Bijlage 5: Begroting 2022 en 1e begrotingswijziging 2021 OMNIBUZZ + ter info Jaarrekening 2020

3.1 Programma Omnibuzz vervoer_____________________________________________________18 3.1.1 Wat willen wij bereiken?_____________________________________ 18 3.1.2 Wat gaan wij ervoor doen?__________________________________ 18 3.1.3 Wat zijn de daarmee gepaard gaande programmakosten?______ 19 3.1.4 Beleidsindicatoren__________________________________________ 20 3.1.5 Weerstandsvermogen en risicomanagement__________________ 21 3.1.6 Financiering________________________________________________ 25 3.1.7 Bedrijfsvoering_____________________________________________ 28

2.1 Wie is Omnibuzz_____________________________________________________________________________6 2.1.1 Missie_______________________________________________________ 6 2.1.2 Slim vervoer_________________________________________________ 6 2.1.3 Maatschappelijk verbinden___________________________________ 7 2.1.4 Uitwerking visie______________________________________________ 7 2.2 Kantelen van vervoer en gebruik van OV stimuleren_____________________7 2.2.1 De Voor Elkaar Pas (VEP)_____________________________________ 7 2.2.2 Samenwerking met Provincie Limburg_________________________ 7 2.2.3 www.ikwilvervoer.nl_________________________________________ 8 2.3 Het efficiënter organiseren van doelgroepenvervoer____________________8 2.3.1 Uitvoering Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV)___________ 8 2.3.2 Instroom ander doelgroepenvervoer__________________________ 8 2.4 Omnibuzz als slimme organisatie_________________________________________________10 2.4.1 Externe ondersteuning en ‘kruimelfuncties’___________________ 10 2.4.2 Beheersmaatregelen________________________________________ 11 2.5 Ontwikkelingen_____________________________________________________________________________11 2.5.1 Vervoersresultaat___________________________________________ 11 2.5.2 Bedrijfsvoering_____________________________________________ 12 2.5.3

Bestuurlijk__________________________________________________ 13 2.6 Impact van COVID-19__________________________________________________________________13 2.6.1 Pijler 1. Toeleiding OV en kanteling___________________________ 13 2.6.2 Pijler 2. Efficiëntie en bundeling vervoer______________________ 13 2.6.3 Pijler 3. Slimme organisatie en ontwikkelfunctie_______________ 14

Vormgeving: bartistiek Design Foto’s: De Fotovakvrouw 2

4.

De beleidsbegroting_______________________________________________________ 18

Financiële begroting_______________________________________________________ 34

4.1 Financiële kaders___________________________________________________________________________34 4.2 Toelichting op de baten en lasten_________________________________________________36 4.2.1 Vervoerskosten en baten____________________________________ 36 4.2.2 Kosten regie en planning____________________________________ 40 4.2.3 Bedrijfsvoeringkosten_______________________________________ 42 4.2.4 Eindresultaat_______________________________________________ 43 4.2.5 Eindresultaat IV3___________________________________________ 44 4.2.6 Vergelijking Eindresultaat IV3________________________________ 45 4.3 Analyse eerste begrotingswijziging 2021 ten opzichte van de oorspronkelijke begroting 2021_________________________________________________46 4.3.1 Analyse vervoersresultaat___________________________________ 46 4.3.2 Totaalanalyse_______________________________________________ 47

5.

Bijlagen______________________________________________________________________________ 52

Omnibuzz



1. Inleiding Voor u ligt de eerste wijziging programmabegroting 2021 van de Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz (begroting 2021-1). Hierin zijn de actuele inzichten met betrekking tot de ontwikkeling van het vervoer en de organisatie opgenomen. Omnibuzz is verantwoordelijk voor het (Collectief) Vraagafhankelijk vervoer (CVV) voor klanten met een Wmo-indicatie. De uitgangspunten en kaders waarbinnen Omnibuzz dit doet, zijn vastgelegd in het bedrijfsplan (5 januari 2016, actualisatie 2019), de Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz en de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) met de gemeenten. De vertaling van deze kaders naar de jaarlijkse begrotings- en verantwoordingsstukken gebeurt conform het ‘Besluit begroting en verantwoording’ (BBV). Rekening houdend met de dynamiek en voortdurende ontwikkelingen wordt de begroting, indien nodig, jaarlijks geactualiseerd en bijgesteld. In deze begrotingswijziging is een aantal nieuwe inzichten en ontwikkelingen verwerkt, die tot een bijstelling van de begroting 2021 leiden.

1.1

Belangrijke ontwikkelingen

De belangrijkste actuele ontwikkeling is uiteraard de uitbraak van COVID-19 en alle maatregelen die daaruit voortvloeien. Deze ontwikkeling zorgt ervoor dat het vervoer na een lange periode van structurele toename vanaf maart 2020 plotseling enorm in omvang is afgenomen. De uitvoeringsprotocollen die elkaar snel opvolgen vragen op allerlei gebied afstemming en communicatie met gemeenten, klanten en vervoerders. Ook de interne organisatie is als het ware opnieuw ingericht, omdat de maatregelen ook betrekking hebben op het personeel en de bedrijfsvoering van Omnibuzz. Al deze ontwikkelingen en het gebrek aan duidelijk toekomstperspectief maken het opstellen van een betrouwbare begroting een uitdaging. Met deze opmerking in het achterhoofd en op basis van onze huidige kennis en de voorlopige vooruitzichten is deze begrotingswijziging opgesteld. In deze begrotingswijziging leest u meer over deze en andere wijzigingen en ontwikkelingen, en de financiële vertaling hiervan voor de gemeenten. Gezien de omvang van mogelijke effecten wordt de impact van COVID-19 in een aparte paragraaf beschreven.

3

Omnibuzz

4



2 OVER OMNIBUZZ

5

Omnibuzz



Over Omnibuzz

2. Omnibuzz 2.1

Wie is Omnibuzz

Omnibuzz is een Gemeenschappelijke Regeling en verantwoordelijk voor de uitvoering van het vraagafhankelijk vervoer in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) voor 30 Limburgse gemeenten. De nagenoeg 40.000 klanten hebben van deze gemeenten een indicatie voor het collectief vraagafhankelijk vervoer in het kader van de Wmo gekregen. Omnibuzz neemt de administratie en andere uitvoerende en controlerende taken over, waarbij afstemming en overleg tussen betrokken partijen en deelnemende gemeenten geborgd is. Omnibuzz koopt namens de aangesloten gemeenten het vraagafhankelijke vervoer in, verzorgt de bijbehorende (Europese) aanbestedingen, controleert via contractbeheer op de juiste uitvoering van de contracten, verzorgt de ritaanname en de tactische regie op vervoer. Omnibuzz verzorgt verder de klantenservice, de klachtafhandeling en de volledige financiële afhandeling met alle betrokkenen. De dienstverlening is gericht op optimalisatie van het vervoer voor reizigers en gemeenten. Het grote bereik van Omnibuzz in combinatie met een slagvaardige organisatie maken een efficiënte beleidsuitvoering mogelijk. Dankzij ons vervoer kunnen klanten deelnemen aan het sociale leven en maatschappelijke activiteiten. Hiervoor zetten wij in op efficiënt vervoer en de eigen kracht van onze klanten, zodat vervoer naar sociale activiteiten ook op lange termijn geborgd is.

Omnibuzz fungeert bovendien als expertisecentrum voor vervoer, waarbij de aangesloten gemeenten van advies worden voorzien. De gemeenten ontvangen structureel management- en voortgangsinformatie en er vindt periodiek overleg plaats. Op die wijze ondersteunt Omnibuzz de gemeenten om grip op het vervoer te houden. Het doel van Omnibuzz is: ‘Het bieden van de beste service

6

op het gebied van (aangepast) vervoer.’ Omnibuzz zorgt dat klanten - ook diegenen die daarbij ondersteuning nodig hebben - optimaal gebruik kunnen maken van het vervoer en daardoor kunnen blijven participeren. Omnibuzz staat voor de volgende kernwaarden: Klantgericht en betrouwbaar. Kostenefficiënt en duurzaam. ĵ Innovatief en flexibel. ĵ Kwaliteit en deskundigheid. ĵ Integriteit. ĵ ĵ

2.1.1 Missie

De missie van Omnibuzz is:

“Goed, veilig, betrouwbaar en betaalbaar doelgroepenvervoer voor nu en later. ” Uit onze missie blijkt een sterke focus op duurzaam en kwalitatief hoogwaardig vervoer. Omnibuzz wil voortdurend blijven verbeteren en nieuwe concepten ontwikkelen die het vervoer toekomstbestendig maken. Door onze inhoudelijke kennis kunnen we gemeenten adviseren en ondersteunen, ook als er onvoorziene situaties ontstaan en innovatieve oplossingen of maatwerk nodig zijn. De missie is verbonden aan een motto dat centraal staat in de dienstverlening:

“Via slim vervoer maatschappelijk blijven verbinden.” 2.1.2 Slim vervoer

Met het aanbieden van doelgroepenvervoer zorgt Omnibuzz voor een heel belangrijk netwerk in Limburg voor reizigers, opdrachtgevers en uitvoerders. Door dit ‘slim’

Omnibuzz



Over Omnibuzz

te doen, wordt het vervoer voor de reiziger passend en kwalitatief hoogwaardig uitgevoerd en blijft het tegelijk betaalbaar. Als kenniscentrum beschikken wij over gegevens van gebruikers, vervoerders, instellingen en overheden die ons in staat stellen alle belangen af te wegen en voor een optimale onderlinge afstemming te zorgen.

2.1.3 Maatschappelijk verbinden

Maatschappelijk verbinden tekent de rol van ons vervoer als verbinding tussen het sociale leven, maatschappelijke activiteiten en de gebruikers ervan. De uitdaging is dit binnen de financiële kaders te blijven doen. Hiervoor wordt ingezet op efficiënt vervoer en de eigen kracht van gebruikers. Omnibuzz spant zich in om de relatie tussen vervoer en sociale activiteiten te versterken, waardoor vervoer én activiteiten op lange termijn geborgd zijn.

2.1.4 Uitwerking visie

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de indicatiestelling van hun inwoners. Zij bepalen dus of iemand in aanmerking komt voor vervoer en onder welke voorwaarden. Ter ondersteuning van deze taak heeft Omnibuzz in 2020 een richtlijn voor de indicatiestelling beschikbaar gesteld. Omnibuzz is opgericht om de doelstellingen voor de 30 Limburgse gemeenten te realiseren. Hiermee dragen de Limburgse gemeenten zorg voor de toekomstbestendigheid van het doelgroepenvervoer. Omnibuzz zal steeds meer grip krijgen op het vervoer. Hierdoor zijn wij steeds beter in staat gemeenten te adviseren bij het bepalen van beleid. Om te sturen op de best passende vervoeroplossing en efficiency, is gekozen voor het regiemodel, waarbinnen de regie (mobiliteitscentrale) en de uitvoering van het vervoer gescheiden zijn. Dit model dient als instrument om de ambities van gemeenten te realiseren, zoals het optimaliseren van het gebruik van het reguliere openbaar vervoer (OV) of ander alternatief vervoer. Uitgangspunt hierbij is het optimaliseren van het gebruik van voorliggende vervoersvoorzieningen, zoals het reguliere OV. De beleidsmatige aspecten en het operationele proces komen binnen de organisatie bij elkaar, waardoor wij

dit goed op elkaar kunnen afstemmen en optimaliseren. Bovendien maakt deze flexibiliteit het mogelijk dat andere vervoersvormen, indien gewenst, kunnen instromen in dezelfde centrale. Bundeling van vervoer kan op termijn bijdragen aan kwaliteitsverbetering en kostenbeheersing. De gemeenten zijn zelf aan zet om aan te geven of instroom wenselijk is. Hierin bepalen gemeenten ook zelf de vorm en de omvang van het vervoer dat instroomt en de termijn waarop dat moet gebeuren. De drie pijlers waarop alle ambities gebaseerd zijn, borgen de visie op de lange termijn. Deze drie pijlers zijn: Het kantelen van vervoer en het OV-gebruik stimuleren. Het efficiënter organiseren van doelgroepenvervoer. ĵ Omnibuzz als slimme organisatie. ĵ ĵ

2.2

Kantelen van vervoer en gebruik van OV stimuleren

Omnibuzz hanteert twee belangrijke instrumenten om deze ambitie te realiseren:

2.2.1 De Voor Elkaar Pas (VEP)

De VEP is een op maat gemaakt reisproduct - exclusief voor klanten van Omnibuzz - dat onze klanten de mogelijkheid biedt om laagdrempelig met het OV te reizen.

2.2.2 Samenwerking met Provincie Limburg

In een gezamenlijk overleg tussen DB Omnibuzz en Gedeputeerde Carla Brugman is een ‘position paper’ vastgesteld. Hierin zijn onze gezamenlijke ideeën over een integrale aanpak van doelgroepenvervoer en OV omschreven. Deze ideeën komen grotendeels terug in het concept ontwikkelplan OV dat de Provincie Limburg in 2020 heeft gepresenteerd. Volgens planning vindt in het tweede kwartaal van 2021 definitieve besluitvorming plaats bij de Provincie Limburg. De gezamenlijke inspanningen in de afgelopen jaren leiden zo tot een integraal toekomstplan. Een betere afstemming tussen beide vervoerssystemen biedt voordelen voor alle partijen. Op deze manier worden maatschappelijke budgetten zo efficiënt mogelijk en binnen de werkgebieden ingezet. De verwachting is dat we via gezamenlijke projecten binnen dit plan stappen kunnen zetten 7

Omnibuzz

in de toeleiding van onze klanten naar het OV en te zorgen voor een goede aansluiting tussen Omnibuzz vervoer en OV. Al lijken de gevolgen van COVID-19 de drempel voor OV-gebruik te verhogen. Het is gissen hoe deze gevolgen op langere termijn doorwerken, maar het behalen van resultaat op deze ambitie lijkt hierdoor een groeiende uitdaging. De ambitie van de kanteling in het vervoer is overigens breder dan OV en gaat over alle vormen van (potentieel) voorliggende voorzieningen. Op basis van de website www. ikwilvervoer.nl kunnen hier stappen gemaakt worden.

2.2.3 www.ikwilvervoer.nl

Alle deelnemende gemeenten zijn aangesloten bij www. ikwilvervoer.nl, een website die algemene reisinformatie combineert met informatie over lokale vervoersmogelijkheden per gemeente, zoals doelgroepenvervoer, (lokaal) alternatief vervoer en andere maatwerkvarianten. In 2021 wil Omnibuzz het functioneren van deze website evalueren, de effecten ervan inzichtelijk maken en optimaliseren, zodat deze structureel kunnen bijdragen aan de realisatie van deze ambitie.

2.3

Het efficiënter organiseren van doelgroepenvervoer

2.3.1 Uitvoering Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV)

Binnen het huidig Omnibuzz vervoer, het Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV), wordt optimale efficiëntie nagestreefd. Dit vervoer is in 2019 opnieuw aanbesteed, inclusief de planningstaak via langdurige contracten (5 jaar, met 3 jaar verlengingsoptie) zodat kwaliteit en continuïteit geborgd zijn. De aanbesteding is opgedeeld in 8 percelen. De vervoerscontracten zijn aan zes taxibedrijven gegund. De bedrijven die het Omnibuzz vervoer vanaf 1 januari 2020 uitvoeren zijn: Taxi Nelissen regio Maastricht. Taxi Van Loo regio Heuvelland. ĵ Taxi Hanneman regio Parkstad en Westelijke Mijnstreek. ĵ Personenvervoer Midden-Limburg regio Roermond. ĵ Taxi Van Driel regio Weert en Venray/Noord Limburg. ĵ Taxi De Leeuw regio Venlo en Peel en Maas. ĵ ĵ

8



Over Omnibuzz

In het ‘Bestuursakkoord Zero Emissie Doelgroepenvervoer’ (2019) hebben allerlei opdrachtgevers landelijk afgesproken dat het doelgroepenvervoer vanaf 2025 volledig zero emissie is. Met de ondertekening van dit akkoord geeft Omnibuzz een krachtig signaal af. In de aanbesteding heeft Omnibuzz onderbouwd dat de intentie van dit akkoord door praktische omstandigheden moeilijker haalbaar is. Omnibuzz heeft in de aanbesteding gekozen voor het meest haalbare groeimodel richting zero emissie vervoer en kiest voor de inzet van elektrisch aangedreven voertuigen. Met elektrische voertuigen zorgen Omnibuzz en de vervoerders voor een beter klimaat. Dit doen wij samen met de vervoerders in een gezond ingroeimodel, waarbij er jaarlijks meer elektrische voertuigen bij komen en wij samenwerken aan het vergroten van het aantal elektrische laadpunten. Het bestek biedt ruimte voor instroomscenario’s van andere vervoersvormen en de (door-)ontwikkeling van vervoersconcepten zoals vraagspreiding, groepsritten en omgaan met de piekbelasting etc. Deze concepten dragen bij aan de efficiëntie en de beheersbaarheid van vervoer voor de deelnemende gemeenten.

2.3.2 Instroom ander doelgroepenvervoer

De werkwijze met betrekking tot andere doelgroepen is vastgelegd in de actualisatie van het bedrijfsplan (2019). Deze houdt een kleinschalige, stapsgewijze aanpak van mogelijke instroom in, waarbij individuele gemeenten aan zet zijn voor de instroom. Er zijn - onder voorwaarden – mogelijkheden voor instroom binnen de lopende contracten voor Omnibuzz vervoer en andere inkoopkeuzes inzetbaar. Dat betekent flexibiliteit en mogelijkheden tot maatwerk voor deelnemende gemeenten. De onzekerheden van de pandemie gelden ook voor ander gemeentelijk doelgroepenvervoer. Het is op dit moment niet duidelijk op welke manier COVID-19 de wens tot instroom zich hierdoor gaat ontwikkelen, maar in tijden van verandering en onzekerheid ontstaan vaak nieuwe ideeën en kansen. Wij ondersteunen en adviseren op verzoek van gemeenten, maar werken – in lijn met de adviezen van de werkgroepen

Omnibuzz



Over Omnibuzz

– niet actief aan scenario’s voor grootschalige instroom. Dit zorgt voor duidelijkheid in onze bedrijfsvoering en versterkt de focus op het opgedragen Omnibuzz vervoer. De huidige organisatie Omnibuzz is opgezet en uitgelijnd op de uitvoering van dit vervoer. Zodra de instroom in omvang de mogelijkheden van deze constructie overstijgt,

heeft dit gevolgen voor de bedrijfsvoering, werkwijzen, interne systemen, processen en capaciteit. Deze gevolgen zullen – zodra het zover is - inzichtelijk worden gemaakt als onderdeel van een business case. Uitgangspunt blijft dat dit de kwaliteit van het reguliere Omnibuzz vervoer niet raakt.

9

Omnibuzz

2.4

Omnibuzz als slimme organisatie

Omnibuzz is op de eerste plaats een uitvoeringsorganisatie met reguliere (dagelijkse) werkzaamheden zoals ritaanname, klantenadministratie, klachtafhandeling, facturering etc. Bovendien is Omnibuzz een kennisorganisatie die op basis van inhoudelijke kennis nieuwe vervoersconcepten ontwikkelt en deelnemende gemeenten ondersteunt en adviseert in de beleidsontwikkeling. Omnibuzz beschikt over voldoende deskundigheid om voor de aangesloten gemeenten de gezamenlijke inkoop, aanbesteding en contractbeheer van het vervoer te organiseren en is in staat om zelfstandig een goed aanbestedingstraject af te ronden, de impact van een faillissement tot een minimum te beperken en in tijden van crisis, zoals in deze pandemie, te anticiperen op nieuwe en veranderende behoeften. Omnibuzz functioneert als zelfstandig, objectief en deskundig kenniscentrum voor gemeenten. Om deze rol te optimaliseren willen wij de externe afhankelijkheid afbouwen van adviseurs en externe aanbieders van software, rapportagetools en systemen. Dit vraagt om een investering in de eigen organisatie. Hier tegenover staat een structurele besparing op langere termijn en tevens blijft de expertise behouden voor de organisatie, waardoor deze ten gunste van de gemeenten ingezet kan worden, zoals bijvoorbeeld het onderhandelingsresultaat van de toepassing van de NEA-index.

Voor (minstens) 2021 rekent Omnibuzz nog op veel werkzaamheden als gevolg van COVID-19, waardoor wij voorzichtig zijn met het plannen van nieuwe extra projecten. Omnibuzz zet wel de lopende projecten voort, zoals de uitvoering van het Ontwikkelplan OV, de ontwikkeling van MijnOmnibuzz, de uitwerking van de afrekensystematiek en het traject om de digitale communicatie toegankelijk (drempelvrij) te maken. Aan de hand van themabijeenkomsten worden ambtenaren actief betrokken bij belangrijke onderwerpen. Dit draagt bij aan onderlinge kennisoverdracht en gedragen voorstellen in het besluitvormingsproces. In 2021 gebeurt dit 10



Over Omnibuzz

bijvoorbeeld op de onderwerpen Wijziging GR, evaluatie van de DVO en de jaarrekening en begrotingen. Omnibuzz wil bovendien graag de relatie met de gemeenten verder verbeteren door intensivering van het relatiebeheer.

2.4.1 Externe ondersteuning en ‘kruimelfuncties’

Omnibuzz kan zelfstandig adviseren met betrekking tot inhoudelijke vervoerskundige onderwerpen en aanbestedingen vervoer, maar beschikt over beperkte juridische en wettelijke kennis als het gaat om bijvoorbeeld aanpassingen in de Gemeenschappelijke Regeling of dienstverleningsovereenkomsten. Voor specifieke juridische advisering in de contractuele sfeer van het vervoer heeft Omnibuzz ook expertise in huis, al wordt deze, indien noodzakelijk, juridisch getoetst door een externe partij om mogelijke risico’s te minimaliseren. Aangezien COVID-19 aanpassing vraagt van bestaande (contractuele) kaders en nieuwe afspraken nodig zijn, is het denkbaar dat door de nasleep van de pandemie vaker een beroep moeten worden gedaan op externe juridische advisering. Hierdoor is voor 2021 meer ondersteuning begroot. De stapeling van ‘kruimelfuncties’, vooral vanuit wettelijke verplichtingen, zoals de Arbowetgeving (RI&E), de archiefwet, digitoegankelijkheid en de Algemene Verordening Gegevens-bescherming (AVG) leidt tot knelpunten in een ‘lean and mean’ uitvoeringsorganisatie. Met betrekking tot de AVG is op hoofdlijnen interne kennis aanwezig, maar de functies van privacy officer en functionaris gegevensbescherming zijn ondergebracht bij werknemers met andere inhoudelijke expertise.

De functie blijkt tot nu toe zeer moeizaam structureel in te vullen, waardoor Omnibuzz voorlopig afhankelijk blijft van extern advies. Voor de digitale archivering kan Omnibuzz een beroep doen op de expertise van de archiefinspecteur van Sittard-Geleen. Momenteel lopen gesprekken met een deelnemende gemeente om te bekijken of Omnibuzz gebruik kan maken van de beschikbare deskundigheid van deze gemeente voor een aantal van deze kruimelfuncties. Met betrekking tot digitoegankelijkheid wordt door de betrokken instanties geadviseerd hiervoor enige interne kennis in huis te halen. Waar eerder werd gedacht dat dit een tijdelijk project is,