TVW Beesel deel A visie_17-01-22

Er spelen ook andere factoren mee: het bouwjaar van de woning, de staat van de woning, het type woning en de energiemaatregelen die al in de woning zijn genomen. Sinds juni 2021 is er een landelijke rekentool van het Expertise Centrum Warmte beschikbaar. Daarmee kunnen woningeigenaren globaal berekenen wat de kosten zijn voor hun eigen woning3. Naast kosten zijn er baten. De energierekening gaat omlaag en de waarde van de woning of het pand omhoog. Makelaars merken al dat verduurzaamde woningen sneller – en voor een hogere prijs – verkocht worden dan vergelijkbare buurtwoningen die niet verduurzaamd zijn. De verwachting is dat huizenkopers de komende decennia de voorkeur geven aan huizen waar de stap naar duurzame warmte al gezet is.

6.5 Monitoring & evaluatie Wendbaarheid is belangrijk. We bouwen daarom ook ruimte in voor innovatie en flexibiliteit, want de warmtetransitie is een thema dat continue in beweging is. Waar nodig passen we onze strategie of ambities aan om aan te sluiten bij de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van innovatie of wet- en regelgeving. Minimaal eens per jaar evalueren we waar we staan en wat we hebben bereikt. Op die manier bewaakt het college de voortgang en kan er worden geprioriteerd. De gemeenteraad wordt op de hoogte gehouden over de voortgang en resultaten van het uitvoeringsplan. Komt de uitvoering in gevaar door gebrek aan middelen, dan gaan we daarover het gesprek aan met de gemeenteraad. Het actualiseren van deze Transitievisie Warmte gebeurt periodiek. De termijn waarop dit moet gebeuren wordt opgenomen in de wet Gemeentelijk Instrumentarium Warmtetransitie, die naar verwachting in 2023 in werking treedt.

3 https://energy.nl/tools/dashboard-eindgebruikerskosten.

Transitievisie Warmte deel A visie – januari 2022

35

BIJLAGEN

36

Bijlage 1 Begrippenlijst Aquathermie Aquathermie betekent warmte uit water. Water is net als de bodem of lucht een lage temperatuurbron die gebruikt kan worden om woningen van warmte te voorzien. Door warmte uit water te halen kan een lage temperatuur warmtenet worden gerealiseerd. Er zijn verschillende soorten: warmtewinning uit oppervlaktewater (TEO), warmtewinning uit afvalwater (TEA) en warmtewinning uit drinkwater (TED). Bodemwarmte Warmte uit de bodem kan met behulp van diverse technieken gewonnen worden, afhankelijk van de bodemgesteldheid en beschikbaarheid van warmte. Collectieve oplossing Met een collectieve oplossing bedoelen we een oplossing op een hoger schaalniveau dan dat van een enkele woning Duurzame warmte Warmte die afkomstig is uit hernieuwbare bronnen én die wordt geproduceerd zonder schadelijke effecten op de leefomgeving. Geen spijt maatregel / no-regretmaatregel Dit is een maatregel die in een woning genomen kan worden om de woning te verduurzamen en die ongeacht het toekomstige alternatief voor aardgas verstandig is om te nemen. Geothermie Geothermie is aardwarmte uit de diepe ondergrond. Geothermie kan ondiep (250 tot 1000 meter), diep (1000 tot 4000 meter) en ultradiep (> 4000 meter) gewonnen worden. Hoe dieper de warmte gewonnen wordt, hoe hoger de temperatuur.

Groengas Groen gas is de duurzame variant van aardgas en wordt gemaakt door biogas op te waarderen tot het dezelfde kwaliteit heeft als aardgas. Groen gas wordt schoon geproduceerd en is hernieuwbaar. Groen gas kan ingevoed worden op het normale gasnet en gebruikt worden door iedereen die een gasaansluiting heeft. Omdat groen gas dezelfde eigenschappen heeft als aardgas, hoeven apparaten niet aangepast te worden. Hogetemperatuur warmtepomp Een hoogtemperatuur warmtepomp is een lucht/water warmtepomp die uit twee delen bestaat, een binnendeel die op de plek van de CV-ketel wordt gezet en een buitendeel. Het buitendeel haalt warmte op de buitenlucht en het binnendeel maakt warm water tot wel 80˚C, in tegenstelling tot een ‘gewone’ warmtepomp die water warm maakt tot 55˚C. Hybride warmtepomp Een warmtetechniek waarbij een warmtepomp wordt gecombineerd met een HR-ketel op gas. Individuele oplossing Met een individuele oplossing wordt een techniek op woningniveau bedoeld. Dit kan bijvoorbeeld gaan om een warmtepomp. Bij een individuele aanpak bepaalt een bewoner zelf hoe en op welke manier wordt overgestapt op een alternatief voor aardgas. No-regret maatregel / geen spijt maatregel Dit is een maatregel die in een woning genomen kan worden om de woning te verduurzamen en die ongeacht het toekomstige alternatief voor aardgas verstandig is om te nemen.

Open warmtenet Een open warmtenet is een collectieve oplossing waarbij warmte i.p.v. gas aan de woning wordt geleverd. Deze warmte is afkomstig van een bron, zoals geothermie of restwarmte, en wordt vervolgens middels een vloeistof in een buizennetwerk onder de grond naar de woningen getransporteerd. Met ‘open’ bedoelen we dat er meerdere warmteleveranciers warmte leveren aan het warmtenet. Restwarmte Bij industriële processen ontstaat er soms warmte dat een bedrijf zelf niet meer nuttig kan gebruiken. Deze restwarmte kan een warmtenet van warmte voorzien. Zo gebruiken sommige bedrijven bij productie of processen hoge temperatuur warmte die daarna als restwarmte vrij komt. Deze restwarmte kan in sommige gevallen gebruikt worden als bron om een warmtenet van warmte te voorzien.

Transitievisie Warmte deel A visie – januari 2022

37

Seizoensopslag Met de huidige technieken wekken we vooral veel warmte en elektriciteit op in de zomer, terwijl we deze warmte het liefst willen gebruiken in de winter. Met seizoensopslag kan dit worden voorkomen. Door opslag wordt het mogelijk om het energiesysteem te optimaliseren. Pieken in de energievraag en het energieaanbod kunnen worden opgevangen. Daardoor wordt het elektriciteitsnet ontlast en zorgen we dat duurzame warmte efficiënt ingezet kan worden. Voorbeelden van seizoensopslag zijn een Ecovat, of Hostoco. Ecovat heeft een groots ondergronds buffervat ontwikkeld voor seizoensopslag van warmte. Het water in dit vat wordt in de zomer verwarmd tot zo’n 90 °C, door middel van verschillende warmtewisselaars in de wand. Een dikke isolatielaag zorgt ervoor dat het water in zes maanden slechts 10% van zijn warmte verliest. Het water in het vat wordt opgewarmd met 100% duurzame energie. Deze is voor 50% afkomstig van zonnepanelen en zonnecollectoren die lokaal worden geplaatst. De andere 50% komt van het net. Door gebruik van software wordt het Ecovat opgewarmd met behulp van grote warmtepompen op momenten dat duurzame energie zeer goedkoop wordt aangeboden op de elektriciteitsmarkt. Vergelijkbaar met het Ecovat is de Hostoco. Echter niet in de vorm van een vat, maar in de vorm van een frame.

De afmetingen van het frame kan worden aangepast naar warmtevraag van het gebouw of de wijk. Het opladen van de warmtebuffer kan op verschillende manieren: zonnecollectoren zijn de meest voor de hand liggende bron, maar ook restwarmte kan ingevoerd worden. Een Ecovat en Hostoco zijn alleen in te zetten op buurt/wijk niveau. Qua omvang zijn er minimaal zo’n 500 woningen nodig om de case financieel rendabel te maken. Denk aan gebieden met een hoge bebouwingsdichtheid (bijvoorbeeld middelhoge bouw of hoogbouw) en ruimte naast de woningen om zo’n vat op te slaan. Temperatuurniveau LT, MT, HT LT, MT en HT slaat op de temperatuur van water in ketels, warmtenetten of warmtebronnen. • LT - Lage temperatuurverwarming: de aanvoertemperatuur van water ligt tussen de 30 en 55 graden Celcius. • MT - Middelhoge temperatuurverwarming: de aanvoertemperatuur van water ligt tussen de 55 en 75 graden Celcius. • HT - Hoge temperatuurverwarming: de aanvoertemperatuur bij een hoge temperatuurverwarming ligt tussen de 75 en 85 graden Celcius. Transitievisie Warmte Een Transitievisie Warmte is een beleidsdocument dat een eerste richting geeft aan de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. In dit beleidsdocument wordt beschreven welke toekomstige warmtevoorziening(en) kansrijk zijn per buurt of wijk en in welke volgorde buurten aardgasvrij worden gemaakt.

Waterstof Waterstof is een gas dat omgezet kan worden naar elektriciteit. Met elektrolyse is het mogelijk om waterstof te winnen uit water. Dit is een techniek waarbij je water onder stroom zet en zo waterstof en zuurstof kunt scheiden. Bij dit proces komt geen CO2 vrij. Waterstof is in Nederland nog steeds schaars en inefficiënt. Energiearmoede Energiearmoede is het verschijnsel waarbij huishoudens een energierekening hebben die eigenlijk te hoog is voor hun inkomen. Huishoudens komen hierdoor in een steeds toenemende financiële fuik waaruit ontsnappen onmogelijk lijkt. Dit geldt met name voor mensen met lagere inkomens die (meer dan) 10% van het inkomen moeten uitgeven aan energiekosten. Warmtepomp op basis van bodemwarmte Een warmtepomp op basis van bodemwarmte onttrekt warmte uit de bodem. Door middel van elektriciteit wordt de warmtetemperatuur verhoogd en afgegeven aan de binnenruimte. Warmtepomp op basis van omgevingswarmte Een warmtepomp op basis van omgevingswarmte onttrekt warmte uit de buitenlucht. Door middel van elektriciteit wordt de warmtetemperatuur verhoogd en afgegeven aan de binnenruimte. WKO (warmte-koude opslag) Een WKO systeem is een systeem waarbij de bodem in de zomer warmte oplaat en in de winter kou op slaat. Via een warmtenet wordt deze warmte en koude naar woningen en bedrijven getransporteerd. Het temperatuurniveau is tussen de 8°C en 15°C.

Het is gunstig wanneer de panden aangesloten op dit warmtenet zowel koude- als een warmtevraag hebben. Bij een WKO-systeem moet namelijk evenveel warmte onttrokken worden aan de bodem als er in wordt teruggebracht. Is dit niet het geval, dan raakt de bron uitgeput. Wanneer er een onbalans is tussen de warmte en koudevraag, kan deze worden hersteld door warmte en/of koude toe te voegen uit een externe bron, bijvoorbeeld oppervlaktewater of elektrisch.

38

Woonlastenneutraal Woonlastenneutraliteit is het gelijk blijven of lager worden van de maandelijkse lasten die een huishouden betaalt aan energie (gas, elektriciteit, warmte) en hypotheeklast of huur. Dat wil zeggen dat de verlaging van de energierekening van een huishouden minimaal gelijk is aan de maandelijkse financieringskosten of huurverhoging op het moment dat de energiebesparende maatregelen worden genomen. (Wijk)uitvoeringsplan Wijkuitvoeringsplannen volgen na de Transitievisie Warmte en zijn de wijkuitvoeringsplannen voor de buurten die van het aardgas afgaan. Per buurt wordt een wijkuitvoeringsplan gemaakt waarin de definitieve oplossingsrichting is uitgewerkt. Deze plannen worden gemaakt samen met bewoners en gebouweigenaren uit de buurt. Zonthermie Zonthermie is het maken van warmte voor het opvangen van zonne-energie middels thermische zonnepanelen.

Transitievisie Warmte deel A visie – januari 2022

39

Bijlage 2 Gebedsaanduiding

Reuver

40

Offenbeek

Transitievisie Warmte deel A visie – januari 2022

41

Beesel

42

Bijlage 3 Lokale analyse in relatie tot Vesta-MAIS Het Vesta MAIS model geeft voor elke buurt per alternatief een indicatie van de kosten. Daarmee is per buurt inzichtelijk gemaakt welke voorkeursstrategie/oplossingsrichting de laagste nationale kosten met zich meebrengt. De cijfers geven een globale indicatie van de kosten en effecten van duurzaam verwarmen. Voor alle buurten in de gemeente geeft Vesta-MAIS aan dat waterstof (S4) en/of groengas (S5) het goedkoopste alternatief is. Echter de beschikbaarheid van waterstof en groengas in 2030 en 2050 is erg onzeker. En in de gemeente is weinig potentie voor het zelf opwekken van groengas. We hebben daarom S4 en S5 een lichtgrijze kleur gegeven. We hebben in kolom 1 ook het alternatief opgenomen met laagste maatschappelijke kosten ná waterstof en groengas. Daaruit komt vooral de individuele oplossing / warmtepomp (S1) naar voren. Uit onze lokale analyse volgt dat we in de buurten meerdere voorkeursalternatieven naast elkaar zien. De nadruk zal in alle buurten liggen op individuele oplossingen (S1). Daar waar alternatieve warmtebronnen aanwezig zijn hebben we de gebieden gemarkeerd als zoekgebied voor een collectieve oplossing (S2/S3). We zien een uitzondering bij vooroorlogse bouw, monumenten en oude woningen in het buitengebied. Voor deze woningen is nu nog geen geschikt alternatief.

Voor deze categorie woningen wachten we op innovatieve oplossingen. In de tweede kolom is weergegeven wat volgens deze warmtevisie het voorkeursalternatief is per buurt. Een voorkeursalternatief betekent de meest logische techniek op dit moment, vanuit technisch oogpunt en met de kennis van nu. Buurt

Reuver

Offenbeek

Verspreide huizen ten oosten en zuiden van de spoorlijn

Vesta-MAIS alternatief met maatschappelijke laagst kosten4 - S4 en S5 - S1a luchtwarmtepomp - S3f warmtenet met mogelijke LT bron - S4 en S5 - S1a luchtwarmtepomp - S3f warmtenet met mogelijke LT bron - S4 en S5 - S1a luchtwarmtepomp

Voorkeursalternatief warmtevisie

- Voornamelijk individuele oplossingen: all-electric / hybride / duurzaam gas - Zoekgebied 1 collectieve warmte Bösdael en directe omgeving, uitbreiding bestaand warmtenet op basis van riothermie - Direct all-electric in de gebieden Offenbekerbemden en Kale Plak - Zoekgebied 2 collectieve warmte Spoorkamp, op basis van aquathermie grindgaten - Individuele oplossingen: hybride / duurzaam gas

Overige verspreide huizen

- S4 en S5 - S1a luchtwarmtepomp - S3b warmtenet met mogelijke LT bron

- Individuele oplossingen: hybride / duurzaam gas

Beesel

- S4 en S5 - S1a luchtwarmtepomp - S2d restwarmte

Bussereind

- S4 en S5 - S1a luchtwarmtepomp

- Individuele oplossingen: all-electric / hybride / duurzaam gas - Direct all-electric in het gebied Kleine Solberg - Zoekgebied 3 collectieve warmte Lommerbergen, op basis van aquathermie / restwarmte - Individuele oplossingen: hybride / duurzaam gas

Rijkel

- S4 en S5 - S1a luchtwarmtepomp

- Individuele oplossingen: hybride / duurzaam gas

Verspreide huizen

- S4 en S5 - S1a luchtwarmtepomp

- Individuele oplossingen: hybride / duurzaam gas

Transitievisie Warmte deel A visie – januari 2022

43