Bijlage 5, Begroting 2023 en 1e begrotingswijziging 2022 OMNIBUZZ + ter info jaarrekening 2021

Aan: Gemeenteraad T.a.v. de Griffie Sittard, 6 april 2022

Onderwerp:

Concept Jaarverslag 2021. Uitgangspuntennotitie begroting 2022-1 en 2023. Concept eerste wijziging begroting 2022-1. Concept begroting 2023 & meerjarenperspectief 2024-2026.

Geachte dames en heren, Met genoegen bieden wij u bovengenoemde financiële stukken aan met betrekking tot de Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz. In deze brief geven wij een korte inhoudelijke toelichting hierop. Concept jaarverslag 2021 In het jaarverslag 2021 blikken wij terug op het afgelopen jaar. Evenals 2020 was ook dit jaar anders dan ‘normaal’ en hadden wij te dealen met de COVID-19 pandemie. Het effect hiervan op de vervoersvraag was in 2021 weliswaar minder extreem dan in 2020, maar nog steeds aanzienlijk. De daling die zich in het laatste kwartaal van 2020 manifesteerde als gevolg van een nieuwe opleving van het virus, zette zich begin 2021 door. In de eerste twee maanden van dit jaar zat het vervoer op gemiddeld 41%, vanaf maart is het geleidelijk aan gaan stijgen. In juli topte het vervoer tot 73,5%, hierna vlakte de stijging af en vanaf september is het weer gaan dalen als gevolg van nieuwe besmettingsgolven en dientengevolge nieuwe maatregelen met een remmende werking op de mobiliteit. In bijgaande figuur wordt de ontwikkeling van het vervoer in de jaren 2019, 2020 en 2021 grafisch weergegeven. De grijze lijn betreft het aantal ritten in het ‘normale’ jaar 2019. De blauwe lijn geeft 2020 weer, waarin duidelijk de extreme terugval in vervoer naar aanleiding van de eerste lockdown is te zien.

De rode lijn laat de vervoersvraag in 2021 zien, die gedurende het jaar geleidelijk oploopt om vervolgens weer te dalen.

Aantal ritten 6000 5000 4000 3000 2000 1000

week 1 ma week 2 vr week 4 di week 5 za week 7 wo week 8 zo week 10 do week 12 ma week 13 vr week 15 di week 16 za week 18 wo week 19 zo week 21 do week 23 ma week 24 vr week 26 di week 27 za week 29 wo week 30 zo week 32 do week 34 ma week 35 vr week 37 di week 38 za week 40 wo week 41 zo week 43 do week 45 ma week 46 vr week 48 di week 49 za week 51 wo weel 52 zo

0

2019

2020

2021

Naar aanleiding van COVID-19 hebben wij in 2020 met de vervoerders aanvullende continuïteitsafspraken gemaakt, die zijn vastgelegd in een addendum. Deze afspraken zijn in lijn met de Europese regels rondom staatssteun en zijn verlengd t/m 31 december 2021. De afspraken komen er kortgezegd op neer dat indien het vervoer uitkomt op beneden de 60% van vergelijkingsjaar 2019 (fase 1), het voorschot definitief wordt. Hierbij wordt dan aangegeven welk deel hiervan betrekking heeft op het wel gereden vervoer (realisatie) en dat het overige deel van het voorschot als Corona-compensatie (staatssteun) wordt gezien. Vanaf 60% (fase 2) is overeengekomen dat er geen sprake meer is van staatsteun, maar wordt er afgerekend op basis van realisatie aan de hand van een gecorrigeerd (hoger) tarief, waardoor het basiscontract in feite weer herleeft. In de basis raamovereenkomst was ook reeds een tarief correctie tabel opgenomen voor het geval de vraag zou dalen tot 80% (fase 3). In het addendum met de vervoerders zijn deze afspraken doorgetrokken tot een vraagniveau van 60%. Voor 2021 hadden wij in de begrotingswijziging 2021-1 het vervoer vanwege COVID-19 en de lagere vervoersvraag reeds naar beneden bijgesteld met ruim € 2,8 mln.

In de praktijk is het vervoer nog lager uitgevallen, door weer nieuwe virus varianten en maatregelen, waardoor wij in de voorliggende jaarrekening over 2021 een onderschrijding (ten opzichte van de begrotingswijziging 2021-1) van het vervoer hebben gerealiseerd van € 2,3 mln. Ook op de bedrijfsvoeringskosten hebben wij € 0,6 mln. minder kosten gemaakt, waardoor wij de jaarrekening 2021 afsluiten met een positief resultaat van € 2,9 mln. In het voorstel winstbestemming wordt voorgesteld het jaarrekening resultaat 2021 van € 2.885.894 als volgt te bestemmen: - € 2.820.894 uitbetalen aan de deelnemende gemeenten.

-

€ 65.000 toevoegen aan de bestemmingsreserve ICT. Hiermee kunnen de benodigde investeringen worden afgedekt om het hybride werken binnen Omnibuzz te realiseren. In 2020 zijn nagenoeg alle werkplekken naar huis verplaatst en in 2022 willen we naar een definitieve hybride oplossing waarbij we ‘het beste van 2 werelden’ willen combineren.

Uitgangspuntennotitie begroting 2022-1 en 2023 De uitgangspuntennotitie biedt het beleidsmatig en financieel kader voor de begrotingen 2022-1 en 2023 en het meerjarenperspectief 2024-2026. De notitie is gebaseerd op het Bedrijfsplan Doelgroepenvervoer van Omnibuzz. Op basis van de missie en visie uit dit stuk, een terugblik en evaluatie op reeds gerealiseerde zaken en een omgevingsanalyse, legt Omnibuzz in dit document vast wat in de periode 2022 en volgende de te realiseren doelstellingen zijn. Hiermee wordt invulling gegeven aan artikel 34 b van de wet GR. Concept begroting 2022-1 en concept begroting 2023 & meerjarenperspectief 20242026 Op basis van de vastgestelde financiële uitgangspunten zijn de begrotingen opgesteld. In de eerste wijziging van de begroting 2022-1 zijn de geactualiseerde inzichten met betrekking tot de begroting 2022 verwerkt. Dit betreft zowel voortschrijdend inzicht met betrekking tot de invulling van beleid als ook aanpassing van financiële parameters die inmiddels veranderd zijn. Ten opzichte van de vorige begroting 2022 vallen de totale kosten € 0,4 mln. lager uit. Deze daling is grotendeels toe te schrijven aan de vervoerskosten: - Normaal gesproken zou het vervoersvolume voor de begrotingswijziging 2022-1 gebaseerd worden op de gerealiseerde vervoerscijfers in 2021.

Vanwege COVID19 en het hierdoor ingezakte vervoer in 2020/2021 is dit echter geen realistisch uitgangspunt. Op basis van de meest recente inzichten (gemaakte continuïteitsafspraken met vervoerders) en ontwikkelingen (bijvoorbeeld vervoer naar vaccinatielocaties) hanteren wij als uitgangspunt het gerealiseerde vervoersvolume in 2019, minus een afslag van 5%. - In de begroting van voorgaande jaren werd een opslagpercentage van 5% op het gerealiseerde vervoersvolume van het voorgaande jaar gehanteerd om een verdere stijging in het vervoersvolume op te vangen. De individuele gemeentes hadden de mogelijkheid om naar wens een ander % toe te passen, dan wel geen opslag toe te passen. Voor het jaar 2022 is geen opslagpercentage toegepast, tenzij een individuele gemeente dit wel heeft aangegeven. De gemeentes Sittard-Geleen en Stein hebben aangegeven een individueel opslagpercentage van 5% te willen hanteren. - Het vervoerstarief is geïndexeerd met de NEA-index voor 2022: 3,5%. In de eerste begroting 2022 was 1% ingerekend (de index voor 2021). Per saldo heeft dit dus geleid tot een kostenstijging van 2,5%. - Per saldo (hogere NEA-index, lager vervoersvolume) dalen de vervoerskosten met € 0,4 mln. Ten opzichte van de eerste begroting 2022 laten de regiekosten en de beheerkosten een daling zien van € 59.000 respectievelijk € 2.000.

Deze daling is het resultaat van het herrekenen van premies sociale lasten en pensioenen, invulling formatie en

diverse aanpassingen in de beheerkosten. Kostenstijgingen als gevolg van bijvoorbeeld toegankelijkheid hebben wij, waar mogelijk, opgevangen door bijvoorbeeld zaken te temporiseren om de bedrijfsvoering in lijn te brengen met het vervoer. Hierdoor kunnen we per saldo een daling laten zien in de kosten van regie en beheer. De loonkosten laten daarentegen een stijging zien van € 54.000, deze is toe te schrijven aan de CAO stijgingen per 1 december 2021 en 1 april 2022. Het overhead percentage voor de begrotingswijziging 2022-1 bedraagt, conform de gemeentelijke IV-3 maatstaven 10,5% en bevindt zich hiermee ruim binnen de bandbreedtes van gemeentelijke organisaties. Voor de toekomstige begrotingen zullen wij de ontwikkeling van dit percentages nauwlettend in de gaten houden en stabiel houden. Voor de begroting 2023 is de actuele NEA-index á 3,5% toegepast. In de vorige meerjaren begroting was voor 2023 de op dat moment meest recente NEA-index (2021) ingerekend á 1%. Dit effect van de gewijzigde NEA-index leidt derhalve tot een stijging van de vervoerskosten met € 1 mln. Voor 2023 en verdere jaren is conform de vastgestelde financiële uitgangspunten gerekend met een vervoersvolume van 100% van het gerealiseerde vervoer in 2019. De kosten van regie blijven gelijk en voor de beheerkosten laten we een daling zien van € 16.000.

De lonen laten een stijging zien van € 28.000 als gevolg van het doorwerken van de CAO afspraken in 2022. Ten slotte Wij denken u met deze documenten een goed inzicht te hebben verschaft in de missie, visie, doelstellingen en hiervoor benodigde middelen op korte en middellange termijn, alsmede de realisatie van onze doelstellingen in 2021. Wij wensen u veel leesplezier en nodigen u uit om uw zienswijze op de voorliggende stukken te geven. Deze kunt u indienen binnen een termijn van acht weken, de wettelijke deadline hiervoor is 1 juni 2022. Wij willen u er graag op wijzen dat het dagelijks bestuur coulance zal betrachten bij reacties die ontvangen worden tot 3 weken na deze datum (22 juni 2022), en deze ook zal meenemen in de beantwoording van de zienswijze ten behoeve van het algemeen bestuur. Ten slotte attenderen wij u er op dat Omnibuzz op 20 april aanstaande om 19.00 uur een digitale informatiebijeenkomst organiseert voor raadsleden over deze onderwerpen. De uitnodiging hiervoor is aan de griffies verstuurd.

Mr. G.M.F. Vreuls Directeur

M. Smitsmans-Burhenne Voorzitter

Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz

Uitganspuntennotitie bij de begroting 2022-1, 2023 en meerjaren 2024-2026

1

1 Inleiding 1.1 Doel uitgangspuntennotitie Deze uitgangspuntennotitie heeft betrekking op de begrotingswijziging 2022-1, de begroting 2023 en het meerjarenperspectief 2024 tot en met 2026. Deze uitgangspunten vloeien voort uit eerdere besluiten, contractuele afspraken en het financieel economisch beleid van Omnibuzz. Omnibuzz hanteert een aantal vaste uitgangspunten en werkt vanuit vastgestelde kaders. De belangrijkste kaders waarbinnen Omnibuzz werkt, zijn het bedrijfsplan (5 januari 2016, actualisatie 2019), de Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz, de nota reserves en voorzieningen, financiële verordening, raamovereenkomsten met vervoerders en de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) met de gemeenten. In 2021 is het productenboek geactualiseerd en vastgesteld als bijlage bij de DVO. Hierin zijn alle reguliere taken goed omschreven. De vertaling van deze kaders en uitgangspunten naar jaarlijkse begrotings- en verantwoordingsstukken gebeurt conform het ‘Besluit begroting en verantwoording’ (BBV). Deze uitgangspuntennotitie helpt om de deelnemende gemeenten in een vroeg stadium te betrekken bij beleidsmatige ontwikkelingen en de financiële consequenties. De uitgangspunten worden gehanteerd als parameters voor het opstellen van betreffende begrotingen.

Dit geeft gemeenten de mogelijkheid invloed hierop uit te oefenen en dit te plaatsen in de context van hun eigen financiële huishouding.

1.2 Leeswijzer Voor bovengenoemde kaders verwijzen we naar bijbehorende documenten. In deze notitie worden deze niet verder omschreven. In de uitgangspuntennotitie staan we stil bij de actualiteit en de wijze waarop de actuele ontwikkelingen (de prioritering van) onze uitgangspunten, taken en advisering raken. Op basis hiervan formuleren we de belangrijkste speerpunten voor de komende periode. Hiervoor gebruiken we de gebruikelijke pijlers uit de visie van Omnibuzz. Het vastgestelde jaarplan 2022 en de vastgestelde financiële uitgangspunten vormen hierbij de basis.

2

2 Relevante ontwikkelingen 2.1 Impact van COVID-19 De impact van COVID-19 is overduidelijk en werkt in nagenoeg alle aspecten door. In de ontwikkeling in het vervoersvolume was altijd al sprake van verschillen tussen gemeenten en schommelingen in de tijd. Door de actualiteit is de bandbreedte van deze schommelingen aanzienlijk toegenomen, dus neemt de voorspelbaarheid af. Dit maakt het moeilijk om begrotingen strak op te stellen en compliceert het maken van passende (beleids-)keuzes. Door de teruggevallen volumes en de aangepaste uitvoeringsregels van het vervoer zijn de reguliere maatstaven voor efficiënt vervoer niet meer in elke situatie van toepassing. De veiligheid van het vervoer staat voorop. Doordat klanten Omnibuzz als besloten vervoer meer vertrouwen in de COVID-19 dan het openbaar vervoer is de vraag naar Omnibuzz wellicht in verhouding hoger geweest. Het is aannemelijk dat een gesloten systeem als veiliger wordt ervaren dan reizen met een open systeem. Het openbaar vervoer (OV) lijkt voor onze klanten gedurende de pandemie daarom een minder geschikt alternatief. Het contractbeheer met vervoerders omvat naast het reguliere werk alle aanvullende en noodzakelijke afspraken in het kader van COVID-19. De effecten van de overheidsmaatregelen en het voortdurend monitoren van de continuïteitafspraken vraagt veel van de vervoerders en Omnibuzz.

Het controleren op naleving van de protocollen vraagt extra aandacht in de dagelijkse uitvoering van het vervoer. In het algemeen kan worden gesteld dat bestaande kwaliteitsafspraken in deze periode zijn nageleefd, mits toegestaan binnen de geldende protocollen. Omnibuzz speelt een actieve rol in de totstandkoming van de landelijke richtlijnen en protocollen voor de uitvoering van het vervoer en de financiële continuïteit. Zo dragen we bij aan het beperken van de gevolgen van deze crisis voor klanten, gemeenten en vervoerders. De voortdurend veranderende richtlijnen in het vervoer vragen intensieve communicatie met klanten, gemeenten, vervoerders en cliëntenpanel. De reguliere processen met gemeenten vragen extra aandacht door de registratie van COVID-19 gerelateerde kosten, de afrekening en de uitwerking van een nieuw model voor de jaarrekening. Tenslotte vraagt de situatie ook organisatorische uitdagingen. Alle medewerkers zijn gefaciliteerd om vanuit thuis te werken. Het dienstverleningsniveau richting klanten en gemeenten is op niveau gebleven. Binnen het vitaliteitsbeleid is onder andere aandacht voor het welzijn van medewerkers, zodat het dienstverleningsniveau ook op lange termijn geborgd blijft.

2.2 Tekorten aan personeel in de vervoerssector Mede als gevolg van COVID-19 en de terugval in het zorgvervoer, zijn veel chauffeurs noodgedwongen vertrokken en uitgeweken naar andere sectoren. Zij keren niet vanzelfsprekend terug als chauffeur op het moment dat het vervoer weer aantrekt. Veel vervoerders ondervinden problemen met het aantrekken en behouden van voldoende gekwalificeerd chauffeurs. 3

2.3 Groeiende zorgbehoefte bij klanten De toename van dementie/verward gedrag binnen de doelgroep heeft gevolgen voor de uitvoering van het vervoer en de dienstverlening aan klanten via de telefoon. Het uitvoeren van ritten en het verwerken van rit- en informatieaanvragen kost gemiddeld meer tijd.

2.4 Toename ‘kruimelfuncties’ De stapeling van ‘kruimelfuncties’, vooral veroorzaakt door wettelijke verplichtingen, zoals de AVG, de archiefwet, digitoegankelijkheid etc. leidt tot groeiende uitdagingen in de uitvoeringsorganisatie. Bovendien leidt dit tot groeiende overheadkosten. Bij de deelnemende gemeenten is geen ondersteuning beschikbaar voor deze taken. Daarom vult Omnibuzz deze taken deels intern in en huurt tevens extern in via Daadkracht.

2.5 Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz In 2021 is een wijziging van de GR Omnibuzz voorbereid naar aanleiding van een wetswijziging in de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr). Deze wijzigingen worden verwerkt in een conceptwijzigingsvoorstel dat halverwege 2022 aan het bestuur wordt voorgelegd. Het streven is om in hetzelfde wijzigingsvoorstel de uitwerking van de verdeelsystematiek en het uittredingsprotocol mee te nemen.

4

3 Beleidsmatige uitgangspunten 3.1 Pijler 1 - Minder doelgroepenvervoer door toeleiding naar voorliggende voorzieningen 3.1.1 Focus op integratie en gebruik voorliggende voorzieningen De focus zal blijven liggen op het optimaliseren van het gebruik van OV en andere voorliggende voorzieningen. Het aanbod van het OV wordt jaarlijks aangepast. Hierin constateren we nog steeds een tendens van terugtrekkend OV en verschraling van het aanbod in steeds meer gebieden. Dit vraagt voor afstemming met de Provincie Limburg. Een betere afstemming tussen beide vervoerssystemen kan voordelen bieden voor alle partijen. Samen met de Provincie Limburg werken we toe naar integrale mobiliteit. Daarom hebben we in 2021 samen een onderzoek laten uitvoeren. De resultaten uit het onderzoeksrapport van Forseti gaan wij via gezamenlijke ontwikkeltafels omzetten in concrete projecten die de komende jaren worden uitgevoerd en bijdragen aan een beter integraal mobiliteitsaanbod in Limburg. In dit traject leggen we de verbinding met andere initiatieven zoals Trendsportal en de website ikwilvervoer.nl, waarmee we actiever gaan sturen op het gebruik van alternatief vervoer in de brede zin. De terugtrekkende beweging van OV biedt ruimte voor (lokaal) aanbod van ander vervoer en biedt dus ook kansen.

In lijn met de aanbevelingen uit de evaluatie van ikwilvervoer, gaan we de komende jaren actief sturen op het benutten van deze kansen.

3.1.2 Optimaliseren Voor Elkaar Pas De afspraken over de Voor Elkaar Pas (VEP) zijn vastgelegd in 2017 en hebben een looptijd van 5 jaar. In 2022 gaan we opvolgende afspraken vastleggen, waarbij we de VEP willen optimaliseren en aansluiting zoeken bij innovaties in het OV. We zetten in op verlenging van het concept en verbetering van de productvoorwaarden op basis van onze data en ervaringen van de afgelopen 5 jaar. Aansluitend zal de VEP actief onder de aandacht worden gebracht, onder andere door deelname aan de open dagen van Arriva. Uiteraard onder voorbehoud dat het organiseren van deze dagen mogelijk is.

3.2 Pijler 2 - Efficiënt doelgroepenvervoer en bundeling van vervoer 3.2.1 Efficiënt Omnibuzz vervoer We passen de overeenkomsten met vervoerders optimaal aan op de nieuwe werkelijkheid om de continuïteit van het vervoer voor de lange termijn te borgen. Efficiënter plannen maakt hier onderdeel van uit. De inzet van vervoer kan daarmee immers worden beperkt. Dit helpt bij het aanpakken van het chauffeurstekort en het borgen van de afgesproken kwaliteitseisen voor klanten. Belangrijke instrumenten hierbij zijn vraagspreiding en actief sturen op groepsritten en vast werk. In de advisering aan gemeenten zetten we in op bewustwording en signalering, zodat vervoerspecificaties voor de klant passend zijn. Bijvoorbeeld in gevallen van beperkte zelfregie, maar tegelijk ook zo 5

efficiënt mogelijk voor gemeenten door kritisch te kijken naar de noodzaak van (individuele) vervoersspecificaties. Omnibuzz ondersteunt bij het nemen van beheersmaatregelen door gemeenten. Hiervoor kunnen gemeenten de richtlijn voor indicatiestelling gebruiken die door Omnibuzz is opgesteld. De efficiëntie van het vervoer is ook verhoogd door de contante betalingen te minimaliseren. Sinds COVID-19 vinden er helemaal geen contante betalingen meer plaats in ons vervoer. De taxipoints in de ziekenhuizen worden vervangen door meer toegankelijke systemen. Het klantportaal waarmee klanten ritten kunnen boeken, wordt doorontwikkeld tot een volwaardige MijnOmnibuzz omgeving. Deze digitalisering is wettelijk verplicht, maar biedt tegelijk kansen om het telefonisch contact en bijbehorende capaciteit af te bouwen. Dit nieuwe portaal ‘MijnOmnibuzz’ wordt vanaf de start opgebouwd conform alle wettelijke eisen, waarbij met name de digitoegankelijkheid veel aandacht vraagt. Tenslotte is de functie van data-analyse weer ingevuld. Dit moet gaan leiden en tot meer sturing op vervoer via proactieve analyse van beschikbare data.

3.2.2 Mogelijke instroom van ander doelgroepenvervoer De huidige contracten in het Omnibuzz-vervoer bieden mogelijkheden om ander vervoer uit te voeren, zonder dat altijd een aanbesteding nodig is. Over de wijze waarop de instroom van ander vervoer kan plaatsvinden zijn geen eenduidige afspraken in tijd, vorm of omvang gemaakt. Deze taak is als zodanig niet ingerekend in de begroting. Er vinden regelmatig gesprekken plaats met (individuele) gemeenten over mogelijke instroom. Dit leidt concreet tot de uitvoering van een deel van het jeugdwet-vervoer voor de gemeente Roermond in 2022.

3.2.3 Invulling andere vervoersbehoeften Vanuit het versterkte partnership met vervoerders kan Omnibuzz snel inspelen op urgente behoeften. De capaciteit van Omnibuzz kan flexibel worden ingezet bij nieuwe maatschappelijke behoeften aan vervoer. In eerste instantie ging het om vervoer van en naar ‘besmette’ huisartsenpraktijken en corona-hotels, later hoofdzakelijk naar vaccinatielocaties. In de zomer van 2021 is Omnibuzz ingezet voor evacuaties gedurende de wateroverlast. Op deze wijze kan de beschikbare (over-)capaciteit worden ingezet ten behoeve van maatschappelijke doelen.

3.3 Pijler 3 - Investeren in een slimme organisatie 3.3.1 Omnibuzz als kennisorganisatie Om al het voorgaande mogelijk te maken, zijn informatie- en kennismanagement, kwaliteitsbeheer en rapportageinstrumenten binnen Omnibuzz voortdurend in ontwikkeling. Hierdoor kan Omnibuzz veel werk binnen de andere twee pijlers (grotendeels) zelfstandig uitvoeren en manifesteert Omnibuzz zich als inhoudsdeskundig adviseur voor gemeenten. Het onderhandelingsresultaat met betrekking tot de hoge indexering voor het jaar 2020 (NEA) is hiervan een concreet resultaat. Deze compenseert de kostenstijging op vervoer in 2022 nog voor een deel. In algemene zin is inhoudelijke kennis noodzakelijk om adequaat te kunnen reageren op de groeiende uitdagingen en onzekerheden in 6

het vervoer. Deze kennis wordt steeds meer gebruikt en heeft daardoor onder andere meer invloed op landelijk beleid. Zo draagt onze kennis bij aan een toekomstbestendig vervoerssysteem. Verder leidt dit tot goede afspraken in de contractuele sfeer met vervoerders en de uitvoeringspraktijk. In deze onzekere tijden vraagt dit de nodige expertise en innovatief vermogen. Door deze toenemende expertise is de organisatie gegroeid in flexibiliteit en beter voorbereid op schommelingen in het vervoersvolume, afwijkende uitvoeringsregels of nieuwe (acute) mobiliteitsbehoeften. Dit geldt zowel voor de uitvoering van het vervoer, de contractuele inbedding met de vervoerders en in de afstemming met gemeenten. Dit zal de komende jaren zijn vruchten (blijven) afwerpen. Specifieke kennis over gedragsverandering zetten we in om beter aan te kunnen sluiting te vinden met de doelgroep en hun keuzes. Dit draagt bij aan de optimalisatie van projecten voor integratie tussen OV en Omnibuzz en aan het versterken van het effect van communicatie en interventies richting huidige klanten.

3.3.2 Aanpassing verdeelsystematiek Omnibuzz heeft op verzoek van gemeenten een aantal scenario’s uitgewerkt van verdeelsleutels voor de afrekening van verschillende kosten tussen gemeenten. Hierover vindt in 2022 besluitvorming plaats. Het voorstel gaat uit van een aanpassing in de afrekensystematiek voor zowel beheers- en vervoerskosten (omzetting zones naar kilometers), zodat de kostenverdeling tussen gemeenten sterker gerelateerd wordt aan daadwerkelijke verbruik. De omzetting naar kilometers maakt bovendien een betere afstemming van het klanttarief met het OV-tarief mogelijk De bestuurlijk gewenste doorrekeningen van deze aanpassingen en de contractuele afstemming ervan vragen de nodige expertise van Omnibuzz.

3.3.3 Digitalisering en compliance Omnibuzz werkt de komende jaren aan verdergaande digitalisering van processen, zoals ritreservering, communicatie, facturatie en betalingen. Dit heeft gunstige effecten op kosten en duurzaamheid. De komende tijd zal de digitale toegankelijkheid extra aandacht vragen. De website voldoet sinds 2021 volledig aan de geldende normen. De komende jaren volgen MijnOmnibuzz en alle overige interne en externe informatiesystemen. Dit zal tot structurele kosten leiden. Omdat de kosten op voorhand niet duidelijk zijn, werken we met een stelpost. Deze stelpost werkt in praktijk als bovengrens. Zodra de kosten voor specifieke aanpassingen helder zijn en de stelpost overstijgen, worden deze aan het bestuur voorgelegd en in de begrotingen meegenomen. Het bestuur wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang. In 2022 werken we het toegankelijkheidsbeleid uit, met als kern de inrichting van de toegankelijkheidsbevordering van digitale informatie van Omnibuzz voor klanten, partners en medewerkers. Dit betekent een verbetering van de vindbaarheid, leesbaarheid en bruikbaarheid van aangeboden digitale informatie voor iedereen. Hierin willen we de eisen vanuit verschillende wetten (digitoegankelijkheid, wet elektronische publicaties en wet open overheid) bundelen. Na vaststelling zal dit toegankelijkheidsbeleid stapsgewijs geïmplementeerd worden.

7

Momenteel lopen verder gesprekken met de provincie naar aanleiding van aanbevelingen over het digitale archief. Vanwege

het

basisnormenkader

voor

informatiebeveiliging

binnen

alle

overheidslagen,

de

Baseline

informatiebeveiliging Overheid (BIO), zullen we in 2022 de rol van security-officer binnen Omnibuzz invullen. Op alle voornoemde aspecten is op korte termijn actie vereist. Tenslotte zal in 2022 de aanbesteding van de accountantsdiensten worden afgerond.

3.3.4 Het applicatielandschap als basis De dienstverlening van Omnibuzz draait op een aantal basis-IT-systemen. Het is daarom van groot belang dit applicatielandschap goed te onderhouden en toekomstbestendig in te richten. Vanuit deze gedachten waren er een aantal investeringen nodig, met name in het maatwerkpakket voor de klantenadministratie (OMA). Bovendien worden de diensten voor telefonie en ICT-beheer opnieuw aanbesteed. Beide projecten worden naar verwachting in 2022 afgerond en dragen bij aan de stabiliteit en toekomstbestendigheid.

8

4 Financiële uitgangspunten 4.1 Financiële uitgangspunten begroting 2022-1 Voorgesteld wordt om de begroting 202-1 op basis van de volgende financiële uitgangspunten op te stellen: 1. In een normale situatie (zonder COVID-19) worden de gerealiseerde vervoerscijfers per gemeente in de periode één jaar voorafgaand aan het jaar waarop de begroting betrekking heeft (T-1) als uitgangspunt genomen. Uitgangspunt is het daadwerkelijk verreden aantal zones per gemeente. Voor de begroting 2022-1 kan, vanwege de COVID-19 crisis en het hierdoor gedaalde vervoersvolume, niet met dit uitgangspunt gewerkt worden. Het vervoersvolume is afhankelijk van de ontwikkeling van het COVID-19virus en de opgelegde maatregelen vanuit de regering. Om een goede inschatting te kunnen maken van het vervoersvolume voor het jaar 2022 dient ook het vervoersvolume van Q4 2021 duidelijk te zijn. Tevens dienen de actuele afspraken voortkomend uit het addendum op de vervoerscontracten, inzake tarifering voortkomend uit het gedaalde vervoersvolume, meegenomen te worden in het berekenen van het vervoersresultaat. Bovenstaande ontwikkelingen zijn leidend om te komen tot een goed inschatting van het vervoersvolume 2022. Uitgangspunt zal het gerealiseerde vervoersvolume in 2019 zijn, hierop zal een nog nader te bepalen afslag percentage worden toegepast, afhankelijk van de meest recente inzichten en ontwikkelingen. 2.

Om een verdere stijging in het vervoersvolume op te vangen, werd in de begroting van voorgaande jaren tot kalenderjaar 2019 een opslagpercentage van 5% op het gerealiseerde vervoersvolume van het voorgaande jaar gehanteerd. De individuele gemeenten hadden de mogelijkheid om naar wens een ander % toe te passen, dan wel geen opslag toe te passen. Voor het jaar 2022 is dit op 0% gesteld. Op gemeenteniveau kan desgewenst hiervan worden afgeweken; een individueel opslagpercentage kan op maat worden ingerekend. 3. Het vervoerstarief wordt geïndexeerd met de NEA-index voor 2022 die is vastgesteld op 3,5%. Voor het vervoerstarief wordt gerekend met het voor-calculatorisch tarief op basis van de afgegeven tarieven in de nieuwe vervoerscontracten, of de tarieven uit het addendum op de vervoerscontracten, verhoogd met de NEA-index die geldt voor 2022. Het onderhandelingsresultaat (een korting van 3% in 2020, 2% in 2021 en 1% in 2022) wordt in mindering gebracht op de vervoerskosten. 4. Wat betreft het vervoerstarief waarmee gerekend wordt in de eerste begrotingswijziging, dit wordt bepaald op basis van het na-calculatorisch tarief voor 2021 (nog te bepalen), voor het gerealiseerde deel van het vervoer 2021, verhoogd met de NEA-index die geldt voor 2022 (3,5%). 5.

Voor het eigen aandeel van de klant worden de tarieven 2021 geïndexeerd met de LTI-index die geldt voor 2022; individuele gemeenten kunnen besluiten hiervan af te wijken door een andere index toe te passen. Het eigen aandeel van de klant wordt wel geïnd door Omnibuzz maar niet verwerkt in de begrotingen van Omnibuzz. 6. Voor de salariskosten wordt een nieuwe inschatting gemaakt van de diverse kostencomponenten op basis van de meest actuele informatie. In de begroting 2022 zal gebruik worden gemaakt van het meest recente formatieplan. Indexatie van de salariscomponent gebeurt op basis van de meest actuele cao-informatie. Voor 9

2022 gelden de gemaakte afspraken uit het principeakkoord tussen werkgevers en vakbonden, waarbij de indexatie 3,9% bedraagt. Op het moment dat de cao-onderhandelingen in de begrotingsperiode veranderen, zullen de wijzigingen vanuit de cao meegenomen worden. 7. De beheerkosten 2022 zijn gebaseerd op een zo goed mogelijke nieuwe inschatting van de diverse kostencomponenten. Deze baseren we op een schatting uit de middellange termijnplanning van het CPB zijnde 1,5%. 8. Voor de kosten van regie wordt zo veel mogelijk een nieuwe inschatting gemaakt op basis van de meest actuele informatie. Voor 2022 worden deze kosten verhoogd met de index zoals weergegeven onder 6. 9. Alle vervoerskosten worden conform uitgangspunt uit de notitie afrekensystematiek op basis van daadwerkelijk gebruik met de deelnemende gemeenten afgerekend. 10. De afrekensystematiek voor de overige kosten van bedrijfsvoering (beheer- en loonkosten en kapitaalkosten), regie en planning gebeurt op basis van de verdeelsleutel 50% inwoneraantal (gebaseerd op CBS-gegevens per 1-1-2022) en 50% op basis van aantal pashouders (gebaseerd op gegevens administratie Omnibuzz per 1-12022). 11. In de begroting 2022 wordt ervan uitgegaan dat de algemene reserve minimaal € 520.000,- bedraagt conform de vastgestelde Nota reserves, voorzieningen en risicomanagement. 12.

In de beheerkosten is een post onvoorzien opgenomen conform voorschrift BBV. Deze post wordt gesteld op € 50.000,-. 13. Alle bedragen zijn weergegeven exclusief BTW.

4.2 Financiële uitgangspunten begroting 2023 Voorgesteld wordt om de begroting 2023 en het meerjarenperspectief 2024-2026 op basis van de volgende financiële uitgangspunten op te stellen: 14. In een normale situatie zouden de gerealiseerde vervoerscijfers per gemeente in de periode twee jaren voorafgaand aan het jaar waarop de begroting betrekking heeft (T-2) als uitgangspunt genomen worden. Uitgangspunt is het daadwerkelijk verreden aantal zones per gemeente. Voor de begroting 2023 kan dit, vanwege de COVID-19 crisis, niet als uitgangspunt genomen worden. Voor het jaar 2023 wordt de realisatie van het gerealiseerde vervoer in 2019 aangehouden. Afhankelijk van de ontwikkeling van het vervoer in het laatste kwartaal van 2021 en de nieuwe afspraken voortkomend uit het addendum op de vervoerscontracten, kan hier eventueel een nader te bepalen afslag op worden toegepast. 15. In eerdere begrotingen tot kalenderjaar 2019 werd er een opslagpercentage van 5% op het gerealiseerde vervoersvolume 1 januari tot en met 31 december 2019 gehanteerd om een verdere stijging in het vervoersvolume op te vangen. De individuele gemeenten hadden de mogelijkheid om naar wens een ander % toe te passen dan wel geen opslag toe te passen. Voor de begroting 2023 wordt voorgesteld om 0% te hanteren als opslagpercentage, tenzij de individuele gemeentes wel een opslagpercentage willen toepassen.

10

16. Het vervoerstarief wordt geïndexeerd met dezelfde NEA-index 2022 (3,5%). Voor het vervoerstarief wordt gerekend met het voor-calculatorisch tarief op basis van de afgegeven tarieven in de nieuwe vervoerscontracten of de tarieven uit het addendum op de vervoerscontracten, verhoogd met de NEA-index die geldt voor 2022. 17. De gehanteerde vervoersprijs is de prijs zoals die voortvloeit uit de aanbesteding, het addendum op vervoerscontracten en de afspraken gemaakt in het kader van de afrekensystematiek. Het tarief voor 2023 wordt gebaseerd op het voor calculatorisch tarief voor 2022. Dit tarief wordt verhoogd met de NEA-index van waarmee het tarief voor 2023 wordt bepaald. 18. Uitgangspunt voor de klantbijdragen in 2023 zijn de in 2022 gehanteerde tarieven verhoogd met de geschatte LTI-index. De klantbijdragen worden voor de jaren 2024-2026 eveneens geïndexeerd met deze index. Besluitvorming door de raden kan eventueel leiden tot toepassing van een andere index. De klantbijdragen worden wel geïnd door Omnibuzz maar worden niet verwerkt in de begrotingen. 19. Voor de salariskosten wordt een nieuwe inschatting gemaakt van de diverse kostencomponenten op basis van de meest actuele informatie.

Indexatie van de salariscomponent gebeurt op basis van de beschikbare meest actuele cao-informatie, of inflatievolgende ontwikkeling op basis van de geschatte index zoals weergegeven onder 7 (voor zover cao-informatie niet beschikbaar is). Voor 2023 en de hierop volgende jaren wordt gewerkt met een percentage van 2%. 20. De beheerkosten 2023 zijn gebaseerd op een zo goed mogelijke nieuwe inschatting van de diverse kostencomponenten, of inflatievolgende ontwikkeling op basis van een geschatte index. Voor 2023 en de jaarschijven van de meerjarenbegroting 2024-2026 wordt gewerkt met een indexpercentage gebaseerd op de schatting uit de middellange termijnplanning van het CPB zijnde 1,5%. 21. Voor de kosten van regie wordt zo veel mogelijk een nieuwe inschatting gemaakt op basis van de meest actuele informatie. Voor 2023 en de jaren in de meerjarenbegroting worden deze kosten verhoogd met de geschatte index zoals weergegeven onder 6. 22. Alle vervoerskosten worden conform uitgangspunt uit de notitie afrekensystematiek op basis van daadwerkelijk gebruik met de deelnemende gemeenten afgerekend. 23.

De afrekensystematiek voor de overige kosten van bedrijfsvoering (beheer- en loonkosten en kapitaalkosten), regie en planning gebeurt op basis van de verdeelsleutel 50% inwoneraantal (gebaseerd op CBS-gegevens per 1-1-2022) en 50% op basis van aantal pashouders (gebaseerd op gegevens administratie Omnibuzz per 1-12022). 24. In de begroting 2023 wordt ervan uitgegaan dat de algemene reserve minimaal € 520.000,- bedraagt conform de vastgestelde Nota reserves, voorzieningen en risicomanagement. Actualisatie van deze nota in 2022 kan dit bedrag wijzigen. 25. De beheerkosten een post onvoorzien opgenomen conform voorschrift BBV. Deze post wordt gesteld op € 50.000,-. 26. Alle bedragen zijn weergegeven exclusief BTW.

11

4.3 Additionele uitgangspunten voor de meerjarenbegroting 2024-2026 1. Het vervoersvolume van de begroting 2023 geldt ook als uitgangspunt voor de jaren van de meerjarenbegroting. Er wordt uitgegaan van een nullijn, de vervoersvolumes zoals opgenomen in de begroting 2023 worden dus niet verhoogd. 2. Voor indexatie van de beheerkosten wordt gewerkt met een indexpercentage gebaseerd op de schatting uit de middellange termijnplanning van het CPB zijnde 1,5%. Voor de kosten van regie en planning wordt een inschatting gemaakt op basis van de meest actuele informatie.

12

Begroting

2022-1

Omnibuzz



Inhoud 1.

Inleiding

3

2.5.8 Het applicatielandschap als basis

13

2.

Omnibuzz

6

3.

De beleidsbegroting

16

2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.2 2.2.1

Wie is Omnibuzz 6 Missie 6 Slim vervoer 6 Maatschappelijk verbinden 6 Regiemodel 7 Relevante ontwikkelingen 7 Impact van COVID-19 en tekort aan personeel in de vervoerssector 7 Vervoersresultaat 7 Bonus malus 8 Groeiende zorgbehoefte bij klanten 8 Compliance en toename ‘kruimelfuncties’ 8 Cao 8 Pijler 1: Kantelen van vervoer en OV-gebruik stimuleren 9 Samenwerking met Provincie Limburg 9 De Voor Elkaar Pas (VEP) 10 Ik wil vervoer 10 Pijler 2: Het efficiënter organiseren van doelgroepenvervoer 10 Efficiënt Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV) 10 Instroom ander doelgroepenvervoer 11 Invulling andere vervoersbehoeften 11 Pijler 3: Omnibuzz als slimme organisatie 11 Omnibuzz als kennisorganisatie 11 Contractbeheer 12 Afstemming met Provincie Limburg 12 Aanpassing verdeelsystematiek 12 Relatiebeheer gemeenten 12 Digitalisering en compliance 12 Bedrijfsvoering 13

3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.1.5 3.1.6 3.1.7 3.1.8

Programma Omnibuzz-vervoer Wat willen wij bereiken? Wat gaan wij ervoor doen? Wat zijn de daarmee gepaard gaande programmakosten? Beleidsindicatoren Paragrafen Weerstandsvermogen en risicomanagement Financiering Bedrijfsvoering

16 16 16 17 18 19 19 24 27

4.

Financiële begroting

32

2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.2.5 2.2.6 2.3 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.4 2.4.1 2.4.2 2.4.3 2.5 2.5.1 2.5.2 2.5.3 2.5.4 2.5.5 2.5.6 2.5.7

Vormgeving: bartistiek Design Foto’s: De Fotovakvrouw 2

4.1 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.2.4 4.2.5 4.2.6 4.3

Financiële kaders Toelichting op de baten en lasten Vervoerskosten en baten Kosten regie en planning Bedrijfsvoeringkosten Tabel Eindresultaat Eindresultaat IV3 Vergelijking eindresultaat IV3 Analyse eerste begrotingswijziging 2022 ten opzichte van de oorspronkelijke begroting 2022 4.3.1 Analyse vervoersresultaat 4.3.2 Totaalanalyse

32 34 34 40 42 43 44 45

5.

Bijlagen

50

5.1 5.2

Staat van geactiveerde kapitaaluitgaven Staat van reserves

50 50

45 46 47

Omnibuzz



1. Inleiding Voor u ligt de eerste wijziging programmabegroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Omnibuzz (begroting 2022-1). Hierin zijn de actuele inzichten met betrekking tot de ontwikkeling van het vervoer en de organisatie opgenomen. Omnibuzz is verantwoordelijk voor het (Collectief) Vraagafhankelijk vervoer (CVV) voor klanten met een Wmo-indicatie. De uitgangspunten en kaders waarbinnen Omnibuzz dit doet, zijn vastgelegd in het bedrijfsplan (5 januari 2016, actualisatie 2019), de Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz en de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) met de gemeenten. De vertaling van deze kaders naar de jaarlijkse begrotings- en verantwoordingsstukken gebeurt conform het ‘Besluit begroting en verantwoording’ (BBV). Rekening houdend met de dynamiek en voortdurende ontwikkelingen wordt de begroting, indien nodig, jaarlijks geactualiseerd en bijgesteld. In deze begrotingswijziging is een aantal nieuwe inzichten en ontwikkelingen verwerkt, die tot een bijstelling van de begroting 2022 leiden.

3

Omnibuzz

4



2 Over Omnibuzz

5

Omnibuzz



Over Omnibuzz

2. Omnibuzz 2.1

Wie is Omnibuzz

Omnibuzz is een Gemeenschappelijke Regeling (GR) en verantwoordelijk voor de uitvoering van het Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV) in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) voor 30 Limburgse gemeenten. Onze bijna 38.500 klanten hebben van hun gemeenten een indicatie voor ons vervoer gekregen in het kader van de Wmo. Omnibuzz neemt de administratie en andere uitvoerende en controlerende taken over, waarbij afstemming en overleg tussen betrokken partijen en deelnemende gemeenten geborgd is. De dienstverlening is gericht op optimalisatie van het vervoer voor de reizigers en de deelnemende gemeenten. Het doel van Omnibuzz is: ‘Het bieden van de beste service op het gebied van (aangepast) vervoer.’ Hierbij ligt een sterke focus op het bieden van (maatwerk-)oplossingen voor vervoersvragen van klanten. Omnibuzz zorgt dat klanten - ook diegenen die daarbij ondersteuning nodig hebben - optimaal gebruik kunnen maken van het vervoer en daardoor kunnen blijven participeren. De uitdaging is om deze functie binnen de financiële kaders te blijven vervullen. Hiervoor wordt ingezet op efficiënt vervoer en de eigen kracht van klanten. Omnibuzz staat voor de volgende kernwaarden:

› Klantgericht en betrouwbaar. › Kostenefficiënt en duurzaam. › Innovatief en flexibel. › Kwaliteit en deskundigheid. › Integriteit.

6

2.1.1 Missie

De missie van Omnibuzz is:

“Goed, veilig, betrouwbaar en betaalbaar doelgroepenvervoer voor nu en later. ” Uit onze missie blijkt een sterke focus op duurzaam en kwalitatief hoogwaardig vervoer. De missie is verbonden aan een motto dat centraal staat in de dienstverlening:

“Via slim vervoer maatschappelijk blijven verbinden.” 2.1.2 Slim vervoer

Met het aanbieden van doelgroepenvervoer zorgt Omnibuzz voor een belangrijk netwerk van reizigers, gemeenten en uitvoerders in Limburg. Omnibuzz kan terugvallen op inhoudelijke expertise, gedetailleerde data en een proactieve houding om het vervoer voortdurend te optimaliseren. Hierbij wegen we alle belangen van gemeenten, klanten en vervoerders af en zorgen voor een optimale onderlinge afstemming. Dit is noodzakelijk om het vervoer voor de reiziger passend uit te blijven voeren en voor gemeenten toch betaalbaar te houden. 2.1.3 Maatschappelijk verbinden

Maatschappelijk verbinden tekent de rol van Omnibuzz in het maatschappelijk veld. Vervoer is de verbinding tussen het sociale leven, maatschappelijke activiteiten en de gebruikers ervan. In de actualiteit leidt dit steeds vaker tot het bieden van noodoplossingen voor acute vervoersvragen, zoals het vaccinatievervoer of ondersteuning bij evacuaties door de wateroverlast.

Omnibuzz



Over Omnibuzz

2.1.4 Regiemodel

Omnibuzz is opgericht om de doelstellingen voor de 30 Limburgse gemeenten te realiseren. Hiermee dragen de Limburgse gemeenten zorg voor toekomstbestendig doelgroepenvervoer. Om te sturen op deze ambities is gekozen voor een mobiliteitscentrale volgens het regiemodel. Dit betekent een scheiding tussen regie en de uitvoering van het vervoer. Wij optimaliseren het vervoer doordat beleidsmatige aspecten, contractbeheer en het operationele proces samenkomen binnen de organisatie zonder inmenging van private belangen. Hierdoor kunnen wij het vervoerssysteem als geheel passend, betaalbaar en toekomstbestendig houden. Eventueel kunnen andere vervoersvormen instromen in dezelfde centrale, maar dit is niet noodzakelijk. De wijze en termijn waarop de ambities gerealiseerd worden is namelijk dynamisch. Op basis van actuele ontwikkelingen wordt de advisering aan gemeenten voortdurend bijgestuurd. De drie pijlers waarop alle ambities gebaseerd zijn, borgen de visie op de lange termijn:

› Het kantelen van vervoer en het gebruik van Openbaar Vervoer (OV) stimuleren.

› Het efficiënter organiseren van doelgroepenvervoer. › Omnibuzz als slimme organisatie. Na een korte omschrijving van de relevante ontwikkeling voor het Omnibuzz-vervoer, worden de uitgangspunten per pijler toegelicht.

2.2

Relevante ontwikkelingen

2.2.1 Impact van COVID-19 en tekort aan personeel in de vervoerssector

De impact van COVID-19 is overduidelijk en werkt in nagenoeg alle aspecten door. In het vervoersvolume was altijd al sprake van verschillen tussen gemeenten en schommelingen in de tijd. Door de actualiteit is de bandbreedte van deze schommelingen aanzienlijk toegenomen en neemt de

voorspelbaarheid af. Dit maakt het moeilijk om begrotingen strak op te stellen en compliceert het maken van passende (beleids-) keuzes. Door de teruggevallen volumes en de aangepaste uitvoeringsregels van het vervoer zijn de reguliere maatstaven voor efficiënt vervoer niet meer in elke situatie van toepassing. De veiligheid van het vervoer voor klanten en chauffeurs staat voorop. In lijn met de oproep van het Rijk en de VNG heeft Omnibuzz continuïteits- en ondersteuningsafspraken gemaakt met de vervoerders en deze vastgelegd in een addendum per perceel. Mede als gevolg van de terugval in het vervoer zijn veel chauffeurs noodgedwongen uitgeweken naar werk in andere sectoren. Veel vervoerders ondervinden sindsdien problemen met het aantrekken en behouden van voldoende gekwalificeerde chauffeurs. 2.2.2 Vervoersresultaat

In een normale situatie (zonder COVID-19) worden de gerealiseerde vervoerscijfers uit 2021 voor deze begroting als uitgangspunt genomen. Vanwege COVID-19 en het gedaalde vervoersvolume is het niet opportuun met dit uitgangspunt te werken. Het vervoersvolume is afhankelijk van de ontwikkeling van COVID-19 en de opgelegde maatregelen. Op basis van de meest recente inzichten en ontwikkelingen is, in lijn met landelijke inschattingen van vergelijkbare opdrachtgevers, gekozen om 95% van het volume van 2019 als basis te nemen. Gedurende 2022 zullen nog een lange tijd maatregelen gelden die leiden tot een lagere vervoersvraag. Het gehanteerde percentage ten opzichte van de vraag in 2019 biedt begrotingstechnisch voldoende ruimte om de vraagontwikkeling en aanvullende continuïteitsafspraken op te kunnen vangen. Ook de ingeschatte extra vraag door vaccinatievervoer kan hiermee naar verwachting worden opgevangen. Deze inschatting is gebaseerd op de eerste ervaringscijfers en de extrapolatie daarvan. Gemeentelijke verschillen als gevolg van reisgedrag van klanten naar vaccinatielocaties kunnen deze extrapolatie beïnvloeden. In principe wordt voorgesteld om geen opslagpercentage te hanteren, tenzij een individuele gemeente dit specifiek heeft aangegeven. 7

Omnibuzz



Over Omnibuzz

De ontwikkeling van het volume varieert tussen de gemeenten. De kosten per eenheid (zones) is in de basis voor alle gemeenten gelijk. Dit vervoerstarief wordt geïndexeerd met de NEA-index die voor 2022 3,5% is. De vervoerskorting, als gevolg van de onderhandelingen met de vervoerders naar aanleiding van de hoge NEA-index 2020, wordt verrekend in het vervoersresultaat. In 2022 verrekenen wij dit de laatste keer in de begroting (1%). Daarmee is de volledige korting over drie jaar (2020 tot en met 2022) verwerkt. Vanaf 2023 is geen sprake meer van een kortingspercentage en geldt het reguliere vervoerstarief.

vervoer en de dienstverlening aan de telefoon. Het uitvoeren van ritten en het verwerken van rit- en informatieaanvragen kost gemiddeld meer tijd. Ook is er meer afstemming nodig tussen gemeenten (consulenten), vervoerders en Omnibuzz. De nieuwe indicaties die voor deze doelgroep zijn ontwikkeld, zijn noodzakelijk en zorgen voor passend vervoer voor deze klanten. De signalen met betrekking tot verward gedrag dragen bovendien bij aan de gemeentelijke taak in de vroegsignalering van verward gedrag. Vanwege de geringe omvang en beperkte ervaringscijfers zijn de kosten van deze toeslagen voorlopig niet begroot.

De uiteindelijke afrekening met betrekking tot het vervoerstarief met de vervoerders en gemeenten is afhankelijk van de omvang van het vervoer. De omvang bepaalt of dit tarief het voor-calculatorisch tarief op basis van de vervoerscontracten is of de tarieven uit het addendum. Het addendum gaat uit van tarieven die meebewegen met de omvang van het vervoer. De staffels zijn bepaald als percentages van het volume in het referentiejaar 2019. In deze begrotingswijziging 2022-1 gaan wij uit van het nacalculatorisch tarief over 2021, dat wordt verhoogd met de NEA-index voor 2022 (3,5%).

2.2.5 Compliance en toename ‘kruimelfuncties’

De klantbijdrage wordt niet in de begroting van Omnibuzz verwerkt. Eventuele wijzigingen hierin hebben geen effect op de begroting, maar uiteraard wel op de totale kosten van het vervoer voor de gemeenten. 2.2.3 Bonus malus

Onder de beheerkosten is op basis van de historische ervaringscijfers een bedrag opgenomen voor de bonus/malus. De berekening van de daadwerkelijke realisatie hiervan is afhankelijk van het volume en maakt onderdeel uit van de continuïteitsafspraken. Als gevolg van de COVID-19 maatregelen is dit aspect niet volledig op voorhand voorspelbaar. 2.2.4 Groeiende zorgbehoefte bij klanten

De toename van dementie en/of verward gedrag binnen de doelgroep heeft gevolgen voor de uitvoering van het 8

De stapeling van ‘kruimelfuncties’, vooral genoodzaakt vanuit wettelijke verplichtingen, leidt tot uitdagingen in de uitvoeringsorganisatie. Dit kan leiden tot stijgende overheadkosten. In 2021 is een wijziging van de GR Omnibuzz voorbereid naar aanleiding van een wetswijziging in de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr). Verder vragen de ontwikkelingen op het gebied van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), de Archiefwet, het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid, de Wet Elektronische publicaties (Wep) en de Wet open overheid (Woo) die op 1 mei 2022 in werking treedt de komende jaren verscherpte aandacht. Vanaf eind 2021 heeft Omnibuzz de rollen van functionaris gegevensbescherming, privacy officer en security officer ondergebracht bij Daadkracht. 2.2.6 Cao

De cao-partijen hebben een principeakkoord bereikt over een nieuwe cao voor de gemeenteambtenaren met een looptijd van 24 maanden (tot 1 januari 2023). Voor 2022 gelden de gemaakte afspraken uit het principeakkoord, waarbij de indexatie 3,9% bedraagt. De wijze waarop de actuele ontwikkelingen Omnibuzz raken, leidt tot de volgende uitgangspunten die via de drie pijlers worden toegelicht.

Omnibuzz

2.3



Over Omnibuzz

Pijler 1: Kantelen van vervoer en OV-gebruik stimuleren

Een belangrijk uitgangspunt is het optimaliseren van het gebruik van het reguliere OV of andere voorliggende vervoersvoorzieningen. Het OV lijkt voor onze klanten gedurende de pandemie een minder geschikt alternatief. Dit compliceert momenteel het realiseren van deze ambitie.

2.3.1 Samenwerking met Provincie Limburg

Het aanbod van OV vervult een sleutelrol in het realiseren van deze ambities. In de jaarlijkse aanpassing van het OV-Lijnennet zien wij een tendens van terugtrekkend OV en verschraling van het aanbod in steeds meer gebieden. Dit vraagt om (nog meer) afstemming met de Provincie Limburg. Een betere afstemming tussen beide

9

Omnibuzz



Over Omnibuzz

vervoerssystemen kan voordelen bieden voor alle partijen. Samen met de Provincie Limburg werken wij daarom toe naar integrale mobiliteit. Het position paper dat in 2021 bestuurlijk is vastgesteld geeft hiervoor de kaders. Dit kader bevat aspecten als het stimuleren van OV via maatjes en ambassadeurs, de inrichting van het Limburgnet, halteplaatsen/hubs en integrale vervoersvormen. Ook het ontwikkelen van slimme laadinfrastructuur wordt meegenomen in dit overleg. In 2021 is in overeenstemming met dit kader een onderzoek uitgevoerd in opdracht van Omnibuzz en de Provincie Limburg samen. De resultaten uit dit onderzoeksrapport zetten wij via gezamenlijke ontwikkeltafels om in concrete projecten die de komende jaren bijdragen aan een beter integraal mobiliteitsaanbod in Limburg en het optimaliseren van de toeleiding van onze klanten naar het OV. De rol van Omnibuzz varieert van klankbord, adviseur (mede) onderzoeker tot (mede) opdrachtgever. In de begroting is daarom een bedrag opgenomen voor onderzoek Maatwerk OV en DGV, waaronder wij deze projecten kunnen uitvoeren.

aansluiting op innovaties in het OV. Aansluitend zullen campagnes worden gestart om de VEP te promoten en het gebruik ervan te stimuleren. Parallel bespreken wij een mogelijke inzet van de VEP als voorliggende voorziening.

De terugtrekkende beweging van OV biedt kansen door ontstane ruimte voor (lokaal) aanbod van ander vervoer. Daarom leggen wij de verbinding met initiatieven als Trendsportal en ikwilvervoer.nl, waarmee wij actiever kunnen sturen op het gebruik van alternatief vervoer in brede zin. In dit overleg betrekken wij de ontwikkelingen op het gebied van gezamenlijke ‘multimodale’ samenwerking in reisinformatie (MaaS), onder andere via de ontwikkeling van ons eigen klantportaal MijnOmnibuzz.

Binnen het huidig Omnibuzz CVV wordt op verschillende manier optimale efficiëntie nagestreefd. Op het gebied van instroom van andere vervoer zijn er interessante ontwikkelingen.

Omnibuzz beschikt over twee andere belangrijke instrumenten om deze ambitie te realiseren. 2.3.2 De Voor Elkaar Pas (VEP)

De VEP is een op maat gemaakt reisproduct, exclusief voor klanten van Omnibuzz, dat hen de mogelijkheid biedt met het OV te reizen tegen gunstige voorwaarden. De afspraken met Arriva over dit product hebben een looptijd van 5 jaar en verlopen in 2022. Met de data en ervaringen van de afgelopen 5 jaar zetten wij in op nieuwe afspraken met optimalisering van de productvoorwaarden en een betere 10

2.3.3 Ik wil vervoer

Alle deelnemende Omnibuzz gemeenten zijn aangesloten op www.ikwilvervoer.nl, een website die algemene reisinformatie combineert met informatie over lokale vervoersmogelijkheden per gemeente. In 2021 is het beheer van deze website overgenomen door MoveYou, een organisatie die wil investeren in de website. In combinatie met de aanbevelingen uit de (interne) evaluatie van ikwilvervoer, gaan wij de komende jaren actief sturen op het gebruik van alternatief vervoer door (potentiële) gebruikers van Omnibuzz-vervoer.

2.4

Pijler 2: Het efficiënter organiseren van doelgroepenvervoer

2.4.1 Efficiënt Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV)

Het CVV-vervoer is in 2019 aanbesteed via langdurige contracten, inclusief de planningstaak. Het bestek is door het Aanbesteding Instituut Mobiliteit (AIM) en Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV) genoemd als ‘bijna perfect bestek’. De aanbesteding is opgedeeld in 8 percelen die aan zes taxibedrijven zijn gegund. Twee bedrijven hebben twee percelen. De bedrijven die momenteel het Omnibuzzvervoer uitvoeren zijn:

› Taxi Nelissen - regio Maastricht. › Taxi Van Loo - regio Heuvelland. › Taxi Hanneman - regio Parkstad, regio Westelijke Mijnstreek. › Personenvervoer Midden-Limburg (PML) - regio Roermond. › Taxi Van Driel - regio Weert, regio Venray/Noord Limburg.

› Taxi De Leeuw - regio Venlo/Peel en Maas.

Omnibuzz



Over Omnibuzz

De relatief lange looptijd zorgt dat vervoerders kunnen investeren in duurzaam vervoer en goed werkgeverschap. Gemeenten hebben onder andere afgesproken dat het Omnibuzz-vervoer middels een groeimodel vanaf 2025 volledig zero emissie is. Het bestek biedt tevens ruimte voor instroomscenario’s van andere vervoersvormen en de (door-)ontwikkeling van nieuwe vervoersconcepten om de efficiëntie te vergroten. Door efficiënter plannen wordt de inzet van vervoer beperkt. Dit helpt bij het aanpakken van het chauffeurstekort en het borgen van de afgesproken kwaliteitseisen voor klanten. Belangrijke instrumenten zijn vraagspreiding en actief sturen op groepsritten en vast werk. De efficiëntie van het vervoer is ook verhoogd door de contante betalingen te minimaliseren. Momenteel werken wij aan beter toegankelijke boekingssystemen. In 2022 vervangen wij naar verwachting de taxipoints. Het portaal waarmee klanten ritten boeken, wordt doorontwikkeld tot een volwaardige MijnOmnibuzz digitale omgeving. MijnOmnibuzz voldoet vanaf de start aan alle wettelijke eisen, waaronder digitoegankelijkheid. Deze digitalisering leidt tot efficiëntie bij ritreservering, doordat het telefonisch contact en bijbehorende capaciteit afgebouwd kan worden. Wij sturen ook op efficiënt vervoer via de advisering aan gemeenten.

Gemeenten blijven verantwoordelijk voor de indicatiestelling en bepalen of iemand in aanmerking komt voor vervoer en onder welke voorwaarden. Zo heeft het gemeentelijk beleid de meeste invloed op de beheersbaarheid van het vervoer. Omnibuzz adviseert en ondersteunt gemeenten wel bij het nemen van beheersmaatregelen, op basis van de richtlijn voor indicatiestelling, beschikbare data en expertise. De invulling van de functie van data-analyse moet bijdragen aan (nog) meer sturing op vervoer via proactieve analyse van deze data. 2.4.2 Instroom ander doelgroepenvervoer

Gemeenten kunnen op individuele basis of als regio een vervoersprobleem aan Omnibuzz voorleggen. Er vinden bijvoorbeeld regelmatig gesprekken plaats met (individuele)

gemeenten over mogelijke instroom. Gezamenlijk bekijken wij dan of instroom mogelijk en wenselijk is en tegen welke voorwaarden dit gebeurt. Dit leidt concreet tot de uitvoering van een deel van het jeugdwet-vervoer voor de gemeente Roermond vanaf 2022. Hiervoor is geen aparte aanbesteding noodzakelijk. Omnibuzz heeft de vervoerscontracten flexibel ingericht, waardoor instroom op kleine schaal vrijwel moeiteloos kan plaatsvinden binnen de huidige contracten. Over de tijd, vorm of omvang van eventuele instroom van ander vervoer zijn geen eenduidige afspraken nodig. Elke mobiliteitsbehoefte is bespreekbaar. Dat betekent flexibiliteit en maatwerk voor de deelnemende gemeenten. Zodra iets concreet wordt, kan deze taak als zodanig worden ingerekend in een nieuwe begroting. 2.4.3 Invulling andere vervoersbehoeften

Samen met de vervoerders kan Omnibuzz snel inspelen op urgente, maatschappelijke behoeften aan vervoer, zoals ‘besmette’ huisartsenpraktijken, COVID-19 hotels of vaccinatielocaties. In de zomer van 2021 is Omnibuzz incidenteel ingezet voor evacuaties gedurende de wateroverlast. De beschikbare (over-)capaciteit kan dus flexibel worden ingezet ten behoeve van maatschappelijke doelen

2.5

Pijler 3: Omnibuzz als slimme organisatie

2.5.1 Omnibuzz als kennisorganisatie

Omnibuzz is op de eerste plaats een uitvoeringsorganisatie met reguliere werkzaamheden als ritaanname, klantenadministratie, klachtafhandeling, facturering etc. Bovendien is Omnibuzz ook een kennisorganisatie die op basis van inhoudelijke kennis nieuwe ideeën ontwikkelt en deelnemende gemeenten adviseert in de beleidsontwikkeling. Om dit te faciliteren zijn informatie- en kennismanagement, kwaliteitsbeheer en rapportage-instrumenten binnen Omnibuzz voortdurend in ontwikkeling. Dit vraagt om investeringen in de eigen organisatie. Hier tegenover staan (op termijn) structurele besparingen, meer flexibiliteit in de organisatie en behoud van kennis en expertise ten behoeve van de gemeenten. Het onderhandelingsresultaat met betrekking tot 11

Omnibuzz

de hoge indexering (NEA) voor 2020 is hiervan een concreet resultaat. Door onze kennis hebben wij invloed op landelijk beleid, bijvoorbeeld over laadinfrastructuur of COVID-19. Zo draagt onze kennis bij aan het creëren van de juiste (landelijke) randvoorwaarden voor een toekomstbestendig vervoerssysteem. Inhoudelijke kennis is cruciaal om adequaat te kunnen reageren op de groeiende uitdagingen en onzekerheden in het vervoer. 2.5.2 Contractbeheer

De effecten van de overheidsmaatregelen en het voortdurend monitoren van de continuïteitafspraken vraagt veel van de vervoerders en Omnibuzz. Het controleren op naleving van de COVID-19 protocollen vraagt extra aandacht in de dagelijkse uitvoering van het vervoer. Wij passen de overeenkomsten met vervoerders optimaal aan op de nieuwe werkelijkheid, zodat de continuïteit voor de lange termijn geborgd is. In deze onzekere tijden vraagt dit het nodige innovatief vermogen. Hierdoor is de organisatie gegroeid in flexibiliteit en beter voorbereid op schommelingen in het vervoersvolume, afwijkende uitvoeringsregels of nieuwe (acute) mobiliteitsbehoeften. Dit geldt zowel voor de uitvoering van het vervoer, de contractuele inbedding met de vervoerders en in de afstemming met gemeenten. Dit zal de komende jaren zijn vruchten (blijven) afwerpen. 2.5.3 Afstemming met Provincie Limburg

Het overleg met de Provincie Limburg en het toewerken naar een meer integraal vervoerssysteem vraagt specialistische kennis. Aanvullend beschikt Omnibuzz over specifieke kennis over gedragsverandering die wordt ingezet bij deze projecten, zodat wij de effecten van communicatie en interventies richting klanten kunnen versterken. 2.5.4 Aanpassing verdeelsystematiek

Ook de doorrekeningen van de aanpassingen in de afrekensystematiek voor zowel beheers- als vervoerskosten 12



Over Omnibuzz

(omzetting zones naar kilometers) en de contractuele afstemming ervan vragen de nodige expertise van Omnibuzz. De wijzigingen moeten de relatie tussen de kostenverdeling en de daadwerkelijke kosten/ verbruik versterken. De omzetting naar kilometers maakt bovendien een betere afstemming mogelijk met het klanttarief in het OV. De wijziging van de verdeelsystematiek voor de beheerskosten wordt na besluitvorming verwerkt in een conceptwijzigingsvoorstel van de GR Omnibuzz. Hierin worden ook de wetswijziging en het uittredingsprotocol meegenomen. In 2022 vindt hierover besluitvorming plaats. 2.5.5 Relatiebeheer gemeenten