Bijlage 1, Programmabegroting 2022-2025
Tekst van het document
Programmabegroting 2022
Voorwoord Aan de leden van de gemeenteraad, Gezond en toekomstbestendig! Met de gemeenteraadsverkiezingen in het verschiet in maart 2022 is hiermee de laatste fase aangebroken van deze college- en raadsperiode. Een periode waarvan niemand had kunnen voorzien dat we langdurig te maken zouden krijgen met de Covid-pandemie en daarna ook nog de dreiging van hoog water in de zomer van 2021. Naast deze uitzonderlijke omstandigheden hebben we ook te maken gekregen met toenemende druk op financiële situatie, waarvoor we met een herstelplan aan de slag zijn gegaan. Niettemin hebben we onze koers binnen al deze opgaven vastgehouden en binnen de mogelijkheden verder gewerkt aan de ambities van de vier raadspartijen CDA, VLP, Beeselse Lijst en Samen Verder, met als basis de gemeenschapsvisie 'Blij in Beesel, vandaag, morgen en overmorgen', ten dienste van onze gemeenschap. We hebben een hoog voorzieningenniveau gerealiseerd, iedereen kan meedoen en we hebben onze dienstverlening op orde. Daarnaast is de gemeente volop in ontwikkeling met bijvoorbeeld Oppe Brik, Parklaan, centrumplannen, dementievriendelijk Beesel, verankering ‘positieve gezondheid’, woningbouw, voormalige MTC locatie, De Klok, het zwembad, school Beesel, traject Sturing en Inkoop en waardevol Beesel. De toenemende druk op onze begroting staat niet op zichzelf.
Gelukkig zien we dat het Rijk inmiddels ook erkent dat de rijksmiddelen ontoereikend zijn voor de opgave die we lokaal hebben. Dat zien we terug onder andere in de septembercirculaire, de (concept)herverdeling van het gemeentefonds per 2023 en in de middelen die we voor o.a. Jeugd krijgen naar aanleiding van het arbitragerapport en de onderhandeling daarover door de VNG. Het is dan ook spijtig om te moeten constateren dat we, ondanks dat er zicht is op deze extra middelen, deze nog niet volledig mogen worden meegenomen in deze begroting omdat de regering op onderdelen nog definitief moet besluiten. In dat kader heeft onze toezichthouder aangegeven dat we een kwart van de extra middelen ‘Jeugd’ nog niet mogen inrekenen, evenals de extra middelen uit de herverdeling van het gemeentefonds. De basis moet echter op orde zijn en blijven. Reden voor ons om u een meerjarig sluitende begroting aan te bieden zonder dat deze afhankelijk is van het nog onzekere deel van de extra middelen. We hebben lessen geleerd uit de afgelopen periode en doen ervaring op met de uitvoering van het herstelplan 2021. Wij presenteren u dan ook een begroting waarmee we maximaal inspelen op het duurzaam ombuigen van ontstane tekorten en het verbeteren van de reservepositie om in de toekomst tegenvallers op te kunnen blijven vangen.
We hebben daarin keuzes gemaakt om bij stellen op onderdelen voor de korte termijn en we gaan met een ‘zero based budget' begroting aan de slag voor de middellange termijn. Er is door eenieder veel werk verzet, maximale betrokkenheid getoond en in gezamenlijkheid naar oplossingen gezocht. Wij bedanken dan ook iedereen voor de inzet en betrokkenheid bij dit proces. Welke keuzes hiervoor zijn gemaakt lichten we verder toe in het hoofdstuk Algemeen. Met de nu voorliggende begroting sturen we bij, een grote maar belangrijke opgave, en creëren we ruimte: een robuuste financiële situatie. Dat kan alleen samen. Samen met onze gemeenschap en partners kunnen we deze ombuiging realiseren. Wij gaan hier graag met u over in gesprek.
Beesel, 5 oktober 2021 Burgemeester en wethouders van Beesel,
Rick Nillesen, secretaris
Programmabegroting 2022
Bob Vostermans, burgemeester
2
Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................2 Inhoudsopgave .....................................................................................................................................3 Algemeen..............................................................................................................................................4 Programmaplan ..................................................................................................................................... 14 Programma 1. Beleven .................................................................................................................. 16 Programma 2. Samenkracht.......................................................................................................... 24 Programma 3. Fijn wonen en bedrijvig .......................................................................................... 42 Programma 4. Veilige en dienstverlenende Gemeente ................................................................ 54 Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................................................................
59 Overhead ....................................................................................................................................... 61 Vennootschapsbelasting ............................................................................................................... 65 Bedrag voor onvoorzien ................................................................................................................ 66 Mutaties Reserves ......................................................................................................................... 67 Financiële positie ........................................................................................................................... 69 Paragrafen ............................................................................................................................................. 73 A Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................ 74 B Kapitaalgoederen ....................................................................................................................... 82 C Financiering................................................................................................................................
88 D Bedrijfsvoering ........................................................................................................................... 92 E Verbonden partijen ..................................................................................................................... 94 F Grondbeleid .............................................................................................................................. 102 G Lokale heffingen ...................................................................................................................... 104 H Duurzaamheid .......................................................................................................................... 109 I Programmabureau ..................................................................................................................... 113 Bijlagen ................................................................................................................................................ 114 Bijlage 1: Brondocumenten ......................................................................................................... 115 Bijlage 2: Geprognotiseerde balans en EMU-saldo .................................................................... 122 Bijlage 3: Staat van Reserves en voorzieningen .........................................................................
123 Bijlage 4: Beleidsindicatoren ....................................................................................................... 127 Bijlage 5: Baten en lasten per taakveld ....................................................................................... 135
Programmabegroting 2022
3
Algemeen Algemeen In het hoofdstuk Algemeen vindt u informatie terug hoe we tot de nu voorliggende begroting zijn gekomen. Dat doen we aan de hand van de volgende thema’s: Waar komen we van af; Ontwikkelingen; Uitgangspunten voor deze begroting; Keuzes in deze begroting; Traject ‘Zero based budgeting’; Toekomstperspectief.
Waar komen we vanaf De gemeente Beesel heeft ondanks het hoge voorzieningenniveau haar belastingdruk op de gemeenschap altijd laag kunnen houden (nog steeds de laagste lokale lasten in Limburg) door gebruik te maken van de sterke reservepositie. Dat was lange tijd ook goed om te doen omdat deze ruimte er was en inwoners en ondernemers niet gevraagd is om méér bij te dragen dan nodig. Maar de reservepositie is daarmee hard teruggelopen en de taken en kosten blijven stijgen zonder dat de rijksmiddelen (onze belangrijkste inkomstenbron) evenredig worden bijgepast. In 2020 en 2021 hebben we geprobeerd om zo veel mogelijk te kunnen blijven doen voor onze gemeenschap met minder middelen. Die werkwijze bleek echter te risicovol en zorgde in combinatie met stijgende kosten voor een tekort in 2020 en een geprognotiseerd tekort in 2021. Met het herstelplan 2021 sturen we gedurende het jaar zo veel mogelijk bij. Belangrijke lessen hieruit zijn dat we minder direct afhankelijk moeten worden van de fluctuatie in rijksbijdragen voor ons structureel evenwicht en dat we meer balans moeten brengen tussen inkomsten en uitgaven. Bij dat laatste is het van belang dat we beleidsmatig scherpere keuzes maken.
Deze begroting staat daarmee in het teken van structureel financieel evenwicht én versteviging van de reservepositie om risico’s en onvoorziene omstandigheden op te vangen en om extra investeringen te kunnen doen of onverwachte tekorten op te vangen indien dat nodig is. Ontwikkelingen Corona Op het moment van schrijven van deze begroting heeft de landelijke vaccinatiestrategie effect, zien we een hoog percentage gevaccineerden in onze gemeente en kunnen we meer en meer de coronamaatregelen weer loslaten. Van belang vanuit zowel het sociaal-maatschappelijk als vanuit economisch oogpunt. Het effect van Corona op 2022 en verder is moeilijk in te schatten maar we verwachten daar steeds minder inzet op te hoeven plegen vanuit onze organisatie en dat het economische en maatschappelijke herstel verder door zal zetten op basis van de tekenen in de tweede helft van 2021. Daar waar nodig zullen we voor de effecten vanuit deze crisis oog blijven houden. Meer praktisch zullen we vanuit deze crisis meer thuis blijven werken dan voorheen en vaker ook van de gelegenheid gebruik maken om digitaal te vergaderen als het overleg zich daarvoor leent. In de begroting 2022 hebben we geen afzonderlijke coronaparagraaf opgenomen, daar waar dat binnen een regulier taakveld speelt houden we er op die plek rekening mee.
Organisatieontwikkeling De ingezette koers voor de organisatie krijgt steeds meer vorm, maar vraagt ook veel aandacht voor de hiermee gepaard gaande veranderingen. Vanwege het groeiende gemeentelijke takenpakket is onze organisatie gegroeid en is de structuur aangepast. Er is een aantal medewerkers met pensioen gegaan en mede daardoor kennen we een groter aantal personeelswisselingen. Dat maakt dat een deel van de kennis en de routine niet meer in de organisatie aanwezig is. Dat biedt ruimte en kansen voor verbetering en een andere aanpak maar zorgt ook voor extra afstemming, uitzoekwerk en tijd die nodig is om de onderlinge samenwerking weer vorm en inhoud te geven. Het al geruime tijd zo veel mogelijk thuis werken, conform het landelijke advies, helpt niet in dat proces. Maar de medewerkers tonen verantwoordelijkheid, betrokkenheid en flexibiliteit en doen ‘gewoon samen’ in dat kader eer aan onder soms lastige omstandigheden. Met de laatste stappen in het kader van ‘de juiste persoon op de
Programmabegroting 2022
4
juiste plek’ komen we in de loop van 2022 aan in de fase waarin vooral weer gebouwd kan worden vanuit een stevige basis. In programma 4 en bij ‘overhead’ komt dit verder aan de orde. Extra taken Nieuwe wetgeving en decentralisaties (vaak gecombineerd met een bezuiniging of met ontbreken van benodigde extra middelen) zorgen er voor dat er steeds meer taken bij gemeenten komen te liggen en we zien het aantal opgaven toenemen waarvoor samenwerking noodzakelijk is in de regio. Belangrijkste voorbeelden zijn hierbij onder andere de decentralisatie beschermd wonen, het woonplaatsbeginsel, bodemtaken (die van provincie overgaan naar gemeenten), VTH processen en klimaatdoelstellingen. We zoeken hierbij steeds naar de best passende werkwijze voor onze gemeente en wijze van financiering (wanneer de rijksmiddelen achterblijven). Dat maakt dat onze begroting en onze organisatie groeien en de verantwoordelijkheden toe nemen. Daar waar dat in de programma’s van toepassing is, wordt dit verder toegelicht. Rijksmiddelen Zoals we al bij de behandeling van het herstelplan 2021 hebben gezien is het rijk een belangrijke factor aangezien de uitkering via het gemeentefonds het grootste deel van onze inkomsten betreft.
Als de uitkeringen in het gemeentefonds achterblijven bij de taakstelling en kostenontwikkeling, bezuinigingen doorgevoerd worden (bijvoorbeeld in combinatie met een decentralisatie) en/of extra middelen wel beschikbaar worden gesteld maar ‘incidenteel’ terwijl de lastendruk structureel toeneemt zorgt dit voor disbalans in onze begroting. Kijkend naar het perspectief voor 2021 dan zien we hierbij het volgende: Mei- en Septembercirculaire Uit de mei- en septembercirculaire blijkt dat de gemeente Beesel extra rijksmiddelen krijgt uitgekeerd in de komende jaren: Bedragen x € 1.000 Mei- en Septembercirculaire
2022 2.312
2023
2024 1.724
2025 1.595
1.553
Jeugdmiddelen Het rijk heeft voor 2022 extra middelen toegekend op basis van de bevindingen van de arbitragecommissie financiering Jeugdzorg. In verband met de nog vast te stellen hervormingsagenda door het Rijk mogen we van onze toezichthouder voor 2023 e.v. slechts 75% van het door de arbitragecommissie berekende bedrag opnemen in deze begroting. We verwachten dat een nieuw kabinet het resterende deel van 25% alsnog toekent. Zie de onderstaande tabel voor de bedragen. Bedragen x € 1.000 2022 Extra jeugdmiddelen, niet geraamd
2023 0
2024 243
2025 228
210
Herverdeling gemeentefonds Bij het oorspronkelijke voorstel voor de herverdeling van het gemeentefonds (juni 2020), bleek dat de financiële gevolgen voor gemeenten tot 20.000 inwoners groot zouden zijn. Ook Beesel zou nadeelgemeente worden. Mede door de K80 (samenwerking tussen alle kleine gemeenten) waarvan de gemeente Beesel mede trekker is, is volop geïnvesteerd in de lobby naar VNG en Rijk om hier verandering in te brengen. Op basis van aanvullend onderzoek en het voorstel zoals dat nu landelijk is gepresenteerd behoort de gemeente Beesel tot de groep voordeelgemeenten. De invoering van de herverdeling staat gepland voor 2023. Definitieve besluitvorming moet nog plaatsvinden en om die reden mogen we ook deze inkomsten nog niet opnemen in deze begroting. Dit is ook op aanwijzing van de toezichthouder. Op het moment dat hierover ongewijzigd over wordt besloten betekent dat voor de gemeente Beesel het volgende voordeel:
Programmabegroting 2022
5
Bedragen x € 1.000 2022 Herverdeling gemeentefonds
2023 0
2024 200
2025 400
600
Duurzaamheidsmiddelen De verwachting is dat het rijk vanaf 2023 extra middelen (bedrag per inwoner) beschikbaar zal stellen aan gemeenten om klimaatdoelstellingen te bereiken. Ook voor deze middelen geldt echter dat eerst verdere besluitvorming noodzakelijk is vanuit het rijk. Op dit moment kunnen we onze stappen op het duurzaamheidsdossier nog zetten vanuit de hiervoor gelabelde reserve. Vanaf 2023 gaan we uit van de toekenning van rijksmiddelen als dekking voor onze uitvoeringskosten. Spelregels toezichthouder De middelen zijn conform richtlijnen van onze toezichthouder in de begroting als volgt verwerkt. Bedragen x € 1.000 Totaal te verwachten rijksmiddelen Niet ingerekende rijksmiddelen o.b.v. instructie toezichthouder
2022 23.883 0
2023 23.658 443
2024 23.937 628
2025 23.895 810
Dat betekent dat we mogelijk meer rijksmiddelen gaan ontvangen zodra definitieve besluitvorming heeft plaatsgevonden door het rijk. Onze begroting is echter sluitend zonder deze middelen om te voorkomen dat we alsnog in de problemen geraken mochten deze middelen niet en/of later worden toegekend. Lokale heffingen De belastingdruk in onze gemeente is het laagst van heel Limburg. Daartegenover staat dat we een hoog voorzieningenniveau nastreven en realiseren. Om de afhankelijkheid van de fluctuerende rijksmiddelen te verkleinen en onze financiële basis te versterken is het van belang dat we de lokale heffingen in evenwicht brengen met het voorzieningenniveau. Op basis van de verordening lokale heffingen kan dat tot maximaal het gemiddelde van de Limburgse gemeenten. In deze begroting gaan we niet zo ver, maar maakt een belastingverhoging wel onderdeel uit van de doorontwikkeling naar een gezonde financiële toekomst waarin we minder afhankelijk worden van de rijksmiddelen en de lasten meer in verhouding komen te staan tot het voorzieningenniveau in onze gemeente. De lokale belastingverhoging voor 2022 ziet er dan als volgt uit:
Belastingdruk Beesel
voorziene aanvullende stijging stijging 2022
2021
OZB
381,00
11,43
26,67
419,10
Rioolheffing
102,00
24,00
0,00
126,00
Afvalstoffenheffing (vastrecht)
109,00
42,00
0,00
151,00
Ledigingen
55,00
0,00
0,00
55,00
Totaal
647,00
77,43
26,67
751,10
Stijging absoluut
104,10
Stijging procentueel
16,09%
Zoals uit bovenstaande tabel is af te lezen, stijgt de belastingdruk in 2022 met € 104,10 ten opzichte van 2021. Dit betekent een gemiddelde verhoging per huishouden van € 8,68 per maand. Uitgangspunten voor deze begroting Inhoudelijk is onze koers ongewijzigd en werken we op basis van onderstaande waarden: • Samen aan de slag Het samenspel tussen samenleving, partners en overheid ontwikkelt zich continu. Wij beseffen dat we één van de schakels zijn, in een groot netwerk van verbanden. We zijn
Programmabegroting 2022
6
•
•
•
•
steeds op zoek naar sterke verbindingen en crossovers met en tussen inwoners, ondernemers, verenigingen, (maatschappelijke) partners en mede-overheden. We zijn nadrukkelijk samen aan de slag. Uitgaan van kracht Eigen kracht, eigen regie en verantwoordelijkheid van inwoners, bedrijven, organisaties en verenigingen staan voorop. Gevolgd door het organiserend vermogen van de samenleving (samenkracht). We gaan daarbij uit van mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden. Gemeente in gemeenschap (GIG) Meer dan ooit zetten we in op onze GIG waarden. We zetten de mens centraal, gaan in gesprek, leveren maatwerk, leven ons in, managen verwachtingen, en we zorgen dat iedereen naar behoefte mee kan doen. We kijken vanuit het perspectief van de inwoner, ondernemer of vereniging, We sluiten aan bij de vraag, plaatsen deze ten opzichte van het algemeen belang, schakelen snel en houden de lijnen kort. We stimuleren en faciliteren initiatieven vanuit onze gemeenschap. Voor deze flexibele rol is een sterke en wendbare organisatie nodig, vanuit een basis die op orde is. Opgavegericht werken We werken steeds meer opgavegericht op basis van heldere visies en inspelend op de actualiteit. Om dit verder vorm en inhoud te geven zijn we in 2021 gestart met het programmabureau van waar uit grote overkoepelende opgaven worden opgepakt.
We realiseren samen met onze gemeenschap en partners proces- of projectdoelen, in de stijl die past bij Beesel. We houden daarbij rekening met economische, menselijke en sociale aspecten. Financieel evenwicht Voor wat betreft de financiële vertaling hebben we, gelet op de discussie tijdens het perspectiefgesprek en de ervaringen vanuit de afgelopen periode, de volgende uitgangspunten gehanteerd bij de totstandkoming van deze begroting: a) Het college biedt een meerjarig sluitende begroting aan. Keuzes die hierin worden gemaakt worden inzichtelijk gemaakt in de voorgestelde begroting zodat voor de raad helder is welke afwegingen zijn gemaakt om tot deze sluitende begroting te komen; b) Extra inkomsten uit subsidies en cofinancieringen rekenen we pas in indien er voldoende zekerheid is op het verkrijgen hiervan (hoogte bedrag, wanneer en ter dekking van welk deel); c) Taakstellingen en gecalculeerde risico’s zijn mogelijk maar maken we zo concreet mogelijk (inhoudelijk en/of welk proces daarvoor doorlopen wordt); d) Reserves zetten we in voor toekomstbestendige investeringen en incidentele uitgaven (structurele kosten worden uit exploitatie gedekt, eenmalige kosten kunnen uit reserve worden gedekt indien de investering zich daarvoor leent en de ruimte in de reserve aanwezig is) e) Reserves vullen we weer aan; f) Daar waar de risico’s (te) groot zijn zorgen we voor een vangnet
door een deel van de vrij besteedbare ruimte van de investeringsreserve hiervoor te labelen (conform advies accountant); g) Verhoging lokale belastingen behoort tot de mogelijkheden tot maximaal het gemiddelde van de heffingen van Limburgse gemeenten (uit kadernota lokale heffingen).
Keuzes in deze begroting Pas op de plaats In de laatste fase van deze college- en raadsperiode is de begroting voor wat betreft de eerste wvraag ‘wat willen we bereiken?’ niet gewijzigd. Nieuwe (wettelijke) taken hebben we in de begroting meegenomen. In 2022 ligt de focus op doorgaan en afronden van de huidige ambitieagenda en de ruimte om na de verkiezingen een nieuw programma neer te zetten (nieuwe lokale doelen, ambities en beleid passen in het licht van de lokale verkiezingen beter bij de vorming van een nieuw programma voor de volgende periode). Zero based budgeting In de huidige begrotingssystematiek is de werkwijze in hoofdzaak gebaseerd op 'wijzigingen' ten opzichte van datgene wat er al was. Via een zero based budgeting traject - waarin we de begroting opnieuw opbouwen vanuit wettelijke taken, basistaken, alle accenten die we lokaal nu
Programmabegroting 2022
7
zetten en hoe we die in toekomst willen blijven zetten, maken we de opbouw en keuzemogelijkheden transparanter. Daarmee kunnen er keuzes worden gemaakt over de balans tussen inhoud en wat mag het kosten en realiseren we een 'opschoning' van de totale begroting zodat deze opnieuw helder opgebouwd is en makkelijker gerapporteerd kan worden via dashboards. Hiermee geven tevens antwoord op de vraag "wat als we de taak niet meer doen?". We leveren dit beeld voor de start van de nieuwe college en raadsperiode op zodat dit direct in 2022 bestuurlijk kan worden opgepakt en via de begroting voor 2023, in november 2022 financieel kan worden vertaald. De eenmalige kosten voor dit traject inclusief het inrichten van begroting en dashboards bedragen € 300.000 (externe ondersteuning en uitvoeren onderzoek, organisatie opnieuw inrichten financieel systeem, uitbreiden en automatiseren dashboards), we stellen voor dit uit de reserve te dekken vanwege het incidentele karakter. Meerjarenbegroting 2022 Hieronder lichten we de belangrijkste keuzes toe die ten grondslag liggen aan deze begroting. In de programma’s en paragrafen is vervolgens de beantwoording van de overige w-vragen opgenomen: ‘Wat gaan we ervoor doen?’ en ‘Wat mag het kosten?’. We lichten de keuzes toe aan de hand van de 4 ‘knoppen’ waaraan gedraaid kan worden zoals die bij het perspectiefgesprek zijn toegelicht.
Bezuinigingen / Bijstellen ambities De achterblijvende (zekere) rijksmiddelen in combinatie met extra taken en stijgende kosten maken dat we in 2021 met een herstelplan zijn gestart. Met de ervaringen tot op heden en op basis van de noodzakelijke ombuiging van stijging van kosten hebben we in de nu voorliggende begroting bezuinigingen en bijstellingen van ambities opgenomen.
Programmabegroting 2022
8
Bezuinigingen en bijstellen ambities Onderstaand treft u de tabel aan met het verloop van het begrotingssaldo 2022 en de saldo's (2023 t/m 2025). Onder de tabel lichten we vervolgens de keuzes toe die onderdeel uit maken van het meerjarig perspectief. In het kader van de aanpak zero based budgeting worden alle taken en ambities in de programma's tegen het licht gehouden en inzichtelijk gemaakt. Bedragen x € 1.000
2022 *Vastgesteld
2022 Mutaties
1.BELEVEN
-1.385
161
-1.224
-1.255
-1.153
-1.155
2.SAMENKRACHT
-14.533
-688
-15.221
-14.983
-15.013
-15.020
3.FIJN WONEN EN BEDRIJVIG
-3.648
197
-3.450
-3.393
-3.550
-3.515
-2.921
19
-2.903
-2.942
-2.935
-2.947
26.060
2.552
28.613
28.487
28.872
28.826
-5.006
-1.758
-6.765
-5.750
-5.755
-5.620
0
0
0
0
0
0
8.ONVOORZIEN
-100
0
-100
-100
-100
-100
9.MUTATIES RESERVES
983
87
1.070
100
-25
-100
Geraamd resultaat
-550
571
21
165
342
369
4.VEILIGE EN DIENSTVERL GEMEENTE 5.ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN 6.OVERHEAD 7.VENNOOTSCHAPSBELASTING
2022 Saldo
2023 Saldo
2024 Saldo
2025 Saldo
*Dit betreft de raming van de jaarschijf 2022, door de raad vastgesteld in de meerjarenbegroting 2021. Programma 1 Beleven Op het programma Beleven verlagen we het beschikbare budget met € 161.000 ten opzichte van de bestaande en door de raad vastgestelde raming 2022. Voor 2022 verlagen we het totale budget op sport met € 28.000, dit heeft met name effect op het nog vrij besteedbare deel. Hierdoor kunnen nieuwe initiatieven mogelijk niet financieel worden ondersteund. Daarnaast stellen we voor om in 2022 onze financiering van de ondersteuning door middel van combinatiefunctionarissen te herorganiseren en verantwoordelijkheid nog meer te delen met onze partners. Ook stellen we voor om een aantal afzonderlijke brede regelingen (Blij in Beesel, investeringssubsidies) te beëindigen. We zetten het reserve gemeenschapsinitiatieven in ter dekking van goede projecten in het overgangsjaar 2022. Daarnaast gebruiken we 2022 om in de volle breedte opnieuw naar het subsidiebeleid te kijken (dit heeft effect op met name programma's 1 en 2). Het budget recreatie en toerisme blijft in 2022 nagenoeg gelijk. De derde editie van het evenement Long Course Weekend zal plaatsvinden op basis van de reeds beschikbaar gestelde middelen voor de doorgeschoven editie van 2021. We wachten de evaluatie van de eerste drie edities af op basis waarvan inhoudelijke en financiële keuzes gemaakt worden.
Programma 2 Samenkracht In het programma Samenkracht begroten we € 688.000 meer waarbij tevens de taken toenemen. Want ondanks deze stijging is binnen dit programma sprake van diverse keuzes en bezuinigingen. Tegenover de ‘extra’ Rijksmiddelen staan namelijk ook extra taken/kosten tegenover zoals het woonplaatsbeginsel jeugdzorg. Zonder bezuinigingsvoorstellen en zonder doortrekken van de maatregelen uit het herstelplan zou het benodigde budget voor 2022 verder toenemen. Met reeds ingezette maatregelen én extra maatregelen zetten we de ombuiging van de stijgende kosten door. Tegelijkertijd investeren we in een aantal projecten om de transformatie lokaal en regionaal verder door te ontwikkelen. De gemaakte keuzes houden een verdere versobering in op onze ambities. Deze versoberingen binnen het sociaal domein zijn vooral gericht op het voorliggend veld, waarbij de maatregelen vanuit het herstelplan voornamelijk gericht waren op de maatwerkvoorzieningen. Versobering op het voorliggend veld neemt een risico met zich mee dat de vraag naar Jeugd, Participatie en Wmo voorzieningen stijgt. Ook de nieuwe taken vormen op dit moment een financieel risico omdat nog onvoldoende duidelijk is wat de exacte impact gaat
Programmabegroting 2022
9
zijn en we niet alle instroom bij nieuwe zaken kunnen voorspellen. Het maandelijkse dashboard zal hierin inzicht geven. Daarnaast zullen we ook dit programma op basis van zero based budgeting inzichtelijk maken in 2022. Programma Fijn wonen en bedrijvig Het budget daalt ten opzichte van de bestaande raming 2022. Dit heeft te maken met de wettelijke verplichting dat wij uren van medewerkers op investeringsprojecten toe dienen te rekenen aan deze investeringen. Hierdoor drukt een gedeelte van de kosten in dit programma niet meer op de exploitatie van dit programma. Daarnaast verwachten we vanwege de uitvoering van het programma wonen dat we meer leges ontvangen van grotere bouwprojecten waarvan de voorbereiding in volle gang is (€ 200.000 in 2022 en € 100.000 in 2023). In 2022 heroverwegen we daarnaast de huidige bijdrage voor ons WCL (€ 40.000). Met betrekking tot de afvalstoffenheffing (gesloten exploitatie) zien we dat de kosten toenemen en de financiële ruimte om tegenvallers op te vangen afneemt. Daarnaast lopen we daar vanuit een juridisch traject (regionaal opgepakt) nog een risico. Dat maakt dat de afvalstoffenheffing moet worden verhoogd om kostendekkend te blijven. De verhoging betreft € 42 per jaar per huishouden. Programma Veilige en dienstverlenende gemeente De begroting op dit programma kent geen grote wijzigingen.
Wel hebben we ervoor gekozen om de producten vanuit de APV kostendekkend mee te nemen bij de volgende wijziging APV en kijken we kritisch naar onze rollen en taken bijvoorbeeld bij onze ondersteuning bij evenementen en dergelijke. Daarnaast maken twee afwegingen onderdeel uit van deze begroting. We zijn er in deze begroting vanuit gegaan dat we onze BOA capaciteit niet uitbreiden en dat deze capaciteit wordt ingekocht bij Venlo. Door omstandigheden heeft dit reeds zo tijdelijk gefunctioneerd en in verband met borging continuïteit en alle te regelen faciliteiten is dit richting toekomst een voor de gemeente Beesel passende oplossing. Bij zelf doen zal de capaciteit naar minimaal 2 fte moeten (dus een halve fte extra) en zullen we meer eigen voorzieningen voor de uitvoering van taken moeten aanschaffen en organiseren. Daarnaast is er behoefte aan de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Dat krijgt landelijk en regionaal steeds meer de aandacht die daar noodzakelijk is. Dat betekent echter ook – om een waterbedeffect te voorkomen van de inzet op andere plekken – dat de gemeente Beesel daarin mee acteert met buurgemeenten en partners als OM en politie. In plaats van een aanvullende fte op dit gebied hebben we er in deze begroting voor gekozen dat we een gedeelte van de capaciteit van onze toezichthouders op de andere beleidsvelden hiervoor gaan inzetten.
Hierbij zullen keuzes gemaakt moeten worden wat we dus op andere terreinen niet of minder gaan doen dan wel wat we via de regionale uitvoeringsdienst kunnen opvangen. Op onze dienstverlening hebben we ervoor gekozen om de tijdelijke uitbreiding van formatie bij de klantenbalie niet voort te zetten en de dienstverlening met de huidige vaste bezetting in te vullen. Dat betekent, mede doordat we mede door corona steeds meer op afspraak werken, dat we de openingstijden hierop aanpassen. In verband met nieuwe wet- en regelgeving moet het college vanaf 2022 een rechtmatigheidsverantwoording afleggen. Voorheen was dit belegd bij onze accountant. Deze wijziging betekent onder andere dat de accountant onze interne controles niet meer mag gaan uitvoeren. Dit zullen we elders moeten beleggen. We hebben ervoor gekozen om dit zelf te gaan doen binnen de huidige formatie. Door een aantal taken anders te organiseren en schuiven kunnen we intern een duo opleiden om deze dossiercontroles te doen. Dit onder leiding van onze controller. Overhead Op Overhead laat de begroting een stijging zien die enerzijds gelegen is in een te verwachten grotere stijging van de index dan in de huidige meerjarenbegroting is geraamd. Dit mede in verband met de lopende CAO onderhandeling. Ook meerjarig hebben we daar een procent extra voor opgenomen.
Daarnaast hebben we in de begroting 2022 afscheid genomen van afdekking van kosten uit reserves die een structureel karakter hebben gekregen. Door deze correcties neemt de druk op onze exploitatie toe. Dit was echter een van de belangrijke conclusies en aanbevelingen in verband met de verbetering van ons structureel evenwicht. Hiermee zetten we in dat kader weer een belangrijke stap: structurele dekking voor structurele lasten. Daarnaast hebben we onder overhead een aantal keuzes gemaakt. We verruimen de afschrijvingstermijn van gebouwen van 40 naar 50 jaar. Dit levert een ‘voordeel’ op de exploitatielasten en de afschrijvingstermijn op permanente gebouwen is toegestaan en acceptabel kijkend naar de levensduur van gebouwen.
Programmabegroting 2022
10
We hebben eenmalige kosten voor het traject ‘zero based budgeting’, voor de juiste kennis en expertise inclusief het inrichten van begroting en dashboards, bedragen € 300.000. En daarmee voorzien we een besparing van € 200.000 in 2023, € 400.000 in 2024 en € 600.000 in 2025 die we daarmee willen bereiken om balans te houden tussen inkomsten en uitgaven. We zien een stijging op automatisering. De stijging kent drie oorzaken: De overgang naar de cloud in combinatie met onderhoudskosten die doorlopen totdat alles op afstand is gezet. De kosten voor onderhoud software nemen toe in verband met grotere afhankelijkheid van leveranciers voor de verschillende cloudoplossingen (die we eerder lokaal zelf beheerden). En de noodzakelijke verschuiving van ICT en applicaties in eigen beheer naar de cloud heeft ook gevolgen voor de bezetting en noodzakelijke ondersteuning. Onze interne ICT-specialisten krijgen meer de rol van ICTregisseurs. Dit betekent dat we een aantal plekken van vertrekkende medewerkers niet meer ingevuld hebben en dat we het eigen team compacter gaan vormgeven in combinatie met externe ondersteuning. Deze transitie zorgt voor hogere kosten. De taakstellingen die we in 2021 hebben opgenomen hebben met betrekking tot cofinanciering en subsidies zijn niet direct in te rekenen op exploitatie en zijn om die reden geschrapt in de begroting 2022.
Blijft onverminderd van kracht dat we wel volop blijven inzetten op het binnenhalen van cofinanciering en subsidies. We zetten de ingezette lijn om de organisatie ‘compact’ te houden om wendbaar te blijven door. Dat betekent dat we net als in 2021 ook in 2022 in de vaste formatie terug zullen gaan in vaste formatieomvang. We hebben een slag gemaakt inzake de efficiency van de organisatie waardoor taken en functies anders ingevuld kunnen worden. Daar waar herplaatsing mogelijk is pakken we dit intern op. Dit gaat niet op alle plekken lukken. Om medewerkers op een juist wijze met borging van rechtspositie te begeleiden is een transitiebudget opgenomen. Dit zijn eenmalige kosten die we maken voor structurele aanpassingen waardoor het lange termijn besparingen worden. Daarnaast is meegenomen dat we het opleidingsbudget met € 35.000 verlagen. Op dit moment zitten we op het gemiddelde per medewerker. Het past in het licht van alle keuzes om ook hier een bezuiniging op door te voeren. Met dit bedrag verwachten we op basis van ervaring alle benodigde opleidingen te kunnen blijven faciliteren die nodig zijn voor het werk. Op Overhead worden daarnaast ook uren geactiveerd op investeringsprojecten (€ 86.000).
-
-
-
Reserves De vrij besteedbare reservepositie is in de afgelopen jaren hard teruggelopen. Dat is in de beweging die we gemaakt hebben vanuit historisch perspectief verklaarbaar en passend. We hebben echter ook al eerder geconstateerd dat deze werkwijze niet houdbaar blijft. Het is dan ook van belang dat we de vrij besteedbare ruimte in onze reserves weer aanvullen. Zo kunnen we incidentele uitgaven die zich daarvoor lenen dekken vanuit de vrije ruimte. Daarmee kunnen we risico’s opvangen en investeringen blijven doen wanneer dat nodig is. In deze begroting hebben we daarom een aantal maatregelen genomen: - We dekken alle lasten met een structureel karakter vanuit de exploitatie. Daar waar nog voorgesteld wordt om een bedrag uit de reserve in te zetten, is dat een uitgave die zich daarvoor leent en eenmalig is. Hiermee hebben we de eerder ingezette beweging hiervoor afgerond; De vrije ruimte in de Investeringsreserve hogen we op met € 5.500.000 zodat er weer voldoende ruimte beschikbaar is voor de komende jaren. We creëren deze vrije ruimte door dit bedrag uit de bruteringsreserves te halen (reserves waarop een claim ligt om toekomstige kapitaallasten mee af te dekken). Dit is mogelijk doordat we voor € 154.000 aan kapitaallasten alternatieve dekking in de begroting hebben gevonden.
De werkwijze met bruteringsreserves was vanuit het verleden ‘logisch’ vanwege de riante reservepositie. Richting toekomst past de afdekking van kapitaallasten via de exploitatie beter. Deze vrije ruimte is enerzijds bedoeld om invulling te geven aan het advies van onze accountant om voldoende dekking beschikbaar te hebben om risico’s af te dekken op onverwachte kosten en/of stijgende kosten waarop we (te) weinig invloed hebben (zoals bijvoorbeeld beslissingen op rijksniveau en de risico’s op de budgetten van het sociaal domein). Ook kunnen we hiermee de fluctuatie in de rijksmiddelen opvangen (in verband met het samen trap op samen trap af principe dat het rijk hanteert) als dat nodig is; Daarnaast financieren we een aantal incidentele uitgaven uit deze vrije ruimte zoals voor het zero based budgeting traject, de kosten voor het opstellen van een nieuwe omgevingsvisie en
Programmabegroting 2022
11
een budget voor het Draaksteken 2023. In de diverse programma’s zijn deze uitgaven neutraal opgenomen en toegelicht. Daarnaast hebben het nog niet gelabelde deel van de duurzaamheidsreserve afgeraamd en toegevoegd aan de investeringsreserve. De geprognosticeerde vrije ruimte in de reservepositie neemt in 2022 toe. Dit is inclusief de afdekking van risico's uit het jaar 2021, na correctie van de reeds besloten claims en de in deze begroting opgenomen nieuwe voorstellen. In 2022 betekent dit dat de vrij ruimte die onder de 3 miljoen euro was gezakt doorstijgt naar € 7,1 miljoen. Daarnaast is in de meerjarenbegroting jaarlijks een storting van € 350.000 voorzien om ook in de toekomst financiële ruimte te blijven houden.
Inkomsten / cofinanciering In de begroting van 2021 hebben we voor € 490.000 aan extra opbrengsten opgenomen. We hebben in totaal meer dan € 615.000 binnengehaald aan subsidies en cofinancieringen. Deze extra inkomsten hebben we via onder andere de KLC-subsidie ook behaald en door inzet van de subsidieadviseur. Echter betreft het in onze begrotingssystematiek een voordeel dat over meerdere jaren in de exploitatie terugkomt (ter afdekking van kapitaallasten) in plaats van direct ten gunste van de exploitatie van dat jaar. In de begroting 2022 en verder is daarom in de exploitatie geen opbrengst uit dergelijke subsidies en cofinancieringen meer opgenomen. Op het moment dat we dergelijke inkomsten zeker binnengehaald hebben verwerken we die op dat moment op de lopende meerjarenexploitatie via de dan volgende bestuursrapportage. Op deze manier kunnen we gedurende het jaar ‘voordelen’ op de exploitatie behalen dan wel extra inkomsten binnenhalen om tekorten op projecten af te dekken (vaak voorwaarde voor provinciale bijdragen) en/of extra kwaliteit toe te kunnen voegen aan geplande investeringen. Dus we blijven inzetten op binnenhalen van subsidies en cofinancieringen, voor de lopende exploitatie zijn we daar echter niet van afhankelijk.
Belastingen en heffingen Onze lokale heffingen zijn uit een aantal belastingsoorten opgebouwd. De onroerende zaakbelasting (ozb), rioolheffing en afvalstoffenheffing bepalen samen de lokale belastingdruk voor onze inwoners. Ons uitgangspunt met betrekking tot de rioolheffing en afvalstoffenheffing is dat deze 100% kostendekkend zijn. Kijkend naar de financiële situatie, de lage belastingdruk en het hoge voorzieningenniveau is het richting toekomst van belang dat we de belastingdruk mee laten groeien met de stijgende kosten en dat we voor de gesloten onderdelen als ‘riolering’ en ‘afvalstoffen’ kostendekkend blijven. Meer concreet betekent dat: 2021 2022 Rioolheffing (gesloten exploitatie, kostendekkend) 102 126 Afvalstoffenheffing (gesloten exploitatie, kostendekkend) 164 206 OZB (3% verhoging reeds besloten, 7% verhoging toegevoegd) 381 419 Totaal: 647 751 Met deze aanpassingen stijgen de lokale lasten mee met stijgende kosten, blijven we ruim onder het Limburgse gemiddelde en verstevigen we de financiële basis voor toekomstbestendige en financieel gezonde gemeente. Daarnaast hebben we bij de begroting 2020 aangegeven dat we de toeristenbelasting met ingang van 2021 verhogen naar € 1,00 p.p.p.n. voor campings en € 1,50 p.p.p.n. voor overige toeristische ondernemers.
Vanaf 2022 handhaven we het tarief voor campings en verhogen we conform eerder besluit het tarief voor overige toeristische ondernemers naar € 1,60 p.p.p.n. Op die manier stijgen niet alleen de lasten voor onze inwoner maar dragen ook de bezoekers aan onze gemeente hun steentje bij. In de paragraaf Lokale heffingen lichten we de belastingverhogingen verder toe.
Programmabegroting 2022
12
Tot slot Wij kijken uit naar de begrotingsbehandeling op 11 november 2021 en wensen u via deze weg succes met de voorbereidingen. Wij zijn u graag van dienst wanneer u hierbij vragen heeft of aanvullende informatie wenst.
Programmabegroting 2022
13
Programmaplan Bedragen x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 na 2022 2023 2024 2025 wijz.2021 Beleven Lasten
1.592
1.608
1.418
1.421
1.298
1.300
Baten
191
212
194
165
145
145
Saldo
-1.400
-1.396
-1.224
-1.255
-1.153
-1.155
Lasten
19.699
18.217
18.902
18.788
18.690
18.697
Baten
4.843
3.418
3.681
3.805
3.677
3.677
Saldo
-14.856
-14.799
-15.221
-14.983
-15.013
-15.020
Lasten
7.463
6.896
6.763
6.521
6.535
6.478
Baten
4.328
2.554
3.312
3.129
2.985
2.963
Saldo
-3.135
-4.342
-3.450
-3.393
-3.550
-3.515
Lasten
3.246
3.469
3.126
3.165
3.168
3.180
Baten
512
232
223
223
233
233
Saldo
-2.735
-3.237
-2.903
-2.942
-2.935
-2.947
Lasten
169
141
175
180
182
186
Baten
25.400
25.747
28.788
28.668
29.054
29.012
Saldo
25.232
25.606
28.613
28.487
28.872
28.826
Lasten
6.384
5.812
6.818
5.800
5.680
5.545
Baten
61
187
54
50
-75
-75
Saldo
-6.323
-5.625
-6.765
-5.750
-5.755
-5.620
Lasten
7
0
0
0
0
0
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
-7
0
0
0
0
0
Samenkracht
Fijn wonen en bedrijvig
Veilige en dienstverlenende gemeente
Algemene dekkingsmiddelen
Overhead
Vennootschapsbelasting
Programmabegroting 2022
14
Bedrag voor onvoorzien Lasten
0
100
100
100
100
100
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
0
-100
-100
-100
-100
-100
Lasten
38.560
36.243
37.302
35.976
35.654
35.488
Baten
35.336
32.350
36.252
36.040
36.020
35.956
Saldo
-3.224
-3.893
-1.050
65
367
469
Totalen vóór mutaties reserves
Bedragen x €1.000 Mutaties reserves
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025
Beleven Lasten
0
0
19
0
0
0
Baten
272
135
62
131
6
6
Saldo
272
135
44
131
6
6
Lasten
1.014
85
5.687
0
0
0
Baten
2.729
878
5.678
32
32
32
Saldo
1.715
793
-10
32
32
32
Lasten
1.308
-429
-45
0
0
0
Baten
1.807
613
363
113
113
38
Saldo
499
1.042
408
113
113
38
Lasten
267
114
0
0
0
0
Baten
364
439
245
47
47
47
Saldo
97
325
245
47
47
47
Lasten
404
154
350
350
350
350
Baten
1.262
1.010
734
128
128
128
Saldo
858
856
384
-222
-222
-222
Lasten
41.553
36.167
43.313
36.326
36.004
35.838
Baten
41.770
35.425
43.334
36.491
36.346
36.207
217
-743
21
165
342
369
Samenkracht
Fijn wonen en bedrijvig
Veilige en dienstverlenende gemeente
Overhead
Geraamd Resultaat
Programmabegroting 2022
15
Programma 1. Beleven Wat willen we bereiken? We streven naar een samenleving waarin alle inwoners zich thuis voelen, naar vermogen kunnen meedoen en hun talenten kunnen ontwikkelen. Dit zijn dimensies van het concept positieve gezondheid en sluiten daarmee aan bij het Radermodel dat de basis is in de kadernota Sociaal Domein. We streven ook naar een gemeente waar veel te beleven valt, die bedrijvig is en toegankelijk is voor iedereen. De beleidsvelden Recreatie & Toerisme, Kunst, Cultuur & Erfgoed en Sport & Bewegen dragen bij aan deze aantrekkelijke, bourgondische, actieve, levendige en uitdagende gemeente. Naast de dwarsverbanden tussen deze beleidsvelden leggen we ook verbindingen met beleidsvelden uit andere programma's, zoals Natuur en Economie, Duurzaamheid, Jeugd en Gezondheid.
Wat gaan we ervoor doen? Sport Voor de kaderstelling en beleidsontwikkeling binnen het Sociaal Domein maken we gebruik van het Radermodel. Uitgangspunt van dit model is dat de gezondheid van inwoners wordt bepaald door verschillende factoren, de zogenaamde gezondheidsraderen (onze beleidsknoppen). Het Radermodel sluit daarmee aan bij het concept van Positieve Gezondheid. Met het sportbeleid sluiten we hierop aan en draaien we met name aan de volgende knoppen: Beleidsknop Hoofddoel pen Leefstijl Inwoners kiezen voor een gezonde leefstijl. Fysieke leefo We zetten in op een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot het maken van gezonde ke mgeving uzen. Sociale leefo Inwoners voelen zich veilig. Er is verbinding tussen inwoners. Zij gaan respectvol met el mgeving kaar om, sporten en bewegen samen en helpen elkaar. Hiermee proberen we uiteindelijk de lichamelijke- en mentale gezondheid van onze inwoners te verbeteren. Dit hoofddoel van het Sociaal Domein als ook het sportbeleid blijft onverminderd overeind. Voor 2022 en verder zijn echter wel scherpe keuzes gemaakt ten behoeve van de meerjarenbegroting. Het is daarmee zoeken naar een balans tussen onze beleidsdoelen en onze inzet om deze te realiseren.
Sportbeleid en sportakkoord We geven in 2022 verder uitvoering aan de beleidsnota sport "Samen Fit: sport en bewegen in Beesel 2019-2022" (vastgesteld in maart 2019) en het lokaal Sportakkoord. In het sportbeleid willen we drempels wegnemen, sport en bewegen zo vanzelfsprekend mogelijk maken. De zes thema's uit het sportbeleid zijn in 2020 samen met verenigingen uitgewerkt in een lokaal Sportakkoord. In 2020 zijn voor het Sportakkoord meerjarig Rijksmiddelen ter beschikking gesteld. In 2023 leggen we een nieuw sportbeleid voor aan uw raad. Op basis van evaluatie, herprioritering en onderzoek (de GGD-monitor) komen we tot een nieuw meerjarig sportbeleid, waarin we onverminderd blijven inzetten op het in beweging krijgen én houden van onze inwoners. Tegelijkertijd brengen we in deze meerjarenbegroting al enkele kaders aan binnen het sportbeleid. Als onderdeel van de bredere afweging binnen het Sociaal Domein is het budget doorontwikkeling sport verkleind en zetten we in op efficiency en een bredere verantwoordelijkheid onder onze partners voor de verschillende functies gericht op sport, gezondheid en bewegen, zoals de buurtsportcoach en de JOGG-regisseur. Thema’s sportbeleid en sportakkoord: Samen met verenigingen en sportaanbieders: twee keer per jaar hebben we overleg met de sportaanbieders uit de gemeente Beesel.
Onderwerp van gesprek is hoe we inwoners in beweging krijgen en houden. We bespreken de voortgang op de verschillende thema’s van het sportakkoord en delen goede voorbeelden met elkaar.
•
Programmabegroting 2022
16
•
In 2023 loopt het subsidiekader, als onderdeel van het sportbeleid, voor sportverenigingen af. In 2022 wordt het subsidiekader herijkt en gaan we met alle verenigingen in gesprek. We doen dit samen met alle beleidsvelden (Cultuur, Participatie, WMO en Jeugd). Het doel is subsidies aan verenigingen in balans met elkaar te brengen, stapeling van subsidies weg te halen, als onderdeel van een brede herijking van subsidies aan verenigingen. In de herijking nemen we ook de inzet van verenigingsondersteuning en alle andere ondersteunende maatregelen voor verengingen mee.
•
Samen fit door sport en bewegen: De gemeente zet de buurtsportcoach in voor COOL, een leefstijlinterventie voor mensen met overgewicht. De buurtsportcoach zoekt met mensen naar passende vormen van bewegen en laat hen kennis maken met het lokale aanbod. Ook zoekt zij met de deelnemers naar meer beweegmogelijkheden in en om huis (laagdrempelig bewegen). Verder zijn steeds meer verenigingslocaties rookvrij en wordt ook bij evenementen aandacht besteed aan de rookvrije generatie. We spreken zorgverzekeraars in deze ook aan op hun verantwoordelijkheid en bijdrage.
•
Het regionale project LiFi, gericht op gezonde lunch, extra bewegen op school is in 2021 niet gestart. LiFi maakt nu onderdeel uit van de regiodeal en is in afwachting van besluitvorming voorzien voor 2022. De functie van de buurtsportcoaches wordt compacter en we werken toe naar een versmelting met de JOGG-regisseur . We organiseren hiermee de ondersteuning vanuit de gemeente richting onderwijs en gemeenschap efficiënter in, waarbij verantwoordelijkheden meer in het onderwijs worden belegd. In 2023 komt een nieuwe regeling van het Rijk voor de combinatiefuncties (Sport Cultuur etc.). De cofinanciering van deze regeling moet door gemeente, onderwijs en andere partners gerealiseerd worden. We doen hiermee een groter beroep op de verantwoordelijkheid voor het thema gezondheid, sport en bewegen bij onze partners en inwoners. We nemen voorgaande punten mee in de herijking van het sportbeleid.
•
Wij leren bewegen: Samen met het onderwijs zetten we de buurtsportcoach met verbrede taak in op de vier basisscholen in de gemeente. De buurtsportcoach richt zich hier op het bewegingsonderwijs. De verbrede taak richt zich op coördinatie van sportkennismaking met verenigingen, activiteiten gericht op gezondheid, bewegen in de pauze, beweegvriendelijke speelpleinen, een motorische screening en hulp bij sportdagen. Vanuit de landelijke brede regeling combinatiefuncties kunnen we als gemeente een bijdrage leveren voor deze verbrede taak. Daarnaast is de functie van buurtsportcoach in dienst van SBBB. De buurtsportcoach houdt zich hier bezig met het mogelijk maken van sporten in de daluren van de sporthal, in samenwerking met de sportverenigingen. Zodat kinderen zoveel mogelijk sporten aansluitend aan school. Daarnaast zorgt de buurtsportcoach voor extra begeleiding van kinderen die laag scoren tijdens de motorische screening. Ook wordt deze persoon ingezet in de kinderopvang. Om ervoor te zorgen dat kinderen extra bewegen en medewerkers geschoold worden om beweeglessen te verzorgen.
•
Iedereen kan sporten: Iedereen kan sporten Noord Limburg (IKS) zet zich in voor sport voor mensen met een beperking. Speerpunten zijn: • Inwoners ondersteunen bij het vinden van passend sportaanbod; • Aangepast aanbod versterken (ondersteunen van sportaanbieders die vragen hebben over sport voor mensen met een beperking); • Gezonde en actieve leefstijl van de doelgroep; • Participatie door middel van sport (deelname van de doelgroep aan evenementen). Verder zetten we via Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport in op het thema Iedereen kan Sporten. Via deze weg bieden we kinderen uit gezinnen met een smalle beurs de mogelijkheid te sporten.
•
Ruimte voor sport en bewegen: In 2021 is de eerste KWIEK beweegroute aangelegd in de kern Offenbeek. Een laagdrempelige beweegroute die gebruik maakt van straatmeubilair. In 2022 evalueren we deze beweegroute en bekijken we op basis van een aantal indicatoren of we ook in
Programmabegroting 2022
17
de andere kernen kunnen komen tot beweegroutes. De verhuizing van het Grescollege naar haar nieuwe school op de Keulseweg heeft een logistieke uitdaging gebracht. We merken dat de huidige fietsenstalling bij sportcentrum de Schans niet meer toereikend is voor het aantal fietsen dat gestald moet worden en is de overdekte stalling in de praktijk onhandig in gebruik. De veiligheid (toegang voor hulpdiensten) en toegankelijkheid (voor mensen met een beperking of moeilijk ter been) komt hiermee in het gedrang. We moeten de fietsenstalling daarom vernieuwen. •
Duurzame Sportinfrastructuur: we hebben in 2021 de overeenkomst met de stichting Beheer Binnensport Beesel en stichting zwembad de Bercken verlengd, waardoor we het beheer van onze sportvoorzieningen ook voor 2022 en verder hebben geborgd. Vanaf 2022 wordt de subsidieregeling Investeringssubsidies afgeschaft. We zien dat we buiten deze regeling om investeringen in accommodaties al dan niet mogelijk maken, zoals bij het zwembad.
•
Sport en evenementen: we merken dat sportieve evenementen mensen in beweging krijgen. Het LCW wordt in 2022 georganiseerd en parallel daaraan zorgen we voor talentontwikkeling in het onderwijs. Hiervoor werken we samen met partners zoals de Nederlandse Triathlonbond, verenigingen, inwoners en bedrijven. We stimuleren de betrokkenheid van lokale verenigingen bij evenementen. Ook gaan we in 2022 in gesprek met de organisator van de Obstacle Run om ook dit evenement te koppelen aan lokale verenigingen en talentontwikkeling in het onderwijs.
Kunst, cultuur en erfgoed De gemeente Beesel is rijk aan Kunst, Cultuur & Erfgoed. Veel mensen zijn creatief, beoefenen amateurkunst of zijn professioneel in het culturele veld actief en organiseren evenementen. We vinden het belangrijk dat het culturele veld en onze inwoners actief betrokken zijn bij de uitvoering en deelname aan Kunst, Cultuur & Erfgoed in onze gemeente/gemeenschap. Projecten en plannen op het gebied van Kunst, Cultuur & Erfgoed hebben de meeste kans van slagen als ze innovatief zijn en ze door partners zelf worden uitgevoerd en vanuit de gemeenschap zelf komen. Dit wil de gemeente Beesel faciliteren. Dit doet de gemeente Beesel door middel van de subsidieregeling “Cultuur” en door de inzet van expertise van de cultuur- en muziekcoach of de verenigingsondersteuner. Daarnaast werkt de gemeente Beesel nauw samen met 12 andere gemeenten in de Cultuurregio Noord-Limburg (CNL). Het doel is om van amateur tot professional, van vereniging tot instelling, onze regio landelijk op de kaart te zetten ten einde onze unieke culturele sector verder te versterken en onderlinge samenwerking te stimuleren. In 2022 loopt het huidig beleidskader af.
Naast een nieuw subsidiekader, met daarin nieuwe uitgangspunten, gaan we samen met culturele partners onderzoeken hoe we het cultuurlandschap in relatie tot educatie, participatie, welzijn, erfgoed, toerisme en economie kunnen vormgeven. In 2022 leidt dit tot een nieuwe cultuurnota die aan de gemeenteraad wordt aangeboden. Voor 2022 en verder zijn ook bij het beleidsveld kunst, cultuur en erfgoed keuzes gemaakt ten behoeve van de meerjarenbegroting. Het is daarmee zoeken naar een balans tussen onze beleidsdoelen en onze inzet om deze te realiseren. Cultuur in Beesel Het Beesels cultuurbeleid wordt gedragen door vier pijlers. • Cultuur & Economie: met het stimuleren van culturele evenementen draagt het cultuurbeleid bij aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor inwoners en toeristen. In 2021 heeft het Op Dreef festival een nieuw thuis gevonden in de gemeente Beesel, dat ondanks corona voor de toekomst een onderscheidend evenement voor onze gemeente is gebleken. Het thema Sint Joris en de Draak wordt in 2022 verder uitgewerkt om te komen tot een Europees Culturele Route, in samenwerking met Stichting Draaksteken Beesel en onze Europese partners. Initiatieven gericht op dit thema zullen we ondersteunen. Met dit thema positioneren we de gemeente Beesel op de Europese kaart.
We onderzoeken de toeristische en economische voordelen in 2022 van dit traject en zetten in op financiële ondersteuning door onder andere de Provincie Limburg.
Programmabegroting 2022
18
• Cultuur & Educatie: ook in 2022 zetten we verder in op cultuur- en muziekeducatie en talentontwikkeling voor onze jeugd. Dit doen we door de inzet van de muziek- en de cultuurcoach in het basisonderwijs, die het muziek- en cultuuronderwijs mede vormgeven en het culturele veld begeleiden. Net als bij de muziekcoach vragen we voor het schooljaar 2022-2023 voor de inzet van de cultuurcoach een breder commitment, ook financieel, onder partners. In 2023 komt een nieuwe regeling van het Rijk voor de combinatiefuncties (Sport Cultuur etc.). De cofinanciering van deze regeling moet door gemeente, onderwijs en andere partners gerealiseerd worden en niet meer enkel door de gemeente Beesel. Het talentontwikkelingsprogramma Popmuziek van The Rockstation wordt geëvalueerd in 2022 als ook het meerjarig muziekeducatieproject Magic-O-Metal. Beide projecten zijn gefinancierd uit de regeling talentontwikkeling muziek in cultuur, die op initiatief van de gemeenteraad tot stand is gekomen. We zetten in om tenminste een van deze projecten in 2022 uit te rollen in de Cultuurregio Noord-Limburg en in aanmerking te laten komen voor regionale en/of provinciale subsidie. De subsidieregeling zelf komt te vervallen en is onderdeel van de herijking van het cultuurbeleid in 2022.
• Cultuur & Participatie: deelname aan kunst en cultuur moet voor iedereen mogelijk zijn. De betrokkenheid bij de samenleving en begrip voor andere normen, waarden en culturen neemt daardoor toe. Via het Jeugdcultuurfonds maken we dit ook in 2022 mogelijk. De deelname aan cultuur bevorderen we ook door cultuurverenigingen financieel te ondersteunen. Ook maken we het muziekonderwijs voor leden van harmonieën en fanfares mogelijk. In 2023 loopt het subsidiekader, als onderdeel van het cultuurbeleid, voor cultuurverenigingen af. In 2022 wordt daarom het subsidiekader voor cultuurverenigingen in de gemeente Beesel herijkt en gaan we met alle verenigingen in gesprek. We doen dit samen met alle beleidsvelden (Sport, Participatie, WMO en Jeugd). Het doel is subsidies aan verenigingen in balans met elkaar te brengen, stapeling van subsidies weg te halen, als onderdeel van een brede herijking van subsidies aan verenigingen. In de herijking nemen we ook de inzet van verenigingsondersteuning en alle andere ondersteunende maatregelen voor verengingen mee.
• Cultuur & Erfgoed: we brengen ons cultureel erfgoed (materieel en immaterieel) breed onder de aandacht. Zoals eerder aangegeven, zetten we samen met onze Europese partners in op een Europese Culturele Route (ECR) met Sint Joris en de Draak als verbindend thema. Dit levert een netwerk van materieel en immaterieel erfgoed op, van belang voor cultuur, toerisme, ruimte en economie. Daarnaast onderhouden we een jumelage met Montblanc op ons gedeelde erfgoed. In 2022 vinden de voorbereidingen voor het Draaksteken 2023 plaats. Dit belangrijke en onderscheidende evenement wordt niet alleen gedragen door de hele gemeenschap, maar ook ondersteund door de gemeente Beesel. In onze gemeente is ook veel materieel erfgoed te bewonderen. Om dit erfgoed te borgen plegen we sober en doelmatig onderhoud aan onze monumenten en kunstwerken. We bevorderen de beleving van dit erfgoed in projecten en stimuleren het behoud ervan door koppelkansen te benutten. Een blik op de toekomst van de kerken in onze gemeente - als prominent onderdeel van ons materieel erfgoed - maakt deel uit van de Kerkenvisie die we in 2022 zullen presenteren. De subsidieregeling monumenten trekken wij in, omdat hier structureel geen gebruik van wordt gemaakt.
Recreatie en toerisme Recreatie en toerisme is een belangrijke economische pijler in de gemeente Beesel, maar ook in de regio Noord-Limburg. De basis voor dit beleidsveld is onze visie ‘In het spoor van de Draak’. De regionale ambities zijn in 2018 vertaald in het Actieprogramma Vrijetijdseconomie (VTE) NoordLimburg. Om onze visie te verwezenlijken zetten we in op de volgende thema’s (drakenstappen): • Langs de Maas: We bevorderen de beleving van de ligging aan de Maas, bijvoorbeeld door beleefplekken te realiseren.
Programmabegroting 2022
19
• Aanpak toekomstbestendige centra: In 2022 wordt de herinrichting van het centrum van Reuver afgerond. Deze kwaliteitsimpuls draagt bij aan de toeristische beleving van het centrum van onze gemeente. In de uitwerking van de visie en het uitvoeringsprogramma centrum Offenbeek bekijken hoe toeristische beleving een plek kan krijgen. • Natuur en cultuur: bij de realisatie van groenprojecten, houden we ook rekening met de recreatieve beleving. In de Regio Noord-Limburg werken we samen aan het platform Agrotoerisme, waarbij de wisselwerking tussen toerisme en het platteland centraal staan. Ook Beeselse ondernemers en partners zijn onderdeel van dit platform. • Samenwerking Brüggen: Recreatie en Toerisme is één van de onderdelen van het strategisch partnerschap met Brüggen. Op basis van de Leisure leefstijlen, de focus op families (drie generaties) en het nog door Brüggen te ontwikkelen 'Tourismuskonzept' bepalen we in 2022 waar we gezamenlijk in optrekken. • Onderscheidend thema De Draak: dit thema (Draaksteken / Beesel Drakedörp en de Waarden van de Draak) krijgt in 2022 gestalte via het VVV Inspiratiepunt in de nieuwe receptie van De Lommerbergen.
Het VVV-inspiratiepunt moet ervoor gaan zorgen dat de huidige voorzieningen welke worden aangeboden door het VVV-kantoor toegankelijker worden voor toeristen in onze gemeente en dat zij als het ware verleid worden om niet alleen onze gemeente, maar ook onze regio te bezoeken. Verder zal het thema Sint Joris en de Draak duidelijk aanwezig zijn. In samenwerking met Stichting Draaksteken Beesel en onze Europese partners onderzoeken we de haalbaarheid van een Europese Culturele Route (ECR) met Sint Joris en de Draak als verbindend thema. Zo positioneren we dit immateriële erfgoed op Europees niveau, vermarkten we dit en zetten zo niet alleen Beesel, maar ook de regio Noord-Limburg op de Europese kaart. Uit dit onderzoek komt tevens de economische en toeristische impact van de ECR. • Marketing: via Limburg Marketing promoten we onze regio en zetten we VVV Inspiratiepunt in de markt. Actieprogramma VTE In het Actieprogramma VTE heeft de regio Noord-Limburg zichzelf de ambitie gesteld dat zij beter wil presteren dan het nationaal gemiddelde. De toeristische regiovisie spreekt de ambitie uit dat invulling van het totale actieprogramma op termijn moet leiden tot een toename van de jaarlijkse bestedingen van € 200 miljoen in 2025 (+24%).