Omgevingsvisie Beesel 2050
Tekst van het document
Ondanks de kleinschaligheid beschikt de kern over een degelijk niveau aan basisvoorzieningen die de leefbaarheid ondersteunen, onder andere op het gebied van zorg, welzijn, basisonderwijs, ontmoeting en horeca. Voor de dagelijkse boodschappen en meer uitgebreide winkelvoorzie- ningen zijn inwoners grotendeels aangewezen op het nabijgelegen Reuver. De woningopgave in Beesel is anders dan in Reuver en Offenbeek. Er zijn juist meer betaalbare koop- en huurwoningen nodig om ook starters en eenpersoonshuishouden een plek te bieden, en om de leeftijds- en bevolkingssamenstelling te verbreden. Daarnaast speelt ook hier het op peil houden van het voorzieningenniveau als belangrijke opgave. GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES VOOR HET DORP BEESEL: A. Ook voor de kern Beesel verkennen we mogelijkheden om door middel van inbreiding en uitbreiding de woningvoorraad te vergroten. Daar waar het gaat om ontwikkelmogelijkheden binnen de kern, zien we vooral kansen in kleinschalige transformatie en het beter benutten van de bestaande woningvoorraad, door ruimte te bieden aan initiatieven zoals woningsplitsing. Buiten de bebouwde kom faciliteren we kleine tot middelgrote uitbreidingen binnen de zoeklocaties in het gebied ten noordwesten en ten zuiden van de kern, in het verlengde van de bestaande dorpslinten.
Behoud van waardevolle groenblauwe en cultuurhistorische structuren, waaronder de beleefbaarheid van het open landschap, en klimaatadaptief bouwen vormen hierbij het uitgangspunt. B. De huidige woningvoorraad in kern Beesel bestaat voor een groot deel uit ruime, grondgebonden koopwoningen. Om een betere balans in de woningvoorraad te bereiken en in de behoeften van verschillende doelgroepen te voorzien, leggen we bij woningbouwont- wikkelingen in kern Beesel de nadruk op het realiseren van koop- en huurwoningen voor starters en senioren in het betaalbare segment, CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 38 inclusief sociale huur. Tevens zien we kansen in de ontwikkeling van levensloopbestendige woningen en wonen met zorg, die voorzien in de behoefte van lokale senioren en doorstroming in de woningvoorraad aanjagen. C. Voor de kern Beesel streven we naar het behoud van een basisniveau aan maatschap- pelijke voorzieningen op het gebied van zorg, welzijn, ontmoeting en onderwijs. Daarbij zetten we zoveel mogelijk in op het slim combineren en clusteren van voorzieningen. Daarnaast streven we naar een optimale bereikbaarheid met verschillende vervoersmiddelen tussen de kernen, zodat inwoners van Beesel voldoende gebruik kunnen maken van het bredere aanbod aan voorzieningen in de dubbelkern Reuver/ Offenbeek. D.
We zetten in op behoud en versterking van de landschappelijke en cultuurhistorische waarden die in belangrijke mate bijdragen aan het karakter van de kern Beesel. Bij nieuwe ontwikkelingen binnen de bebouwde kom en aan de dorpsranden, koesteren we deze waarden. We zoeken naar manieren om nieuwe functies zo in te passen dat deze geen afbreuk doen aan aanwezige kwaliteiten, maar hier juist op voortborduren. In het bijzonder geldt dit voor de oude kern van Beesel, die de status kent als beschermd dorpsgezicht. Hier gelden de landschappelijke en cultuurhistorische waarden als basis voor ontwikkelkeuzes. In de directe omgeving van Kasteel Nieuwenbroeck zijn we vanwege cultuurhistorische waarden in de basis terughoudend met ruimtelijke ontwikkelingen. In het centrum verkennen we mogelijkheden om de historische structuur van de Huilbeek als herkenbaar en beleefbaar element terug in het straatbeeld te brengen. CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 39 4.2 WERKLOCATIES KENSCHETS VAN DE WERKLOCATIES IN DE GEMEENTE BEESEL De gemeente Beesel heeft drie bedrijventerreinen: Molenveld, Roversheide en Maasveld. Elk van deze terreinen heeft een eigen karakter, omvang en zwaartepunt in type bedrijvigheid. Ze zijn van grote (sociaal-)economische waarde voor de gemeente. Gezamenlijk bieden ze ruimte aan bijna een derde van de totale werkgelegenheid.
De industriële sector vormt de grootste werkgever op de bedrijventerreinen. Naast deze sector, herbergen de terreinen ook vestigingen in de handel en logistiek. De terreinen zijn historisch gegroeid vanuit de klei- en keramische industrie en de logistieke voordelen vanwege de spoorverbinding met Venlo en Roermond, maar hun ruimtelijke inpassing en ligging is in de loop der tijd een knelpunt geworden. Alle drie de terreinen liggen in of direct grenzend aan de woonkernen, zonder een heldere scheiding tussen wonen en werken. Die ligging is de centrale opgave voor de werklocaties als geheel. Vrachtverkeer van en naar de terreinen rijdt door de kernen en veroorzaakt overlast. De terreinen Molenveld en Maasveld zijn door de provincie aangemerkt als verouderde terreinen en kennen een herstructureringsopgave. Ook vraagt de uitstraling van deze terreinen om een verbetering en is er een noodzaak tot verduurzaming. Roversheide is het grootste terrein van de gemeente en zal de komende jaren nog groeien met de uitbreiding De Klok. Vanuit de verschillende opgaven die op de werklocaties afkomen, zien we dat een aantal keuzes overkoepelend geldt voor alle drie de terreinen. In aanvulling hierop zijn in de volgende paragrafen specifieke keuzes uitgewerkt voor Maasveld en voor de terreinen Molenveld en Roversheide.
CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 40 GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES VOOR DE WERKLOCATIES IN DE GEMEENTE BEESEL: A. We zetten in op het uitbouwen van een duidelijk economisch profiel van de Beeselse bedrijventerreinen als plekken met gemengde werkmilieus, bestaande uit een mix van functies zoals productie, handel, ambacht en dienstverlening. Op de bedrijventerreinen faciliteren we vooral duurzame groeimogelijk- heden voor bedrijven die reeds in de gemeente gevestigd zijn en aansluiten bij de lokale arbeidsmarktvraag. Vestiging van grootschalige functies zoals XXL logistiek of datacentra en bedrijvigheid met aanzienlijke milieu- en omgevingseffecten beschouwen we als niet passend bij de schaal en het karakter van onze gemeente en de werklocaties. B. We zetten in op het behoud van voldoende ruimte voor bedrijvigheid op onze werklocaties voor het lokaal MKB. Met de uitbreiding van Roversheide (De Klok) faciliteren we de lokale behoefte en voorzien we in de benodigde extra ruimte tot 2030. Met intensivering en efficiënter gebruik van de bestaande ruimte op de werklocaties, beogen we de verwachte ruimtebehoefte voor de periode na 2030 grotendeels op te vangen. Samen met ondernemers grijpen we kansen aan om de bestaande ruimte efficiënter te benutten.
Zo zetten we in op het optimaliseren van gebruik van planologische mogelijkheden wat betreft bouwvlak en bouwhoogte en verkennen we kansen voor het beter benutten van extensieve of braakliggende kavels. C. Vanuit onze inzet op het optimaliseren van de ruimte voor bedrijvigheid én het borgen van een goede woonkwaliteit, zetten we in op het principe ‘het juiste bedrijf op de juiste plek’. Dit houdt in dat we samen met ondernemers en andere belanghebbenden op zoek gaan naar de meest geschikte locaties voor overlastgevende bedrijven, vanuit aspecten zoals verkeer, milieuruimte, gezondheid en veiligheid. Redenerend vanuit dit principe, voorzien we op enkele plekken (die momenteel een bedrijfsfunctie kennen) een noodzaak tot transformatie naar een andere functie. Dit betreft de omgeving Broeklaan en bedrijventerrein Maasveld. Om de transformatie van deze locaties te verwezenlijken en de verkeersproblematiek te verminderen, zoeken we voor deze bedrijven naar schuifmogelijkheden binnen de gemeen- tegrenzen. Daarbij stimuleren we het benutten van verplaatsingsruimte op de bestaande bedrijventerreinen, maar verkennen we ook mogelijkheden voor bedrijfsverplaatsingen ten zuiden van dubbelkern Reuver/Offenbeek en nabij de A73.
In het bijzonder richten we ons daarbij op drie zoeklocaties: tussen de Rijksweg en Drakenrijk (in het verlengde van de uitbreiding De Klok), tussen de Rijksweg en het spoor, en het zuidelijker gelegen gebied bij de op-/afrit van de A73. Eventuele ontwikkeling op deze locaties beschouwen we als een offer op het gebied van landschappelijke kwaliteit en beschouwen we daarom alleen als voorstelbaar wanneer dit een duidelijke oplossing biedt voor (maatschappelijke) opgaven die samenhangen met de huidige locatie van bedrijven. Daarbij vraagt elke ontwikkeling om een zorgvuldige inpassing en aandacht voor verkeersveiligheid, zeker gezien de aanwezigheid van de nabij gelegen recreatieve functie. D. We zetten in op het voorkomen van versnippering en sturen op een samenhangende ruimtelijke structuur. Verspreid in de gemeente liggen solitaire bedrijfslocaties die nu al, of bij verdere ontwikkeling, kunnen zorgen voor overlast en conflicten in de omgeving. Ook aan de randen van werklocaties ontstaan spanningen, zeker waar de omgeving al is getransformeerd naar wonen. Om ongewenste functiemenging te voorkomen, sturen we bij de (her)ontwikkeling van locaties waar de bedrijfsfunctie niet langer passend is op functies die goed aansluiten bij hun omgeving en niet of in mindere mate conflicteren met bestaande functies of de beoogde transformatie.
Waar nodig zetten we onze ruimtelijke instrumenten in om deze transities te begeleiden en ongewenste ontwikkelingen te voorkomen. E. Op de werklocaties streven we naar het zoveel mogelijk duurzaam opwekken en opslaan van de benodigde energie, bijvoorbeeld via optimaal benutten van de daken van bedrijfspanden voor zonnepanelen. Aansluitend hierop zetten we samen met het aanwezige bedrijfsleven in op de ontwikkeling van lokale energyhubs, waarbinnen uitwisseling tussen opwek, opslag en verbruik mogelijk wordt gemaakt. Hierbij zetten we ons in voor een zorgvuldige inpassing, met daarbij aandacht CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 41 voor veiligheid en ruimtelijke kwaliteit. We staan open voor lokale energienetwerken en koppelingen tussen functies, onder meer voor de uitwisseling van warmte. Daarbij kijken we ook naar de omgeving van de werklocaties: restwarmte of koeling van bedrijven kan bijvoorbeeld worden benut door nabijgelegen functies. Grootschalige energieactiviteiten met aanzienlijke milieu- en omgevingseffecten beschouwen we, net als andere grootschalige functies, als niet passend bij de schaal en het karakter van onze werklocaties. F.
We spannen ons in voor een goede ontsluiting van de bedrijventerreinen waarbij bereikbaarheid van de bedrijventerreinen, ook voor hulpdiensten, in juiste balans staat met de woonkwaliteit voor omwonenden. Samen met inwoners en ondernemers verkennen we de nodige maatregelen om verkeersveiligheid te vergroten en overlast te minimaliseren. Vanuit het STOMP-principe zetten we in op vlotte en aangename fietsverbindingen op en naar de werklocaties voor woon-werkverkeer. Met het oog op de transitie naar duurzame mobiliteit werken we aan een toereikende laadinfra- structuur op de werklocaties, zowel voor de (vracht)auto als voor de fiets. G. Samen met ondernemers op de bedrijventer- reinen investeren we in een klimaatadaptieve inrichting van de bedrijfskavels en de openbare ruimte. Bij (her)ontwikkeling stimuleren we het vergroten van het lokale waterbergend vermogen en het afkoppelen van hemelwater. Door groene elementen toe te voegen en onnodige verharding tegen te gaan, dragen we bij aan klimaatadaptatie en investeren we tegelijkertijd in een aangenaam en gezond verblijfsklimaat voor werknemers. In de openbare ruimte staan we hiervoor als gemeente aan de lat, op privéterreinen stimuleren we vergroening op en rondom bedrijfspanden door particulieren.
CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 42 4.2.1 MAASVELD KENSCHETS VAN BEDRIJVENTERREIN MAASVELD Bedrijventerrein Maasveld is het meest westelijk gelegen bedrijventerrein van de gemeente, nabij de Maas. Het is een kleinschalig bedrijventerrein tussen de kernen Beesel en Reuver en de bossen van Lommerbergen. Het terrein heeft een industrieel karakter, gericht op groothandel en industrie. De ligging brengt ook beperkingen mee. Het terrein is niet direct ontsloten op de rijksweg A73, waardoor het vrachtverkeer van en naar Maasveld door de woonkernen rijdt, wat als een knelpunt ervaren wordt. Het terrein heeft een verouderde status en kent een herstructureringsopgave. GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES VOOR BEDRIJVENTERREIN MAASVELD: A. Op bedrijventerrein Maasveld staat de toekomstbestendigheid onder druk vanwege de verouderde status van het terrein en de afnemende bedrijvigheid. We zien daarom een noodzaak om samen met ondernemers aan de slag te gaan met een ruimtelijke en economische heroriëntatie. Redenerend vanuit de landschappelijk waardevolle ligging van Maasveld, zien we daarbij mogelijkheden voor (gedeeltelijke) transformatie. De voorkeur gaat daarbij uit naar een recreatieve invulling en secundair een woonfunctie.
Om als gemeente actiever te sturen in de beoogde gebiedsontwikkeling van Maasveld, is het wettelijk voorkeursrecht op deze locatie gevestigd. B. De inzet op (gedeeltelijke) transformatie vraagt om een actieve samenwerking met de gevestigde bedrijven en andere belangheb- benden. Als gemeente denken we actief mee over verplaatsingsmogelijkheden voor de bedrijven. De eventuele behoefte aan bedrijfs- verplaatsingen binnen de gemeente nemen we mee in de verkenning naar alternatieve bedrijfslocaties. CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 43 4.2.2 MOLENVELD EN ROVERSHEIDE KENSCHETS VAN DE BEDRIJVENTERREINEN MOLENVELD EN ROVERSHEIDE In het noordelijk deel van de gemeente bevindt zich bedrijventerrein Molenveld, gelegen tussen de kernen Reuver en Offenbeek. Het bedrijven- terrein wordt aan de noordzijde begrensd door buurtschap Ronkenstein en ligt direct ten oosten van de spoorlijn Venlo - Roermond. Het terrein kent een regulier, gemengd werkmilieu met vrij extensief ruimtegebruik. Het vastgoed op het bedrijventerrein is relatief verouderd: circa de helft van de bebouwing dateert van voor 1990. Eveneens tussen Reuver en Offenbeek ligt het bedrijventerrein Roversheide. Roversheide bevindt zich ten zuidwesten van Offenbeek, tussen de spoorlijn Venlo - Roermond en de Sint Annastraat.
Ook Roversheide kent een regulier, gemengd werkmilieu met vrij extensief ruimtegebruik. Het noordelijk deel van het bedrij- venterrein (omgeving Broeklaan en Mariastraat) kent een menging van bedrijvigheid en wonen. Voor de omgeving Broeklaan is een gebiedsproces gestart, dat zich richt op transformatie van het gebied naar wonen. Ten zuiden van het huidige bedrijventerrein Roversheide is een uitbreiding in uitvoering. Deze uitbreiding van Roversheide (De Klok) voorziet in de lokale behoefte aan ruimte voor bedrijvigheid. De bredere opgave voor beide terreinen is toekomstbestendigheid: verbetering van uitstraling en inrichting, vergroening en verduurzaming van de energievoorziening. GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES VOOR DE BEDRIJVENTERREINEN MOLENVELD EN ROVERSHEIDE A. Ons ontwikkelperspectief voor bedrijventer- reinen Molenveld en Roversheide richt zich op revitalisering en optimalisering van de locaties tot toekomstbestendige bedrijventerreinen. Daarbij staan een goed ondernemersklimaat en een goede afstemming op de nabijgelegen woongebieden centraal. Vanuit het principe ‘het juiste bedrijf op de juiste plek’ streven we in samenwerking met het bedrijfsleven naar het creëren van meer afstand tussen woongebieden en bedrijven met een hogere milieucategorie.
Ook houdt het ‘juiste bedrijf op de juiste plek’ in dat we streven naar een ruimtelijke inrichting die bijdraagt aan het optimaliseren van verkeersstromen op, richting en vanaf de bedrijventerreinen. B. Voor bedrijventerrein Molenveld zetten we met revitalisering in op een gemengd en functioneel bedrijventerrein. We zien Molenveld daarbij als bedrijventerrein dat zich kenmerkt door de aanwezigheid van kleinschalige productie, handel en diensten, met meer arbeidsplaatsen per hectare dan de huidige situatie. Centraal in de revitaliseringsopgave staat het beperken en verzachten van overlast- gevende effecten van bedrijvigheid op de directe omgeving. Dit betreft onder andere het onderzoeken van verplaatsingsmogelijkheden voor bedrijven met veel vrachtverkeer. CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 44 C. Voor het bedrijventerrein Roversheide kiezen we voor revitalisatie en doorontwikkeling. Op dit terrein bieden we ruimte aan een mix van typen bedrijvigheid en blijven we ook ruimte bieden voor zwaardere (maak)industrie (maximaal milieucategorie 4). In het geval van bedrijfsuitbreidingen of -verplaatsingen streven we met het oog op het beperken van verkeers- overlast op het situeren van verkeersintensieve bedrijven aan de zuidzijde van het bedrijven- terrein.
Aan de noordzijde van het terrein geven we met de gebiedsontwikkeling van omgeving Broeklaan vorm aan de transformatieopgave van de huidige werklocatie tot woongebied. Als er in de toekomst kansen zich voordoen voor transformatie in de stationsomgeving, dan biedt het gebied ten noorden van de Charles Ruysstraat potentie voor een geleidelijke overgang in de vorm van een woon-werkgebied in combinatie met dienstverlenende functies. D. De verdere ontwikkeling van bedrijventerreinen Molenveld en Roversheide koppelen we waar mogelijk aan het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van deze locaties. In het bijzonder gaat daarbij aandacht uit naar het versterken van de uitstraling van de bedrijventerreinen als aantrekkelijke entree voor dubbelkern Reuver/Offenbeek. Zo zetten we bij nieuwe ontwikkelingen op Roversheide in op vergroening van de entree van Reuver. Voor bedrijventerrein Molenveld richten we ons naast verbetering van de overgang naar woongebieden, ook op een geleidelijke overgang met het buitengebied en de cultuur- historische parel Ronkenstein. E. Naast de inzet op een meer geleidelijke overgang tussen bedrijventerreinen en omliggende woongebieden qua ruimtelijke uitstraling, zien we ook potentie om de overgang tussen wonen en werken te verzachten via aantrekkelijke doorlopende (wandel)routes over de bedrijventerreinen vanuit de woonbuurt naar het buitengebied.
We verkennen daarbij mogelijkheden voor het versterken van groenstructuren langs verbin- dingswegen, zoals de Molenweg. CONCEPT INTERMEZZO REUVER/ OFFENBEEK Versterken centrum Reuver als aantrekkelijk en levendig dorpshart: benutten ontwikkeling stationsgebied, inclusief aantrekkelijkere aanloop vanaf het station naar het Raadhuisplein. Concentratie van voorzieningen in centra van Reuver en Offenbeek. In Offenbeek nadruk op dagelijkse commerciële voorzieningen; in Reuver aantrekkelijk en compleet aanbod van voorzieningen met een bovenlokale functie. We zijn zuinig op bestaande groenblauwe structuren in en rond de kernen zoals de Kloostertuin, Park Oppe Brik, het park aan de Offenbekermarkt, de Huil- en Schelkensbeek. Mogelijkheden voor verdichting en transformatie binnen de kern. In stationsomgeving verkennen verdichting met focus op compactere woonruimtes. Hogere bebouwing is denkbaar, maar altijd passend bij de dorpse schaal. Voor een betere balans in de woningvoorraad in Offenbeek/Reuver: bij nieuwbouw nadruk op woningen in het duurdere segment. Molenveld: revitalisering tot gemengd en functioneel bedrijventerrein; focus op beperken en verzachten overlast- gevende bedrijven. Voor bedrijven met veel vrachtverkeer onderzoeken we verplaatsingsmogelijkheden. Roversheide: revitalisatie en doorontwikkeling met (behoud) ruimte voor zwaardere (maak)industrie.
De gebiedsontwikkeling Broeklaan vormt de transformatie van de huidige werklocatie tot woongebied. Terughoudend met ruimte voor windenergie. Mochten we toch windenergie moeten inpassen, dan zien we het grootschalige landschap van het middenterras als enige deelgebied waar dit eventueel zou passen. Behoud kwaliteit van het kleinschalig landschap als recreatief uitloopgebied en gebied voor agrarische productie. Mogelijkheden voor doorontwikkeling agrarische bedrijven en teeltondersteunende voorzieningen in het grootschalig landschap met zorgvuldige landschappelijke inpassing als voorwaarde. Geen nieuwvestiging van intensieve veehouderijen en glastuinbouw. Verplaatsingsmogelijkheden voor bestaande veehouderijen naar dit gebied, mits daarmee een opgave elders in de gemeente wordt opgelost. In het kleinschalig landschap: (doorontwikkeling van) grondgebonden landbouw mogelijk binnen kaders van het water- en bodemsysteem, landschap en gezondheid. Terughoudend met ruimte voor teeltondersteundende voorzieningen. Ruimte voor doorontwikkeling bestaande veehouderijen om te voorzien in verplichte verduurzaming, mits binnen randvoorwaarden van water- en bodemsysteem en van het landschap. Een toename van het aantal dieren is daarbij mogelijk, op voorwaarde dat de ontwikkeling aantoonbaar milieuwinst oplevert voor de omgeving.
Zone tussen Offenbeek en A73 als recreatief uitloopgebied voor wandelen, sport en dagelijkse recreatie, in combinatie met vergroening en versterking van natuurlijke kwaliteit Schelkensbeek. Groene en aantrekkelijke zuidelijke dorpsentree van Reuver met koppelkansen voor lichte vormen van bedrijvigheid en (dag)recreatie. Versterken openheid 't Haselt: vergroting contrast en beleving doorzichten door vergroening langs randen. Ruimte voor grondgebonden agrarisch gebruik, rekening houdend met omliggende dorpen. Verbetering routestructuur door 't Haselt. In kleinschalig landschap: functieverandering van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) naar wonen mogelijk bij dorpsranden. Voor andere VAB-locaties: agrarische invulling zonder vee- of dierhouderijfunctie of incidenteel recreatieve functie. In grootschalig landschap: bij vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) inzet op (doorontwikkeling van) agrarische functie of activiteiten die hier goed mee samen gaan. Bestaande recreatieve clusters in het grootschalig landschap doorontwikkelen. Bij uitzondering ook ruimte voor unieke initiatieven voor verblijfsrecreatie met een grootschaliger karakter. Versterken omgeving Witte Stein als recreatieve poort naar Brachterwald samen met ondernemers.
OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 45 CONCEPT INTERMEZZO BEESEL Voor een betere balans in de woningvoorraad in Beesel: nadruk op koop- en huurwoningen voor starters en senioren in het betaalbare segment, inclusief sociale huur. In de kern Beesel: inzet op behoud van een basisniveau aan maatschappelijke voorzieningen op het gebied van zorg, welzijn, ontmoeting en onderwijs. Voorzieningen zo veel mogelijk slim combineren en clusteren. Behoud en versterken landschappelijke en cultuurhistorische waarden die belangrijk zijn voor het karakter van de kern Beesel. Inzet op andere functie voor bedrijventerrein Maasveld. Primaire voorkeur voor recreatieve invulling en secundair een woonfunctie. Samen met partners werken we aan het vergroten van de sponswerking in en rond het Beesels Broek. Inzet op beekdalbrede benadering Huilbeek: meer ruimte creëren voor de beekloop. Inzet op bewaken en versterken van de natuurlijke en landschappelijke kwaliteiten van het laagterras: natte natuur van de Rijkelse Bemden en het Beesels Broek, maar ook de Maasduinen en het zicht op het Maasdal. In het kader van hoogwaterveiligheid houden we ruimte vrij voor toekomstige versterkingen van de dijk. Ontwikkelen Groene Maasroute: een recreatieve route langs de Maas met voldoende rust- en ontmoetingsplekken en passende voorzieningen.
Opwaarderen veerplein tot aantrekkelijke, groene entree van de gemeente, die goed aansluit op recreatieve fiets- en wandelroutes. Ruimte voor doorontwikkeling van de Lommerbergen; mogelijkheden in combinatie met transformatie Maasveld. (Doorontwikkeling van) grondgebonden landbouw mogelijk binnen kaders van het water- en bodemsysteem en landschap. Terughoudend met ruimte voor teeltondersteundende voorzieningen. Functieverandering van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) naar wonen mogelijk bij dorpsranden of in bestaande bebouwingslinten (Rijkel). Voor andere VAB-locaties: agrarische invulling zonder vee- of dierhouderijfunctie of incidenteel recreatieve functie. OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 46 CONCEPT Foto gemaakt door Huug Lennaerts OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 47 4.3 BUITENGEBIED KENSCHETS VAN HET BEESELSE BUITENGEBIED Het buitengebied van Beesel is de groene en landschappelijke onderlegger van de gemeente. Van west naar oost zijn de Maasoevers en uiterwaarden van het laagterras te herkennen, dan het middenterras met een kleinschalig mozaïek- landschap met beekdalen, bossen en kampen, met tenslotte het open en hogere middenterras richting de Duitse grens met het aangrenzende Brachterwald. Deze terrassenstructuur maakt het buitengebied van Beesel landschappelijk uniek en gevarieerd.
Inwoners en bezoekers waarderen het buitengebied als de mooiste kwaliteit van de gemeente; de Maas, de bossen en het open landschap zijn vaak genoemde kwaliteiten. Het Beesels buitengebied wordt gekenmerkt door bossen en natuurgebieden, agrarische bedrijvigheid, een ruim aanbod aan recreatieve voorzieningen, diverse waardevolle, cultuur- historische elementen en de karakteristieke bebouwingsconcentraties Ronkenstein, Bussereind en Rijkel. In het Beesels buitengebied spelen diverse opgaven die om aandacht en ruimte vragen. Zo is het toekomstperspectief van de agrarische sector onzeker, waardoor ook de rol van de boer als landschapsbeheerder onder druk komt te staan. Er ligt een vraagstuk voor opwek van duurzame energie en er zijn doelstellingen op het gebied van natuur en bodem- en watersysteem. Tegelijkertijd is het voor de recreatieve functie van het buitengebied van belang om te werken aan een beleefbaar landschap en sterkere recreatieve voorzieningen. CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 48 Binnen het Beesels buitengebied onderscheiden we drie deelgebieden met ieder een eigen ontstaansgeschiedenis, karakter en waarden, waarvoor in de volgende hoofdstukken specifieke keuzes zijn uitgewerkt: A.
Het laagterras: kenmerkt zich door afwisseling, enerzijds tussen kleinschalige en grote open landschappen, maar ook door afwisseling in droge en natte plekken. Zo is hier ook het Maasdal te vinden met een afwisseling tussen agrarisch grondgebruik en natuur. B. Het middenterras - kleinschalig landschap: kleinschaliger landschap met oude akkerlanden, kampen en velden. De velden worden gekenmerkt door hun openheid terwijl de kampen herkenbaar zijn als kleine kamers in het landschap. C. Het middenterras - grootschalig landschap: grootschaliger, open en strak geordend landschap waar grote open ruimtes van elkaar worden gescheiden door lange houtwallen en bomenlanen. GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES VOOR HET HELE BEESELSE BUITENGEBIED: A. We kiezen voor een toekomstbestendig, robuust buitengebied, waarin water en bodem maar ook het (agrarisch) cultuurhistorisch landschap leidend zijn bij ruimtelijke keuzes. Ruimtelijke ontwikkelingen moeten aansluiten bij de eigenschappen van de deelgebieden. Of en hoe nieuwe functies passend zijn in het buitengebied, verschilt dus per deelgebied. De meer kleinschalige landschappen zijn gevoeliger voor verstoringen door nieuwe functies dan het grootschalige landschap. De capaciteit van het bodem- en watersysteem vormt altijd een centrale afweging bij de beoordeling van nieuwe functies.
We erkennen de bijdrage van goed bodembeheer, grasland en agrarisch ondernemerschap aan waterberging, infiltratie en klimaatadaptatie, als onderdeel van een robuust bodem- en watersysteem. B. In het buitengebied komen verschillende ruimtelijke en sociaal-economische opgaven bijeen. Dit betreft opgaven waar we als gemeente een actieve rol in hebben, maar ook opgaven die voortvloeien uit doelen op (inter) nationaal en provinciaal niveau. Als lokale overheid stellen we ons op als samenwer- kingspartner, omdat we ons ervan bewust zijn dat we veel keuzes niet alleen (kunnen) maken. Vanuit verschillende samenwerkingsverbanden en in diverse programma’s en projecten gaan we samen met ondernemers, inwoners, grondeigenaren, belangenorganisaties, ketenpartners en mede-overheden aan de slag met een toekomstbestendig buitengebied. C. We zien landbouw en natuur samen, in goede balans, als dragers van de kwaliteit van ons buitengebied. Daarom zetten we in op een duurzame en vitale agrarische sector en op het behoud en de versterking van onze natuurwaarden. Kringloop- en natuurinclu- sieve landbouw verbinden beide, en daar staan we dan ook positief tegenover. Voor nieuwvestiging van intensieve veehouderijen en glastuinbouw is in onze gemeente geen plaats.
Wel denken we graag mee met agrariërs die willen bijdragen aan een toekomstbestendig en leefbaar buitengebied of willen verplaatsen binnen de gemeente. Waar mogelijk en wenselijk bieden we hiertoe planologische ruimte; denk bijvoorbeeld aan meervoudige verdienmodellen (verbreding), innovatie en experimenten om het bedrijfsmodel te verduurzamen. We zien daarbij nadrukkelijk kansen voor multifunctionele landbouw. Naast kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw gaat het om verwerking en verkoop van eigen producten, korte ketens, recreatie, agrarisch natuurbeheer en andere vormen van innovatie. We gaan daarbij uit van ‘en-en’: een combinatie van functies is mogelijk, mits de nevenactiviteit ten dienste staat van het agrarisch bedrijf, landschappelijk is ingepast en bedrijfseconomisch ondergeschikt blijft aan de agrarische hoofdfunctie. Hierbij zoeken we als gemeente afstemming op de beleidsvorming vanuit het Rijk en de provincie Limburg. Voor ketenverlenging van agrarische productie is in CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 49 ons buitengebied geen ruimte. Grootschalige of industriële verwerking en verwerking van producten van derden horen op bedrijventer- reinen.
Kleinschalige verwerking van producten van het eigen bedrijf, die ten dienste staat van het agrarisch bedrijf, landschappelijk is ingepast en bedrijfseconomisch ondergeschikt blijft, valt niet onder ketenverlenging. D. Ons buitengebied heeft een belangrijke recreatieve functie, zowel voor onze inwoners als voor bezoekers van buiten de gemeente. Naast de landschappelijke kwaliteit die in zichzelf een belangrijke recreatieve aantrek- kingskracht heeft, zijn in ons buitengebied verschillende recreatieve bestemmingen te vinden. In ons hele buitengebied zetten we in op de doorontwikkeling en/of revitalisering van bestaande recreatieve clusters. Daarnaast beschouwen we kleinschalige recreatieve functies in alle deelgebieden als passend. E. We zetten in op kwalitatief goede overgangen tussen dorp en buitengebied. In de gebieden die direct tegen de dorpsranden aan liggen, willen we de gebruiksmogelijkheden voor de inwoners vergroten. Hiertoe grijpen we kansen voor het vergroenen van de dorpsranden en maken we meer ruimte voor ommetjes en prettige wandel- en fietsverbindingen. We zien hier momenteel weinig conflict optreden met het huidige agrarisch gebruik. Maar bij eventuele wijzigingen in agrarisch gebruik in de toekomst is het zaak rekening te houden met deze gebruiksmogelijkheden in de dorpsranden. F.
We dragen zorg voor een goede bescherming van het N2000-gebied het Swalmdal en de beschermde natuurgebieden die onder het Natuurnetwerk Limburg vallen, waaronder de Maasduinen. In het Swalmdal zijn geen ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk. De Natura 2000-bescherming die het Swalmdal geniet, bestendigt dit. In de gebieden die aan het Swalmdal grenzen, houden we rekening met de aanwezigheid van het natuurgebied en zorgen we dat ontwikkelingen op deze plekken de natuurwaarden van het Swalmdal bij voorkeur ten goede komen, of op zijn minst niet schaden. Als onderdeel van het Nationaal Park De Meinweg blijven we ons samen met de betrokken partners (Samenwerking Limburgse Maasterrassen) inspannen voor de balans tussen natuurbehoud, recreatie en ruimtelijke ontwikkeling. G. Bij het bepalen van de (on)mogelijkheden voor nieuwe invullingen voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) streven we altijd naar een goed evenwicht tussen de nieuwe functies, bestaande agrarische bedrijvigheid in de omgeving, de (fysieke) veiligheid, het landschap en de draagkracht van het bodem- en watersysteem. In de basis zijn we terughoudend met transformatie naar woningbouw. Alleen in de directe nabijheid van dorpsranden of in bebouwingslinten zien we kansen voor transformatie naar wonen. Leegstand van agrarische opstal vergroot het risico op ondermijning en criminaliteit.
Bij het zoeken naar nieuwe invullingen voor vrijkomende agrarische bebouwing hebben we daarom oog voor de sociale veiligheid in het buitengebied en voor het voorkomen van ondermijning. H. In de bebouwingslinten buiten de bebouwde kom kiezen we voor het behouden en versterken van de relatie tussen het bebouwingslint en het buitengebied. Transformatie van agrarische bebouwing naar wonen is hier mogelijk binnen het bestaand bouwvlak of door woningsplitsing. Hierbij is het randvoorwaardelijk dat dit niet leidt tot een verdere verdichting van het lint en dat de zichtlijnen naar het omliggende landschap behouden of versterkt worden. I. We zijn zuinig op ons buitengebied, zowel op de landschappelijke kwaliteit als de waardevolle landbouwgrond. Voor de opwek van duurzame energie in het buitengebied kijken we eerst naar de kansen voor zon op (grote) daken. Daarnaast zien we ruimte voor duurzame opwek als er sprake is van meervoudig ruimtegebruik of als er een andere opgave wordt meegekoppeld. Denk aan ruimte voor zon-op-land om bij te dragen aan de bekostiging van extensivering of om bufferzones rond kwetsbare natuur te creëren. Ook (agrarische) bedrijven in het buitengebied kunnen bijdragen aan de energietransitie. Energiebesparing en zon op dak blijven daarbij de eerste stap.
Daarnaast bieden we (agrarische) bedrijven, waar ruimtelijk en milieukundig passend, ruimte voor opslag, conversie en uitwisseling van energie, en voor de productie en benutting van duurzame CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 50 energiedragers en warmte. Voorwaarde is dat de activiteit ten dienste staat van het eigen (agrarisch) bedrijf, landschappelijk is ingepast en bedrijfseconomisch ondergeschikt blijft. Energieactiviteiten die uitgroeien tot een zelfstandige hoofdfunctie, of die grootschalig of industrieel van aard zijn, horen in beginsel niet op het agrarisch bouwvlak. J. Voor windenergie geldt dat in onze gemeente zeer beperkte mogelijkheden zijn om meerdere exemplaren te plaatsen. Het plaatsen van solitaire windmolens, los in het landschap, vinden we niet passend. Indien we als gemeente toch een opgave krijgen om windenergie in te passen, dan is het grootschalig landschap van het middenterras het enige deelgebied waar dit eventueel passend zou zijn. Daarbij gaat onze voorkeur uit naar een kleinschalig cluster van enkele molens. Een kanttekening hierbij is dat de haalbaarheid hiervan binnen de huidige regelgeving zeer beperkt is en sterk afhangt van toekomstige ontwikkelingen in de regelgeving en technologie. K. Als gemeente Beesel hebben we geen zelfstandige ambitie om het areaal natuur te vergroten.
We geven wel ruimte aan ambities en (compensatie)opgaves van andere overheden of partijen, waarbij ook kansen voor landschaps- verbetering worden meegenomen. Per deelgebied verschilt de invulling en noodzaak tot het toevoegen van natuur. Dit kan variëren van het toevoegen van natuurareaal tot het opwaarderen van landschappelijke structuren. CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 51 4.3.1 LAAGTERRAS KENSCHETS VAN HET LAAGTERRAS Het laagterras beslaat het westelijk deel van het Beesels buitengebied en vormt het gebied tussen de Maas en de hoger gelegen middenterrassen. Het Maasdal met de uiterwaarden, de Maasduinen, het Beesels Broek en akkerlanden kleuren het laagterras. Waterveiligheid is hier een belangrijk aandachtspunt. De dijk bij de kern Beesel is in 2022 versterkt en voldoet aan de huidige normen. Het buurtschap Rijkel ligt in buitendijks gebied en wordt niet door deze dijk beschermd. Het landschap kent bijzonder hoge natuurlijke en landschappelijke kwaliteiten. Het Maasdal kenmerkt zich als relatief open gebied met gras- en akkerland, diep ingesneden beeklopen en het samenspel van weidegrond en natte natuur van de Rijkelse Bemden.
Meer richting het oosten wordt het landschap meer reliëfrijk en worden open akkerlanden met doorkijk op de Maas afgewisseld met meer geslotenheid, bestaande uit bossen aan de westzijde van Reuver en ten noorden en ten zuiden van kern Beesel. Het Beesels Broek, ten zuidoosten van kern Beesel, is een natter gebied dat bestaat uit vochtige graslanden, moeras en broekbossen. In het uiterste zuiden van de gemeente bevindt zich een klein deel van het (Natura 2000-gebied) Swalmdal. Binnen de gemeente Beesel kent het laagterras verschillende functies, met een nadruk op natuur, recreatie en grondgebonden landbouw. Met vakantiepark De Lommerbergen, zwembad De Bercken, uitzichten op de Maas (zoals bij het veerplein), kasteel Nieuwenbroeck en de diverse natte natuurgebieden heeft dit deelgebied een belangrijke rol in het recreatieve profiel van de gemeente. Het laagterras is dan ook stevig in trek bij bezoekers. Een veerdienst naar Kessel verbindt dit gebied het jaarrond met de Maasoverzijde; in de zomer is er ook een fiets- en voetveer bij Rijkel. Het laagterras heeft vooral een opgave in het verder versterken van de recreatieve potentie van het gebied, waarbij het borgen van bestaande natuur- en landschapswaarden het vertrekpunt vormt. GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES VOOR HET LAAGTERRAS: A. Het laagterras heeft een hoge natuur- en recreatiewaarde.
De natuurlijke en landschap- pelijke kwaliteiten van het laagterras zijn daarvoor van groot belang en dragen bij aan de herkenbaarheid en identiteit van onze gemeente. Denk aan de natte natuurwaarden bij de Rijkelse Bemden en het Beesels Broek, maar ook de drogere landschappen van de Maasduinen en de open doorkijken van hieruit over het Maasdal. Richting de toekomst zetten we in op het instandhouden van deze kwaliteiten en het versterken van landschapselementen die kenmerkend zijn voor het laagterras. Rond de natte natuurparel het Beesels Broek ligt een bijbehorende bufferzone voor grondwaterafhan- kelijke natuur. Als gemeente willen we bijdragen aan het vasthouden of eventueel vergroten van de sponswerking in en rond het Beesels Broek. Daarvoor zoeken we de samenwerking op met relevante partners, zoals het waterschap, de provincie en grondeigenaren. CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 52 B. De Huilbeek is een waardevol beekdal dat we richting de toekomst willen koesteren en versterken. We zien daarvoor kansen in het werken vanuit een beekdalbrede benadering - een aanpak waarin de beekloop meer ruimte krijgt. Daarbij worden natte, lage delen toegevoegd aan het beekdal, stroomt een groter deel van het afgevoerde water over de overstromingsvlaktes en worden bos en bosschages aan het beekdal toegevoegd.
We zien hierbij kansen in een koppeling met de provinciale doelstellingen op het gebied van groenblauwe dooradering (GBDA) en doelstellingen van het waterschap voor het creëren van meer geleidelijke overgangen tussen agrarische functies en watergangen. C. Vanuit de Maas is er een risico op overstromingen. In 2022 is de dijkversterking Beesel gerealiseerd. Het is te verwachten dat in de (verre) toekomst nog aanvullende hoogwaterveiligheidsmaatregelen nodig zijn. Als gemeente Beesel sorteren we hierop voor en houden we voldoende ruimte vrij voor de toekomstige versterking van de dijk. D. Onze ligging aan de Maas is een unieke kwaliteit. Momenteel is deze kwaliteit niet overal goed te beleven. Naar 2050 kiezen we ervoor om de belevingswaarde van de Maas te vergroten. We zetten in op het ontwikkelen van een Groene Maasroute: een doorgaande recreatieve route langs de Maas voor wandelaars - en waar mogelijk en wenselijk ook voor fietsers. Voor deze Maasroute zoeken we de aansluiting op routes in de buurgemeenten. Langs deze route zetten we in op rust- en ontmoetingsplekken, met aandacht voor voldoende schaduw en passende voorzieningen, zoals (mobiele) horeca. Ook staan we open voor kleinschalige watergebonden dagrecreatie, bijvoorbeeld in de buurt van de Rijkelse Bemden. E. Het veerplein is een karakteristieke entree van onze gemeente.
Maar bij aankomst per veerpont springen de groene, landschappelijke en recreatieve kwaliteiten die we als gemeente Beesel graag uitdragen, niet meteen in het oog. Dit willen we richting de toekomst veranderen. We willen het veerplein opwaarderen tot een volwaardige en aantrekkelijke entree van onze gemeente. De leidende gedachte is dat dit veerplein een groene, zachte en herkenbare aankomstplek vormt als tegenhanger van de meer stenige variant aan de overkant van de Maas. Een goede aansluiting op (nieuwe) recreatieve fiets- en wandelroutes langs de Maas en de gemeente in, vormen daarbij een voorwaarde. F. Met de Lommerbergen heeft het laagterras een recreatieonderneming (verblijfsrecreatie) die een belangrijke basis vormt voor de gemeente Beesel als recreatieve bestemming. Richting 2050 willen we ruimte geven aan de doorontwikkeling van deze bestaande recreatieonderneming, zodat die kan bijdragen aan de onderscheidendheid en merkwaarde van de gemeente. Hiervoor zien we primair mogelijkheden in combinatie met transformatie van bedrijventerrein Maasveld (zie deelgebied Maasveld). Het onderliggende doel van deze ontwikkelruimte is om het aantal overnachtingen op peil te houden en zo bij te dragen aan de instandhouding van onze voorzieningen. Het bijdragen aan landschappe- lijke kwaliteit vormt altijd een vertrekpunt voor doorontwikkeling. G.
Op het laagterras is ruimte voor (doorontwik- keling van) grondgebonden landbouw, binnen de randvoorwaarden die het landschap en het bodem- en watersysteem hieraan stellen. In dit kader zijn we terughoudend in de ruimte voor teeltondersteunende voorzieningen. Teeltondersteunende voorzieningen die de hoogte ingaan of jaarrond in stand blijven, zijn daarmee niet wenselijk in dit deelgebied. H. Om te kunnen voorzien in verplichte verduurzaming van bestaande veehouderijen willen we in dit deelgebied ruimte geven voor doorontwikkeling. Een voorwaarde is dat dit gebeurt binnen de randvoorwaarden die het landschap en het bodem- en watersysteem hieraan stellen. Een toename van het aantal dieren is daarbij mogelijk, op voorwaarde dat de ontwikkeling aantoonbaar milieuwinst oplevert voor de omgeving. Bij de beoordeling kijken we naar de feitelijke effecten van de ontwikkeling, en niet alleen naar het aantal dieren. Het kan voorkomen dat deze doorontwikkeling in de praktijk niet haalbaar is, bijvoorbeeld door milieucirkels of nabijheid van andere functies. Het milieuneutraal of -positief ontwikkelen vinden we wenselijk, ook als daarbij bijvoorbeeld een bouwvlak vergroot CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 53 moet worden of agrarische bedrijfsbebouwing wordt toegevoegd. Vanuit de gemeente zullen we hierbij vanuit een meedenkende houding optreden.
Ontwikkelingen die leiden tot een grotere milieubelasting voor de omgeving passen niet in dit deelgebied. I. Voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) zien we in dit deelgebied kansen voor transformatie tot wonen aan de randen van kernen, of in bestaande bebouwingslinten (Rijkel). Voor overige VAB-locaties is de wens om hiervoor een agrarische invulling te vinden zonder vee- of dierhouderijfunctie. Ook zien we incidenteel kansen voor transformatie van een VAB-locatie naar een recreatieve functie, waarbij een positieve bijdrage aan de landschappelijke kwaliteit een voorwaarde vormt en geen conflict optreedt met bestaande (agrarische) functies. CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 54 4.3.2 MIDDENTERRAS: KLEINSCHALIG LANDSCHAP KENSCHETS VAN HET KLEINSCHALIG LANDSCHAP OP HET MIDDENTERRAS Meer richting het oosten gaat het landschap van het buitengebied van laagterras over in het middenterras met een kleinschalig landschap. Dit deelgebied bestaat uit ‘t Haselt (grofweg begrensd door de Beeselseweg, Bussereind, de Rijksweg en het bebouwd gebied van Reuver/Offenbeek) en het buitengebied direct ten oosten van dubbelkern Reuver/Offenbeek tot aan de A73. ‘t Haselt kent een open karakter en biedt vanuit de kernen vergezichten over de oude bouwlanden.
In vergelijking met de openheid van ‘t Haselt, biedt het landschap nabij de oostelijke dorpsrand van dubbelkern Reuver/Offenbeek een meer kleinschalig landschap bestaande uit bosjes en houtwallen, de Schelkensbeek en beschermd dorpsgezicht Ronkenstein. Ook verder ten zuidoosten van de dubbelkern is het landschap kleinschaliger van aard. Landbouw, natuur en recreatie vormen belangrijke dragers van het landschap. Op recreatief vlak betreft dit zowel publiekstrekker Drakenrijk, als de functie van uitloopgebied voor de kernen voor extensievere vormen van recreatie. Dit deelgebied kent een stapeling van opgaven en ambities die naar ruimte zoeken. Zowel voor de woningbouwopgave wordt naar dit deelgebied gekeken, maar ook voor verplaatsingsruimte voor bedrijvigheid en uitbreidingsruimte voor recreatie. Het zorgvuldig afwegen van de verschillende ruimteclaims en het borgen van de landschap- pelijke en cultuurhistorische waarden is hier de grootste uitdaging. GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES VOOR HET KLEINSCHALIG LANDSCHAP OP HET MIDDENTERRAS: A. Het kleinschalig landschap op het middenterras heeft binnen de gemeente een belangrijke functie als recreatief uitloopgebied voor de kernen en voor (behoud van) agrarische productie. Richting de toekomst willen we vasthouden aan deze functies en hiervoor passend ruimte bieden, binnen de kaders die het landschap stelt.
Dit stelt ons in staat de kleinschaligheid van het landschap te bewaken. B. In dit deelgebied is ruimte voor (doorontwik- keling van) grondgebonden landbouw, binnen de randvoorwaarden die het landschap, het bodem- en watersysteem en de gezondheid van onze direct aanwonende inwoners hieraan stellen. Gezien de direct aangrenzende kernen en de benodigde ruimte voor woningbouw en uitbreiding van recreatie in dit deelgebied, is deze ruimte echter beperkt. Daarom is dit deelgebied niet de meest toekomstbestendige plek voor agrarische bedrijven met een significante ontwikkelwens. Vanwege het kleinschalige karakter van dit deelgebied zijn we daarnaast terughoudend in de ruimte voor teeltondersteunende voorzieningen (tov’s). Teeltondersteunende voorzieningen die de hoogte ingaan of jaarrond in stand blijven, zijn daarmee niet wenselijk in dit deelgebied. CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 55 C. Om te kunnen voorzien in verplichte verduurzaming van bestaande veehouderijen bieden we in dit deelgebied ruimte voor doorontwikkeling. Een voorwaarde is dat dit gebeurt binnen de randvoorwaarden die het landschap en het bodem- en watersysteem hieraan stellen. Een toename van het aantal dieren is daarbij mogelijk, op voorwaarde dat de ontwikkeling aantoonbaar milieuwinst oplevert voor de omgeving.
Bij de beoordeling kijken we naar de feitelijke effecten van de ontwikkeling, en niet alleen naar het aantal dieren. Het kan voorkomen dat deze doorontwikkeling in de praktijk niet haalbaar is, bijvoorbeeld door milieucirkels of nabijheid van andere functies. Het milieuneutraal of -positief ontwikkelen vinden we wenselijk, ook als daarbij bijvoorbeeld een bouwvlak vergroot moet worden of agrarische bedrijfsbebouwing wordt toegevoegd. Vanuit de gemeente zullen we hierbij vanuit een meedenkende houding optreden. Ontwikkelingen die leiden tot een grotere milieubelasting voor de omgeving passen niet in dit deelgebied. D. Specifiek voor het deel tussen Offenbeek en de A73 (grofweg het gebied ten oosten en zuidoosten van Offenbeek) zien we kansen om de functie als recreatief uitloopgebied voor Offenbeek te versterken. Hierbij denken we bijvoorbeeld aan het vergroenen van de kernrandzone in combinatie met het versterken van de ecologische kwaliteit en biodiversiteit van de Schelkensbeek en omgeving, het uitbreiden van de wandelpadenstructuur, het toevoegen van mogelijkheden voor dagelijkse recreatie en (informeel) sporten. E. In de zuidelijke entreezone van Reuver, het gebied rond de Rijksweg en de omgeving rond Drakenrijk, wordt ingezet op het versterken van het groene karakter en een aantrekkelijke dorpsentree. Hierbij zoeken we naar koppelkansen met (recreatieve) bedrijvigheid.
Daarbij zien we een aantal gebiedsgerichte accentverschillen: 1. In de zone ten noorden van de Klokweg zien we primair ruimte voor (door) ontwikkeling van (dag)recreatie. Secundair vinden we de huidige grondgebonden landbouwfunctie hier passend. 2. In het noordelijke deel van de strook tussen Rijksweg en spoor (vanaf de huidige recreatieve invulling richting de Heerstraat), kiezen we voor het realiseren van (schuif)ruimte voor lichte vormen van bedrijvigheid in het groen. 3. Voor het zuidelijke deel van de strook tussen Rijksweg en spoor zien we kansen voor vergroening van de dorpsentree. Daarnaast zien we mogelijkheden om dit gebied ondergeschikt en incidenteel in te zetten als parkeerzone; als overloopgebied bij piekmomenten van de nabijgelegen recreatievoorziening. F. We koesteren het open karakter van ‘t Haselt en de open doorzichten over de oude bouwlanden vanaf Beesel en Reuver. Om deze openheid te benadrukken, zetten we met boomaanplant in op meer dichte begroeiing van de randen van ‘t Haselt. Dit vergroot het contrast tussen de dichtbegroeide randen en het open akkerbouwland. Aan de noord- en oostkant van ‘t Haselt koppelen we het vergroenen van de rand aan het realiseren van een aantrekkelijke groene verbinding tussen Lommerbergen en Drakenrijk. In ‘t Haselt houden we ruimte voor grondgebonden agrarisch gebruik.
Daarbij is een zorgvuldige wisselwerking van groot belang: bij toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in de nabijheid moet rekening gehouden worden met agrarisch gebruik van de gronden eromheen en vice versa. Voor inwoners zetten we in op het vergroten van de gebruiksmogelijkheden van ‘t Haselt, door de kwaliteit van de routestructuur (wandelroutes) te verbeteren en in te zetten op betere aansluiting van deze routes op omliggende kernen en buurtschappen. G. Voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) zien we in dit deelgebied kansen voor transformatie tot wonen direct aan de randen van de kernen Reuver en Offenbeek. Voor overige VAB-locaties is de wens om hiervoor een agrarische invulling te vinden zonder vee- of dierhouderijfunctie. Ook zien we incidenteel kansen voor transformatie van een VAB-locatie naar een recreatieve functie, waarbij een positieve bijdrage aan de landschappelijke kwaliteit een voorwaarde vormt en geen conflict optreedt met bestaande functies. CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 56 4.3.3 MIDDENTERRAS: GROOTSCHALIG LANDSCHAP KENSCHETS VAN HET GROOTSCHALIG LANDSCHAP OP HET MIDDENTERRAS In de zone ten oosten van de A73 heeft het middenterras een grootschaliger karakter.
Het landschap kenmerkt zich als agrarisch productielandschap met historische, grootschalige ontginningsstructuren en bijbehorende rechte verkavelingspatronen en wegen. Op enkele plekken, zoals in de zuidelijke zone grenzend aan de A73 (Waterloo) en in de omgeving van Witte Stein, op de grens met het Duitse (Natura2000- gebied) Brachterwald, is het landschap bosrijker van aard. Natuur en agrarisch gebruik, zowel grondgebonden landbouw als veehouderijen, vormen de primaire functies in dit landschapstype. Op de grens met Duitsland bevindt zich het aangelegde natuurgebied het Meerlebroek, met plassen die een ideaal leefgebied vormen voor diverse flora en fauna. Hier is het gebied van nature natter, door de vele kwel. Dit deelgebied kent, in vergelijking tot de overige delen van het Beesels buitengebied, weinig recreatieve druk. Verspreid over het gebied bevinden zich enkele kleinschalige recreatieve clusters, zoals in de omgeving Witte Stein. In het deelgebied is een stiltegebied gelegen, waarbinnen (provinciale) regels over het toegestane geluidsniveau van activiteiten gelden. In dit grootschalig landschap ligt een primaire uitdaging om voldoende passende ruimte te blijven bieden aan de landbouw, in samenhang met de lokale kwelsituatie.
Daarnaast is er behoefte aan ruimte voor duurzame opwek van energie en wordt er gezocht naar manieren om de recreatieve potentie van het gebied te versterken op een manier die bij dit agrarisch landschap past. GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES VOOR HET GROOTSCHALIG LANDSCHAP OP HET MIDDENTERRAS: A. Gezien de openheid en de schaal van het landschap kiezen we voor een voortzetting van de landbouw als drager van dit deelgebied. De landschappelijke karakteristieken van het jonge ontginningslandschap en de natuurlijke condities van het aanwezige bodem- en watersysteem vormen hierbij de kaders. Meer concreet betekent dit dat de aanwezige kwelstromen op plekken tot nattere omstandigheden leiden, waarmee rekening gehouden moet worden. B. Er is ruimte voor schaalvergroting en nieuwvestiging van agrarische ondernemingen. In de basis zien we daarvoor kansen in grondgebonden landbouw, maar ook voor doorontwikkeling en verplaatsing van bestaande veehouderijen zien we hier ruimte. Nieuwvestiging van intensieve veehouderijen en glastuinbouw is niet toegestaan. Voor verplaatsingen van veehouderijen geldt als nadrukkelijke voorwaarde dat hierbij een maatschappelijke opgave of knelpunt elders in de gemeente opgelost moet worden. In alle gevallen moet worden aangesloten bij de landschappelijke kenmerken van het grootschalig landschap.
Schaalvergroting CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 57 moet daarnaast gepaard gaan met een verduurzamingsslag en mag niet leiden tot een grotere negatieve milieu-impact. Denk hierbij aan een toename aan emissies naar lucht of grondwater. Qua locatiekeuze voor uitbreiding en nieuwvestiging zien we primair ruimte in de bestaande bouwvlakken in de agrarische linten en secundair elders in de agrarische linten. Dit draagt bij aan het versterken van de open en rechtlijnige opbouw van het ontginningslandschap. C. Om voldoende ruimte te geven aan de ontwikkelmogelijkheden van Beeselse agrariërs zijn we bereid om - tot op zekere hoogte - landschappelijke consequenties te aanvaarden. Zo bieden we mogelijkheden voor de productie van duurzame energie (zon-op-land) om bij te dragen aan het (financieel) mogelijk maken van extensivering. Een zorgvuldige landschappelijke inpassing die aansluit bij de kenmerken van het landschap is daarbij een voorwaarde. Hetzelfde geldt voor het toepassen van teeltondersteu- nende voorzieningen. Daarvoor bieden we in dit deelgebied meer ruimte; ook voor teelton- dersteunende voorzieningen die de hoogte in gaan.
Voor de benodigde landschappelijke inpassing van agrarische ontwikkelingen zien we koppelkansen met een verfijning van de groenblauwe structuren, zoals het creëren van geleidelijke overgangen tussen de agrarische functie en de kleine, rechte beken door het grootschalig landschap. D. Voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) zien we in dit deelgebied primair kansen voor een nieuwe agrarische functie of voor een doorontwikkeling ervan. Zo voorkomen we dat nieuwe belemmeringen ontstaan voor agrariërs in dit gebied. Ook zien we ruimte voor functies die goed samengaan met agrarisch gebruik, zoals activiteiten die direct gekoppeld kunnen worden aan agrarische activiteiten (bijvoorbeeld een boerderijwinkel of boerderij-educatie). E. In het gebied bevinden zich enkele bestaande recreatieve clusters. Richting de toekomst spannen we ons in om deze locaties door te ontwikkelen en de kwaliteit ervan te versterken. Een voorwaarde is dat het past binnen het landschappelijk karakter. Incidenteel zien we mogelijkheden om een locatie met vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) te transformeren tot een nieuwe, kleinschalige recreatieve bestemming. In dit deelgebied staan we - bij uitzondering - open voor unieke initiatieven voor verblijfsrecreatie die een grootschaliger karakter kennen. F.
We zetten in op doorontwikkeling en versterking van de omgeving Witte Stein als recreatieve poort naar het Brachterwald. Hiertoe zoeken we de samenwerking op met de betreffende recreatieve ondernemers. Daarnaast blijven we inzetten op het vergroten van de beleving en aantrekkelijkheid van fiets- en wandelroutes van en naar de omgeving Witte Stein vanuit Reuver/Offenbeek. G. Naast een agrarische functie heeft dit deelgebied ook een sterke landschappelijke kwaliteit. Het open, strak verkaveld agrarisch landschap met een heldere en herkenbare structuur van een ontginningsgebied met (historische) boerderijen is waardevol voor inwoner en recreant. We zien de lokale kwelsituatie als kans om invulling te geven aan de wateropgave. We stellen ons als gemeente daarin op als samenwerkingspartner van de provincie, waterschap en terreinbeheerders. Daarnaast zoeken we altijd koppelkansen om nieuwe landschapselementen toe te voegen die de landschappelijke kwaliteit versterken. Het strak verkavelde landschap geeft daarbij voldoende aanleiding, daarnaast vindt deze versterking plaats naast de beken en het fijnmazige watersysteem. Daarmee zetten we in op een verbeterde groenblauwe dooradering (GBDA) en scheppen we de ruimtelijke voorwaarden voor een betere waterkwaliteit. H.
Zoals in de keuzes voor het hele buitengebied reeds is aangegeven, zijn er in onze gemeente zeer beperkte mogelijkheden voor windenergie. In de basis zoeken we voor duurzame energieopwek naar passende oplossingen via zonne-energie. Indien we als gemeente toch een opgave krijgen om windenergie in te passen, dan is dit deelgebied het enige waar we dat eventueel toch passend zouden vinden. Dit heeft te maken met de grootschaligheid van de landschapsstructuur die dit deelgebied kenmerkt, waardoor het inpassen van enkele windmolens minder afbreuk doet aan de landschappelijke kwaliteit dan in de andere twee kleinscha- ligere deelgebieden. Bij een dergelijke CONCEPT Foto ingestuurd door ‘Agnes’ tijdens de eerste participatieronde OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 58 inpassingsopgave gaat onze voorkeur uit naar een kleinschalig cluster van enkele molens. Een kanttekening hierbij is dat de haalbaarheid hiervan binnen de huidige regelgeving zeer beperkt is en sterk afhangt van toekomstige ontwikkelingen in de regelgeving en technologie. I. Bij de opwek van duurzame energie in het buitengebied kijken we eerst naar de kansen voor zon op (grote) daken. Daarnaast zien we ruimte voor duurzame opwek als er sprake is van meervoudig ruimtegebruik of als er een andere opgave wordt meegekoppeld.
Denk aan ruimte voor zon-op-land om bij te dragen aan de bekostiging van extensivering of om bufferzones rond kwetsbare natuur te creëren. CONCEPT 5 Uitvoering CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 60 De uitvoering van de omgevingsvisie is een gezamenlijke opgave. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we als gemeente invulling geven aan onze rol en hoe we willen samenwerken met inwoners en partners. Ook gaan we in op de randvoor- waarden voor participatie, de instrumenten die we als gemeente inzetten en de manier waarop we de voortgang monitoren, evalueren en bekostigen. Deze omgevingsvisie biedt ook een afwegingskader voor ruimtelijke initiatieven: ze helpt richting te geven aan keuzes over de inrichting van de leefomgeving. Maar bovenal willen we met deze omgevingsvisie ruimte bieden aan initiatieven die bijdragen aan een toekomstbe- stendige leefomgeving. CONCEPT OMGEVINGSVISIE BEESEL 2050 KARAKTERVOL BEESEL, KLAAR VOOR MORGEN 61 5.1 SAMENWERKING EN PARTICIPATIE ONZE GRONDHOUDING EN ROLNEMING ALS GEMEENTE BEESEL De Toekomstvisie Leef Beesel 2050 is de strategische visie van onze gemeente. Het geeft onze brede maatschappelijke ambitie weer voor de lange termijn. Deze omgevingsvisie is daar een uitwerking van en richt zich specifiek op strategische keuzes die de fysieke leefomgeving raken.