Economische visie 2030 gemeente Beesel

ECONOMISCHE VISIE: LOKAAL, DUURZAAM EN IN BALANS! Economische visie 2030

VOORWOORD WETHOUDER Een goede economie is van groot belang voor de leefbaarheid en brede welvaart in onze gemeente. Als het met bedrijven, werkgevers en werknemers goed gaat, vloeit dit terug naar onze gemeenschap. Niet alleen doordat er diensten en goederen beschikbaar zijn in onze gemeente, maar ook doordat bedrijven en ondernemers een bijdrage kunnen aan de samenleving zoals het verenigingsleven. Daarnaast hebben ze ook een verantwoordelijkheid richting die samenleving als het gaat om milieu, duurzaamheid en gebruik van de infrastructuur. Gemeente Beesel is een unieke gemeente die interessant is voor ondernemers en bedrijven. We zijn gesitueerd tussen de twee stedelijke gebieden Venlo en Roermond en hebben een goede bereikbaarheid via het wegennet en de spoorweg. Daarnaast is er een goede aansluiting met de Duitse grensregio. Dit biedt kansen voor onze gemeente, maar kan op momenten ook risico’s met zich meebrengen. Juist dit is de reden waarom het tijd werd om te bezien hoe het op dit moment met onze economie is gesteld: hoe willen we er in 2030 samen met onze ondernemers voorstaan én hoe willen we dat gaan realiseren? Hierbij brengen we in beeld wat de sterke punten en kansen zijn, maar maken we ook inzichtelijk waarvoor we als gemeente Beesel bewust niet kiezen.

Met de voorliggende economische visie met de titel: ‘economische koers: lokaal, duurzaam en in balans’ - laten we zien tot welke keuzes dit heeft geleid. Deze visie is geen blauwdruk, maar zorgt er voor dat we houvast hebben bij de beoordeling van ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

initiatieven en bij wat we wel of juist niet willen. Om de komende jaren te werken aan een nog sterkere Beeselse economie en brede welvaart is een 10-puntenplan opgesteld. Hierin zijn concrete acties opgenomen die moeten bijdragen aan het versterken van onze economie. Het plan is ambitieus en de uitvoering vindt stapsgewijs plaats. We werken hiermee toe naar een gemeente Beesel waar de economie lokaal, duurzaam en in balans is. Deze economische visie is tot stand gekomen in samenwerking met Beeselse ondernemers. Ik wil alle ondernemers bedanken voor hun constructieve, inspirerende en inventieve bijdragen! De input, behoeften en uitdagingen vormen een belangrijk onderdeel in de gemaakte keuzes in deze visie. Met dit draagvlak hopen we om de visie in gezamenlijkheid, met ondernemers, onderwijs en inwoners, zoveel mogelijk tot uitvoering te laten komen. Anouk Huijs Wethouder gemeente Beesel

2

INHOUD 1. Inleiding

4

4. Van visie naar uitvoering

32

1.1 Aanleiding, doel & leeswijzer

5

4.1 Vertaling van kernopgaven naar vijf actielijnen

33

1.2 Het proces tot de economische visie

7

4.2 Uitwerking actielijnen

34

1.3 Verbondenheid van deze visie

8

4.3 Opmaat naar de uitvoering

35

4.3 Samenvatting visie & 10-puntenplan

43

4.4 Uitvoering & monitoring

44

2. Beesel onder de loep

9

2.1 Economische ontwikkeling door de jaren heen

10

2.2 Kwaliteiten van Beesel

11

Bijlage I. Relevante trends & ontwikkelingen

46

2.3 Ontwikkelingen die op Beesel afkomen

12

Bijlage II. Huidige economische structuur Beesel

51

2.4 Samenvatting huidige economische structuur

14

Bijlage III. Toelichting op scenario’s

57

2.5 SWOT

16

Bijlage IV. Factsheets bedrijventerreinen

58

2.6 Kernopgaven voor Beesel

18

3. Visie op de toekomst

19

3.1 Opmaat naar de visie

20

3.2 Doelenboom

22

3.3 Toelichting op de visie

23

3.4 Centra als huiskamers

25

3.5 Waardevol buitengebied

27

3.6 Toekomstbestendige bedrijventerreinen

28

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

3

1

INLEIDING

In de inleiding schetsen we de aanleiding voor deze economische visie. We geven aan wat we ermee willen bereiken en hoe we dat door middel van samenwerking voor elkaar hebben gekregen.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

4

1.1 AANLEIDING, DOEL & LEESWIJZER De economie van Beesel staat voor uitdagingen In Beesel willen we samen met ondernemers, onderwijs en bewoners werken aan een bloeiende economie. We hechten veel waarde aan de bijdrage die de lokale economie biedt aan een aantrekkelijk woon- en leefklimaat in onze gemeente. De economie biedt immers meer dan alleen werkgelegenheid. Ondernemers hebben ook een belangrijke rol in het behoud van de gemeenschapsidentiteit en het versterken van de sociale cohesie. De gemeente heeft daarom in het coalitieakkoord de ambitie uitgesproken om ruimte te bieden voor ondernemerschap door het creëren van een goed ondernemersklimaat. Ook vanuit de visie Toekomstbestendige centra werkt de gemeente aan goed voorzieningenaanbod en een veilig en schoon centrum. Dit draagt bij aan sociale cohesie, leefbaarheid en passende werkgelegenheid. Maar zoals we de afgelopen jaren hebben geleerd verandert de wereld continu. Tal van regionale, nationale maar ook mondiale transities en ontwikkelingen, zoals de energietransitie, klimaatverandering, vergrijzing en transitie op de arbeidsmarkt, hebben invloed op het functioneren van onze lokale economie. Daarnaast is economie ook geen afgebakend domein en heeft interactie met verschillende beleidsvelden zoals wonen, bereikbaarheid, duurzaamheid en natuurlijk onze leefomgeving.

Wat is het doel van deze visie? Binnen deze dynamiek is er daarom behoefte, zowel bij de gemeente als bij ondernemers, aan een duidelijke visie die de economische koers voor de toekomst schetst. Door het vaststellen van deze koers erkennen we de uitdagingen die op ons afkomen, evenals de kansen die zich voordoen en ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

maken we duidelijk wat de inzet is van zowel de gemeente, ondernemers en andere belanghebbenden. Op basis van de visie gaan we aan de slag via een concreet 10-puntenplan. Hoewel de route en de te nemen stappen kunnen veranderen gedurende de tijd, blijft de visie leidend voor wat we samen willen bereiken. Hierdoor bieden we duidelijkheid én perspectief aan ondernemers en investeerders. Leeswijzer De economische visie is als volgt opgebouwd: • Hoofdstuk 1 gaat in op de aanleiding, het doel van de visie, het belang van lokaal economisch beleid voor Beesel en het proces dat is doorlopen om tot deze economische visie te komen. • In hoofdstuk 2 beschrijven we de belangrijkste kwaliteiten van en opgaven voor Beesel. Een analyse van de economische structuur aangevuld met input uit interviews en sessies met beleidsambtenaren en ondernemers vertalen we vervolgens in een SWOT. Hieruit volgen de kernopgaven voor Beesel. • Vervolgens staat in hoofdstuk 3 de visie voor de toekomst centraal uitgesplitst in ambities per focusgebied. Dit vormt de basis voor het economisch beleid. • Tot slot worden aan de hand van de visie in hoofdstuk 4 de kernopgaven vertaald in actielijnen. Hieruit volgt een breed uitvoeringprogramma. Hieruit destilleren we een 10-puntenplan: de acties die essentieel zijn om de visie te verwezenlijken. Er wordt ook een prioritering en fasering aangegeven.

5

1.2 HET BELANG VAN DE LOKALE ECONOMISCHE VISIE VOOR BEESEL

Zicht hebben op de huidige economische vitaliteit en de verwachte ontwikkelingen

Als integrale bouwsteen voor de Beeselse Omgevingsvisie Economische visie: lokaal, duurzaam en in balans

Samen met ondernemers komen tot keuzes voor investeringen en bijbehorende impact

Toewerken naar een vitaal vestigings- en ondernemersklimaat

Bijdragen aan economische ontwikkeling én aan brede welvaart

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

Duidelijk maken waar de gemeente en ondernemers ‘werk van gaan maken’

6

1.3 HET PROCES TOT DE ECONOMISCHE VISIE Hoe is de visie tot stand gekomen? Deze economische visie is opgesteld in samenwerking met ondernemers, onderwijs en andere belanghebbenden. Er is een tour door de gemeente georganiseerd waarin alle bedrijventerreinen, het buitengebied en de centrumgebieden zijn bezocht. Diverse gesprekken met ondernemers uit deze gebieden hebben een scherp beeld gegeven van de lokale opgaven. Aangevuld door analyses van beleidsdocumenten en economische gegevens is een duidelijke foto gemaakt van hoe de Beeselse economie ervoor staat. Daarnaast hebben andere beleidsdomeinen als verkeer, wonen, duurzaamheid en sociaal domein input gegeven. Door twee ambtelijke werksessies is de integraliteit van de visie vergroot. Tijdens een goed bezochte Avond van de Beeselse Economie zijn ondernemers, vertegenwoordigers vanuit onderwijs en raadsleden met elkaar in gesprek gegaan over de kwaliteiten, opgaven, ambities maar ook acties die nodig zijn voor een toekomstbestendige Beeselse economie. Al deze momenten hebben in combinatie met bestaande kaders en deskresearch, geleid tot een analyse, visie en uitvoeringsagenda voor de economie van Beesel.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

Door het vaststellen van de gezamenlijk koers hebben we zicht op de acties die nodig zijn om daar te komen. Door eerst scherp te krijgen hoe Beesel er nu voor staat, hebben we bepaald waar we naartoe willen.

Resultaten onderzoeken en bijeenkomsten DNA/kernkwaliteiten van de gemeente Lokale opgaven

7

1.4 VERBONDENHEID VAN DEZE VISIE Relatie met de omgevingsvisie Op dit moment heeft de gemeente Beesel nog geen omgevingsvisie. De omgevingsvisie is een integrale visie op strategisch niveau en gaat over de gehele fysieke leefomgeving van de gemeente en hoe de kwaliteit hiervan kan worden verbeterd. Deze economische visie zal een bouwsteen vormen voor de omgevingsvisie, waarin uiteindelijk de ruimtelijke keuzes integraal worden afgewogen en gemaakt. Relatie met de toeristische visie De toeristisch-recreatieve sector is een pijler van de Beeselse economie. Ondernemers uit deze sector hebben geparticipeerd bij het tot stand komen van deze visie. De sector biedt namelijk ook kansen voor het toekomstig economisch profiel van de gemeente. In 2019 is de visie 'In het Spoor van de Draak' vastgesteld. De gemeente is samen met ondernemers bezig met activiteiten die uitvoering geven aan de ambities uit deze visie. In 2024 wordt gewerkt aan een verdieping van de visie 'In het Spoor van de Draak’. Hiervoor haalt de gemeente input op bij ondernemers. Deze input, en die is verzameld tijdens het opstellen van deze economische visie, wordt benut om tot een actieprogramma voor 2025 en verder te komen.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

De Draak… Sint Joris en de Draak en daarmee de strijd tussen goed en kwaad is al jaren hét onderscheidende en strategische thema van de gemeente en de Beeselse gemeenschap. Wij zetten langjarig in op dit unieke handelsmerk (met mankracht en middelen) omdat we ervan overtuigd zijn dat dit voor onze gemeenschap en onze (eu)regio toeristisch, recreatief, cultureel en economisch grote voordelen met zich meebrengt.

8

2

BEESEL ONDER DE LOEP

In dit hoofdstuk brengen we de belangrijkste bouwstenen voor de economische visie in beeld. Deze zijn verzameld door het uitvoeren van verschillende analyses, aangevuld met input vanuit interviews en bijeenkomsten. Wat zijn namelijk de kernwaarden maar ook de kernopgaven van de gemeente Beesel? In de bijlage is een overzicht van de belangrijkste (cijfermatige) analyses opgenomen.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

9

2.1 ECONOMISCHE ONTWIKKELING DOOR DE JAREN HEEN Economie verbonden met het verleden In de afgelopen eeuw heeft de gemeente Beesel een transformatie doorgemaakt. Van oudsher zijn de uitgestrekte velden, boerderijen en historische bebouwingsclusters kenmerkend voor het Beeselse landschap. Deze kwaliteiten zijn deels nog steeds zichtbaar. In de loop van de 20e eeuw onderging Beesel een aanzienlijke verandering. Nieuwe economische kansen dienden zich aan, door de spoorlijn en de opkomst van de keramische- en maakindustrie. Dit leidde tot groei en diversificatie in de economie, waarbij bedrijventerreinen langs het spoor ontstonden en de woonkernen flink uitbreidden. In de latere decennia bleef Beesel veranderen. De omvang van de agrarische sector en industrie nam af, terwijl er meer aandacht kwam voor toerisme en recreatie. Met de komst van vakantiepark De Lommerbergen eind jaren ’70, komst van een bioscoop en het meer recentere Drakenrijk, heeft Beesel toeristische-recreatieve trekkers van formaat. Tegelijkertijd nam de dienstverlenende sector in zowel banen als bedrijven gestaag toe, net zoals elders in Nederland. ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

1900

1950

2023

2000

Ruimtelijke-economische ontwikkeling in de gemeente Beesel (bron: topotijdreis)

10

2.2 KWALITEITEN VAN BEESEL Een divers landschap gevormd door de Maas Beesel heeft een divers landschap dat wordt gekenmerkt door bossen, akkers, landbouw, historische bebouwing en waardevolle cultuurhistorische elementen. In deze groene omgeving liggen drie aantrekkelijke dorpen, elk met hun unieke kenmerken. Groen karakter tussen stedelijk gebied Kenmerkend is de ietwat geïsoleerde ligging. Ingeklemd tussen enerzijds de Maas, de Duitse grens en anderzijds de steden Venlo en Roermond. Maar Beesel heeft tussen de stedelijke dynamiek zijn kleinschalig en dorpse karakter weten te behouden. En inwoners zijn daar trots op. Economische dynamiek De bedrijventerreinen vormen een bron van werkgelegenheid waar Beeselse producten worden gemaakt. Met de uitbreiding van Roversheide is er ruimte voor (nieuw) lokaal ondernemerschap. De goede ontsluiting en bereikbaarheid maken dat Beesel aantrekkelijke vestigingsplaatsfactoren heeft. Maar ook het centrum van Reuvers blinkt uit in kwaliteit, ondernemerschap en gastvrijheid. Een compact winkelgebied, gratis parkeermogelijkheden op korte afstand en gezellige terrassen maken het centrum van Reuver tot een aantrekkelijk winkel- en verblijfsgebied.

OFFENBEEK

REUVER

BEESEL

Sterk ontwikkeling toeristische economie Beesel heeft veel moois te bieden op het gebied van recreatie en toerisme met prachtige wandel- en fietsroutes, slingerende beekjes, bijzondere dorpsgezichten (kern Beesel heeft beschermd dorpsgezicht) en een groot buitengebied met daarin (regionaal) welbekende attracties en recreatievoorzieningen. Tradities die de gemeenschap verbindt Beesel is ook een plek waar oude tradities samen komen. Als drakendorp staat de kern Beesel om de 7 jaar in het teken van de legende van Sint Joris en de Draak. Een onderscheidend thema voor de héle gemeente. Maar, ook een traditie die de gemeenschap verbindt en in de wijde regio bekendheid geniet. ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

11

2.3 ONTWIKKELINGEN DIE OP BEESEL AFKOMEN Grote transities met een lokale impact De ontwikkeling, die de economie van Beesel doormaakte (van agrarisch, naar industrie en vervolgens dienstverlening), zal de komende jaren alleen maar sneller gaan. De wereld en economie veranderen immers snel en structureel. De komende decennia staan in het teken van noodzakelijke veranderingen. Deze transities hebben een mondiale impact. Ook in Nederland staan we voor enkele uitdagende transities zoals aanpassing aan een veranderend klimaat, (her)gebruik van grondstoffen, de overgang naar een fossielvrij energiesysteem, herstel van onze biodiversiteit of het garanderen van een goede gezondheidszorg voor iedereen. Werken aan toekomstbestendige economie vraagt om het meebewegen met deze transities. Het besef groeit dat de ‘huidige manier’ niet meer houdbaar is. Bestaande structuren (bijv. de ruimte, infrastructuur en technieken) maar ook de cultuur (de manier van samenwerking en de gedeelde waarde) en werkwijzen (het doorbreken van routine en handelen) moeten veranderen of anders benaderd worden. Meer out-of-the-box denken dus én keuzes maken. De dingen anders doen betekent immers ook het afbouwen van zaken die we niet meer wenselijk vinden en niet bijdragen aan onze welvaart en welbevinden. Dat is een proces van de lange adem.

Ondanks dat we het verloop van de grote transities op het niveau van de gemeente slechts beperkt kunnen beïnvloeden, willen we in onze economische visie hiermee nadrukkelijk rekeninghouden. We zien in dat kader al duidelijke relaties naar de arbeidsmarkt, druk op de schaarse ruimte en de uitdaging om bedrijventerreinen toekomstbestendig te houden en/of te maken. ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

Inspelen op veranderende arbeidsmarkt: innoveren & talent binden Vergrijzing, uitstroom van ouderen op de arbeidsmarkt en een veranderende bevolkingsopbouw leiden tot structurele krapte op de arbeidsmarkt. De bevolkingsontwikkeling voor Beesel laat de noodzaak tot deze transitie zien. Vooral de vergrijzing brengt structurele veranderingen in de samenstelling van de beroepsbevolking en daarmee ook de arbeidsmarktdynamiek in Beesel. De industriële sector is één van de belangrijkste werkgevers in de gemeente (circa 25% van alle banen), maar de vijver waaruit werkgevers kunnen putten wordt steeds kleiner. De komende tijd stromen er meer mensen uit door de vergrijzing. Dit kan de lokale (maak)industrie en productie onder druk zetten. Het tekort aan arbeidskrachten is steeds meer een belemmering voor groei en ontwikkeling. Dit vraagt om innovatie, technologische ontwikkelingen, robotisering en automatisering van bedrijfsprocessen. Op deze manier kan de huidige arbeidsproductiviteit en productie behouden en zelfs vergroot worden. Voor Beesel, en Nederland als geheel, blijft het daarnaast van belang om (jong) talent te binden, te boeien en te behouden zowel op praktisch- als theoretisch opleidingsniveau. Het aandeel jongeren tussen de 15 – 24 jaar is in Beesel lager dan in de rest van Nederland, terwijl het aantal 45 – 64 jaar en ouder 47% van de bevolking betreft.

Voor Beesel geldt een sterke uitstroom van jongeren tussen de 15 25 jaar. Terugkeer van deze groep naar de eigen regio is van belang voor de bevolkingssamenstelling, de leefbaarheid, de lokale arbeidsmarkt maar ook voor het draagvlak van voorzieningen in de dorpscentra.

12

Bedrijventerreinen: meer dan alleen maar functionele ruimte Op de bedrijventerreinen in de gemeente Beesel komen veel van deze grootschalige transities samen. Zo hebben de hoge energieprijzen en de onrust op de energiemarkt ervoor gezorgd dat de energietransitie in een stroomversnelling is geraakt. Maar de overgang van naar een duurzaam energiesysteem wordt bemoeilijkt door netcongestie. Daarnaast verandert het klimaat. Droogteperiodes nemen toe en plotselinge stortbuien zorgen voor wateroverlast. Groenblauwe bedrijventerreinen zijn daarom nodig om hiermee om te gaan en zorgen ook voor een aantrekkelijke en gezonde werkomgeving. De ruimte voor werk is immers allang niet meer enkel functioneel. Verbeteren van de toekomstbestendigheid van de huidige bedrijventerreinen in Beesel is daarom van belang, niet alleen voor ondernemers maar ook om de werkgelegenheid te behouden, om medewerkers een fijne werkomgeving te bieden en om overlast voor omwonenden te minimaliseren. Samenwerking tussen ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente is nodig om te werken aan toekomstbestendige bedrijventerreinen. Van winkelgebieden naar gebieden met winkels Net als bedrijventerreinen staan centra ook voor hun eigen uitdagingen. Het winkellandschap verandert structureel. De winkelfunctie neemt af en de centra krijgen een steeds breder bezoek- en verblijfdoel.

Binnen de schaarse ruimte wordt ook steeds vaker de afweging gemaakt tussen verkeers- en verblijfsruimte. Deze ontwikkeling van centra kan daarom niet los gezien worden van andere belangrijke transities. Denk maar aan duurzaamheid zoals de verduurzaming van vastgoed en het versterken ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

van de biodiversiteit door vergroening. Maar ook gezondheid. Denk aan de omslag van zorg naar preventie en de rol die centra innemen in het stimuleren van ontmoeten of uitnodigen tot beweging en daardoor invloed hebben op fysieke en mentale gezondheid. Werken aan vitale centra is hierdoor breder dan het vullen van leegstaande winkels. En net zoals bij bedrijventerrein is een goede samenwerking tussen ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente van groot belang. Duurzame economische ontwikkeling ≠ economische groei Ten slot is de ruimte in Nederland schaars. Er moeten keuzes gemaakt worden en in de ruimtelijke opgave gezocht worden naar de juiste balans tussen werken, wonen, recreëren, natuur, landbouw, publieke voorzieningen en infrastructuur. Onbeperkte economische groei is niet meer vanzelfsprekend. Hierbij wordt steeds vaker uitgegaan van brede welvaart als uitgangspunt voor ruimtelijke afwegingen. Brede welvaart gaat namelijk over een balans tussen people, planet en profit. Welvaart heeft namelijk naast de financieel-economische dimensie (profit), ook een sociaal-maatschappelijke (people) en ecologische dimensie (planet). Een toename van de werkgelegenheid en bedrijven betekent niet automatisch dat iedereen ook beter af is en ook niet dat de kwaliteit van de leefomgeving verbetert.

Het streven naar brede welvaart betekent daarom zoeken naar wegen om de economische, sociale en ecologische dimensies te integreren en in balans te brengen. In bijlage I is een uitgebreid overzicht van trends en ontwikkelingen opgenomen die specifiek ingaan op de bedrijventerreinen, het buitengebied, de centra en de toeristisch-recreatieve sector. 13

2.4 SAMENVATTING HUIDIGE ECONOMISCHE STRUCTUUR Beeselse economie: vitaal maar kwetsbaar De analyses (zie bijlage I voor een verdere toelichting) geven een goed beeld van hoe de gemeente Beesel er economisch gezien voor staat. Hierin komen de volgende hoofdzaken naar voren: Beesel kent een relatief laag werkloosheidspercentage, wat een positieve indicator is voor de lokale economie. • De banenindex in Beesel is met 53% laag. Dit houdt theoretisch gezien in dat er voor 53% van de beroepsbevolking (theoretisch) banen beschikbaar zijn binnen de gemeente. Beesel is daardoor nadrukkelijk meer een woongemeente, dan een werkgemeente. • Als we kijken naar het werkelijk aantal inwoners dat in de eigen gemeente werkt dan komt dit neer op 22%. Veel inwoners uit de gemeente werken daardoor elders, maar er komen ook mensen van buiten de gemeente om hier te werken. • De gemiddelde reisafstand tot werk voor inwoners uit de gemeente Beesel is 26,8 kilometers. Dit betekent dat inwoners die buiten de eigen gemeente werken vooral in de omliggende buurtgemeenten werken. • Het aantal arbeidsplaatsen is in Beesel de afgelopen jaren toegenomen. Dit duidt op een positieve ontwikkeling en groeiend ruimtegebruik. • De zakelijke dienstverlening is de grootste sector in Beesel, goed voor 27% van alle banen.

Een kwart van de banen is gevestigd in de industrie (ondanks het beperkte aantal vestigingen in deze sector). Dit maakt de industriële sector tot een belangrijke werkgever in de gemeente. • De beroepsbevolking in Beesel is overwegend praktisch opgeleid. ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

• Toenemende demografische druk (vergrijzing) zorgt voor tekort aan arbeidskrachten. • Reuver beschikt over praktijkgericht onderwijs, terwijl omliggende regio een breed scala aan onderwijsniveaus aanbieden. Op de bedrijventerreinen komen verschillende uitdagingen samen De gemeente Beesel heeft drie bedrijventerreinen: Molenveld, Roversheide en Maasveld. Elk van deze terreinen heeft een eigen karakter, omvang en bedrijvigheid. De voornaamste sectoren op de bedrijventerreinen zijn grootschalige/volumineuze detailhandel, groothandel en industrie, met minimale leegstand. De lokale behoefte wordt opgevangen door de geplande uitbreiding van Roversheide. Niettemin zijn er aanzienlijke uitdagingen om deze bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken op het gebied van verbeteren van de uitstraling, bereikbaarheid, energie, circulariteit en klimaatadaptatie (bijvoorbeeld het verminderen van de kans op wateroverlast en hittestress). Het ontbreekt bovendien aan georganiseerde samenwerking tussen bedrijven, een belangrijke voorwaarde om bijvoorbeeld juist (collectieve) duurzaamheids- en energiedoelen te bereiken. Daarnaast zijn er ook kansen door efficiënt en intensiever om te gaan met de beschikbare ruimte op de bedrijventerreinen, waardoor er meer ruimte is voor bedrijven en productie.

Zowel Molenveld als Maasveld zijn aangemerkt als ‘verouderde terreinen’ met herstructureringsopgave volgens de regionale POL (uitwerking regionale visie bedrijventerreinen Noord –Limburg). 14

het

Het buitengebied heeft nieuw perspectief nodig Beesel kent een divers buitengebied. De agrarische sector is daar een onderdeel van en wijkt qua profiel en omvang sterk af van andere gemeente in de regio, met minder nadruk op veeteelt. Het aantal landbouwbedrijven in Beesel is de afgelopen tien jaar afgenomen. Ook het areaal aan landbouwgrond is de afgelopen jaren afgenomen ten behoeve van natuur, binnenwater en recreatie. Agrarische ondernemers in de gemeente staan voor een keuze: schaalvergroting en investering, verbreding met nieuwe verdienmodellen, extensiveren of stoppen. Perspectief bieden is daarom noodzakelijk. Vrijkomende agrarische bebouwing vormt voor de toekomst een uitdaging. Daarnaast vragen ook de energietransitie, wonen, toerisme en natuur om keuzes in het ruimtegebruik van het buitengebied. Er is daarom behoefte aan duidelijk beleid om met deze ontwikkelingen om te gaan en het buitengebied van Beesel in de toekomst vorm te geven. Toerisme & recreatie afhankelijk van grote spelers, maar volop kansen De ligging aan de Maas, het groene buitengebied en bijbehorende routes en voorzieningen zijn de belangrijkste beeldbepalers voor toeristischrecreatief Beesel. Alhoewel de toerisme- en recreatieve sector in Beesel beperkt is qua omvang (totaal aantal vestigingen), vertegenwoordigt de sector toch 11% van alle banen in de gemeente.

In 2021 waren er circa 577.515 overnachtingen waarvan circa 80-90% is toe te schrijven aan De Lommerbergen. Sindsdien is er elk jaar een groei van het aantal overnachtingen. Hoewel het aantal campings, B&B's en vakantiewoningen constant blijft, stijgt het aantal boekingen bij De Lommerbergen. Een grote uitdaging voor de sector is het aanzienlijk ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

tekort aan (horeca)medewerkers in de gemeente en regio. Kansen zijn er ook voor de sector. Het aandeel 65-plussers neemt toe. Zij zijn vitaler dan ooit, hebben veel vrije tijd en een hoge koopkracht. Daarnaast is toerisme ook een middel om de leefbaarheid juist te versterken, door bijvoorbeeld het in stand houden van de werkgelegenheid of voorzieningen. Voorzieningenniveau in centra onder druk De drie centra in de gemeente Beesel vormen het hart van de lokale gemeenschap. De ondernemers in deze gebieden dragen in hoge mate bij aan de leefbaarheid. Reuver vervult de centrumfunctie maar het voorzieningenaanbod neemt af. De belangrijkste opgave voor Reuver is dan ook de transitie van "place to buy" naar "place to meet". De kern Beesel heeft een pittoresk dorpscentrum met enkele voorzieningen, maar het voorzieningenniveau staat ook onder druk. De kern Beesel heeft een visie genaamd 'Blie in Beesel Drakedörp' ontwikkeld, gericht op het behoud en de ontwikkeling van voorzieningenaanbod, afgestemd op inwoners en bezoekers. Offenbeek streeft ernaar om de verzorgingsfunctie te behouden voor het dorp en incidenteel voor andere inwoners uit de gemeente. Diverse trends en ontwikkelen voorspellen een toename van de leegstand.

Uitdagingen voor de centra in Beesel zijn het behoud en (indien mogelijk) versterken van het voorzieningenaanbod, aanpakken van structurele leegstand, versterken van het organiserend vermogen en het vergroten van hun aantrekkingskracht op zowel de lokale bevolking als bezoekers. Bedrijfsopvolging en werving van personeel is voor veel ondernemers een uitdaging.

15

2.5 SWOT Onze analyses in combinatie met input uit de diverse bijeenkomsten zijn samengevat in de SWOT op de volgende pagina. Dit geeft een overzicht van de belangrijkste sterkten, zwakten, kansen maar ook bedreigingen voor de economie van Beesel. Aan de hand van de SWOT is een beeld verkregen hoe Beesel er voor staat. De elementen van de SWOT geven zicht op de belangrijkste kernopgaven voor de economie van Beesel. Deze vormen de opmaat voor de economische visie van Beesel.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

16

Sterkte Sterk aanbod van lokaal gewortelde maakbedrijven. Goede vestigingsplaatsfactoren voor (nieuwe) bedrijven/sectoren. Een relatief laag werkloosheidspercentage. Goede bereikbaarheid dankzij aanwezigheid station en ligging aan de snelweg. Prachtige ligging aan de Maas. Een groene oase, kleinschalig en dorpse omgeving tussen de stedelijke dynamiek van Venlo en Roermond. Korte lijnen tussen ondernemers maar ook met de gemeente. Sterk ontwikkelde toeristische economie met bekende (regionale) trekkers.

Zwakte Weinig werkgelegenheid in eigen gemeente. Ontbreken duidelijke profilering bedrijventerreinen.Kwaliteit en uitstraling van vastgoed ondermaats. Geen (collectieve) duurzaamheids- of klimaatmaatregelen op bedrijventerreinen. Hinder transport-bewegingen naar en op bedrijventerreinen. Geen lokale samenwerking (op bedrijventerreinen). Samenwerking in centrum Reuver in ontwikkeling, meer slagkracht is nodig. Beperkte regionale samenwerking. Ondernemers weten de regio nog niet te vinden en vice versa. Entree kernen via bedrijventerreinen biedt momenteel geen mooi visitekaartje.

Kans Vraag naar woningen, ruimte voor werk en transities bieden momentum voor in kaart brengen toekomst Beeselse bedrijventerreinen. Toename bereikbaarheid door opwaarderen/ elektrificeren Maaslijn. Uitbreiding Roversheide biedt groei voor lokaal bedrijfsleven. Toerisme als (neven)activiteit voor agrariërs en afzetmarkt voor winkels. Innoveren en verbreden landbouw stimuleren/ faciliteren. Lokale/regionale aanhaking Delta Rhine Corridor ten behoeve van lokale maakindustrie. Aanhaken op bovenregionale economische netwerken (Noord-Limburg, Brainport en Duitsland). Herwaardering van lokale en circulaire economie, aandacht brede welvaart. Nieuwe inwoners die zich huisvesten in de gemeente en bij kunnen dragen aan de arbeidsmarkt.

Bedreiging Demografische druk (vergrijzing/ ontgroening). Toenemende tekort aan arbeidskracht voor sectoren. Circulariteit en klimaatadaptatie vraagt om investeringen bedrijfsleven. Netcongestie heeft invloed op bedrijfsontwikkeling, innovatie en energietransitie. Afname/versnippering van sterke landbouweconomisch grond beperkt ondernemers in extensivering. Ontbreken perspectief landbouwsector, ook om investeringen los te krijgen. Delta Rhine Corridor kan leiden tot aantasting landschap en gebruiksmogelijkheden grond. Veranderend winkellandschap zet centra, voorzieningen en leefbaarheid sterk onder druk.

17

2.6 KERNOPGAVEN VOOR BEESEL Kijkend naar hoe de gemeente Beesel er voor staat, zijn er een aantal kernopgaven die boven komen drijven. Deze kernopgaven staan centraal in het behouden en versterken van de economische vitaliteit van de gemeente. Uit de voorgaande analyses, gesprekken met ondernemers en de SWOT komen de volgende kernopgaven naar voren: 1. Ruimte voor toekomstbestendig ondernemerschap. Hoe maken we onze bedrijventerreinen, het buitengebied en de centra toekomstbestendig? 2. Organiserend vermogen. Hoe zorgen we ervoor dat het georganiseerd vermogen wordt versterkt om gezamenlijk te werken aan een toekomstbestendig economie? 3. Innovatie, duurzaamheid en groen. Hoe jagen we innovatie aan en stimuleren we verduurzaming en vergroening in verschillende sectoren? 4. Aantrekkingskracht & positionering in de regio. Hoe zorgen we voor een sterke gemeentelijke dienstverlening? En hoe positioneren we ons in de regionale dynamiek? En hoe profiteren we van de regionale dynamiek? 5. Arbeidsmarkt & onderwijs. Hoe zorgen we ervoor dat lokale bedrijven aan voldoende geschoold personeel komen? De bovenstaande kernopgaven vormen de onderlegger van de visie die in het volgende hoofdstuk is uitgewerkt. Deze overkoepelende visie maken we vervolgens concreter door het formuleren van ambities per focusgebied. In het uitvoeringsprogramma vertalen we de kernopgaven naar actielijnen.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

18

3

VISIE OP DE TOEKOMST

Zoals in de vorige hoofdstukken naar voren is gekomen, zijn er diverse kernopgaven op economische gebied voor de gemeente Beesel. In dit hoofdstuk beantwoorden we de vraag: wat voor gemeente willen we zijn? En waar willen we naartoe in

economisch opzicht? Vervolgens gaan we voor ieder focusgebied (bedrijventerreinen, buitengebied en de centra) de diepte in: welke ambitie hoort daarbij? Wat willen we specifiek bereiken en hoe gaan we die ambities realiseren?

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

19

3.1 OPMAAT NAAR DE VISIE Samen op basis van scenario’s het ambitieniveau bepaald De kernopgaven zijn duidelijk, maar er zijn verschillende manieren om hiermee om te gaan. Het stimuleren van economische groei is er daarvan slechts één. Economie is een complex samenspel, dat moet bijdragen aan het welzijn en de welvaart in een gemeente. Het streven om tot een duurzame economische ontwikkeling te komen is namelijk iets anders dan economische groei. Economische groei is niet altijd een doel op zich, maar een middel om bredere doelen te behalen zoals het bevorderen van de werkgelegenheid of in standhouden van het voorzieningenniveau. Gericht op een balans tussen bedrijventerreinen, ondernemerschap en activiteiten in het buitengebied en de voorzieningen in de centra. Om met alle belanghebbenden te verkennen wat het lokale ambitieniveau is, hebben we daarom heel fundamenteel de vraag gesteld: wat voor gemeente willen we zijn? En moet de visie puur gericht zijn op groei? Of juist breder op toegevoegde waarde voor onze gemeenschap en omgeving? En wat betekent dit uiteindelijk voor de bedrijventerreinen, het buitengebied en de centra? Hierop zijn drie scenario’s ontwikkeld. Verschillend in ambitieniveau, gedachten over wat voor gemeente Beesel wil zijn en wat dit uiteindelijk ook vraagt.

Deze scenario’s zijn gebruikt om tijdens verschillende bijeenkomsten te achterhalen wat de gewenste koers moet worden. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een eigen ‘Beesels scenario’. In de rechter figuur is dat schematisch weergegeven.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

Scenario 1 Niets extra’s doen Scenario 2 Koesteren wat we hebben. Niet meer, maar beter Scenario 3 Groei! Optimale economische ontwikkeling

Vertaling naar een Beesels scenario

Economische visie: Lokaal, duurzaam en in balans In bijlage III is een uitgebreider overzicht opgenomen met een toelichting op de verschillende scenario's.

20

Doelenboom: van visie naar concrete acties In dit hoofdstuk is het ‘Beesels scenario’ vertaald in de overkoepelende economische visie. Vervolgens hebben we dat uitgesplitst in een ambitie per focusgebied (bedrijventerreinen, buitengebied en centra). In de figuur rechts, de doelenboom, is te zien hoe de economische visie is opgebouwd. Er is een overkoepelende visie (rood) opgesteld voor de economische koers van de gemeente Beesel. Vervolgens richten we ons op drie focusgebieden (blauw): de bedrijventerreinen, het buitengebied en de centra. Per focusgebied vertalen we de overkoepelende visie naar een ambitie inclusief concrete uitgangspunten. In hoofdstuk 4 wordt vervolgens verder in gegaan op de actielijnen en acties (groen) die we komende jaren willen oppakken om de ambities te realiseren. Kortom, met de doelenboom werken we van abstract naar concreet en is in één oogopslag te zien wat onze economische koers is en hoe we daarop willen sturen.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

Wat is onze overkoepelende visie? Wat is onze ambitie voor de focusgebieden? Op welke actielijnen gaan we focussen? Doelstelling Toelichting Wat gaan we doen? Doelenboom voor de economische visie

21

3.2 DOELENBOOM

ECONOMISCHE VISIE: LOKAAL, DUURZAAM EN IN BALANS! Wat is onze overkoepelende visie?

Wat is de ambitie voor de focusgebieden?

Onze focus ligt bij de behoefte van het lokaal bedrijfsleven. We versterken onze economie en zetten in op voldoende maar beperkte ruimte voor kansrijke initiatieven. Dit bevordert economische groei. Dit zien wij niet als doel maar als middel voor het vergroten van de brede welvaart en leefbaarheid in Beesel. Duurzaamheid, klimaat en circulariteit zijn daarbij essentiële randvoorwaarden. Dit maakt Beesel een aantrekkelijke gemeente om te wonen én te werken. En waar inwoners en bezoekers aangenaam kunnen vertoeven in het buitengebied.

Centra als huiskamers • Reuver als hét voorzieningencentrum • Compact en divers aanbod, primair gericht op dagelijkse behoeften • Inzetten op een gastvrije huiskamer: van place to buy naar place to meet/be • Beesel en Offenbeek bieden voorzieningen, passend bij hun omvang • Versterken van de koopkrachtbinding • Toeristen zorgen voor een extra afzetmarkt voor het centrum van Reuver

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

Waardevol buitengebied • Een vitaal buitengebied vraagt om economische vitaliteit • Balans economie, natuur en leefbaarheid • Overgang naar extensieve of multifunctionele landbouw • Passende economische dragers • Benutten kansen van toerisme en recreatie • Dialoog en respect voor elkaars belangen

Toekomstbestendige bedrijventerreinen • Faciliteren van lokale behoefte • Zorgen voor voldoende kwalitatieve en kwantitatieve ruimte • Inzetten op vergroening, verduurzaming, optimalisatie ruimtegebruik • Minimaliseren overlast voor omwonende in de kernen • Economische activiteiten in balans met de omgeving

22

3.3 TOELICHTING OP DE VISIE Lokaal, duurzaam en in balans Beesel is een eigenzinnige en aantrekkelijke gemeente. Met de gunstige ligging nabij de snelweg, goede aansluiting op de twee stedelijke gemeenten, maar wel in een aangenaam landelijk en groene omgeving. Dit maakt dat Beesel een voedingsbodem is voor uiteenlopende vormen van ondernemerschap en economische activiteiten. Maar, Beesel heeft ook de nodige uitdagingen. Economisch deels afhankelijk van (inter)nationale en regionale ontwikkelingen. Tegelijkertijd wordt het ondernemers- en vestigingsklimaat ook lokaal vormgegeven en neemt het belang van ‘lokaal’ toe.

onze leef- en woonomgeving. Daarmee is het achterliggende doel van deze visie ook om bij te dragen aan een aantrekkelijke gemeente om te wonen én te werken. En waar inwoners en bezoekers aangenaam kunnen vertoeven in het buitengebied.

We streven daarom naar een economische koers die is verankerd in de lokale behoeften. Centraal in de visie is het versterken en faciliteren van het lokaal bedrijfsleven. We zullen de kenmerken van onze gemeente benutten en inzetten op het bieden van voldoende, zij het beperkte, ruimte voor kansrijke initiatieven. Deze strategie bevordert niet alleen de economische groei, maar dient als middel die bijdraagt aan de brede welvaart in Beesel. Dit gaat verder dan werkgelegenheid, inkomen en uiteindelijk weer bestedingen bij onze lokale ondernemers. Een goed voorzieningenniveau, sociale cohesie in de kernen en tevredenheid over het leven zijn indirecte effecten van de economie die bijdragen aan het welzijn van onze inwoners. Duurzaamheid, klimaat en circulariteit zijn cruciale pijlers in de economische visie. Want we erkennen dat de vitaliteit van onze gemeente afhangt van de balans tussen enerzijds economie en anderzijds ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

23

Kortom, wat zijn de belangrijkste uitgangspunten: De economische koers voor de gemeente Beesel focust op de kernwaarden: lokaal, duurzaam en in balans. We kiezen voor evenwichtige economische groei, passend bij een duurzame ontwikkeling. We zoeken naar de balans tussen de economische, sociale en ecologische dimensies. Daarbij gaat het niet alleen over ‘hier en nu’, maar ook over ‘later’. We spreken van brede welvaartsgroei voor Beesel als de ontwikkeling positieve effecten heeft op de ene dimensie en niet negatief uitpakt voor andere dimensies. Hierdoor bevorderen we de leefbaarheid, zorgen we voor een prettige woon – en werkomgeving en zetten we in op sociale inclusiviteit (meer mensen moeten ervan profiteren). Als de driehoek in balans is profiteert iedereen mee en kan iedereen meedoen. We geven voorrang aan lokaal ondernemerschap dat geworteld is in Beesel. Nieuwe fysieke ruimte voor economie biedt vooral duurzame groeimogelijkheden voor ondernemers die nu in de gemeente Beesel zijn gevestigd, mits dit bijdraagt aan de brede welvaart in de gete. Randvoorwaarden hierbij zijn duurzaamheid, klimaatadaptatie, circulariteit en groene energie. We geven de voorkeur aan MKB (minder dan 250 medewerkers en die al een rol spelen in de lokale/regionale economie) binnen de economische clusters: (maak)industrie, detailhandel, recreatie & toerisme en land- en tuinbouw.

Hiermee proberen we zoveel mogelijk aan te sluiten op onze lokale en regionale arbeidsmarktvraag. In Beesel is er daardoor geen ruimte voor nieuwe grootschalige economische ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

functies zoals XXL logistiek of datacentra die beperkt bijdragen aan het versterken van de lokale economie en brede welvaart in de gemeente. Ook bedrijvigheid met grote omgevingseffecten sluiten we uit. Deze passen niet bij de schaal en het karakter van Beesel.

People Leefbaarheid

Planet Omgeving

Profit Economie

Evenwicht tussen economische ontwikkeling, omgeving en leefbaarheid 24

3.4 CENTRA ALS HUISKAMERS Ambitie Reuver fungeert als hét krachtige voorzieningencentrum van de gehele gemeente met een compact en compleet aanbod. Het centrum bestaat niet enkel uit detailhandel, horeca en dienstverlening, maar ook uit culturele- en maatschappelijke functies. Het streven is om het centrum te versterken als een gastvrije huiskamer: van place to buy naar place to meet/be. Beesel en Offenbeek bieden vooral ondersteunende lokale voorzieningen, passend bij hun omvang en rol. Ondernemers en de gemeente werken samen om de koopkrachtbinding te versterken via promotie, evenementen en innovatieve concepten om het voorzieningenaanbod in de kernen op peil te houden. De groei van toeristen zorgt voor een extra afzetmarkt voor het centrum van Reuver.

Uitgangspunten: • Van place to buy naar place to meet betekent zoveel mogelijk het concentreren van ontmoetingsfuncties (winkels, weekmarkt, cultuur en dienstverlening) in het centrum van Reuver. Kernen Offenbeek en Beesel zijn ondersteunend, passend bij hun omvang en rol. • De centra moeten schoon, veilig en goede bereikbaarheid zijn met voldoende parkeerfaciliteiten (voor fiets en auto) op korte loopafstand. Dit is de basis die we samen met ondernemers op orde houden. • We zetten samen met de ondernemers in op een jaarronde evenementenkalender met een goede spreiding over de gemeente. ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

VOORBEELD: WERKEN AAN EEN VITALE HUISKAMER Innovatieve ideeën voor versterken voorzieningenaanbod In het centrum van Weert runnen studenten van de Gilde Retail & Business Academy een HEMA Outlet Store. Dit concept geeft niet alleen een impuls aan het centrum, maar zorgt ervoor dat studenten ook worden klaargestoomd om deel te nemen aan de arbeidsmarkt. Randvoorwaarden zijn duidelijke afspraken, bereidwilligheid van vastgoedeigenaar en dat het concept onderscheidend en toegevoegde waarde moet leveren t.o.v. het bestaande aanbod. Branding van centra: Thuis in Panningen Het centrummanagement Panningen heeft afgelopen jaren gewerkt aan het creëren van een eigen merk Thuis in Panningen. Dit betekent dat het centrum voor iedere inwoner ‘de huiskamer’ is met als kernwaarden compact, compleet en veelzijdig. Het merk wordt gebruikt voor evenementen, in eigen promotiekranten en centrumjournaals. Het merk is continue in ontwikkeling om de herkenbaarheid te vergroten. Via een onderzoek van studenten is gebleken dat in 2014 41% van de ondervraagden het merk kende. In 2020 is dat gegroeid naar 73%.

25

• We spelen een verbindende rol tussen ondernemers en vastgoedeigenaren om leegstand te beperken en continuïteit van het aanbod zoveel mogelijk te waarborgen. Hiervoor haken we aan op initiatieven uit de ondernemersvereniging. • Winkels en vergelijkbare activiteiten concentreren we in de centra, niet op de bedrijventerreinen of in het buitengebied.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

26

3.5 WAARDEVOL BUITENGEBIED Ambitie Een vitaal buitengebied vraagt om economische vitaliteit met een balans tussen productie, natuur, recreatie, duurzaamheid en leefbaarheid. We denken binnen de publiekrechtelijke rol van de gemeente mee met ondernemers die bijvoorbeeld door innovatie willen overstappen op extensieve landbouw. Dit alles is gericht op een veerkrachtig buitengebied, waar we een constante dialoog voeren over ruimtegebruik met oog en respect voor elkaars belangen. Nationale en provinciale kaders vertalen we in beleid dat past bij onze schaal. Nieuwe economische dragers zijn welkom, maar niet concurrerend met bestaande activiteiten en met bedrijventerreinen. Toerisme en recreatie zien we als een van de blijvende economische dragers. Dit biedt kansen voor het versterken van bestaande aanbod, nieuw onderscheidend aanbod en als onderdeel van multifunctionele landbouw. Uitgangspunten • Fysieke ruimte voor de land- en tuinbouw die de overgang maakt naar een sector, die met respect voor de omgeving waar hij onderdeel van uitmaakt, onderneemt. • Ruimte voor extensieve landbouw, nieuwe verdienmodellen, natuur en biodiversiteit. • Bodem, water en biodiversiteit zijn leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen. • Het bieden van perspectief voor de land- en tuinbouwsector is sterk afhankelijk van provinciaal- en landelijk beleid. ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

VOORBEELD: DE JUISTE FUNCTIE OP DE JUISTE PLEK De verwachting is dat de komende jaren meer agrarische bebouwing leeg komt te staan. Boeren stoppen of hebben simpelweg geen opvolging. Maar het invullen van vrijkomende agrarische bebouwing is een uitdaging. Nieuwe economische activiteiten in het buitengebied bieden hiervoor kansen. Maar waar kunnen deze activiteiten het best landen? Binnen Beesel zijn verschillende gebiedstypologieën denkbaar zoals in de onderstaande figuur is weergegeven. Elk gebied draagt op

Natuurlijke zone

Gecombineerd

een eigen manier bij aan de brede welvaart en leefbaarheid in de gemeente. Ieder gebied heeft ook zijn eigen karakteristiek en functie. Maar de gebieden zijn ook aan elkaar verbonden. De karakteristieken en functies van deze gebieden zijn bepalend welke (nieuwe) economische activiteit inpasbaar en mogelijk is. Door duidelijk te maken waar wat kan landen, en onder welke voorwaarden, ontstaan nieuwe perspectieven voor agrariërs en ondernemers. In de Omgevingsvisie worden uiteindelijk deze ruimtelijke keuzes integraal afgewogen.

Economisch

Verschillende gebiedstypologieën in de gemeente Beesel (bron: Ginder)

Vitale dorpen

27

3.6 TOEKOMSTBESTENDIGE BEDRIJVENTERREINEN Ambitie We faciliteren de lokale ondernemers en eigenaren om te innoveren, te groeien en om in Beesel te blijven. Dit doen we door te zorgen voor voldoende nieuwe en bestaande kwalitatieve en kwantitatieve ruimte. Met de uitbreiding van Roversheide beschikken we de komende jaren over voldoende ruimte. Tegelijkertijd richten we ons op efficiënter ruimtegebruik, vergroenen, verduurzamen en optimaliseren van de bestaande bedrijventerreinen die we hebben. Hierdoor werken we aan toekomstbestendige bedrijventerreinen en minimaliseren we overlast voor omwonenden.

alleen voor de bedrijven die er zijn gevestigd, maar ook voor de mensen die er werken en mensen die er omheen wonen. De bedrijventerreinen in de gemeente Beesel vormen een belangrijke bron van werkgelegenheid. Ieder bedrijventerrein heeft zijn eigen (ruimtelijke) opgaven. Daarom is voor bedrijventerreinen Molenveld, Roversheide en Maasveld een verdieping gemaakt op de bovenstaande ambitie. Op de volgende pagina’s schetsen we per bedrijventerrein een toekomstbeeld met een aanzet voor een nieuw profiel, ontwikkelrichting en wat er nodig is om dit toekomstbeeld te bereiken.

Uitgangspunten • De Beeselse bedrijventerreinen bieden perspectief voor lokaal ondernemerschap om toekomstgericht te ondernemen. Hierdoor is volop ruimte voor verduurzaming van processen, klimaatadaptieve inrichting van bedrijventerreinen, energiebesparing en het verminderen van uitstoot. • Nieuwe ontwikkelingen of herstructurering/uitbreiding van bedrijventerreinen dragen bij aan de ruimtelijke kwaliteit en zijn energieneutraal. Hiervoor zetten we in op verduurzaming van de energiebehoefte. Op de korte termijn zijn hierbij nog de nodige uitdagingen, onder meer door netcongestie. We ondersteunen ondernemers waar mogelijk bij het zoeken naar passende oplossingen. • De uitbreiding van Roversheide biedt voldoende ruimte voor de lokale behoefte, naast het optimaliseren van het ruimtegebruik op de bestaande bedrijventerreinen. • Werken aan toekomstbestendige bedrijventerreinen doen we niet ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

28

VERSCHILLENDE STRATEGIËN VOOR BEDRIJVENTERREINEN Per bedrijventerrein in de gemeente Beesel is een beeld gevormd van het huidig profiel. Ieder terrein heeft zijn eigen kwaliteiten maar ook opgaven. In bijlage IV zijn deze bevinden in factsheets samengevat. Op basis van kwaliteit en perspectief kunnen we via de rechter figuur de gewenste ontwikkelrichting per bedrijventerrein in kaart brengen: wat willen we behouden? Waar is een verbeterslag nodig? En waar willen we afbouwen?

Perspectief Hoog

Revitaliseren – heruitvinden Het organiserend vermogen vraagt om versterking en de uitstraling of (ruimtelijke) structuur vragen om aanpassing om de kwaliteit van het terrein omhoog te krijgen. Duurzaamheidsmaatregelen zijn noodzakelijk om het perspectief hoog te houden. Transformeren - afbouwen Deze bedrijventerreinen hebben geen of een ander toekomstperspectief. Het (op termijn) afbouwen van de bedrijventerreinfunctie is hier aan de orde.

Optimaliseren

Transformeren

Consolideren

Kwaliteit Hoog

Consolideren – behouden huidige situatie Hier ligt geen directe grote opgave. De bestaande positie wordt behouden. Ingrepen in duurzaamheidsmaatregelen zijn noodzakelijk om het perspectief te verhogen.

Revitaliseren

Kwaliteit Laag

Optimaliseren – verbeteren knelpunten Goed lopende bedrijventerreinen. De uitstraling en basis is op orde en hierdoor kan de focus liggen op het creëren van onderscheidend vermogen. Ondernemers werken goed samen.

Perspectief Laag Strategisch positionering bedrijventerreinen (bron: Ginder)

Op de volgende pagina wordt per bedrijventerrein de ontwikkelrichting en het gewenste profiel voor de toekomst weergegeven.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

29

PERSPECTIEF VOOR DE BEESELSE BEDRIJVENTERREINEN Molenveld Ontwikkelperspectief: revitaliseren & en deels transformeren Toekomstbeeld: van een verouderd bedrijventerreinen naar een toekomstbestendig gemengd en functioneel bedrijventerrein met een hoogwaardige uitstraling en een mix van lokale en (inter)nationale bedrijven. Alle kavels zijn efficiënter en intensiever gebruikt waardoor er meer ruimte is voor bedrijven, groei en innovatie. Duurzaamheid en samenwerking staan hoog in het vaandel. De groenstructuur is verbeterd net zoals de ontsluiting. We zorgen voor overgangsgebieden tussen het bedrijventerrein en de aanliggende woonwijken met een mix van woon- en werkfuncties (lichte milieucategorie).

Maasveld Ontwikkelperspectief: transformeren Toekomst: transformeren, als er zich mogelijkheden voordoen, van een kleinschalig bedrijventerrein met beperkt toekomstperspectief tot een gebied met lichte vormen van bedrijvigheid (milieucategorieën 1 en 2) en nieuwe functies zoals voor werken en recreëren met daarbij ruime aandacht voor klimaat, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

Molenveld

Roversheide

Revitaliseren

Optimaliseren

Transformeren

Consolideren

Kwaliteit Laag

Kwaliteit Hoog

Roversheide Ontwikkelperspectief: revitaliseren Toekomstbeeld: moderne werklocatie met nette, functionele uitstraling. Mix van typen bedrijvigheid van lokale tot (inter)nationale bedrijven. Het terrein heeft een duidelijke en logische routing waardoor overlast voor de omliggende woonwijken zoveel mogelijk wordt voorkomen. De entree tot Reuver heeft een groene en robuuste uitstraling. Ondernemers werken samen om collectieve duurzaamheids- en klimaatmaatregelen van de grond te krijgen.

Perspectief Hoog

Maasveld

Perspectief Laag

Huidig profiel Toekomstbeeld Strategisch positionering bedrijventerreinen, inclusief de huidige positionering van de bedrijventerreinen en de mogelijk toekomstige positionering (bron: Ginder) 30

WERKEN AAN TOEKOMSTBESTENDIGE BEDRIJVENTERREINEN Ontwikkelen van handvatten via Town Deal De gemeente Beesel heeft zich aangesloten bij de Town Deal. Dit is een samenwerkingsverband waarin deskundigen van ministeries, provincies, kennisinstellingen en adviesbureaus gezamenlijk kennis ontwikkelen over het versterken en het op gang brengen van nieuwe aanpakken, beleids- of procesinnovaties en ontwikkelen van instrumenten om het woon- en vestigingsklimaat te verbeteren. Binnen de Town Deal focust Beesel op een overgangsgebieden tussen bedrijventerrein Roversheide en de omliggende woonwijken (locatie in de driehoek St. Annastraat/ Broeklaan / Mariastraat) met een mix van woon- en werkfuncties. De gemeente wil dit gebied op een toekomstbestendige, duurzame manier transformeren en dit in goede processtappen vertalen. Dit alles met als doel een bijdrage te leveren aan zowel het woon- als het vestigingsklimaat in de gemeente. Tevens wil de gemeente beeld krijgen welke stappen daarvoor in de toekomst nodig zijn en hoe in de tussentijd gehandeld moet worden. Beesel wil met de Town Deal handvatten krijgen hoe om te gaan met de verschillende ambities, belangen en stakeholders en op welke wijze de transformatie van het terrein in gang kan worden gezet.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

Meerwaarde van vergroening Vergroening van bedrijventerreinen brengt vele voordelen met zich mee op economisch, ecologisch en sociaal gebied. Meer groen heeft een positieve uitwerking op de bedrijfsvoering van op de terreinen gevestigde ondernemingen. De voordelen zijn: • Een groene omgeving maar ook groen op het dak zorgt voor minder hittestress, minder behoefte aan koeling via airco’s, minder behoefte aan koeling van productiesystemen en daardoor een besparing van energiekosten. • Een groene omgeving zorgt voor een aantrekkelijke uitstraling en verhoogt de (vastgoed)waarde van kantoren en bedrijfspanden. • Een groene omgeving en planten op kantoor verbetert het concentratievermogen, houdt medewerkers scherp, vermindert stress en verhoogt de productiviteit.

31

4

VAN VISIE NAAR UITVOERING

Het vorige hoofdstuk geeft de visie en ambities op de focusgebieden weer. Dit hoofdstuk gaat hierop verder en benoemt de acties en maatregelen die nodig zijn. De acties die essentieel zijn voor het verwezenlijken van de visie vatten we samen in een

10-puntenplan.

ECONOMISCHE VISIE

32

4.1 VERTALING VAN KERNOPGAVEN NAAR VIJF ACTIELIJNEN Wat is onze overkoepelende visie?

In hoofdstuk 2 hebben we de kernopgaven voor Beesel bepaald, waarna we in hoofdstuk 3 de visie hebben uitgewerkt in drie focusgebieden. In dit hoofdstuk vertalen we de vijf kernopgaven naar vijf actielijnen. Via deze actielijnen willen we de komende jaren samen met ondernemers en andere partners werken aan deze economische visie. De acties zijn mede samengesteld op basis van input van ondernemers en stakeholders.

Wat is de ambitie voor de focusgebieden? Op welke actielijnen gaan we focussen? Doelstelling

Het 10-puntenplan

Toelichting

Acties

Doelenboom voor de economische visie

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

33

4.2 UITWERKING ACTIELIJNEN Op welke actielijnen gaan we focussen?

Doelstelling

Toelichting

Ruimte voor toekomstbestendig ondernemerschap

Positionering in de regio & aantrekkingskracht

Aansluiting onderwijs & arbeidsmarkt

Ondersteunen en verbinding van ondernemers om innovatie aan te jagen met duurzaamheid, circulariteit, energie en biodiversiteit als randvoorwaarden voor ontwikkeling.

Optimaliseren van onze gemeentelijke dienstverlening en zorgen voor een onderscheidend verhaal in de regio.

Het versterken van de samenwerking en een betere aansluiting tussen onderwijs en de lokale arbeidsmarkt.

Ondernemers zijn aan zet voor aanpassingen op bedrijfsniveau, maar ook gezamenlijk voor hun leefomgeving. Door slimme verbindingen ontstaat innovatie en werken we aan toekomstbestendig ondernemen. De gemeente stimuleert ontwikkelingen op duurzaamheid- en klimaatmaatregelen.

We ontwikkelen het bedrijfsloket door om zo goed mogelijk ondernemers te faciliteren. We willen tevreden ondernemers die doen waar ze goed in zijn: ondernemen. Ook zijn we actief in netwerken in de regio.

Demografische druk zorgt voor een tekort aan arbeidskracht voor alle sectoren. Het bij elkaar brengen van passend werk voor inwoners uit Beesel en het lokale bedrijfsleven draagt bij aan een vitale economie.

Organiserend vermogen

Innovatie & duurzaamheid

Versterken van een goed ondernemersklimaat. Het gaat zowel om fysieke ruimte als om ruimte in regelgeving.

Een robuuste samenwerking waardoor ondernemers in collectief werken om belangrijke doelen te bereiken en financiering organiseren.

Ondernemers hebben ruimte nodig voor ontwikkeling en innovatie. Ook duurzaamheid en extensivering vragen om ruimte. Naast nieuwe ruimte (Roversheide) vraagt dit ook het aanpakken en transformeren van bestaande ruimte om toekomstbestendig ondernemerschap te waarborgen.

Samenwerking is een cruciale voorwaarde om te werken aan de gedeelde ambitie voor de drie focusgebieden. Door samenwerking wordt de slagkracht en effectiviteit van acties vergroot.

ECONOMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

34

4.3 OPMAAT NAAR DE UITVOERING Verschillende type acties De vijf actielijnen bevatten verschillende acties. Sommige acties zijn al een onderdeel van onze gemeentelijke dienstverlening, maar zijn wel van belang om de basis voor een gezond ondernemers- en vestigingsklimaat in Beesel op orde te houden. Daartegenover zijn er ook acties opgenomen die we zien als katalysator voor ontwikkeling. Deze acties zijn van belangrijke waarde en hebben ook de nodige impact om juist gezamenlijk toe te werken aan de vastgestelde visie en ambities per focusgebied. Om focus aan te brengen, hebben we een combinatie van verschillende acties samengevat in een 10-puntenplan: acties om de basis op orde te houden maar ook juist acties die zorgen voor impact. Met het 10puntenplan zetten we onze expertise en capaciteit ook effectief in, passend bij de schaal en omvang van onze gemeente. We kunnen immers niet alles zelf doen. Samenwerking met ondernemers, onderwijs en andere partners is daarbij noodzakelijk. De focus in het 10-puntenplan gaat vooral uit naar de acties uit actielijn 1 en 2. Enerzijds omdat we voldoende ruimte voor toekomstbestendig ondernemerschap willen garanderen en anderzijds omdat het versterken van het georganiseerd vermogen van belang is om gezamenlijk te werken aan deze visie.

Dit betekent niet dat de acties die buiten het 10puntenplan vallen niet van belang zijn, maar al worden opgepakt of gefaseerd zullen worden uitgevoerd.

ECONIMISCHE VISIE GEMEENTE BEESEL

Termijn Per actie geven we een indicatie voor welke termijn de actie geldt. We maken onderscheid tussen de volgende termijnen: • Doorlopend (actie die al bij onze dienstverlening horen) • KT: korte termijn (0-2 jaar) • MT: middellange termijn (2-3 jaar) • LT: lange termijn (>3 jaar) Rol van de gemeente Per actie hebben we ook aangegeven wat de rol van de gemeente is. Voor de uitvoering van de acties zijn immers verschillende rollen voor de gemeente te onderscheiden: • Faciliteren: het beschikbaar stellen van kennis en (mogelijk) financiën om projecten mogelijk te maken. • Verbinden: lokaal of regionale partijen met elkaar verbinden om projecten mogelijk te maken. • Initiëren: partijen stimuleren om gezamenlijke projecten te starten die bijdragen aan onze gedeelde ambities en deze projecten op weg helpen.

35

RUIMTE VOOR TOEKOMSTBESTENDIG ONDERNEMERSCHAP Focus gebied

Actie

Initiator

Toekomstbestendig bedrijventerreinen

Uitvoeren maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) waarin wordt onderzocht wat de (maatschappelijke) prijs en toegevoegde waarde is van de bedrijventerreinen Maasveld en Molenveld, inclusief het doorrekenen van verschillende scenario’s. Opstellen actieplan per bedrijventerreinen met daarin een verdiepingsslag op de ontwikkelrichting en het gewenste profiel wat in deze visie is opgenomen. Het actieplan bevat een procesaanpak en handvatten om daar te komen en we houden rekening met bereikbaarheid, mobiliteit en de duurzaamheid-, klimaat- en energieopgaven. We brengen in kaart welke schuifruimte er is om efficiënt ruimtegebruik te stimuleren en creëren voorzienbaarheid op potentiële transformatielocaties.