Kadernota Sociaal Domein - Naar een positief gezond Beesel

Kadernota Sociaal Domein Naar een Positief Gezond Beesel | 2021 |

1

Inhoud 1. Inleiding

3

Waarom deze kadernota?

3

Transformatie

4

Integraal beleid

5

Leeswijzer

5

2. Wat willen we bereiken?

6

Missie

6

Visie

6

Waarden

6

3. Handvat voor integraal beleid

8

Radermodel

8

Algemene kenmerken en demografie 4. Uitkomstraderen

9 11

Inwoners zijn samenredzaam

11

Inwoners zijn zelfredzaam

11

Inwoners ervaren een goede kwaliteit van leven

12

5. Beleidsknoppen

13

Veerkracht

13

Leefstijl

14

Mentale gezondheid

15

Fysieke omgeving

16

Sociaal Economische Status

17

Lichamelijke gezondheid

18

Sociale leefomgeving

19

6. Zorggebruik

21

Data gedreven sturen en werken

21

Nieuwe inkoopcontracten

22

Samenwerking en contractduur

22

Leveranciersmanagement

22

Bekostigingsmodel

23

Toegangsmanagement

23

Monitoring en evaluatie

23

Bronnenlijst

25

Bijlagen

26

Bijlage 1 Indicatoren en monitors

27

Bijlage 2 Hoe staat Beesel ervoor?

28

Bijlage 3 Cliëntervaringsonderzoek

31

Bijlage 4 Aanpak monitoring en evaluatie - lokaal dashboard

32

Bijlage 5 Schema gezondheidsmonitors GGD

33

| 2021 |

2

1. Inleiding

gemeenschap en onze uitgaven’ komen daarbij

De afgelopen jaren lag de focus binnen het

daarbij horende kaders, leggen we vast in deze

Sociaal Domen met name op het borgen van de

nota die een integrale visie weergeeft van deze

overdracht van verantwoordelijkheden

opgave. Wij kiezen ervoor om te werken aan een

(transitie) van (nieuwe taken) Wmo, Jeugdwet

kwaliteitsslag in het Sociaal Domein om binnen

en Participatiewet naar gemeenten. Doel van de

de financiële kaders te komen. Hierbij willen we

transities was om snellere en betere

een inhoudelijke verandering bewerkstelligen; wij

ondersteuning aan kwetsbare inwoners te

willen dingen anders doen en daardoor

bieden, waardoor mensen zoveel mogelijk mee

verbetering voor inwoners realiseren. De grote

kunnen doen in de maatschappij en zo lang

vraag hierbij is: hoe houden we de zorg en

mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen.

hulpverlening voor kinderen, jongeren,

Behalve de transitie hadden gemeenten ook de

volwassenen en ouderen goed en betaalbaar? Bij

opgaven om vorm en inhoud te geven aan de

het beantwoorden van deze vraag stellen we de

transformatie van deze wetten. Dit houdt in dat

mens centraal. Wij willen nog beter doen wat

we samen met partners in het Sociaal Domein

nodig is en aansluiten bij de leefwereld van

zoeken naar het versterken van het gewone

inwoners.

naar voren. De antwoorden op deze vragen en de

leven en naar meer preventie en lichte vormen van ondersteuning in plaats van de trend van steeds meer specialistische zorg.

Waarom deze kadernota? Nadat we enkele jaren geleden de taken hebben overgenomen, zijn we toe aan een vernieuwing om inwoners nog beter te kunnen ondersteunen, met een verantwoord uitgavenpatroon. De uitkomsten van de visitatiecommissie alsmede de financiële tekorten hebben ertoe geleid dat in de afgelopen periode een toenemende behoefte is ontstaan aan een integrale visie op het Sociaal Domein en de doorontwikkeling daarvan. Vragen als ‘waar ligt de focus van de transformatieopgave?’, ‘wat is goede zorg en betaalbare zorg?’ en ‘hoe houden we grip op de behoefte aan ondersteuning in onze

| 2021 |

Financiële kaders

In de huidige programmabegroting staat in programma 2 ‘Samenkracht’ het grootste gedeelte van de beschikbare budgetten voor het Sociaal Domein. Er zijn ook uitzonderingen, zoals bijvoorbeeld sport en cultuur, die in programma 1 ‘Beleven’ zijn opgenomen. De kadernota Sociaal Domein geeft de kaders en de richting voor de doorontwikkeling van het Sociaal Domein in de gemeente Beesel. Belangrijke opgaven en ambities voor de komende jaren worden benoemd en zijn helpend voor het maken van financiële keuzes en vorm te geven aan de noodzakelijke transformatie binnen het Sociaal Domein. Besluitvorming en uitwerking vindt plaats bij de begrotingsbehandeling (en eventuele bijstellingen) en inhoudelijke beleidsnota’s. 3

Transformatieopgaven Sociaal Domein: de gewenste beweging van ons zorggebruik

Transformatie

gedrag, multiproblemcasuïstiek en

We zetten in op normaliseren, voorkomen

(jeugd)overlast.

(preventie en vroegsignalering) en de doorontwikkeling van een stevige sociale basis. wij willen inwoners ondersteunen om eigen regie te voeren.

Voorkomen

We geloven erin dat het voorkomen van (ernstige) zorgen de kwaliteit van leven en zelfredzaamheid van onze inwoners vergroot en

Normaliseren

de zorgbehoefte verkleint. Dit willen we bereiken

Normaliseren betekent dat we ons niet richten op

door meer in te zetten op preventie en

de problemen, maar op de kansen. Zaken die

vroegsignalering.

gewoon bij het leven horen, moeten niet tot

Preventie krijgt ook landelijk en regionaal steeds

problemen worden gemaakt. Als er toch

meer aandacht. In het landelijk preventieakkoord

ondersteuning nodig is, moet deze zo eenvoudig

hebben 70 landelijke partijen ambities verwoord

en zo dichtbij de inwoner mogelijk geboden

rondom overgewicht, overmatig alcoholgebruik

worden. Alle ondersteuning die we inzetten,

en roken. Van deze interventies wordt het

moet het doel ondersteunen om mensen de regie

meeste effect verwacht, mits daarbij ook

over hun eigen leven (terug) te geven. Dit

aandacht is voor achterliggende factoren als

betekent niet dat we tegenslagen bagatelliseren.

armoede, gezondheidsvaardigheden en de

Een leven met liefde en aandacht – zonder

directe leefomgeving. Een beleid overstijgende

geweld- is voor elk kind en elke volwassene

aanpak van preventie is belangrijk, omdat

belangrijk om zich te kunnen (blijven)

gezondheid van veel factoren afhankelijk is.

ontwikkelen. Veiligheid – in de breedste zin van

Samenwerking is dus cruciaal. In de regio Limburg

het woord - is voor ons een belangrijke waarde

Noord is daarom een manifest opgesteld, met de

waaraan we niet tornen. Als de veiligheid van

gezamenlijke ambitie op preventieve gezondheid

inwoners in het geding komt, grijpen we in. Denk

voor de jaren 2021-2025 en de wijze waarop hier

hierbij o.a. aan: huiselijke geweld en

invulling aan wordt gegeven.

kindermishandeling, personen met verward

| 2021 |

4

Sociale basis

‘Positieve Gezondheid’. Binnen dit concept wordt

De sociale omgeving is van invloed op de

gezondheid gezien als meer dan de af- of

gezondheid van onze inwoners. Wij willen deze

aanwezigheid van ziekte of beperkingen.

versterken, zodat deze optimaal ingezet kan

Positieve Gezondheid gaat over het vermogen

worden om (zwaardere) zorg te voorkomen. Om

van mensen om met fysieke, emotionele en

de ambitie waar te maken, moet er een stevige

sociale uitdagingen in het leven om te gaan.

basis van burgerkracht zijn in de samenleving, de

Hierbij staan eigen regie en het zelf oplossend

vitale gemeenschap met verenigingen,

vermogen van de inwoner centraal, waarbij er

vrijwilligers en mantelzorgers, die zich betrokken

niet automatisch vanuit wordt gegaan dat voor

voelen bij hun omgeving en zich inzetten voor de

elke ‘uitdaging’ ook een oplossing hoeft te zijn.

samenleving en elkaar helpen. Als dit niet

Dit sluit aan bij onze missie en

voldoende is zoeken we naar passende

transformatiegedachte.

laagdrempelige ondersteuning of geïndiceerde voorzieningen, waarbij de juiste op- en afschaling van ondersteuning van belang is. Dit vraagt om goede samenwerking en afstemming van professionals, vrijwilligers en inwoners.

Integraal beleid De transformatieopgave is breed en veelomvattend. Integraliteit is nodig, omdat veel zaken binnen het Sociaal Domein in het dagelijks

Leeswijzer In het volgende hoofdstuk formuleren we onze

leven op elkaar inhaken. Schulden binnen een

missie en visie op het Sociaal Domein. In

gezin hebben bijvoorbeeld ook invloed op de

hoofdstuk 3 wordt het Radermodel toegelicht. Dit

opvoeding van de kinderen. Maar we willen ook

model gebruiken wij voor de doorontwikkeling

verbinding maken met onderwerpen die het

van het Sociaal Domein. In hoofdstuk 4

Sociaal Domein overstijgen, zoals veiligheid,

beschrijven we aan de hand van de drie

wonen en de omgevingswet. We vinden het

uitkomstraderen hoe onze gemeenschap ervoor

belangrijk dat bij het inrichten van de publieke

staat. In hoofdstuk 5 beschrijven we aan de hand

ruimte en ontwikkeling van woonwijken

van zeven beleidsknoppen onze hoofddoelen. In

onderwerpen als gezondheid, wonen met zorg,

de beleidsnota's, die volgen op deze kadernota,

samenredzaamheid en sociale samenhang

maken we deze doelen concreet. In het laatste

worden meegenomen.

hoofdstuk beschrijven we hoe we meer grip willen krijgen op het rad zorggebruik en hoe we

Als uitgangspunt voor deze Kadernota Sociaal

monitoring en evaluatie - ook van dit rad -

Domein kiezen we voor het concept van

vormgeven.

| 2021 |

5

2. Wat willen we

meedoen en gebruik kan maken van de

bereiken?

zo voor dat ondersteuning in de juiste balans en

beschikbare voorzieningen. Samen zorgen we er betaalbaar blijft.

In de missie geven we aan wat we binnen het sociaal domein voor onze inwoners willen betekenen en hoe we dat gaan doen. De visie is nodig om richting te geven aan beleid en uitvoering. De visie geeft weer wat we voor onze inwoners willen bereiken. De waarden zijn onze kernwaarden en vormen een belangrijk deel van onze missie. Wat vinden we belangrijk binnen het sociaal domein? Wat maakt Beesel tot Beesel? De waarden bepalen ons handelen.

Missie De gemeente Beesel is een gezonde, levendige samenleving, waarin inwoners een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven ervaren. De inwoner staat centraal en we leveren een bijdrage aan de zelf- en samenredzaamheid van de inwoner. Dit doen we door het versterken van de sociale basis, preventie en het bieden van passende ondersteuning. Deze ondersteuning is zoveel mogelijk lokaal, integraal en informeel.

Visie

Waarden Om onze missie en visie uit te kunnen voeren, hanteren we als gemeente een set van waarden. Deze waarden spelen een belangrijke rol bij 'hoe' we de dingen zien en doen. Eigen verantwoordelijkheid

Inwoners hebben zelf regie. Ze maken keuzes in hun leven en zijn hier zelf verantwoordelijk voor. Ze zijn ook zelf verantwoordelijk voor het zoeken naar (mogelijke) oplossingen voor hun problemen. Waar nodig krijgen ze daarbij hulp en ondersteuning uit hun netwerk, maatschappelijke organisaties of de gemeente. De ondersteuning zet in op het zelfoplossend vermogen en de zelfredzaamheid en is gericht op het zoveel mogelijk (terug)krijgen van de regie. Betrokkenheid

Inwoners melden zich voor hulp en ondersteuning op veel verschillende plekken, zoals maatschappelijk werk, wijkverpleegkundige

De gemeente Beesel streeft naar een

en de huisarts. Ook de gemeente is een plek waar

samenleving waarin alle inwoners zich thuis

mensen aankloppen. Dat maakt dat we

voelen, zelfredzaam zijn en naar vermogen

betrokken zijn en mensen niet van het kastje naar

kunnen meedoen en waarin jeugdigen gezond en

de muur sturen. Het maakt ook dat we vanuit

veilig kunnen opgroeien. Een inclusieve

onze regierol betrokken blijven tot mensen,

samenleving, waarin inwoners oog hebben voor

eventueel met hulp van anderen, verder kunnen.

elkaar en waar eenzaamheid en uitsluiting zoveel

Inwoners kunnen dus nooit aan ‘het verkeerde

als mogelijk wordt tegengegaan. De omgeving is,

loket’ zijn, want overal worden ze vanuit dezelfde

fysiek en sociaal, zo ingericht dat iedereen kan | 2021 |

6

betrokkenheid geholpen. Dit verwachten we ook van onze maatschappelijke partners. Duurzaam samenwerken

We willen samen met inwoners en maatschappelijke partners invulling geven aan onze missie en visie. Wij hebben de expertise van anderen nodig om samen te doen wat nodig is. We denken en doen op een duurzame manier. Uitgangspunt is dat we niet alleen samenwerken, maar er ook samen sterker van worden, met zorg voor onze natuurlijke leefomgeving. Resultaatgericht

We richten ons op resultaten en het vinden van oplossingen die ook op de lange termijn werken. We doen wat nodig is en leveren maatwerk. Hierbij stellen we als uitgangspunt dat we samen met de inwoner realistische doelen formuleren, waarvan we tussentijds de voortgang evalueren.

| 2021 |

7

3. Handvat voor integraal beleid

wordt bepaald door verschillende factoren, de

Zoals in de inleiding genoemd is het concept

als beleidsknoppen; door aan een rad te draaien,

Positieve Gezondheid het uitgangspunt voor

komen andere raderen ook in beweging.

zogenaamde gezondheidsraderen. De samenhang tussen de verschillende raderen is weergegeven in het model. De raderen kunnen gezien worden

deze kadernota. Positieve Gezondheid gaat over meer dan alleen lichamelijke gezondheid. Ook

Werken conform dit model komt er op neer dat

het algemeen welbevinden speelt een

door naar alle thema’s te kijken op verschillende

belangrijke rol. Grondlegger Machteld Huber

manieren aan het terugdringen van zorggebruik

ziet gezondheid als het vermogen van mensen

kan worden gewerkt én het welbevinden

om met fysieke, emotionele en sociale

toeneemt. Soms ligt de ‘oplossing’ dus in een

uitdagingen van het leven om te gaan en zoveel

ander thema dan in zorg alleen.

mogelijk zelf regie te voeren. Het gaat om het mee kunnen doen in de samenleving, mentaal welbevinden, zingeving en kwaliteit van leven. Door het versterken van het normale leven, preventie en het bieden van passende en integrale ondersteuning kan de ervaren kwaliteit van leven daadwerkelijk worden beïnvloed.

Radermodel De GGD GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie) Nederland heeft passend bij het concept Positieve Gezondheid het ‘Radermodel’ ontworpen. De gemeente Beesel gebruikt voor de beleidsontwikkeling binnen het Sociaal Domein dit model. Uitgangspunt van het Radermodel is dat de gezondheid van inwoners van een gemeente

| 2021 |

8

Toelichting raderen

Algemene kenmerken en demografie

Het grijze rad (algemene kenmerken en

Dit rad geeft aan dat de samenstelling van de

demografie) geeft de beginsituatie weer (zijn er

bevolking van invloed is op de gezondheid van de

veel ouderen of juist jongeren, is er veel werk of

bevolking. Concreet betekent dit, dat bepaalde

juist niet). Dit bepaalt welk beleid er nodig is. Op

groepen inwoners meer risico's ten aanzien van

de licht blauwe raderen kunnen we invloed

hun gezondheid lopen dan anderen. Zo hebben

uitoefenen. Het zijn knoppen waar we als

ouderen bijvoorbeeld vaker en meer chronische

gemeente aan kunnen draaien. Wanneer iemand

aandoeningen dan jongeren. Ook is bekend dat

geen werk heeft, kan iemand uit een sociaal

diabetes vaker voorkomt bij allochtonen dan bij

isolement worden gehaald door nieuw werk of

autochtonen.

een andere zinvolle dagbesteding. De zelfredzaamheid en samenredzaamheid nemen

We gebruiken diverse betrouwbare bronnen die

toe en daarmee de kwaliteit van leven, voor de

ons inzicht geven hoe de samenstelling van de

persoon zelf en zijn gezin en omgeving. Daarom

bevolking van de gemeente Beesel eruit ziet. Een

noemen we de drie oranje raderen

aantal bronnen maken een vergelijking op

'uitkomstraderen': de uitkomsten van het draaien

postcodegebied 5953 (Reuver/Offenbeek) en

aan de lichtblauwe raderen is hier zichtbaar. Het

5954 (Beesel) mogelijk. Andere bronnen bieden

rad 'zorggebruik' is een rad dat sterk beïnvloed

vergelijking op de schaal van de regio Noord-

wordt door de lichtblauwe raderen. De

Limburg of landelijk. Bij voorkeur vergelijken we

interventies moeten op korte of op de lange

de gemeente Beesel met de regio Noord-

termijn leiden tot een verminderd zorggebruik.

Limburg. Als dat niet mogelijk of van

Wij kunnen als gemeente ook direct aan dit rad

toegevoegde waarde is, noemen we (ook)

draaien door middel van onze toegang en

landelijke kengetallen.

opdrachten die wij aan (specialistische) zorgaanbieders verstrekken in de vorm van aanbestedingen en beschikkingen. De raderen in het model bestaan elk uit meerdere onderliggende indicatoren. De indicatoren worden in diverse monitors uitgevraagd. Op deze manier maken we het resultaat op onze doelen meetbaar. Bijlage 1 geeft een overzicht van alle indicatoren en monitors.

| 2021 |

9

Hoe staat de gemeente Beesel er voor?

grote verschillen waarneembaar in

De gemeente Beesel kent een relatief groot

opleidingsniveau tussen de volwassenen en

aantal ouderen. Van alle inwoners is meer dan de

ouderen. Zo is 69% van de ouderen in onze

helft (54%) boven de 45 jaar.

gemeente laagopgeleid (LO, MAVO, LBO, VMBO),

In de gemeente Beesel heeft 16,9% van de

terwijl dit onder volwassenen slechts 32% is.

bevolking een migratieachtergrond.

Gemeente Beesel heeft iets meer inwoners met

Van de huishoudens in onze gemeente heeft 10%

chronische aandoeningen in vergelijking tot de

een laag inkomen (max. € 16.100 per jaar). Dit is

regio (37% vs 34%).

vergelijkbaar met de regio Noord-Limburg. Landelijk ligt dit op 14%. In de gemeente Beesel heeft 2,34% van de huishoudens een bijstandsuitkering. Dit is lager dan het landelijk gemiddelde van 3,82%. Gemiddeld zijn mensen in de gemeente Beesel lager opgeleid dan in de rest van de regio. Er zijn

| 2021 |

10

4. Uitkomstraderen

ervaart vaak gevoelens van eenzaamheid. Het

De drie uitkomstenraderen (uit het radermodel):

ervaart van vriend(inn)en is de laatste jaren

samenredzaamheid, zelfredzaamheid en

gedaald. Gemeente Beesel laat hierin een

kwaliteit van leven vormen de basis van onze

sterkere daling zien dan regionaal.

percentage jongeren dat veel sociale steun

missie binnen het Sociaal Domein. Hieronder volgt een uitleg op de drie inhoudelijke punten

Van de volwassenen geeft 25% aan een beperkt

en hoe de gemeente Beesel ervoor staat.

sociaal netwerk te hebben en 15% voelt zich uitgesloten. Eenzaamheid onder volwassenen is hoger dan in de rest van de regio. Onder volwassenen in onze gemeente is de laatste jaren het geven van mantelzorg gestegen. Vooral de volwassen mantelzorger in Reuver/Offenbeek1 voelt zich overbelast (19%) ten opzichte van 6% van de oudere mantelzorgers (65 jaar en ouder) in deze wijk en 11% van hun leeftijdsgenoten in de kern Beesel. Van de jongeren geeft 10% aan thuis een ziek

gezinslid te hebben en 3% geeft aan ook

Inwoners zijn samenredzaam

mantelzorg te verlenen.

Samenredzaamheid is het vermogen en de bereidheid van een buurt of wijk om zelf oplossingen te bieden voor (sociale) behoeften en vragen. Op een iets kleinere schaal gaat het om het vermogen en de bereidheid dat mensen zelf en met elkaar zorgdragen voor zichzelf en hun naasten. Hieronder valt ook het geven van mantelzorg. Hoe staat de gemeente Beesel ervoor?

Inwoners zijn zelfredzaam Zelfredzaamheid is het (lichamelijke, verstandelijke, geestelijke en financiële) vermogen om zelfstandig je leven te leiden en om je eigen problemen op te lossen, als nodig met de juiste ondersteuning of hulp van anderen. Zelfredzaamheid zegt echter niet alleen iets over de individuele vaardigheden, maar ook over de manier waarop de samenleving omgaat met en

Een groot deel van de jongeren is lid van een

ruimte biedt aan mensen met beperkte

sport-, cultuurvereniging of andere vereniging.

zelfredzaamheid. Wanneer een samenleving niet

Toch zegt 19% van de jongeren zich soms eenzaam te voelen en 5% van de jongeren

1

De GGD gezondheidsmonitors laten resultaten zien per

postcodegebied [Reuver/Offenbeek en Beesel].

| 2021 |

11

voldoende ruimte en mogelijkheden biedt aan

Net als in de rest van Noord-Limburg voelt de

deze mensen, dan is er sprake van sociale

meerderheid van de jongeren (84%) in de

uitsluiting.

gemeente Beesel zich gelukkig.

Hoe staat de gemeente Beesel ervoor?

Van de ouderen in onze gemeente geeft 65% aan dat zij, als dat nodig is, zelf hulp kunnen organiseren, die bijdraagt aan het eigen welbevinden. Dit percentage is hoger dan de rest van de regio. Het overgrote deel van de jongeren in onze gemeente (91%) vindt zichzelf voldoende weerbaar. Dit is vergelijkbaar met de rest van de regio. Weerbare jongeren hebben voldoende zelfvertrouwen en kunnen goed voor zichzelf opkomen. Hierdoor kunnen zij, met respect voor anderen, gezonde keuzes maken en weerstand bieden aan groepsdruk.

Inwoners ervaren een goede kwaliteit van leven Kwaliteit van leven is het functioneren van personen op fysiek, psychisch en sociaal gebied en de subjectieve beleving hiervan. Mensen met dezelfde gezondheid hoeven hun kwaliteit van leven niet hetzelfde te ervaren en te beoordelen. Hoe staat de gemeente Beesel ervoor?

Uit de GGD gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen (2016) blijkt dat inwoners van Beesel hun gezondheid minder goed ervaren dan in de rest van Limburg-Noord en Nederland (71% vs 74% en 76%). Inwoners zijn ook iets minder tevreden met het leven 62% (2012, 65%).

| 2021 |

12

5. Beleidsknoppen

informatie over gezondheid en gezond gedrag

In dit hoofdstuk beschrijven we de zeven

schrijven, rekenen en digitale vaardigheden.

essentieel. We hebben het dan over lezen,

raderen uit het Radermodel waar we invloed op kunnen uitoefenen, onze beleidsknoppen. Klik

Er zijn meer elementen die bijdragen aan

op de afbeelding ‘Hoe staat Beesel ervoor?’ voor

iemands veerkracht om met levensuitdagingen

meer feiten en cijfers over de betreffende

om te gaan. Denk hierbij aan een sociaal netwerk,

beleidsknop. Bij elk rad geven aan waar we op

een toekomstperspectief en het gevoel regie te

inzetten. In beleidsnota’s, die volgen op deze

hebben over het leven. Mensen ontwikkelen zich

kadernota, vertalen we dit in concrete doelen.

verder door onderdeel te zijn van sociale netwerken (familie, klas, wijk, vereniging). Daar waar mensen om elkaar geven, wordt vertrouwen ontwikkeld en dat is de basis voor veiligheid, samenwerken, elkaar helpen en ondersteunen. Via sociale netwerken hebben mensen toegang tot (hulp)bronnen waar ze zelf niet over beschikken. Waar zetten we op in?

Om de veerkracht van onze inwoners te vergroten, richten we ons

Veerkracht

op het individu en de sociale omgeving. We

Veerkracht is het vermogen om met

helpen sterke kernen en netwerken te creëren,

veranderingen, uitdagingen en tegenslag om te

zodat inwoners fijn en veilig kunnen wonen en de

gaan. In een wereld die steeds sneller verandert,

onderlinge betrokkenheid en leefbaarheid

is het steeds belangrijker om flexibel te kunnen

vergroot. Ouders/verzorgers en mantelzorgers

reageren op veranderingen, die soms als een

worden voldoende ondersteund door de directe

schok komen en soms geleidelijk ontstaan. Dit

omgeving, zodat zij op de lange termijn de zorg

betekent niet alleen het omgaan met tegenslagen

kunnen blijven bieden die nodig is. Op die manier

of moeilijke situaties, zoals een scheiding, ontslag

kunnen inwoners samen met hun netwerk zoveel

of het verlies van een dierbare, maar ook het

mogelijk hun leven leiden en regie houden en is

omgaan met veranderingen in het dagelijks leven.

gespecialiseerde ondersteuning lang niet altijd noodzakelijk.

Om dit te kunnen, zijn basisvaardigheden voor het vinden, begrijpen en toepassen van | 2021 |

13

Daarnaast zoeken we naar activiteiten en

Leefstijl

mogelijkheden in de kernen om de talenten van

Leefstijl is een breed begrip. Het gaat om het

jong en oud verder te ontwikkelen, zodat zij beter

gedrag van mensen en de keuzes die zij maken.

in staat zijn met tegenslagen om te gaan. We

Zijn dit gezonde keuzes of bedreigen ze juist de

zetten in op een voorzieningenaanbod voor alle

gezondheid? Een gezonde leefstijl bestaat uit vier

leeftijden, waarbij vroegsignalering en preventie

kenmerken: voldoende bewegen, een gezond

belangrijke thema’s zijn. We hebben hierbij extra

gewicht en eetpatroon, niet roken of drugs

aandacht voor het jonge kind (kansrijke start).

gebruiken en indien alcohol, dan met mate. Regelmatig bewegen bevordert de kwaliteit van

Ook investeren we in de aanpak van

leven en kent diverse gezondheidsvoordelen.

laaggeletterdheid. Voldoende taalbeheersing

Tevens heeft voldoende beweging een gunstig

zorgt dat mensen zelfredzamer, sociaal actiever

effect op het beloop van chronische ziekten. Het

en gelukkiger zijn en zo een passende plek in de

veranderen van iemands gedrag is niet

samenleving nemen. De gezondheidssituatie van

gemakkelijk. Mensen moeten echt zelf hun

geletterden is beter, omdat zij eerder en

gedrag willen veranderen en ook geholpen willen

gerichter zorg kunnen inschakelen en minder

worden. De afgelopen decennia is het accent met

vaak problemen ervaren. Een betere

betrekking tot leefstijl veranderd. Van

taalbeheersing leidt tot een betere economische

'gezondheidsopvoeding' ('het wijzende vingertje')

situatie en arbeidsmarktpositie. Ook wordt er

naar het stimuleren van een omgeving die

minder vaak een beroep gedaan op

uitnodigt om gezonde keuzes te maken.

gemeentelijke voorzieningen. Waar zetten we op in?

Een gezonde leefstijl hangt samen met de fysieke en sociale leefomgeving. Door de omgeving aan te passen, wordt het mensen makkelijker gemaakt om gezonde keuzes te maken. Daarom zetten we als gemeente in op omgevingsfactoren om gezond gedrag te bevorderen. Voor overgewicht en roken volgen we de lijn van het nationaal en regionaal preventieakkoord. We willen het aantal volwassenen en jeugdigen met overgewicht laten dalen alsmede het aantal

| 2021 |

14

volwassenen en jeugdigen dat rookt. We zetten daarom in op een rookvrije kindomgeving. Gezond leven betekent ook voldoende beweging. We willen inwoners in beweging houden en krijgen. Hierbij vinden we het belangrijk dat sport en bewegen voor iedereen toegankelijk is, ook voor mensen met een beperking. We willen drempels wegnemen en sport en bewegen zo vanzelfsprekend mogelijk maken. We haken aan bij evenementen om het sport- en beweegaanbod bekend te maken bij de inwoners.

Mentale gezondheid Mentale (psychische) ongezondheid vormt een groot deel van de totale ziektelast onder de volwassen bevolking. Mentaal gezonde mensen voelen zich over het algemeen tevreden en kunnen vaak goed omgaan met tegenslagen en de druk om te presteren. Als de mentale gezondheid onder druk staat, kan dit leiden tot psychiatrische problematiek (zoals angst, depressie en suïcide). Ook dementie,

Kinderen hebben wat betreft bewegen onze speciale aandacht. De laatste jaren bewegen kinderen steeds minder en gaan de motorische vaardigheden sterk achteruit. Motorische vaardigheden zijn van belang voor het ontwikkelen van een actieve leefstijl en daarmee voor gezondheid. Voldoende en kwalitatief goed leren bewegen is een basis die we elk kind willen meegeven. Dit doen we in samenwerking met het onderwijs, de kinderopvang en verenigingen.

eenzaamheid en sociale uitsluiting zijn van invloed op de mentale gezondheid. Mentale problemen kunnen leiden tot ernstige beperkingen in het dagelijks functioneren. Zo kan het levensgeluk van mensen ernstig verstoord worden, vergroten ze de kans op een problematische schoolloopbaan en/of maatschappelijke carrière en op psychische problemen in de volwassenheid. Jongeren uit onvolledige gezinnen, gezinnen met en laag of gemiddeld welvaartsniveau en autochtone inwoners hebben over het algemeen vaker te kampen met psychosociale problemen. Waar zetten we op in?

We zetten in op het terugdringen van eenzaamheid en vroegsignalering en preventie bij psychische/psychiatrische problematiek. We streven naar meer begrip voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, zoals depressie, eenzaamheid en dementie. We willen dat deze

| 2021 |

15

mensen kunnen meedoen. Als dat niet of beperkt

Veel mensen ondervinden een negatieve invloed

kan, bieden we in samenwerking met partners

van hun woonomgeving op hun gezondheid. De

passende ondersteuning. Uitgangspunt hierbij is

bijdrage aan de ziektelast wordt geschat op 1%

om inwoners met een psychische kwetsbaarheid,

tot 6%. Een gezonde leefomgeving ervaren

waar mogelijk, zo gewoon mogelijk te laten

inwoners als prettig en nodigt uit tot gezond

wonen in een buurt ter bevordering van

gedrag en draagt bij aan een betere lichamelijke

participatie en herstel.

en geestelijke gezondheid. Ontwikkelingen die die eisen stellen aan de fysieke leefomgeving zijn de vergrijzing en extramuralisering2, waardoor mensen tot op hogere leeftijd zelfstandig blijven wonen. Dit geldt ook voor inwoners met een verstandelijke beperking en mentale gezondheidsproblemen. Waar zetten we op in?

De Omgevingswet die naar verwachting in 2022 in werking treedt, heeft als maatschappelijk doel: een veilige en

Fysieke omgeving Een gezonde leefomgeving is schoon en veilig, heeft een goede milieukwaliteit en voldoende groen, water en natuur. Het is een aantrekkelijke openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeten en bewegen. Er is een gevarieerd woningaanbod, voor verschillende doelgroepen, er zijn voldoende voorzieningen en inwoners voelen zich veilig. Dit zijn onderwerpen die het sociaal domein overstijgen. Een goede fysieke leefomgeving is een cruciale randvoorwaarde voor goede gezondheid. Daarom is het van wezenlijk belang om bij het inrichten van de publieke ruimte en de bouw/renovatie van

gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit hebben en houden. De Omgevingswet biedt kansen om de samenhang tussen gezondheid, milieu, veiligheid en ruimtelijke ordening te vergroten en bij ontwikkelingen verplicht te stellen dat deze getoetst worden aan de mate waarin zij bijdragen aan de gezondheid van mensen. We sluiten met onze gezondheidsdoelen aan op maatschappelijke en ruimtelijke opgaven. We vinden het belangrijk dat inwoners betrokken zijn bij de fysieke omgeving. We bekijken daarom

(nieuwe) woonwijken onderwerpen als gezondheid, wonen met zorg, samenredzaamheid en sociale samenhang mee te nemen.

| 2021 |

2

Het zoveel mogelijk op zichzelf of in familieverband laten wonen

van mensen die zorg nodig hebben, in plaats van opname in een (zorg)instelling.

16

samen met inwoners en partners hoe we de directe leefomgeving gezonder kunnen maken.

Mensen met een lage opleiding leven zeven jaar

We zetten ons in voor een fysieke ruimte die jong

korter dan mensen met een hbo- of universitaire

en oud uitnodigt tot bewegen, spelen en

opleiding. Het verschil in gezonde

ontmoeten. We willen dat de buitenruimte en

levensverwachting is zelfs zo'n negentien jaar.

activiteiten zo toegankelijk mogelijk zijn, óók voor mensen met (fysieke) beperkingen.

Waar zetten we op in?

Uitgangspunt is dat inwoners van de gemeente Beesel kunnen meedoen naar vermogen. Waar betaald werk (nog) niet mogelijk is, zetten we in op vrijwilligerswerk. We willen dat inwoners met (kans op) armoede of problematische schulden zich zo zelfstandig mogelijk kunnen voelen en goed kunnen (mee)doen. Meedoen naar vermogen betekent ook dat we nieuwkomers begeleiden om te integreren en

Sociaal Economische Status

activeren. We zijn ervan overtuigd dat tijd en

De positie van mensen op de maatschappelijke

energie investeren in mensen die nieuw zijn in

ladder noemen we Sociaal Economische Status

onze gemeenschap bijdraagt aan het

(SES). Naast inkomen zijn opleidingsniveau, het

welbevinden van het gezin/de persoon in kwestie

percentage schoolverlaters,

en zijn nieuwe omgeving. Hiervoor zetten we in

onderwijsachterstanden en werksituatie

op taalontwikkeling in combinatie met een

belangrijke graadmeters. De SES heeft invloed op

passende vorm van participatie (onderwijs, werk,

de gezondheid.

vrijwilligerswerk).

Financiële zorgen kunnen bijdragen aan uitval op

We willen armoede en schulden zoveel mogelijk

het werk of op school en kunnen leiden tot

voorkomen en de financiële zelfredzaamheid en

gezondheidsproblemen. Te weinig geld voor de

(arbeids)participatie stimuleren. Dit betekent dat

contributie van een vereniging, voor een

we het huidige percentage uitstroom naar werk

bezoekje of een gezonde maaltijd, kan ertoe

tenminste willen behouden. We zetten in op de

leiden dat mensen zich terugtrekken achter de

bestrijding van armoede, door preventie en het

eigen voordeur.

bieden van inkomensondersteunende minimamaatregelen. We willen dat inwoners die,

| 2021 |

17

in armoede leven of te maken hebben met

ouder worden. Omdat er meer ouderen komen

schulden, op de hoogte zijn van de

en ouderen langer thuis blijven wonen, groeit de

minimaregelingen en hier, op basis van

groep kwetsbare ouderen navenant. Wij willen

daadwerkelijke behoefte, gebruik van maken.

dat inwoners zo lang als mogelijk dagelijkse

Speciale aandacht gaat uit naar kinderen die

activiteiten kunnen uitvoeren.

opgroeien in huishoudens met een laag inkomen, door middel van een bijdrage vanuit de

We stimuleren een gezonde leefstijl door sport

jeugdfondsen.

en bewegen laagdrempelig te maken voor alle inwoners. Om valincidenten te voorkomen, gezonde levensjaren te winnen en zorgkosten te sparen zetten we de komende jaren in op valpreventie interventie op basis van het regionaal plan valpreventie. Het niet (goed) zelfstandig binnen het buiten het huis kunnen bewegen mag geen reden zijn om niet te kunnen meedoen in de samenleving. Door in te zetten op het Openbaar Vervoer, fietsen te promoten en gebruik te maken van deelmobiliteit, vergroten we de mobiliteit van

Lichamelijke gezondheid Lichamelijk functioneren betreft het kunnen uitvoeren van dagelijkse lichamelijke activiteiten. Denk daarbij aan lopen, eten, aan- en uitkleden en boodschappentassen dragen. Moeilijkheden

inwoners in de gemeente Beesel en maken we de afhankelijkheid van geïndiceerde voorzieningen (zoals bijvoorbeeld de Omnibuzz) zo klein mogelijk.

hiermee duiden we aan met 'beperkingen'. Deze beperkingen kunnen te maken hebben met horen, zien en mobiliteit. Lichamelijke beperkingen of chronische aandoeningen zijn van invloed op iemands lichamelijke gezondheid. Daarnaast spelen leeftijd en leefstijl een rol. Waar zetten we op in?

Kwetsbaarheid neemt snel toe als mensen

| 2021 |

18

Sociale leefomgeving

integratie. Er zijn diverse voorzieningen die

De sociale leefomgeving bestaat uit twee

hieraan bijdragen, zoals de open inloop locaties,

elementen, namelijk sociale veiligheid en

waar iedereen (zonder indicatie) welkom is. Ook

emotionele/sociale eenzaamheid.

verenigingen zorgen ervoor dat mensen kunnen meedoen, ontmoeten, ontplooien en bewegen.

Het begrip sociale veiligheid wordt gebruikt voor het ervaren van (on)veiligheid veroorzaakt door

We vinden het belangrijk dat mensen kunnen

menselijk handelen. Denk hierbij aan huiselijk

bewegen en creatief bezig zijn op een manier en

geweld of (kinder)mishandeling. Maar ook zaken

op een plek die bij hen past. Veel mensen sporten

als woon- of jeugdoverlast en overlast van

bij een vereniging. Wij vinden het belangrijk dat

kwetsbare personen in een wijk zijn van invloed

iedereen aan dit verenigingsleven kan deelnemen

op de veiligheidsbeleving.

en dat het aanbod ook in de toekomst aansluit bij de vraag.

Sociale eenzaamheid wordt gedefinieerd als het negatief ervaren verschil tussen de gewenste en gerealiseerde relaties. Zowel het aantal contacten als de ervaren kwaliteit van de sociale contacten zijn bepalend voor gevoelens van eenzaamheid. Mensen kunnen zich bijvoorbeeld eenzaam voelen met veel mensen om zich heen, of helemaal niet eenzaam zijn met een klein sociaal netwerk. Schulden, (taal)vaardigheid en werkloosheid zijn voorbeelden van factoren die van invloed kunnen zijn op het ervaren van sociale eenzaamheid.

We gaan uit van de eigen mogelijkheden van onze inwoners en hun netwerk. Daardoor wordt er meer gevraagd van het informele netwerk van inwoners (mantelzorgers) en is er meer behoefte aan vrijwilligers. We willen dat mantelzorgers de zorg zo lang mogelijk kunnen volhouden en overbelasting van mantelzorgers voorkomen. Bijkomend effect is dat minder vaak duurdere en intensievere vormen van ondersteuning nodig zijn. Wij stimuleren dat kinderen veilig en gezond

Waar zetten we op in?

opgroeien en zich ontwikkelen tot gelukkige,

We vinden het belangrijk

gezonde, zelfstandige inwoners. Daarbij zeten we

dat inwoners zich met

met name in op preventie door opvoed- en

elkaar verbonden voelen.

opgroeiondersteuning voor de omgeving waarin

Sociale contacten in de eigen omgeving geven

ze opgroeien. Zij vinden in hun omgeving

een veilig, verbonden gevoel.

voldoende ruimte om vragen te stellen. Dit kan bij de gezinscoaches, maar ook de

Ontmoeting kan bijdragen aan de het voorkomen

basisvoorzieningen (kinderopvang, onderwijs,

van eenzaamheid, het opbouwen of in stand

verenigingen, jongerenwerk) zijn voldoende

houden van een eigen netwerk, integratie en re| 2021 |

19

toegerust om mogelijke problemen te signaleren en (lichte) opvoed- en opgroeivragen op te pakken. We willen samen met inwoners en partners inzetten op het vergroten van het veiligheidsgevoel in onze samenleving. Onze ambitie is dat alle inwoners in veiligheid kunnen leven. Deze ambitie is uitgewerkt in o.a. het uitvoeringsprogramma ‘Geweld hoort nergens thuis’, waarin de landelijke actielijnen; ‘eerder en beter in beeld’, ‘stoppen en duurzaam oplossen’ en ‘aandacht voor specifieke doelgroepen’ centraal staan. Ook komt dit tot uiting in de samenwerking met partners op het gebied van multiproblemcasuïstiek en jongerenoverlast. Waarbij we inzetten om de veiligheid van inwoners zelf, maar ook hun omgeving, te verbeteren.

| 2021 |

20

6. Zorggebruik

kwalitatieve data (vertellen) vullen elkaar daarbij aan.

In hoofdstuk 4 kwamen de drie uitkomstraderen aan bod (samenredzaamheid, zelfredzaamheid

We zijn continu in gesprek met inwoners en

en kwaliteit van leven), die de bouwstenen

organisaties. Hierin staan onze bouwstenen en

vormen van onze missie. In dit hoofdstuk

doelen centraal. We bespreken met elkaar de

beschrijven we het rad zorggebruik en hoe we

trends die we zien. Ook voeren we gesprekken

hier grip op krijgen. Hierbij gaat het om het

aan de keukentafel, waar cliëntbeleving centraal

gebruik van ondersteuning vanuit Jeugdzorg,

staat. Samen met de inwoners monitoren we of

Wmo en Participatiewet en de mate waarin

we de goede dingen doen. We willen dus niet

inwoners ervaren dat de geboden

alleen de cijfers weten, maar ook het verhaal

ondersteuning het gewenste effect heeft. De

erachter. Bijlage 3 betreft een toelichting op het

elementen waarmee we op dit rad grip

Cliëntervaringsonderzoek.

organiseren, lichten we hieronder toe. De figuur op de volgende pagina laat zien welke databronnen de gemeente Beesel gebruikt en hoe deze met elkaar verbonden zijn. De verschillende databronnen worden gebruikt voor het opstellen van beleid, uitvoering en voor de begroting.

Data gedreven sturen en werken We willen ontwikkelingen in het Sociaal Domein beter volgen en daarop kunnen inspelen. Er komt steeds meer data beschikbaar binnen het Sociaal Domein, zowel kwalitatief als kwantitatief. Waar het in het verleden zoeken was naar bruikbare data, is de huidige uitdaging om de beschikbare data goed te gebruiken en met elkaar te verbinden. Kwantitatieve data (tellen) en

| 2021 |

21

motiveren samen te gaan werken, met minder

Nieuwe inkoopcontracten Per 1 januari 2022 starten de nieuwe contracten voor Jeugdzorg, Wmo en Participatiewet. De voorbereiding is regionaal opgepakt binnen het project Sturing en Inkoop. Doelstelling van het project Sturing en Inkoop is de grip te vergroten op de maatwerkvoorzieningen binnen het sociale domein. Dit doen we onder andere door de maatwerkvoorzieningen op te delen in segmenten. We willen grip vergroten met:

aanbieders samen te werken en de langdurige contracten aan te gaan kunnen we maximaal gebruik maken van partnerschip, om vanuit deze gedachte de steeds groter wordende maatschappelijke opgave aan te pakken. Hiernaast heeft hier per segment bijsturing plaatsgevonden in onder andere opleidingseisen en protocollen om de kwaliteit van dienstverlenging zo groot mogelijk te maken.



Contract(duur)

Leveranciersmanagement



Leveranciersmanagement

Het leveranciersmanagement binnen het Sociaal



Bekostigingsmodel

Domein wordt in de regio Noord Limburg



Toegangsmanagement

geïntensiveerd, door jaarlijks meerdere keren met onze strategische aanbieders in gesprek te

Samenwerking en contractduur De belangrijkste wijzigingen zijn het aangaan van minder samenwerkingen en langdurige contracten (10 jaar). Door aanbieders te | 2021 |

gaan over de maatschappelijke opgave en elkaar te spiegelen. Binnen het leveranciersmanagement is aandacht voor

22

kwaliteit en resultaat. Op deze manier kunnen we

onderwerpen die de inwoner belangrijk vindt, in

tijdig bijsturen als zaken niet goed lopen.

relatie tot zijn gezondheid. Zo stimuleren we zelfreflectie en regie nemen op die gebieden. De

Bekostigingsmodel Gemeenten zijn voor de Wmo 2015 en de Jeugdhulp verplicht om reële tarieven te hanteren (AmvB reële prijs). In de regio Noord Limburg voldoen de huidige contracten en ook nieuwe contracten hieraan. Door een andere bekostigingssystematiek te kiezen verwachten we vooral een kwaliteitswinst en in mindere mate financiële winst te behalen. We maken afspraken waarbij de prijs is gekoppeld aan een resultaat ongeacht het aantal uren dat wordt ingezet/of

uitkomst geeft een beeld van de ervaren gezondheid, wat voor een inwoner belangrijk is en waarop de focus moet liggen in de ondersteuning. Dit vertalen we samen met de inwoner in meetbare doelstellingen, waarbij we de afhankelijkheid van zorg zo klein mogelijk maken. Waar dit niet anders kan zullen geïndiceerde voorzieningen beschikbaar zijn voor het bieden van een vangnet. Op deze manier bepaalt de toegang samen met de inwoner wat goede en betaalbare ondersteuning is.

het aantal cliënten dat wordt ondersteund. Hiermee halen we de prikkel van ‘meer uren is meer geld’ voor de zorgaanbieder weg. Omdat er

Monitoring en evaluatie

geen urenindicaties meer worden afgegeven en

Evaluatie en monitoring zorggebruik

de hoeveelheid ondersteuning binnen segmenten

Door de toenemende zorgconsumptie leggen we

vastligt, krijgen we meer grip.

bij monitoring en evaluatie de nadruk op het rad zorggebruik. Dit doen onder andere met ons

Toegangsmanagement

lokale dashboard. In bijlage 4 is de aanpak voor

De gemeentelijke toegangsmedewerkers Wmo,

monitoring en evaluatie van het lokale dashboard

Jeugd en Participatiewet voeren de gesprekken

uitgewerkt. De gemeenteraad ontvangt hiervan

met inwoners en zijn de poort tot een

periodiek een gecomprimeerd overzicht.

maatwerkvoorziening. De toegang is een belangrijke ‘knop’ als het gaat om grip. Regionaal

Evaluatie en monitoring doelen

gaan we uniform werken en maken we processen

Voor de evaluatie en monitoring van de doelen

eenduidiger. Binnen de gemeente Beesel zetten

uit deze kadernota sluiten we aan bij regionale en

we in op een sterke en kwalitatieve toegang. De

landelijke monitors. Deze geven inzicht hoe we

lokale toegangsteams (Jeugd, Wmo en

ervoor staan op de uitkomstraderen (hoofdstuk

Participatie) voeren gesprekken met inwoners

4) en de beleidsknoppen (hoofdstuk 5) en maken

aan de hand van het concept van Positieve

het mogelijk om de gemeente Beesel te

Gezondheid. Het spinnenweb met de zes

vergelijken met andere gemeenten. De GGD

hoofddimensies van gezondheid wordt gebruikt

monitors vormen hierbij een belangrijke basis.

om met een inwoner in gesprek te gaan over

Bijlage 5 geeft een overzicht van de diverse GGD

| 2021 |

23

monitors en het moment van uitgevraag en oplevering resultaten. Op basis hiervan herijken we deze kadernota in het vierde kwartaal van 2025/ eerste kwartaal 2026.

| 2021 |

24

Bronnenlijst -

Arrangementenmonitor Sociaal Domein Limburg Noord

-

CBS

-

Divosa benchmark

-

Geletterdheidinzicht.nl

-

GGD Gezondheidsmonitor jongeren 2019

-

GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016

-

Waarstaatjegemeente.nl

-

Veilig thuis monitor Limburg Noord

-

Uitvoeringsplan doordecentralisatie en transformatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang en bemoeizorg & OGGz preventie Armoedebeleid gemeente Beesel - Meedoen naar vermogen

-

Beleidsplan Participatiewet gemeente Beesel – Iedereen doet mee

-

Jeugdbeleid gemeente Beesel

-

Transformatieplan Jeugdhulp Noord Limburg

-

Sportbeleid gemeente Beesel: Samen fit: sport en bewegen in Beesel

-

Sportakkoord gemeente Beesel

-

Regiovisie aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling

-

Manifest preventieve gezondheid Noord en Midden Limburg

-

Integraal veiligheidsplan gemeente Beesel

-

Toekomstvisie Blij in Beesel (2017)

-

Rapport Visitatiecommissie financiële beheersbaarheid sociaal domein gemeente Beesel (2020)

| 2021 |

25

Bijlagen

| 2021 |

26

Bijlage 1 Indicatoren en monitors UITKOMSTRADEREN

INDICATOREN

Samenredzaam

Vrijwilligerswerk Mantelzorg Sociale netwerken en contacten

Eenzaamheid Sociale uitsluiting Discriminatie

Zelfredzaam

Activiteiten dagelijks leven Huisvesting

Huiselijke relaties

Verslaving

Geestelijke gezondheid Lichamelijke gezondheid

Sociaal netwerk

Inkomen

Kwaliteit van leven

BELEIDSKNOPPEN Veerkracht Inwoners kunnen veilig opgroeien/leven en met veranderingen, tegenslag en uitdagingen omgaan.

Leefstijl Inwoners kiezen voor een gezonde leefstijl.

Mentale gezondheid Inwoners hebben een goede mentale gezondheid.

Fysieke omgeving Inwoners voelen zich veilig en gezond in de omgeving waar zij wonen. Sociaal Economische Status Inwoners zijn financieel zelfredzaam en doen naar vermogen mee in de samenleving. Lichamelijke gezondheid Inwoners kunnen zo lang als mogelijk dagelijkse activiteiten uitvoeren. Sociale leefomgeving Inwoners voelen zich veilig. Er is verbinding tussen inwoners, zij gaan respectvol met elkaar om en helpen elkaar.

| 2021 |

Dagbesteding Ervaren gezondheid Tevredenheid met het leven Geluk

Maatschappelijke participatie

Armoede Sociale Veiligheid Leefomgeving

WAAR ZETTEN WE OP IN? [DOELEN] Inwoners zijn in staat om met stress en tegenslagen om te gaan. Oplossingen worden zoveel mogelijk binnen het eigen netwerk gezocht. Kinderen ontwikkelen zich optimaal binnen de eigen mogelijkheden. Inwoners hebben een gezonde leefstijl en een gezond gewicht Kinderen groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving

Inwoners hebben een goede mentale gezondheid Inwoners voelen zich gelukkig Inwoners met psychische kwetsbaarheid kunnen meedoen in de samenleving Inwoners wonen zo lang en zelfstandig mogelijk in de eigen omgeving De fysieke ruimte nodigt uit tot bewegen, spelen en ontmoeten en is voor iedereen toegankelijk Inwoners doen naar vermogen mee en/of hebben betaald werk. Nieuwkomers doen naar vermogen mee in de samenleving Inwoners maken gebruik van minimaregelingen (waaronder jeugdfondsen). Inwoners ervaren zo weinig mogelijk beperkingen in het dagelijks leven.

Inwoners weten elkaar sneller en makkelijker te vinden voor hulp en ondersteuning. Inwoners leven in een gezonde en veilige leefomgeving.

MONITOR

FREQ

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD Gezondheidsmonitor jeugd GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD Gezondheidsmonitor jeugd GGD

2-jaarlijks 2-jaarlijks

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD Gezondheidsmonitor jeugd GGD

2-jaarlijks 2-jaarlijks

2-jaarlijks 2-jaarlijks

INDICATOREN

MONITOR

FREQ./jaar

Regie over eigen leven Laaggeletterdheid

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD Gezondheidsmonitor jeugd GGD Laaggeletterdheidinzicht.nl

2-jaarlijks

Beweegnorm

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD Gezondheidsmonitor jeugd GGD

2-jaarlijks

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD

2-jaarlijks

Gezondheidsmonitor jeugd GGD

2-jaarlijks

Leefbaarometer Landelijke veiligheidsmonitor

2-jaarlijks 2-jaarlijks

Inkomen Opleidingsniveau Arbeidsmarktpositie

Divosa Benchmark Werk & Inkomen Armoede & Schulden Statushouders Arbeidsmarktdashboards UWV

maandelijks jaar 2 x per jaar kwartaal

Chronische aandoeningen Gehoor- en gezichtsbeperkingen Mobiliteitsbeperkingen

Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD

2-jaarlijks

Huiselijk geweld/ kindermishandeling Eenzaamheid Mantelzorg Vrijwilligerswerk

Monitor Veilig thuis Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD Gezondheidsmonitor jeugd GGD

kwartaal 2-jaarlijks

Overgewicht Obesitas Roken Alcohol Regie op eigen leven Risico op angststoornis/depressie

Woningvoorraad Publieke ruimte

2-jaarlijks 2022-2023

2-jaarlijks

Voorzieningen Sociale veiligheid

2-jaarlijks

27

Bijlage 2 Hoe staat Beesel ervoor?

jaren is gedaald en het aantal volwassenen met overgewicht is gestegen. Van de jongeren in de

Veerkracht

Een groot deel van de mensen in Beesel (90%) ervaart in meer of mindere mate regie over hun

gemeente Beesel heeft 14% overgewicht (regionaal is dat 22%).

leven. De regie onder ouderen is de laatste jaren

Mentale gezondheid

gestegen van 82% naar 90%.

Het risico op angst en depressie is onder

In de gemeente Beesel heeft 9% van de mensen

volwassenen in onze gemeente de afgelopen

tussen de 16 en 65 jaar moeite met lezen,

jaren flink gestegen. Van de volwassenen scoort

schrijven, rekenen en omgaan met de computer

40% matig/hoog in risico op angst en depressie,

(basisvaardigheden). Landelijk ligt dit op 12%.

Bij ouderen ligt dit percentage nog iets hoger (43%). Dit wijkt niet af van de regio

Leefstijl

In de gemeente Beesel roken minder volwassenen dan in de rest van de regio (18% vs 22%). Het percentage rokende jongeren in onze gemeente is met 4% gelijk gebleven ten opzichte van 2015. Drie procent van de jongerenuit onze gemeente geeft aan dat ze in de afgelopen 4

In de regio Noord en Midden Limburg verblijven ongeveer 900 mensen met een psychische stoornis of psychosociale problematiek in een beschermde woonomgeving. Dit aantal is lager dan het landelijk gemiddelde. Een klein deel hiervan (< 10 personen) komt uit onze gemeente.

weken wiet/hasj heeft gebruikt. Dit is vergelijkbaar met de regio. Het aantal jongeren dat ooit een andere soort drugs heeft gebruikt, ligt met 3% in onze regio erg laag. Het alcoholgebruik onder jongeren laat een dalende trend zien. Van de jongeren geeft 24% aan de afgelopen 4 weken alcohol te hebben gedronken

De meerderheid (84%) van de jongeren in de gemeente Beesel voelt zich meestal gelukkig en ervaart de eigen gezondheid als goed. Toch zien we de laatste jaren ook een toename van psychosociale problemen onder jongeren in het voorgezet onderwijs. Het percentage jongeren dat zich vaak gestrest voelt, ligt in Beesel op 43%.

Van de volwassenen voldoet 58% en van de ouderen 76% aan de beweegnorm. Het aandeel jongeren dat voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen is in Beesel fors gedaald van

Dit is vergelijkbaar met de regio. De meest genoemde stressfactoren zijn: school/huiswerk en alles wat jongeren moeten doen (sociale media, sporten, bijbaantje).

29% in 2015 naar 14% in 2019. Van de jongeren geeft 19% aan zich soms Meer dan de helft van de inwoners van de gemeente Beesel is te zwaar. Hierbij geldt dat het aantal ouderen met overgewicht de afgelopen

| 2021 |

eenzaam te voelen en nog eens 5% is zelfs vaak eenzaam. Ook onder volwassenen en ouderen is eenzaamheid een veel voorkomend probleem 28

(45% vs 51%). Dit percentage is de laatste jaren

als landelijk ligt dit percentage een stuk lager

gestegen en is hoger dan de rest van de regio.

(35% vs 31%). Als we kijken naar onderwijsachterstanden ligt dit

Prognoses over dementie onder de bevolking

in de gemeente Beesel iets onder het landelijk

laten een verdubbeling zien van het aantal

gemiddelde. In 2017 liep 13% van de peuters

mensen met dementie in de komende 30 jaar.

risico op een onderwijsachterstand. Op de

Naar verwachting hebben in 2050 in de

basisschool betrof het 14% van het aantal

gemeente Beesel 560 mensen dementie ten

leerlingen. In het schooljaar 2018-2019 verliet

opzichte van 260 in 2020.

2,1% van het aantal leerlingen in het VO/MBO uit de gemeente Beesel zonder startkwalificatie het

Fysiek omgeving

onderwijs. Landelijk is dit 2%.

Inwoners geniet van onze mooie dorpen, gelegen in het groen. Een rustige woonomgeving, schoon en ruim in een dorp waar veel te beleven valt (Blij in Beesel, 2017). Jongeren zijn over het algemeen tevreden met de verschillende aspecten van hun leefomgeving. Iets meer dan de helft van de jongeren (52%) geeft aan tevreden te zijn met hangplekken buiten en 36% is tevreden met ontmoetingsruimten. Sociaal Economische Status

In de gemeente Beesel heeft 6% van de huishoudens een laag inkomen. Landelijk is dit percentage hoger (10%). In totaal ging het in de gemeente Beesel in 2017 om 705 huishoudens met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm, waarvan 121 huishoudens met kinderen jonger dan 18 jaar. Het percentage

Het nieuwe inburgeringsstelsel heeft als doel dat alle nieuwkomers snel en volwaardig meedoen aan de Nederlandse maatschappij, het liefst via betaald werk. In 2020 kwamen er ongeveer 15 nieuwkomers (inclusief kinderen) naar de gemeente Beesel. Vanuit de Wet Inburgering krijgt elke gemeente jaarlijks een taakstelling voor het aantal nieuwkomers dat zij moet huisvesten. Lichamelijke gezondheid

In de regio-Noord Limburg heeft één derde van de volwassenen een chronische aandoening (bv. diabetes, hoge bloeddruk en astma/COPD. In de gemeente Beesel heeft 37% van de volwassenen een chronische aandoening. In Reuver/Offenbeek is dit 10% hoger dan in de kern Beesel.

inwoners met een (bijstands)uitkering is in de gemeente Beesel met (2,34%) lager dan het landelijk gemiddelde (3,82%).

Dit zien we ook terug in het zorggebruik. Met name ouderen uit Reuver/Offenbeek maken vaker gebruik van de huisarts dan inwoners uit

Het gemiddeld opleidingsniveau is lager dan in de rest van de regio. Van de volwassenen in onze gemeente is 42% laagopgeleid. Zowel in de regio

| 2021 |

Beesel. Ook ervaren ouderen uit onze gemeente vaker beperkingen in het dagelijks leven. Dit percentage is de laatste jaren wel afgenomen. 29

Van de ouderen is bijna een derde in het afgelopen jaar minstens één keer gevallen. Een even hoog percentage heeft daarnaast een verhoogd valrisico. Sociale leefomgeving

De gemeente Beesel heeft een rijk verenigingsleven. Van de jongeren in onze gemeente is 63% lid van een sportvereniging en 33% van cultuurvereniging of andere vereniging. Meer dan 30% van de inwoners is actief als vrijwilliger. In Reuver/Offenbeek wordt door 24% van de inwoners mantelzorg gegeven en in de overige kernen is dat 15%. Dat is beiden hoger dan het landelijk gemiddelde. Dit ligt voor vrijwilligerswerk op 29,7% en mantelzorg op 14,2%. Van de volwassenen in de gemeente Beesel zegt 45% eenzaamheid te ervaren. Bij jongeren is dat 19%. Landelijk krijgen jaarlijks ongeveer 200.000 mensen te maken met huiselijk geweld. In de gemeente Beesel ging het in 2020 om 95 meldingen. Dit is lager dan het landelijk gemiddelde

| 2021 |

30

Bijlage 3 Cliëntervaringsonderzoek Gemeenten zijn verplicht om jaarlijks een cliëntervaringsonderzoek (CEO) uit te voeren voor de Wmo en Jeugdhulp. Zowel landelijke als regionaal/lokaal is het besef dat de wijze waarop het CEO in het verleden werd uitgevoerd niet meer voldoet aan de doelstelling. De gemeenten Bergen, Gennep, Horst aan de Maas, Venlo en Beesel hebben besloten om over te stappen op een andere wijze voor de uitvoering van het CEO.

Digitalisering

Met continu meten maken we meteen de stap naar een digitale manier van bevragen. In plaats van papieren vragenlijsten, ontvangen inwoners een email met daarin een link naar de online vragenlijst. We hopen hiermee meer ingevulde enquêtes te ontvangen tegen gelijkblijvende kosten. Ook kunnen we met de digitale vragenlijsten meer specifieke vragen stellen, zodat we een beter beeld krijgen over de tevredenheid per aanbieder en per product. We vinden dit belangrijk, omdat deze informatie ook gebruikt kan worden bij leveranciersmanagement

Continue meten

en de regionale inkoop. Om dat we niet in alle

In januari 2021 zijn we gestart met zogenoemd

gevallen over een emailadres beschikken,

continue meten. Dit betekent dat we de

ontvangt een deel van onze inwoners een

tevredenheid van onze inwoners over de

briefkaart met een link en een unieke token naar

gemeentelijke dienstverlening en die van

de online vragenlijst. Inzet is om zoveel mogelijk

gecontracteerde aanbieders Wmo en Jeugdhulp

te gaan werken met emailadressen van inwoners.

(Participatie haakt later aan) maandelijks bevragen in plaats van op één moment per jaar. Het grote voordeel van continue meten is dat de tijd tussen het moment van bevragen en het keukentafelgesprek c.q. hulpverlening aanzienlijk korter is. We vagen inwoners binnen een maand na het keukentafelgesprek naar hun ervaringen met de gemeente (deel 1 van het CEO). Deel 2 van het CEO betreft de dienstverlening van de aanbieder en wordt aangeboden aan inwoners vijf maanden nadat de hulpverlening is gestart. Het versturen en verwerken van de vragenlijsten wordt uitgevoerd door ZorgfocuZ, een onderzoeksbureau gespecialiseerd in het sociaal domein.

| 2021 |

31

Bijlage 4 Aanpak monitoring en evaluatie - lokaal dashboard

Om grip te hebben en resultaten te monitoren, stellen we maandelijks een dashboard op. Hierin nemen we ten minste de volgende onderdelen op: - Begroting - Realisatie - Openstaande verplichtingen - Restant budget - Aantallen verstrekte voorzieningen (uitgesplitst naar de verschillende vormen binnen de domeinen) - Beschikte bedragen In het dashboard leggen we de link met de programmabegroting. Dat wil zeggen dat we rapporteren op het niveau van beleidsveld, waarbij we vervolgens een verdieping maken binnen deze beleidsvelden. Vooralsnog doen we dit voor de beleidsvelden Wmo, Jeugd en Participatie. We stellen dit dashboard periodiek op. Hierdoor zijn we in staat om tijdig bij te sturen, als blikt dat de gestelde financiële kaders overschreden worden. In 2021 verstrekken we een gecomprimeerd overzicht van dit dashboard, inclusief toelichting, periodiek aan de gemeenteraad. Eind 2021 bekijken we of deze periodieke rapportage nog gewenst is, of dat we de raad op een andere manier meenemen.

| 2021 |

32

Bijlage 5 Schema gezondheidsmonitors GGD

Doelgroep

Tijdstip Resultaten afname

Gezondheidsmonitor Volwassen & Ouderen

Najaar 2020

Q3 20213

Gezondheidsmonitor Volwassen & Ouderen

Najaar 2024

Q3 2025

Gezondheidsmonitor Jeugd (13-16 jaar)

Najaar 2023

Q3 2024

3

De resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen &

Ouderen 2020 verwerken we in de beleidsnota Gezondheid/Wmo.

| 2021 |

33

entale gezondheid

Uitgave Gemeente Beesel Postbus 4750 5953 ZK Reuver T 077 474 92 92 F 077 474 58 88 www.beesel.nl info@beesel.nl

| 2021 |

34