de inwoners mee te nemen in deze ontwikkelingen. Aangezien wij een gedeelte van de oplossing zoeken in

Woonzorgvisie Beesel 21.249

(woon)initiatieven in de wijk, streven we tevens naar mede-eigenaarschap bij inwoners. Of het nu gaat over het aanpakken van bestaande woningen, toevoegen van nieuwbouw, het vormgeven van een zorgconcept of het impuls geven aan de leefbaarheid; het toevoegen van kwaliteit staat bij alle ambities in deze woonzorgvisie centraal en is een belangrijk uitgangspunt binnen alle ontwikkelingen. De gemeente Beesel kenmerkt zich wat ons betreft nu én in de toekomst als de groene kern tussen de steden, waarbij naobèrsjap en het omkijken naar elkaar in ons DNA zit en er ruimte is voor iedere unieke karaktereigenschappen van onze drie kernen. De voorliggende woonzorgvisie versterkt wat ons betreft ons unieke en karakteristieke gemeente profiel. Het realiseren van de ambities in deze woonzorgvisie kunnen wij overigens niet alleen, hiervoor is een nauwe samenwerking met onze inwoners en partners op onder andere het gebied van wonen en zorg nodig. Wij zijn dan ook ontzettend dankbaar voor alle input die we hebben ontvangen in aanloop naar deze woonzorgvisie, die absoluut hebben bijgedragen aan de kwaliteit van de voorliggende visie. Wat ons betreft een mooie start van een voortdurende dialoog met inwoners en partners, gezien de veranderende woningmarkt en woonbehoefte continu vraagt om een continue afstemming.

We stellen ons hierbij actief op door het organiseren burgerparticipatie op beleid- en uitvoerende vraagstukken, faciliteren burgers met initiatieven en informeren inwoners om het zelforganiserende oplossingsvermogen te stimuleren. Deze woonzorgvisie is een belangrijke bouwsteen voor de uitvoering van ons beleid op zowel de korte als (midden)lange termijn, als ook in de omgevingsvisie. Wij realiseren ons echter ook dat de wereld, waaronder ook onze zorg en woningbouw, sterk aan veranderingen onderhevig zijn. We kiezen er bewust voor om ook in de toekomst hierop te kunnen blijven anticiperen, acties die benoemd zijn kunnen hierbij op inhoud en snelheid aangepast worden. Hierbij horen ook gezette evaluatiemomenten, waarbij we toetsen of we op de juiste weg zijn. Dit met als doel om te blijven aansluiten bij onze ambities en kenmerken die we als gemeente in gemeenschap willen zijn. Wij staan te popelen om (verder) aan de slag te gaan met onze ambitie om als gemeente Beesel een passend thuis te zijn voor al onze inwoners en hiermee letterlijk (verder) te bouwen aan onze gemeenschap voor vandaag en morgen.

3

Linda Nijssen & Anouk Huijs

Woonzorgvisie Beesel 21.249

2 Inleiding 2.1 Aanleiding voor een woonzorgvisie voor de gemeente Beesel De woonvisie is toe aan een actualisatie De vorige woonvisie stamt uit 2016 en sinds de herijking in 2019 is de woningmarkt sterk veranderd. De huidige woningmarkt is dynamischer dan ooit. Dit heeft zich vertaald in prijsstijgingen en een veranderende rol van het Rijk, de provincie, gemeenten, corporaties en marktpartijen. De betaalbaarheid en beschikbaarheid van woningen staat in heel Nederland onder druk, zo ook in de gemeente Beesel. Ook verandert de samenstelling van inwoners en huishoudens in onze gemeente. Daarnaast hebben beleidswijzigingen op landelijk niveau grote impact op hoe we in gemeente Beesel werk maken van het goed kunnen wonen. Daarbij wordt de link tussen wonen en zorg nu nog te weinig gelegd. De bestaande woningvoorraad sluit daardoor niet altijd goed aan op de (toekomstige) woon- en zorgwensen van onze inwoners. Zowel kwantitatief als kwalitatief zijn er opgaven. Dit alles vraagt om een bredere blik op het wonen. Vandaar dat we een integrale woonzorgvisie opstellen, waarbij we aandacht hebben voor wonen, zorg én welzijn.

De woonzorgvisie vormt een belangrijke basis om te werken aan concrete acties om de groeiende groep ouderen, onze jongeren, maar ook mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, statushouders en dak- en thuislozen, voldoende te faciliteren in hun woon- en zorgbehoeften.

4

HET VERSCHIL TUSSEN WOONVISIE EN WOONZORGVISIE Veel gemeenten hadden tot op heden een woonvisie, maar besteden daarin nog beperkt aandacht aan wonen én zorg. De woonzorgvisie is een veel meer integrale benadering van de domeinen wonen en zorg. Het gaat in op wonen voor reguliere huishoudens en wonen, zorg en welzijn voor ouderen en andere kwetsbare doelgroepen.

Meer aandacht voor verschillen op kernniveau De gemeente Beesel bestaat uit de kern Beesel en de dubbelkern Reuver – Offenbeek. De woonzorgvisie heeft betrekking op de gehele gemeente, maar we vinden het belangrijk om ook aandacht te hebben voor verschillen op kernniveau. Op deze manier willen we ‘goed wonen voor iedereen’ op kernniveau mogelijk maken. De nieuwe woonzorgvisie sluit aan op landelijke wet- en regelgeving en is regionaal afgestemd Het Rijk heeft nieuwe en hoge ambities op het gebied van de volkshuisvesting. Hier zijn verschillende programma’s voor opgesteld die ook uitwerking hebben op onze gemeente. Daarnaast heeft de invoering van nieuwe wetgeving alsmede de decentralisatie van beschermd wonen binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) een grote impact op lokaal niveau. Ook houdt wonen niet op bij de gemeentegrens. Er zijn een aantal ruimtelijke ontwikkelingen waarbij we samen met de provincie Limburg en de regio Noord-Limburg werken aan vraagstukken ten aanzien van wonen. In bijlage E gaan we verder in op (landelijke en regionale) beleidskaders en wettelijke kaders die van invloed zijn op deze nieuwe woonzorgvisie.

Woonzorgvisie Beesel 21.249

Doel van een integrale visie op wonen, duurzaamheid, leefbaarheid en zorg is nodig Deze woonzorgvisie staat niet op zichzelf. De woonzorgopgave gaat niet alleen over het bouwen van de juiste woningen, maar gaat ook over het beschikbaar maken van bestaande woningen via doorstroming en over de ambities om bestaande woningen en woongebieden toekomstbestendig, leefbaar en duurzaam te houden of te maken. Dit alles vraagt om een integrale benadering en om een verbinding met andere beleidsterreinen zoals welzijn, duurzaamheid, ruimtelijk domein, mobiliteit, economie. Om onze acties in de woonzorgvisie tot uitvoering te kunnen brengen zijn we afhankelijk van deze integraliteit. We bakenen met elkaar af wie wanneer aan zet is om een actie op te pakken en zorgen ervoor dat ons beleid met elkaar dezelfde doelstellingen bereikt. Onderstaand figuur laat zien dat er verschillende raakvlakken met andere thema’s zijn. Figuur 1: Reikwijdte woonzorgvisie gemeente Beesel

5

Woonzorgvisie Beesel 21.249

2.2 De woonzorgvisie als kader stellend document Richtinggevende visie als basis voor een concreet actieplan … De gemeente Beesel brengt met de woonzorgvisie sturing aan binnen het wonen- en zorgvraagstuk. Hiermee zijn we in staat om regie te pakken op onze ambities. In de visie worden de hoofdlijnen geschetst waar de gemeente Beesel naar toe wil werken in de komende jaren, met daarbij de lange termijn in gedachte houdend. We geven aan wat we gaan doen met daarbij ook telkens de acties en instrumenten die ingezet kunnen worden om aan de ambities uitvoering te geven. Dit is geen uitputtende lijst. Juist de dynamiek binnen het werkveld wonen maakt dat er in de komende periode ongetwijfeld nieuwe inzichten ontstaan, nieuwe wetgeving komt en nieuwe instrumenten beschikbaar komen. We moeten daarbij ook rekening houden met de capaciteit en middelen die we als gemeente hebben om uitvoering te geven aan de ambities uit de woonzorgvisie. Dit betekent dat we niet alles tegelijk kunnen aanpakken en dat we keuzes moeten maken in wat we doen en de rol die we daar als gemeente in pakken.

… en als basis voor prestatieafspraken met corporaties en huurdersorganisaties Het behalen van de woonambities kunnen we niet alleen. De uitvoering en realisatie is mede afhankelijk van de samenwerking met woningmarktpartners, waaronder ontwikkelaars, inwoners en woningcorporaties. De bijdrage van woningcorporaties aan het behalen van de ambities wordt vastgesteld via de lokale prestatieafspraken, die we opstellen samen met de huurdersbelangenvereniging(en). De prestatieafspraken zijn de sinds invoering van de Woningwet verplicht geworden. Een actuele en vastgestelde woonzorgvisie is nodig om concrete prestatieafspraken te kunnen maken om zo uitvoering te geven aan gestelde woonambities. Geldigheid van de woonzorgvisie en monitoring Met deze woonzorgvisie stellen we de stip op de horizon vast waar we voor een langere termijn willen staan, al zijn we wendbaar over hoe we de weg hier naar toe gaan invullen. We stellen de woonzorgvisie voor tien jaar vast. We kunnen voor deze periode niet alles exact voorspellen en houden daarom

6

rekening met veranderingen en onzekerheid in de woningmarkt en het zorglandschap.

Herijking en monitoring De woonzorgvisie is een dynamisch stuk, omdat de ontwikkelingen zowel in het woon- als zorglandschap dit vragen door de vele wijzigingen. Jaarlijks monitoren we op de juiste weg zijn aan de doelenboom en voortgang van het uitvoeringsprogramma. Waar nodig stellen we dit bij of nemen we nieuwe acties op. De Raad wordt hierover met een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Hiernaast bouwen we twee keer gedurende de looptijd van deze woonzorgvisie een moment in om de thermometer erin te houden. Dit doen we in 2027 en 2031, waarbij de mogelijkheid hebben om te herijken.

2.3 Hoe is de woonzorgvisie tot stand gekomen? De woonzorgvisie is het resultaat van een intensief participatief proces. Zo hebben we in het verleden verschillende wooncafé ’s georganiseerd en in het proces van het opstellen van deze nieuwe woonzorgvisie is input en feedback opgehaald bij verschillende betrokken partijen. Diverse stakeholders zijn in een vroeg stadium geraadpleegd om – daarbij gevoed door bureauanalyses – een breed beeld van wonen en zorg te vormen. We hebben onder andere gesproken met onze inwoners, de kern overleggen, de woningcorporaties Nester en Woonwenz, huurdersorganisaties, zorg- Figuur 2: Inwonersavond gemeente Beesel en welzijnspartijen, de Voorlichtings- en Adviescommissie Wonen (VAC Wonen), de Adviesraad Sociaal Domein (ASD), het gemeentelijk gehandicaptenplatform (GGB), makelaars en betrokken ambtenaren. Via interactieve sessies hebben betrokkenen vanuit hun perspectief een beeld geschetst van de lokale woningmarkt en hebben kansen en opgaven voor de gemeente Beesel benoemd. Ook hebben we het College en de gemeenteraad betrokken bij het proces en is er in april 2023 een inwonersavond georganiseerd. Zo hebben

Woonzorgvisie Beesel 21.249

we achterhaald wat zij nu echt belangrijk vinden voor het woonzorgbeleid in de gemeente Beesel.

2.4 Leeswijzer: opbouw van de Woonzorgvisie In hoofdstuk 3 delen we compact onze visie. Zo wordt het voor u in één oogopslag helder met welke thema’s we aan de slag gaan en waar we per thema op in willen zetten. De vier hoofdthema’s van deze woonzorgvisie worden vervolgens per hoofdstuk uitgewerkt, waarbij we telkens de uitgangssituatie benoemen, onze visie bondig beschrijven en de acties opsommen die de visie ondersteunen. De vier hoofdthema’s zijn de volgende: • Toekomstbestendige bestaande voorraad (hoofdstuk 4) • Nieuwbouw als kwalitatieve aanvulling (hoofdstuk 5) • Wonen, zorg en welzijn (hoofdstuk 6) • Leefbare woonomgeving (hoofdstuk 7) In de bijlagen geven we verdere duiding. Zo benoemen we in bijlage A ons actieplan met acties komende uit deze woonzorgvisie. bijlage B de kaders en context van de gemeente Beesel. In bijlage C gaan we in op een verdieping van de woningbehoefte en in bijlage D in een verdieping per kern. In bijlage E gaan we in op de relevante beleidskaders en in bijlage F leggen we de begrippen uit in een begrippenlijst.

2.5 Koppeling met Doelenboom We monitoren intern onze ambities, doelen en acties in relatie van gestelde doelen in onze doelenboom. De acties die vanuit elke thema voortvloeien uit deze woonzorgvisie sluiten aan, of worden toegevoegd, aan deze doelenboom waarop we dan weer op de geijkte momenten rapporteren en eventueel bijstellen wanneer nodig. Een verdere uitwerking op de doelenboom is uitgewerkt in ons Actieplan (zie bijlage A).

7

Woonzorgvisie Beesel 21.249

3 Woonzorg visie in één oogopslag Toekomstperspectief op wonen en zorg in de gemeente Beesel De gemeente Beesel kenmerkt zich als een groene oase en dorpse omgeving tussen de stedelijke dynamiek van Venlo en Roermond. Een rustige, landelijke omgeving is voor onze inwoners binnen handbereik. Het is hier goed wonen en recreëren, met diverse toegankelijke sociaal-culturele en economische voorzieningen binnen de eigen gemeente, zodat er voor iedereen veel te beleven valt. Al kan door de goede bereikbaarheid en nabijheid ook gebruik gemaakt worden van de voordelen van de stad. We willen dat de gemeente Beesel een fijne woonplek blijft, waar het goed wonen is in iedere levensfase: starters, gezinnen en senioren. Woningen in onze gemeente moeten passend, duurzaam en vaker levensloopbestendig zijn. Door bewustwording, het gebruiken van subsidies en/of stimuleringsregelingen motiveren we huishoudens in onze gemeente om de woningvoorraad te verduurzamen en zodanig aan te passen waardoor ze levensloopbestendig worden. Zo spelen we in op de vergrijzing en de verduurzamingsopgave en voorkomen we dat bestaande woningen op termijn niet meer voldoen aan de kwalitatieve behoefte van onze inwoners. We voorzien daarmee ook dat de gemeente over een langere periode een toekomstbestendige en duurzame woningvoorraad kent in aantrekkelijke buurten.

Goed wonen betekent een gevarieerd en aantrekkelijk woningaanbod, waar ruimte en mogelijkheid is voor inwoners om stappen in hun wooncarrière te kunnen maken. Beesel toetst de aanwas van nieuw woningaanbod aan de

8

hand van de navolgende criteria; Is het de juiste woning, is deze van de juiste kwaliteit, staat deze op de juiste plek, is deze geschikt voor de juiste doelgroep en op het juiste moment beschikbaar? Dit alles willen we ook in een aantrekkelijke woonomgeving. Kortom, we kijken naar meer dan alleen de gestapelde stenen. De uitdagingen in de afgelopen jaren op sociale huur en betaalbare koop in de bestaande woningvoorraad heeft onze leefbaarheid onder druk gezet. Zo doen we op stedelijk niveau mee waar het gaat om sociale vraagstukken en voorzieningen zoals uitkeringen, maatwerk Wmo en Jeugd. We zien kansen om met nieuwbouw meer evenwicht te krijgen in de woningvoorraad en daarmee de bevolkingsopbouw in de gemeente. We willen als gemeente Beesel groeien en vooral de sterke schouders aantrekken om de draagkracht in de gemeente Beesel te vergroten. Door draagkrachtige inwoners aan te trekken, blijven we een aantrekkelijke, jonge en levendige gemeente. We bouwen aan een divers woningaanbod, waarbij de nieuwbouw daadwerkelijk een aanvulling moet zijn op het bestaande. We verliezen de doorstroming binnen de gemeente niet uit het oog, zodat ouderen in onze gemeente in een passende woning oud kunnen worden en daarmee bijdragen aan het vrijspelen van woningen voor de jongere doelgroep. Ook willen we als gemeente wonen, zorg en welzijn steeds meer met elkaar verbinden.

We willen doelgroepen met een zorgachtergrond steeds meer en beter in de reguliere woningvoorraad opvangen, zowel in de huur- als koop sector. Hierbij zetten we in op voldoende spreiding van de sociale huurvoorraad om te zorgen dat wijken niet te kwetsbaar worden. Verder realiseren we toegankelijke open inloop plekken nabij onze inwoners en in de kernen, waar zowel vrijwilligers als professionals ondersteuning kunnen bieden. We zijn ons ervan bewust dat we niet iedere zorgbehoevende op kunnen vangen in onze gemeente. Des te belangrijker om een sterke samenwerking op te zoeken met de regio voor een juiste verdeling van het wonen- en zorgvraagstuk. Wonen gaat verder dan alleen de stenen, het gaat over een plek waar inwoners zich thuis voelen, een veilige buurt, met ontmoetingsplekken en met aandacht en zorg voor anderen waar het prettig leven is. We streven naar vitale wijken met voldoende groen en ontmoetingsplaatsen waar onze inwoners zich verantwoordelijk voelen en actief bijdragen aan hun woonomgeving. Ook in onze projecten in de wijk zetten we in op een aanpak

Woonzorgvisie Beesel 21.249

die meerdere thema’s verbindt en die zo zorgt voor een complete gebiedsimpuls. Om dit te laten slagen betrekken we onze inwoners hierbij!

ONZE AMBITIE Onze ambitie is dat het goed wonen is in gemeente Beesel, voor zowel jong als oud. We maken de realisatie van woonwensen en woningbehoeften van onze inwoners zoveel mogelijk binnen de gemeentegrenzen mogelijk, maar maken ook duidelijk in welke gevallen niet. Het belangrijkste deel van de woningen waar we de toekomst mee in gaan, staat er al. Deze moeten de komende periode zoveel als mogelijk verduurzaamd worden en levensloopbestendig of levensloop ‘ready’ gemaakt worden. De bestaande woningvoorraad en woonomgeving, verdienen daarom grote aandacht. Daarnaast zorgen we voor nieuwbouw in alle kernen, waarbij het toevoegen van kwaliteit en zorg toegankelijkheid voorop staat. Onze ambitie is 500 woningen bouwen. We voorzien dat we minimaal 330 woningen moeten bouwen voor onze eigen inwoners en migratie. Deze woningen moeten levensloopbestendig gebouwd worden. Aanvullend zetten we in op de bouw van 170 woningen in het duurdere segment. Hiermee zetten we in op instroom van sterke huishoudens van buiten en ontstaan er meer mogelijkheden voor nieuwe wooncarrières. 4

Belangrijke uitgangspunten voor de nieuwe woonzorgvisie zijn: • De ontwikkeling van de bevolkingsgroei: als gemeente Beesel faciliteren we de groei die we zien voor de middellange termijn; • We houden bij zowel nieuwbouw als aanpassingen in bestaande bouw rekening met de veranderende samenstelling van de bevolking van gemeente Beesel door vergrijzing, nieuwe instroom van inwoners en huishoudensverdunning;

9

•

•

• •

• •

We vinden het belangrijk om de gemeente Beesel als levendige landelijke gemeente vitaal te houden en bieden kansen voor initiatieven die daar bij passen. Door de woningen die we toevoegen, kunnen we bijdragen aan een gezonde en diverse huishoudenssamenstelling van de gemeente; We vinden het belangrijk om een aantrekkelijke gemeente te zijn. Landelijk en met een hoge kwaliteit van leven en richten ons daarom op initiatieven die daar bij passen. We zetten in op kwalitatieve versterking en meer diversiteit, en niet meer van hetzelfde. Omdat de inbreidingsplekken schaarser en meer complex worden, kiezen we soms ook voor uitbreiding indien dit woningbouw kan versnellen; We realiseren ons dat de meeste woningen die nu in onze gemeente staan er over 20 tot 50 jaar nog steeds staan. Het is daarom belangrijk dat de bestaande woningvoorraad en woonomgeving levensloopbestendig is; Op basis van de huidige demografische prognoses groeit de gemeente Beesel de komende 10 jaar met 120 tot 330 huishoudens (zie bijlage B). Ieder van de drie in de gemeente Beesel aanwezige kernen hebben hun eigen individuele kenmerken en opgaven op het gebied van zorg, wonen, welzijn en leefbaarheid. Per kern zullen we naar behoefte invulling geven aan de ambities. Zie satellietfoto op pagina 10.

Deze uitgangspunten dragen bij aan een evenwichtige ontwikkeling van het wonen in gemeente Beesel. Enerzijds door de omvang van het woningaanbod aan te laten sluiten op de vraag. Anderzijds door zo veel mogelijk woningen te realiseren c.q. aan te passen aan de gevraagde kwaliteit (o.m. levensloopbestendig, duurzaam). Op basis van het toekomstbeeld en de uitgangspunten stellen we vier inhoudelijke thema’s centraal in deze woonzorgvisie. • Toekomstbestendige bestaande voorraad • Nieuwbouw als kwalitatieve aanvulling • Wonen, zorg en welzijn • Behoud van leefbaarheid in kernen en wijken Op de volgende pagina geven we de vier inhoudelijke thema’s weer met daarbij de voornaamste doelen.

Woonzorgvisie Beesel 21.249

In onderstaande afbeelding staat beschreven welke thema’s we hebben en wat we willen bereiken op deze thema’s. Daaronder staat in een satelliet view per kern beschreven wat de kern onderscheidt op deze thema’s.

10

Woonzorgvisie Beesel 21.249

11

Reuver • • •

•

Gevarieerd winkelaanbod en aanwezigheid van diverse voorzieningen, zoals een school en een treinstation Circa 2.830 woningen, waaronder veel eengezinswoningen. Daarnaast zorgen ook de bezoekers van het vakantiepark ‘de Lommerbergen’ voor een extra afzetmarkt voor de voorzieningen in het centrum. Reuver heeft veel sociale huurwoningen en heeft weinig duurdere, vrijstaande woningen.

Offenbeek • • •

Beesel • • • •

Van oudsher een agrarische kern met aantrekkelijke dorpsgezichten en kent veel cultuurhistorie, zoals Kasteel Nieuwenbroeck. Een karakteristieke structuur met het dorp in het midden en de akkers in een waaier eromheen. Circa 1.100 woningen, waaronder veel eengezinswoningen. Beesel heeft veel (grote) koopwoningen en heeft weinig sociale huur (8% particuliere huur / 15% sociale huur).

• •

Offenbeek heeft diverse voorzieningen, onder andere twee basisscholen, een middelbare school en een zalencentrum. Circa 2.115 woningen, waaronder veel eengezinswoningen. In de kern Offenbeek wonen veel gezinnen (t.o.v. het totaal aantal huishoudens in de kern). Offenbeek heeft veel sociale huurwoningen en er zijn veel rijwoningen aanwezig. Aan de randen van Offenbeek zijn verschillende industrieterreinen gelegen waarbij er gemengde gebieden zijn waar wonen en industrie samenkomt.

Woonzorgvisie Beesel 21.249

4 Toekomstbestendige bestaande voorraad 4.1 Wat zien we? •

•

•

•

De bestaande woningvoorraad in de gemeente Beesel bestaat voornamelijk uit grondgebonden woningen en woningen in het koopsegment. In de kern Beesel staan veel grondgebonden koopwoningen. In de kernen Reuver en Offenbeek staan meer appartementen/nultredenwoningen en is veel sociale huur aanwezig. Dit heeft ook te maken met het gevarieerde woonmilieu tussen de kernen. Er is een forse opgave om de woningvoorraad verder te verduurzamen. Een kwart van de bestaande woningvoorraad (met een energielabel) heeft een energielabel E of lager. Veel van deze woningen zijn in bezit van particulieren. In de gemeente Beesel is sprake van ‘gespikkeld’ bezit, dit zijn straten/complexen waar zowel corporatiewoningen als particuliere woningen gemixt aanwezig zijn. We zien dat de mogelijkheden om energie te besparen en/of te verduurzamen vooral in de particuliere sector groot zijn, bijvoorbeeld door het plaatsen van zonnepanelen en het aanbrengen van isolatie. Naast de

1 https://duurzaam.beesel.nl/data/downloadables/1/3/9/6/top21-1023-v10-rap-

rapportage-duurzaamheid-beesel-inwoners-kopie-1.pdf

12

•

•

•

mogelijkheden tot besparing levert het verduurzamen van de woning een comfortabelere woning op met meer woonkwaliteit en toekomstwaarde. In het onderzoek duurzaamheid1 blijkt dat een deel van de inwoners van de gemeente Beesel bereid is om te investeren in woning, tuin, en leef gedrag met duurzame keuzes. Ook blijkt betaalbaarheid een belangrijke voorwaarde om te gaan verduurzamen (bijvoorbeeld de overstap naar aardgasvrij). Het aantal oudere huishoudens in de gemeente neemt de komende jaren sterk toe. Steeds meer mensen worden oud in hun huidige woning. Enerzijds omdat dit hun wens is en anderzijds omdat de landelijke overheid stuurt op het scheiden van wonen en zorg, en het zo lang mogelijk ontvangen van zorg in een zelfstandige woning. Dit hoeft overigens niet de huidige woning te zijn, maar kan ook een geschikte woning zijn waar ouderen naar toe verhuizen. Als gevolg van de vergrijzing groeit de groep (zorgbehoevende) ouderen bovendien fors wat een andere woonbehoefte met zich meebrengt.

Figuur 3: Huidige woningvoorraad naar type

Gemeente Offenbeek Reuver Beesel

0%

20%

40%

Koopwoningen

60%

80%

Huurwoningen (particulier)

Huurwoningen (woningcorporaties) Bron: ETIL (2022). Bewerking Stec Groep (2022).

100%

Woonzorgvisie Beesel 21.249

•

•

13

Het langer thuis blijven wonen van (zorgbehoevende) ouderen leidt voor veel huishoudens in de gemeente Beesel tot andere wensen en eisen aan de woning. Voor deze groepen is het noodzakelijk dat hun woning levensloopbestendig is. Ondanks dat we de laatste jaren bij nieuwbouw al fors inzetten op levensloopbestendig wonen, bestaat een groot deel van de bestaande woningvoorraad nog uit reguliere niet-levensloopbestendige grondgebonden (koop)woningen. In de huidige woningmarkt staat de betaalbaarheid en beschikbaarheid van woningen onder druk. Door forse prijsstijgingen in met name het koopsegment lopen huishoudens het risico niet meer aan een woning te kunnen komen. Vooral de koopstarter is hiervan de dupe.

Figuur 4: Woningvoorraad naar woningtype Gemeente

met een diversiteit aan inwoners die gezamenlijk sociaaleconomisch in balans zijn. We stimuleren inwoners om eigen regie te nemen op de leefbaarheid en sociale cohesie in de wijk. We zetten in op versterking van de bestaande woningvoorraad door verduurzaming, aanpassing, renovatie of sloop en nieuwbouw. We willen voorkomen dat bestaande woningen op termijn niet meer voldoen aan de kwalitatieve behoefte van onze inwoners. Woningen moeten daarom passend, duurzaam en levensloopbestendig zijn. We erkennen dat we hier als gemeente een beperkte rol in hebben: het grootste deel van de voorraad is namelijk in particuliere handen. Gezamenlijk met zowel onze woon- en zorgpartners als inwoners met particulier bezit streven we naar kwalitatief goede woningen. De gemeente heeft hier een informerende en stimulerende aanjagersrol. We willen voldoende geschikte woningen voor zelfstandig wonende huishoudens met afnemende mobiliteit of een zorgbehoefte. We lossen de behoefte aan levensloopbestendig wonen deels in de bestaande voorraad op en deels door levensloopbestendige nieuwbouw.

Offenbeek Reuver

Beesel 0%

20%

40%

Appartementen

Rijwoningen

Vrijstaande woningen

Overige woningen

60%

80%

100%

2^1 kap woningen

Bron: ETIL (2022). Bewerking Stec Groep (2022).

4.2 Wat is onze visie? De kwaliteit van de bestaande woningvoorraad is zeer belangrijk voor de algehele woonkwaliteit in de gemeente Beesel. Immers, circa 95% van de benodigde woningen zijn al aanwezig. We zorgen daarom in de bestaande woningvoorraad voor voldoende spreiding, differentiatie en balans. We ambiëren sterke draagkrachtige wijken

Er liggen in onze woningvoorraad enorme koppelkansen met de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente. We gaan voor een duurzaam woonklimaat en willen verduurzaming aantrekkelijk maken voor alle segmenten van de woningmarkt, dus voor zowel eigenaar-bewoners en corporaties alsook huurders. Deze visie kunnen we als gemeente niet alleen realiseren. We hebben hierbij strategisch partnerschap nodig met onze woon- en zorgpartners. De haalbaarheid van onze ambities hangt mede af van rijksbeleid zoals het beschikbaar stellen van rijksmiddelen en subsidies.

Woonzorgvisie Beesel 21.249

14

4.3 Wat gaan we doen? Op de bestaande en toekomstige woningvoorraad is onze gemeentelijke rol vooral het stimuleren en informeren van particuliere huiseigenaren en het maken van afspraken met woningcorporaties. Hieronder staan sturingsmechanismen, uitgangspunten en acties beschreven.

We werken aan een strategisch partnerschip met onze woningcorporaties. Om onze ambitie te behalen op de bestaande woonvoorraad en nieuwbouw is er een strategisch partnership nodig met onze woningcorporaties. Door meerjarige afspraken creëren we meer focus en perspectief voor alle partijen, wat maakt dat we in elkaar willen investeren. We maken prestatieafspraken, waarin we de focus leggen op zowel korte termijn projecten als lange termijn plannen en maken hierbij een doorkijk naar de toekomst met inachtneming van de ontwikkelingen op de woningmarkt. We maken de woningvoorraad levensloopbestendig We zien vanuit de woningbehoefte dat er een grote behoefte is aan levensloopbestendige woningen (zie bijlage C), waarvan een groot aantal in de sociale huur valt. Doordat we al: • veel sociale huurwoningen hebben; • veel van deze sociale huurwoningen in Reuver/Offenbeek staan; • er ca 100 sociale huur woningen in ontwikkeling zijn, kiezen we ervoor om niet de gehele behoefte in te vullen middels nieuwbouw. Een substantieel deel willen we invullen door verbetering van de bestaande voorraad. Deze woningbehoefte vraagt bij woningcorporaties en particuliere woningeigenaren een andere aanpak, we kennen dus 2 sporen. Zo gaan we met de corporaties in gesprek over, hoe we zo snel mogelijk stappen kunnen maken in het levensloopbestendig maken van woningen.

Wat zijn quick-wins, wat zijn aantrekkelijke locaties voor woningaanpassingen en waar kunnen we goede stappen maken om woningen levensloopbestendig of levensloop ready te maken? Ook bespreken we of uitponden bijdraagt aan onze ambitie.

Het bereiken van particuliere woningeigenaren is mede vanwege de vele verschillende eigenaren, wensen en mogelijkheden een andere, complexe, opgave. We beseffen dat het een lastige doelgroep is om te bereiken. We vinden het belangrijk om deze doelgroep zo goed mogelijk te informeren en stimuleren om woningaanpassingen door te voeren. De particuliere woningeigenaren staan immers zelf aan de lat om aanpassingen aan hun woning door te voeren. We zorgen daarom voor goede kennisdeling en goede voorlichting rondom het aanpassen van bestaande woningen om particulieren hierbij te ondersteunen.

We verduurzamen de woningvoorraad en de woonomgeving, volgens de principes en acties uit de duurzaamheidsvisie ‘Focus, lef en draakkracht’ Het thema wonen is sterk gerelateerd aan het thema duurzaamheid. Duurzaamheid is uitgewerkt in een separate visie. In de uitwerking van de woonzorgvisie sluiten we aan bij de punten in deze visies die we hier niet onnodig gaan herhalen. Dit geldt ook voor de Transitievisie Warmte waarin wordt beschreven hoe we de overgang naar duurzaam verwarmen in grote lijnen voor ons zien. We zetten in op verduurzaming via isolatie en opwek van duurzame energie door zonnepanelen. In de prestatieafspraken maken we afspraken met de corporaties over de verduurzaming van de huurwoningvoorraad en de woonomgeving. We streven naar wijken die in balans zijn We streven naar een mix van vitale en niet vitale bewoners in de verschillende wijken in de gemeente, een mix van jong en oud. We maken daarom met de corporaties afspraken over het aanpassen en de verkoop (uitponden) van niet levensloopbestendige woningen. We houden daarbij oog voor een goede balans in de bredere woningvoorraad in kernen en wijken. Zo willen we voorkomen dat het uitponden van niet levensloopbestendige woningen zal leiden tot een ongewenst grotere voorraad niet levensloopbestendige koopwoningen. Uitponden alleen mag dan ook niet leiden tot de afname van het aantal sociale huurwoningen.

Hierbij ligt onze focus vooral op de kern Beesel, om daar de sociale huurvoorraad te

Woonzorgvisie Beesel 21.249

15

waarborgen. Nieuwe verzoeken toetsen we aan de uitgangspunten uit deze visie.

voor een bijdrage van het Rijk via het Volkshuisvestingsfonds, om de transformatieopgave in onze gemeente verder te stimuleren.

We streven ook naar wijken die op alle fronten meer in balans zijn. Sommige wijken kenmerken zich door een eenzijdige woningvoorraad van veel betaalbare of goedkope koopwoningen en sociale huurwoningen. De ‘Bloemenbuurt’ is hier een voorbeeld van. We streven naar een gevarieerde met een evenwichtigere bevolkingsopbouw. Het toevoegen van meer openbaar groen op de juiste plekken kan ook een manier zijn om een wijk een impuls te geven.

We gaan ons afwegingskader herijken We gaan herzien hoe we onze toegang en procedures tot bijvoorbeeld het splitsen van woningen, aanvraag vergunningen of (pre)mantelzorgwoningen kunnen vereenvoudigen of hoe we hier de juiste ondersteuning op kunnen bieden. We willen dat deze ondersteuning maatwerk is, zodat we bij een aanvraag of initiatief kunnen aansluiten op de behoefte van onze inwoner of initiatiefnemer. We communiceren open en transparant en zorgen dat onze besluit vanuit verschillende zienswijze wordt gecommuniceerd. We onderzoeken hierbij of integrale aanpak nodig is en we op een domein overstijgende wijze onze omgevingstafels uitbreiden.

We pakken de meest kwetsbare woningvoorraad aan We spreken van een kwetsbare voorraad als de kwaliteit van de woning enerzijds en de kwaliteit van de woonomgeving anderzijds niet op orde zijn. In samenspraak met de woningcorporaties maken we een plan van aanpak om de meeste kwetsbare woningvoorraad te transformeren. In de regionale woonvisie Noord-Limburg 2020 – 2024 is de kwetsbaarheid van de bestaande woningvoorraad in onze gemeente in beeld gebracht. Onze meest kwetsbare woningen presteren onder ons gewenste niveau. Dit kunnen zowel koop- als huurwoningen zijn. Voor deze woningen zetten we in op een gecombineerde aanpak in samenhang met de buurt (mix van inkomens, fysieke inrichting en veiligheid). Dit doen we samen met onze woningbouwpartners en ontwikkelaars en andere stakeholders.

We onderzoeken transformatie mogelijkheden Soms moeten we concluderen dat er meer nodig is en investeringen in bestaand vastgoed niet meer renderen. Incourante woningen die niet meer voldoen, verouderd zijn of niet meer aangepast kunnen worden, moeten dan getransformeerd of gesloopt worden. Sloop en transformatie dragen eraan bij dat vraag en aanbod op lange termijn beter met elkaar in balans zijn en dat een structurele aanpak van transitieopgaven in de bestaande voorraad mogelijk is. Om in de groeiende behoeften te kunnen voorzien moeten we zorgen voor een optimale benutting van de sociale woningvoorraad, en waar nodig aanvullend voorzien in nieuwbouw. Met particuliere eigenaren is het een stuk lastiger om afspraken te maken over de toekomst perspectief van hun woning. We willen onderzoeken of en hoe we in aanmerking kunnen komen

We onderzoeken de mogelijkheden om een herstructureringsfonds op te richten In deze woonzorgvisie houden we ook rekening met lange termijnontwikkelingen. De verwachting is dat er omstreeks 2033 een omslag plaats vindt in de huishoudensontwikkeling. De ervaring leert dat dit kantelpunt steeds weer wijzigt in de diverse prognoses, maar hij wordt wel verwacht. We komen dan waarschijnlijk in een periode terecht waarin er meer woningen zijn dan huishoudens. Om de leefbaarheid te kunnen borgen, kunnen er dan maatregelen nodig zijn, zoals de sloop van woningen. Een herstructureringsfonds kan ook ingezet worden om de ‘rotte plekken’ van nu een extra impuls te geven en ontwikkelingen te stimuleren. Diverse gemeenten in de regio werken al met een dergelijk fonds. We blijven starters faciliteren bij hun eerste stap op de koopwoningmarkt Om de betaalbaarheid te borgen vinden we het van belang om starters te faciliteren om de vrijgespeelde woningen middels doorstroming (zie hoofdstuk 5) te kunnen financieren. Zo is de starterslening een instrument dat we blijven inzetten waardoor starters op de Beeselse woningmarkt makkelijker een eigen woning kunnen kopen. Daarnaast zoeken we naar andere manieren en om onze inwoners meer mogelijkheden te bieden om een betaalbare koopwoning te vinden.

Woonzorgvisie Beesel 21.249

We verkennen de mogelijkheden voor het actief informeren van jongeren over het inschrijven bij Thuis in Limburg We willen de kansen voor jongeren om een sociale huurwoning te huren vergroten. We merken dat jongeren zich niet of laat inschrijven voor een sociale huurwoning. We verkennen daarom de mogelijkheden om 18-jarigen actief te informeren over de mogelijkheid en belang om in te schrijven bij Thuis in Limburg.

16

Woonzorgvisie Beesel 21.249

17

Woonzorgvisie Beesel 21.249

18

5 Nieuwbouw als kwalitatieve aanvulling

•

Figuur 5: Historische en toekomstige huishoudensontwikkeling o.b.v. prognoses 6.400

5.1 Wat zien we?

• • •

•

•

•

Er is sprake van een huishoudensverdunning in de gemeente Beesel; het aantal huishoudens stijgt sterker dan het aantal inwoners. Deze trend van steeds meer kleine huishoudens hangt vooral samen met de stijging van het aantal eenpersoonshuishoudens. Het gaat om oudere alleenstaanden en een toename van singles in alle andere leeftijdscategorieën. Voor de komende tien jaar verwachten we een groei van het aantal huishoudens in de gemeente Beesel. Op basis van de huidige demografische prognoses groeit de gemeente Beesel de komende 10 jaar met 120 tot 330 huishoudens. We zijn een aantrekkelijke, groene gemeente tussen de twee stedelijke gemeenten Venlo en Roermond in en zien veel huishoudens vanuit deze gemeenten naar onze gemeente verhuizen. De groei van het aantal huishoudens vertaalt zich naar een woningbehoefte in de gemeente Beesel voor de komende tien jaar. We verwachten dat in alle drie de kernen een woningbehoefte ontstaat. Deze behoefte is qua aantallen het grootst in de kernen Reuver en Offenbeek. Op basis van het Stec-doorstroommodel (zie bijlage voor verdere uitleg) is er voornamelijk behoefte aan nultredenwoningen in het sociale, middendure en dure segment. Dit komt voornamelijk door de vergrijzing die optreedt in de gemeente en de daarbij horende wens naar levensloopbestendige woonproducten.

Door de gestegen huizenprijzen, de aangescherpte hypotheekeisen en gestegen rente is het voor huishoudens steeds moeilijker om een

6.300 Historisch (CBS)

6.200 6.100

6.000 5.800

Etil Huishoudensprognose 2021

5.700

Migratiescenario (Stec)

5.900

5.600 5.500

2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040

•

betaalbare woning te vinden. Dit ondanks de lage WOZ-waarde in de gemeente Beesel. We hebben in de bestaande woningvoorraad een groot aandeel betaalbare (koop)woningen, maar deze zijn vaak niet beschikbaar. De gemeente Beesel kent een grote sociale woningvoorraad vergeleken met gemeenten in de regio. Ook de laatste jaren hebben we veel sociale huur bijgebouwd, dit heeft invloed op de zorg, voorzieningen en leefbaarheid in onze wijken.

Bron: Etil (2022), bewerking Stec Groep (2023).

•

•

Een deel van de bestaande woningvoorraad is ongeschikt voor de groeiende groep alleenstaanden c.q. kleine huishoudens van alle leeftijden, met name ook de ouderen. Dit omdat veel woningen niet levensloopbestendig zijn, de locatie minder geschikt is of omdat de woningen soms te groot zijn. Op landelijk en regionaal niveau zijn afspraken gemaakt over de nieuwbouwopgave. Zo is het uitgangpunt dat er op regionaal niveau ingezet moet worden op twee-derde betaalbare woningen (sociale huur, midden huur en betaalbare koop) waarvan 30% sociale huur. Deze afspraken moeten verder nog uitwerking krijgen op lokaal niveau. Deze

Woonzorgvisie Beesel 21.249

•

landelijke en regionale afspraken conflicteren met onze nieuwbouw programma’s om voornamelijk de sterke schouders aan te trekken. In Reuver en Offenbeek zijn kwantitatief voldoende sociale huurwoningen aanwezig. Met de toevoeging van sociale huurwoningen middels een aantal lopende projecten verwachten we richting de toekomst kwantitatief voldoende sociale huur te hebben in de gemeente (circa 30% van het totale woningaanbod).

19

Onze ambitie is 500 woningen bouwen. We voorzien dat we minimaal 330 woningen moeten bouwen voor onze eigen inwoners en migratie. Deze woningen moeten levensloopbestendig of levensloop ‘ready’ gebouwd worden. Aanvullend zetten we in op de bouw van 170 woningen in het duurdere segment. Hiermee zetten we in op meer gevarieerd woning aanbod en ontstaan er meer mogelijkheden voor nieuwe wooncarrières.

Figuur 6: aandeel woningen corporaties regionaal Als locatie voor deze woningen zoeken we eerst binnen stedelijk (inbreiding), waarbij we onze ruimtelijke kwaliteit en identiteit blijven behouden. Om deze ambitie te realiseren sluiten we uitbreidingslocaties niet uit. Uiteraard willen we iedereen een passende woning kunnen bieden maar we moeten realistisch zijn dat dit niet haalbaar zal zijn. Naast dat onze sociale en maatschappelijke voorzieningen niet onuitputtelijk zijn, zien we ook dat we niet voldoende financiële middelen hebben om voor iedere behoefte een nieuwe woning te realiseren. Nieuwbouw moet bijdragen aan een juiste balans van de verschillende doelgroepen in een wijk of woonomgeving. Onze prioriteit ligt bij het bieden van een passende woning voor onze eigen inwoners, maar we willen ook woningaanbod creëren voor mensen die terugkeren na hun studie en voor de ‘sterke schouders’.

Bron: Etil (2022), bewerking Stec Groep (2023).

5.2 Wat is onze visie? We zetten niet in op het groeien om te groeien, maar groeien met kwaliteit. Het bouwen van voldoende woningen vinden we belangrijk om de woningvoorraad aan te passen op een veranderende vraag, het voorzieningenniveau op peil te houden, woningen betaalbaar te houden en om meer evenwicht in de bevolkingsopbouw te krijgen. Zo willen we sterke schouders aantrekken om de draagkracht in de gemeente Beesel te vergroten.

Nieuwbouw moet voorzien in een kwalitatieve behoefte en daadwerkelijk een aanvulling zijn op de bestaande woningvoorraad. Nieuwbouw dient doorstroming in de woningmarkt te faciliteren. In de doorstroming van oudere huishoudens die een woning achterlaten en de verhuisbeweging die dit op gang zet zien we kansen voor de starters op de woningmarkt.

5.3 Wat gaan we doen? Bij nieuwbouw is onze gemeentelijke rol vooral kader stellend, sturend, verleidend en het stimuleren van inwonersparticipatie. Hieronder staan sturingsmechanismen, uitgangspunten en acties beschreven.

Woonzorgvisie Beesel 21.249

Onze ambitie is het toevoegen van 500 woningen in de komende 10 jaar Om in de lokale behoefte te kunnen voorzien hebben we minimaal een toevoeging van 330 woningen nodig in de gemeente voor de aankomende tien jaar (zie ook bijlage D voor verdere uitleg van de woonbehoefte van de gemeente Beesel). Daarnaast houden we rekening met een grotere aanvullende nieuwbouwopgave, mede op basis van de regionale woondeal. Hiermee brengen we balans aan binnen de kwantitatieve en kwalitatieve woonbehoefte in onze gemeente en bieden we ruimte voor groei. Vanwege de grote urgentie van de woonopgave en om tot versnelling van plannen te komen hebben we regionaal afgesproken in te zetten op de toevoeging van circa 5.240 woningen tot 2025, waarvan 260 in de gemeente Beesel. Als gemeente Beesel zien wij kans om in de periode 2025 - 2030 extra woningen toe te voegen, omdat we als gemeente willen groeien. We willen inwoners aantrekken en komen tot een evenwichtiger woningaanbod. We spreken daarbij de ambitie uit om in de komende 10 jaar in totaal 500 woningen toe te voegen maar geven onszelf ruimte om hier op af (of op) te schalen wanneer de situatie hierom vraagt. Zo bouwen we niet alleen op korte termijn (tot 2025) woningen bij zoals afgesproken in de Woondeal, maar blijven we ons ook nog inzetten om de jaren erna woningen toe te voegen.

Daarbij staat kwalitatieve groei en onderscheidende woningen voor een grote diversiteit aan huishoudens voorop. De planvoorraad moet goed aansluiten bij onze woningbouwambitie. Omdat we ook rekening houden met planuitval houden we rekening met een plancapaciteit die 30% hoger is dan de behoefte. Dit percentage is landelijk geaccepteerd. Al met al levert dat het volgende beeld op:

20

Minimaal beoogde planvoorraad Lokale behoefte o.b.v. migratiescenario Woningbouwambitie + 30% planonzekerheid

330 ~ 500 100

= Noodzakelijke planvoorraad

~ 600

Woningen in voorbereiding (harde plancapaciteit) Planruimte (ruimte voor woningen in zachte plannen)

175 425

We maken vervolgafspraken met de regio, provincie en Rijk in het kader van de Woondeal In maart 2023 tekenden alle Noord-Limburgse regiogemeenten de Woondeal Limburg. Afgesproken is dat in de provincie minimaal 26.550 woningen gebouwd gaan worden, met daarnaast een ambitie om mogelijk 20.000 extra woningen te realiseren. Voor de periode tot 2025 hebben we aangegeven dat we verwachten dat er circa 260 woningen gerealiseerd worden in gemeente Beesel. Daarnaast gaan we met de regio Noord-Limburg aan de slag om te komen tot een regionaal woonprogramma en een ‘Toekomstvisie op het wonen in Noord-Limburg’ als vervolg op de regionale woonvisie, die in 2024 afloopt. We gebruiken de nieuwbouwprogrammering voor het versterken van evenwicht in de bevolkingssamenstelling Het is belangrijk dat we complementaire producten toevoegen aan de woningvoorraad. We kennen een groot aandeel sociale huur en betaalbare koop in de bestaande woningvoorraad. Hierdoor komt de leefbaarheid op sommige plekken onder druk te staan. In beginsel mag nieuwbouw daarom niet leiden tot een groter aandeel sociale huur in Reuver en Offenbeek. We zien daarnaast een behoefte aan woningen in het duurdere koop- en huursegment. In potentie zijn er meer mensen die willen doorstromen naar duurdere woningen, dan dat er aanbod is.

Door bij nieuwbouw in te zetten op de duurdere segmenten, willen we een betere balans realiseren en betaalbare

Woonzorgvisie Beesel 21.249

woningen in de bestaande voorraad vrij spelen. Ook dit is een manier om doorstroming te creëren. We zien kansen voor nieuwbouw in andere segmenten waaronder ook midden huur (tot circa € 1.100). Voor veel middeninkomens is een midden huurwoning een vervolgstap op een sociale huurwoning of de tussenstap naar een koopwoning. Naast een beperkte groep huishoudens met een intrinsieke voorkeur voor huur gaat het veelal om starters, spoedzoekers en vestigers die snel en flexibel woonruimte zoeken. Voor oudere huishoudens kan midden huur ook een realistische vervolgstap zijn in de wooncarrière. Om de voorraad en de bevolkingssamenstelling in onze gemeente beter in evenwicht te brengen streven we op gemeenteniveau naar de volgende segmentering in de nieuwbouw (zie tabel 1). Aan de hand van dit streefprogramma kunnen we een goede verdeling maken, in de 500 woningen, die in de komende jaren worden toegevoegd. We realiseren ons dat het streefprogramma afwijkt van het streefprogramma van het Rijk zoals opgenomen in de Nationale Woon- en Bouwagenda en de regionale woondeal (2/3e betaalbare woningen in de nieuwbouw). Het is daarom nadrukkelijk een streefprogramma. Er kunnen redenen zijn om onderbouwd af te wijken van onderstaande woningbouwsegmentering.

Bijvoorbeeld als er op basis van de behoefte blijkt dat een ander programma gewenst is, er uitwisseling plaatsvindt tussen vergelijkbare prijssegmenten of als reeds gezekerd is dat de opgave elders in de gemeente of regio wordt ingevuld.

21

Tabel 1: Streefprogramma woningbouw

Segment Huur Sociale huur: tot de liberalisatiegrens* Midden huur: vanaf de liberalisatiegrens en tot € 1.100 Dure huur: vanaf € 1.100 Koop Betaalbaar: tot de betaalbaarheidsgrens van € 355.000

Streefprogramma gemeente Beesel

Streefprogramma Rijk

15 – 20%

Minimaal 30%

10 – 15%

Onderdeel van 40% middensegment

5 – 10%

Onderdeel van 30% vrije sector

15 – 25 %

Onderdeel van 40% middensegment

Middelduur en duur: vanaf 30 – 40% € 355.000 *De liberalisatiegrens is in 2023 vastgesteld op € 808,06

Onderdeel van 30% vrije sector

We bouwen voor de doorstroming Door nieuwbouw te realiseren voor ouderen realiseren we nieuwe woonkansen voor de jongere generatie. Kiezen voor woningtypen die met name op ouderen zijn gericht betekent invulling geven aan de kwalitatieve behoefte. Door senioren met nieuwbouw meer goede en kwalitatief hoogwaardige mogelijkheden te bieden om in hun huidige kern te blijven wonen, kunnen zij worden verleid om een nieuwe stap in de wooncarrière te zetten. Zo ontstaat ruimte voor doorstroming en zorgen we er voor dat we mogelijk een (betaalbare) woning voor jonge gezinnen en starters vrij spelen. Essentieel daarbij is wel, dat er levensloopbestendige producten met een goede prijs/kwaliteitverhouding worden aangeboden: het moet wel echt de moeite waard zijn om te verhuizen. Deze beweging, waarbij we 5 tot 6 verhuisbewegingen organiseren, willen we in alle kernen op gang helpen. Indien de doorstroming niet op gang komt en de starters tussen wal en schip dreigen te raken verschuift de vraag naar betaalbare nieuwbouwwoningen

Woonzorgvisie Beesel 21.249

voor de startende doelgroep. Dit vereist realisatie van betaalbare koopwoningen (in het segment tot € 355.000), aanvullend op het op gang brengen van doorstroming.

We zetten er op in dat alle nieuwe woningen levensloopbestendig of levensloop ‘ready’ gebouwd worden Een belangrijk aspect is dat het nultreden is. De nultredenwoning is een echte allrounder, geschikt voor jong en oud, met of zonder beperkingen: het ideale woningtype. Soms is dit een appartement, maar het kan ook gaan om grondgebonden levensloopbestendige woningen. Naast het bieden van de juiste woning is er meer nodig om doorstroming van de grond te krijgen. We onderzoeken daarom mogelijkheden en maatregelen om de doorstroming op de woningmarkt te stimuleren en de beschikbaarheid van woningen te vergroten (zoals voorlichting/ advies, woningtoewijzing, ontzorgen, financiële prikkels). MET HET TOEVOEGEN VAN LEVENSLOOPBSETENDIGE WONINGEN FACILITEREN WE ALLE DOELGROEPEN Met het toevoegen van levensloopbestendige woningen faciliteren we alle doelgroepen en vergroten we elders de kansen op de woningmarkt voor woningzoekenden in de gemeente Beesel. Immers, het toevoegen van een levensloopbestendige woning voor ouderen kan tot wel vijf verhuisbewegingen betekenen. De vrijgekomen woning van een ouder huishouden biedt weer kansen voor andere huishoudens zoals gezinnen en starters. Het toevoegen van een starterswoning zorgt gemiddeld voor slechts één verhuisbeweging, waardoor de woningmarkt ‘op slot’ blijft. Minder huishoudens kunnen dan hun gewenste stap op de woningmarkt maken.

22

We werken aan een huisvestingsverordening en onderzoeken de voor- en nadelen van het inzetten van de verordening voor onze inwoners We werken aan een huisvestingsverordening met urgentieregeling en kaders voor lokale prestatieafspraken. Om onze inwoners, oud en jong, meer kans te bieden om een geschikte woning te vinden gaan we de voor- en nadelen binnen de mogelijkheden van een huisvestingsverordening onderzoeken. Het onderzoek doorlopen we zoveel mogelijk samen met de regiogemeenten. Daarbij onderzoeken we o.a. de mogelijkheid om lokaal toe te wijzen en voorrangsregels te formuleren om door te kunnen stromen naar een geschikte woning. Denk bijvoorbeeld aan werken met motivatiebrieven. We zetten in op het aantrekken van huishoudens van buitenaf We zijn er van overtuigd dat met de Beeselse kenmerken en de juiste nieuwbouw de gemeente ook aantrekkelijk is voor mensen van buiten de gemeente. Denk hierbij aan de overloop van omliggende stedelijke gemeenten, aan terugkeerders of kenniswerkers die een woning in de regio zoeken. We zetten in op het toevoegen van (duurdere) grondgebonden woningen in het koopsegment om deze draagkrachtige doelgroepen aan te trekken. Daarmee houden we in de gemeente Beesel de juiste balans in huishoudens en inkomensgroepen. Met alleen het realiseren van nieuwe woningen halen we deze ambitie niet.

We denken een strategie uit om de doelgroep te overtuigen de verhuisbeweging te maken. 500 WONINGEN VOOR HET AANTREKKEN VAN HUISHOUDENS VAN BUITENAF We bouwen zowel voor de doorstroom als een goede balans in de bevolkingssamenstelling in de wijk. We faciliteren het bouwen van 500 woningen, waarbij we ons eerst focussen op woningen uit het duurdere huur en woon segment. Dit doen we gezien we met het bouwen van de sociale huur woningen de afgelopen jaren veel kwetsbare inwoners binnen ons gemeente hebben gehuisvest. We hebben hierbij de focus op de kern Beesel. We voldoen op dit moment met onze plannen die nog toegevoegd worden op sociale huur op de 30% norm. De komende jaren zullen we bij nieuwe initiatieven de focus hebben op een goede balans, waarbij we niet over de

Woonzorgvisie Beesel 21.249

30% norm heen gaan maar juist voornamelijk bouwen op het midden/dure segment.

We werken met een flexibel nieuwbouwprogramma om te sturen op onze ambities We spreken in deze visie onze ambities uit voor de komende jaren. We zijn ons er van bewust dat de ambities in de loop van de tijd onder druk kunnen komen te staan door ontwikkelingen waar wij als gemeente geen invloed op hebben, zoals de ontwikkeling van de woningmarkt of de hypotheekrente. Dit vraagt om goede monitoring van de daadwerkelijke woonbehoefte, het vaststellen van kantelpunten en bijsturen. We werken daarom in ons woningbouwprogramma met verschillende scenario’s die rekening houden met onze ambities. Dit helpt ons om flexibiliteit te houden in onze nieuwbouwprogrammering waarbij we kunnen bijsturen wanneer dat nodig is. Uitgangspunt daarbij is een gefaseerd nieuwbouwprogramma waarbij we tijdig kunnen op- en afschalen, afhankelijk van de daadwerkelijke op dat moment aanwezige woningbehoefte. Passende nieuwbouw op de juiste plek: zowel inbreiding als uitbreiding en in alle drie de kernen Vanuit de Ladder voor duurzame verstedelijking2 is het verplicht om nieuwe stedelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw, eerst binnenstedelijk op te lossen wanneer dit mogelijk is. Als uitgangspunt geldt dan ook dat we éérst aan de slag gaan met initiatieven binnen bestaand stedelijk gebied (inbreiding), voordat daarbuiten wordt gebouwd (uitbreiding).

Het aantal woningen dat toegevoegd kan worden op inbreidingslocaties neemt echter af. We zien wel een aantal potentiële herontwikkelingslocaties, maar de uitvoering daarvan is complex rekening houdend met de al bestaande functies in de directe omgeving, snelheid en bijvoorbeeld saneringsopgaven. Daar waar nog ruimte is voor vernieuwing en kwaliteitsverbetering, gaan we zorgvuldig met de ruimte om en houden we de juiste balans tussen nieuwbouw, openbare ruimte en groene kwaliteit. Uit consulatie blijkt dat dit onder andere een specifiek aandachtspunt is voor de kern Reuver. 2 Ladder voor duurzame verstedelijking - Kenniscentrum InfoMil

23

Het liefst zoeken we naar centrale plekken in de kern, want met name de toenemende groep ouderen woont graag dicht bij voorzieningen en plekken om elkaar te ontmoeten. Hier bouwen zorgt voor meer levendigheid, meer ruimtelijke kwaliteit en meer draagvlak voor voorzieningen. Ook gaan we niet over tot legalisering van permanente bewoning van recreatieparken. Omdat we graag onze woningbouwambitie willen verwezenlijken en versnelling willen realiseren, voorzien we in de inzet van uitbreidingslocaties We zien kansen voor het kleinschalig toevoegen van woningen aan de randen van de kernen. We zullen dus overgaan tot uitbreidingslocaties, grenzend aan de kern en met koppelkansen (bijv. natuur inclusief), om onze ambitie te verwezenlijken. We hebben (en houden) bij woningbouw aandacht voor de ruimtelijke kwaliteit en groene structuren die gemeente Beesel kenmerkt. We zetten bij het realiseren van woningbouw in op toevoeging in iedere kern. Zo houden we al onze drie kernen vitaal en zorgen we ervoor dat onze inwoners hun wooncarrière (indien gewenst) zoveel mogelijk binnen hun eigen kern kunnen realiseren.