Bijlage 1 - Beleidsnota gezondheid-wmo 2023

≥87%

Minder volwassenen ervaren stress

<14%

Het aantal volwassen dat zich in hoge mate veerkrachtig voelt blijft gelijk of stijgt De stabiele lijn van 53% (2016,2020) van volwassenen en ouderen die voldoen aan de beweegrichtlijn willen we (minstens) handhaven. Het aantal volwassenen met overgewicht daalt In 2025 zijn alle omgevingen waar kinderen komen rookvrij

≥80%

In 2025 is het percentage volwassen rokers gedaald met 2,5% Minder volwassenen voelen zich ernstig eenzaam. Het aantal valincidenten bij de deelnemers aan het valprecventieprogramma neemt af (valreductie). Het aantal mantelzorgers dat overbelast is daalt. Meer volwassenen doen vrijwilligerswerk Het aantal volwassenen dat lid is van een vereniging blijft gelijk of stijgt Het aantal burgerhulpverleners blijft gelijk of stijgt Het aantal scootmobielen blijft gelijk aan of neemt af Het aantal inwoners wat begeleiding ontvangt neemt af Totaal aantal inwoners in ondersteuning Wmo blijft stabiel of stijgt niet mee met de dubbele vergrijzingslijn Specialistische begeleidingsproducten zoals segment 1a, maatschappelijke opvang en/of beschermd wonen blijven gelijk of nemen af Het aantal inwoners wat gebruik maakt van Pre Mantelzorg woningen neemt toe Aantal Omnibuzzpassen blijft gelijk of groeit niet mee met dubbele vergrijzingslijn Aantal trapliften daalt of blijft gelijk, er wordt ingezet op langdurige passende woonvormen Aantal inwoners wat gebruikt maakt van hulp in de huishouding blijft gelijk of stijgt niet mee met de dubbele vergrijzing

13,5% <46% 55,9%

≥53% <53% 100%

<13% >24 ≥68% ≥241 ≥117 < 143 970 ≤5 <12 300 ≤ 36 433

34

6. Wat gaat het kosten? Programma 2 ‘Samenkracht’ van de gemeentebegroting bevat de inkomsten en uitgaven van het Sociaal Domein. Vanaf 2023 is dit programma opgebouwd aan de hand van onze hoofddoelen (beleidsknoppen). Voor het financieel kader van het Gezondheids- en Wmobeleid sluiten we hierop aan. Een hoofddoel/beleidsknop kan betrekking hebben op meerdere beleidsvelden (bijvoorbeeld Wmo, Jeugd of Participatie).

Huidige situatie begroting 2023-2026 De huidige begroting is realistisch opgesteld waarbij is uitgegaan van kosten die gemaakt zijn in de afgelopen jaren. Er is rekening gehouden met projecten/taken die eraan komen en kaders die de gemeenteraad heeft vastgesteld (denk hierbij aan het indexeren van de tarieven). We verwachten de komende jaren meer rijksinkomsten te ontvangen voor de maatwerkvoorzieningen. Dit baseren we op de demografische ontwikkelingen in Nederland en onze gemeente en de afgelopen circulaires, waar we al meer budget hebben ontvangen vanuit de decentralisatie van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Het is niet te voorspellen of het Rijk hierin de betrouwbare financier is en of deze verwachte hogere inkomsten ook voldoende zijn om de hierbij hogere uitgaven ook te financieren. Afbeelding 12 geeft de financiële verhouding tussen maatwerkvoorzieningen, sociale basis/voorliggend veld en zorggebruik weer. Ons beleid moet een verschuiving in deze aandelen gaan creëren door in te zetten op preventie en voorliggende voorzieningen, waarbij we zowel het individu als de gemeenschap proberen te versterken waardoor er op den duur minder vraag is naar maatwerk. Afbeelding 12: saldo lasten-baten Gezondheid en Wmo 2023

35

In afbeelding 13 zijn voor de beleidsknoppen meerjarig het saldo lasten minus baten opgenomen voor Gezondheid en Wmo. De kleur van de beleidsknop geeft aan of de financiën betrekking hebben op de sociale basis/voorliggend veld, maatwerk of zorggebruik. We zien in deze afbeelding een daling in het totale beschikbare budget in 2024 en vervolgens stijging in 2025/2026. Reden voor de stijging in 2023 is een aantal incidentele budgetten, zoals een subsidie voor ontwikkeling van onafhankelijke cliëntondersteuning en aanvullend budget voor onderzoek naar de aanpak eenzaamheid. In 2025 en 2026 zien we een stijging van het begrootte budget door indexatie. Afbeelding 13: Meerjarenbegroting 2023-2026 programma 2 Samenkracht

Beleidsknop

2023

2024

2025

2026

Veerkracht

€ 219.112

€ 240.685

€ 247.456

€ 254.429

Leefstijl

€ 45.060

€ 46.055

€ 59.880

€ 52.252

Mentale gezondheid

€ 1.046.272

€ 1.056.272

€ 1.070.465

€ 1.086.135

Fysieke omgeving*

€0

€0

€0

€0

Lichamelijke gezondheid € 2.446.891 € 2.472.160

€ 2.507.259

€ 2.540.259

Sociale Leefomgeving

€ 481.915

€ 483.410

€ 487.404

€ 491.499

Zorggebruik

€ 1.618.910

€ 1.416.686

€ 1.417.538

€ 1.436.011

TOTAAL

€ 5.858.160 € 5.715.268 € 5.790.002 € 5.860.585

*)Inkomsten en uitgaven die betrekking hebben op Gezondheid en Wmo zijn in de begroting opgenomen onder het doel leefstijl.

Situatie bij invullen van de ambities uit deze beleidsnota Afbeelding 14 laat zien waar we budget aan uitgeven binnen deze beleidsnota. Achter de bedragen staat aan welk hoofddoel uit de doelenboom ze bijdragen. Omdat specifieke uitgaven op onder ander sport niet zijn meegenomen sluiten de bedragen in afbeelding 14 niet volledig aan op de bedragen in de afbeeldingen 12 en 13. Daarnaast is ook zorggebruik niet meegenomen in afbeelding 14, omdat dit met name salariskosten betreft.

36

Afbeelding 14: Specificatie meerjarenbegroting 2023-2026 programma 2 Samenkracht en benodigd extra budget vanaf 2024 Structurele budgetten Regionaal ingekocht, lokaal ingezet: Bestaande budgetten B2023-2026 Maatwerkvoorzieningen begeleiding/dagbesteding Beschermd Wonen Maatwerkvoorzieningen hulpmiddelen/woonvoorzieningen/hulp in huishouden/ Omnibuzz PGB Wmo Hulp in huishouden PGB Wmo Begeleiding Inkomsten Eigen Bijdrage Wmo Eigen Bijdrage Omnibuzz Beschermd Wonen subtotaal

2023

2024

2025

2026

Doelenboom

€ 1.003.000 € 1.014.000 € 1.028.193 € 1.043.863 € 255.291

€ 194.159

€ 194.291

€ 194.423

€ 2.156.301 € 2.153.598 € 2.226.491 € 2.266.531

€ 65.000 € 30.000

€ 65.000 € 30.000

€ 65.000 € 30.000

€ 65.000 € 30.000

€ - 112.000 € - 31.677 € - 207.285

€ - 112.000 € - 31.677 € - 207.285

€ - 112.000 € - 31.677 € - 207.285

€ - 112.000 € - 31.677 € - 207.285

€ 3.158.630 € 3.105.795 € 3.193.013 € 3.248.855

Lokale inzet: Bestaande budgetten B2023-2026 Welzijnswerk

€ 256.112

€ 225.658

€ 232.456

€ 239.429

Open Inloop Wmo Subsidie verenigingen Mantelzorg Subsidie: Project versterking Onafhankelijke Cliëntondersteuning Eenzaamheid Welzijn op Recept Opbouw werk

€ 173.979 € 57.389 € 25.000 € 50.000

€ 223.979 € 57.389 € 25.000 €0

€ 223.979 € 57.389 € 25.000 €0

€ 223.979 € 57.389 € 25.000 €0

€ 50.000 0 € 70.116

€0 € 15.000 € 72.219

€0 € 15.000 € 74.386

€0 € 15.000 € 76.617

Lokaal Wmo Beleid Uitvoering Rookvrij

€ 42.000 € 4.000

€ 42.000 €4.000

€ 42.000 € 4.000

€ 42.000 ` € 4.000

€ 728.596

€ 665.245

€ 674.210

€ 683.414

€ 48.000 € 48.000 €43.000

€ 48.000 € 48.000 €43.000

€ 48.000 € 48.000 €43.000

subtotaal Aanvullende budgetten B2024-2026 26 uur medewerker Sociale Basis 26 uur medewerker Gezondheid 18 uur medewerker Beschermd Wonen Subtotaal Totaal structurele budgetten

€ 139.000 € 139.000 € 139.000 € 3.887.226 € 3.910.040 € 4.006.223 € 4.071.269

37

Extra claim budget in deze beleidsnota In deze beleidsnota doen we een extra capaciteitsclaim. Deze nemen we op in de kadernota 2024 en begroting 2024. Willen wij volledig uitvoering geven aan dit beleid, met de daarbij horende extra taken, ambities en kaders, dan hebben we daar intern extra ambtelijke capaciteit voor nodig. De kosten daarvan bedragen € 139.000, uitgaande van de huidige tarieven en cao afspraken. In tabel 15 staat hoe deze € 139.000 is opgebouwd en waar dekking gevonden kan worden. Tabel 15: Onderbouwing budgetclaim extra ambtelijke capaciteit

Vraag Medewerker Sociale Basis (26 uur per week) Medewerker. Beschermd Wonen (18 uur per week) Medewerker Gezondheid (26 uur per week)

Budget € 48.000 € 43.000 € 48.000

Dekking Budget beschermd wonen Budget beschermd wonen Geen dekking

Voor de uitvoering van onze ambities hebben we budget uit onder andere SPUK regelingen, subsidies, budget maatwerkvoorzieningen en uitvoeringsbudget Gezondheid, Sport en Wmo. Om deze ambities en beweging ook echt in gang te zetten en hierop regie te voeren hebben we meer ambtelijke capaciteit nodig. Als de extra ambtelijke capaciteit niet beschikbaar wordt gesteld, moeten we onze ambities voor het Gezondheids- en Wmobeleid bijstellen. Concreet betekent dit het volgende:

Medewerker Sociale Basis -

-

-

We kunnen minder onze rol pakken in de beweging naar het voorliggend veld/preventie. Dit heeft als risico dat er meer (dure) maatwerkvoorzieningen worden geïndiceerd en op de lange termijn steeds meer stapeling van kosten; We kunnen geen invulling geven aan de bijeenkomst om de aanbieders binnen de sociale basis en maatwerkaanbieders bij elkaar te brengen. Deze bijeenkomst is een succesvolle interventie gebleken in Venlo; We kunnen de huidige open inloop locaties niet herijken. Dit heeft als risico dat we op de oude voet verder gaan en dat deze niet volledig aansluit bij behoefte van inwoners; We kunnen geen invulling geven aan de integrale opgaven die we hebben met huisartsen en andere (zorg)partners,(denk hierbij onder andere aan voorzieningen als Welzijn op Recept en het Steunpunt Eenzaamheid, maar ook ontwikkelingen als wijkgericht werken.

Medewerker Beschermd Wonen -

-

We zijn niet aangehaakt op landelijke en regionale initiatieven; We lopen risico dat veranderingen niet tijdig geïmplementeerd worden binnen onze gemeente, waardoor onze toegang niet goed kan adviseren, met als risico meer(dure)maatwerkvoorzieningen, met negatieve financiële gevolgen; We kunnen geen invulling geven aan nieuwe taken; We kunnen onvoldoende monitoren dit thema.

38

Medewerker Gezondheid -

-

We leveren beperkte inzet op de landelijke ambities op gezondheid. We zetten niet in op ketenaanpak overgewicht en de aanpak tegen problematisch alcoholmisbruik, terwijl overgewicht en alcoholmisbruik grote veroorzakers zijn van ziekten in Nederland; Aanhaking gezondheid bij omgevingswet; Integrale samenwerking op onder andere gebied van gezondheid en statushouders, armoede en laaggeletterdheid; We kunnen onze partners minder meenemen in de beweging die we willen maken. We kunnen hierin niet onze rol aanpassen op de situatie die zich voordoet om de juiste ondersteuning te bieden.

Zoals ook in het nawoord is vermeld, hebben we de uitgangspunten van het GALA Akkoord niet kunnen verwerken in dit beleidsplan. Uit dit akkoord volgen nieuwe taken voor de gemeente. We weten niet of deze taken binnen de gevraagde extra ambtelijke capaciteit opgepakt kunnen worden. Hier komen we bij de gemeenteraad op terug in de P&C cyclus.

Niet alleen financiën maar ook het leveren van zorg staat onder druk We merken in de zorg dat steeds meer niet alleen de financiële middelen, maar ook het leveren van zorg onder druk komt te staan. We weten vanuit het Integraal Zorgakkoord7 (IZA), dat er niet meer handjes in de zorg komen om de zorg uit te voeren. Daarnaast zal door de dubbele vergrijzing de groep zorgbehoevenden groter worden. Dit betekent, dat we op kwaliteit keuzes moeten maken, welke zorg we waar en wanneer inzetten. Dit zorgt ook voor een grotere druk op onze samenleving en de netwerken om onze kwetsbare inwoners waar steeds meer van gevraagd wordt. Dit effect merken we op dit moment al binnen de hulp in de huishouding, waarbij er niet geleverd kan worden, ondanks dat er een noodzaak is. Dit zal betekenen dat we in deze beleidsperiode verwachten budget over te houden op de maatwerkvoorzieningen. Onze verwachting is dat we deze beleidsperiode creatiever om zullen moeten gaan met onze budgetten en deze moeten inzetten op mantelzorgondersteuning, de sociale basis en op preventie zodat families, netwerken en wijken versterkt kunnen worden in het opvangen van de vraag die uit deze landelijke ontwikkeling steeds meer bij hen komt te liggen.

7

Verregaande samenwerking in historisch integraal zorgakkoord | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl 39

Nawoord Terwijl deze beleidsnota in de afrondende fase was, is op 3 februari het Gezond en Actief Leven Akkoord getekend (GALA Akkoord). Dit is een akkoord tussen VNG, VWS, Zorgverzekeraars en GGD Nederland. Het akkoord omvat afspraken over het bereiken van een gezonde generatie in 2040: Weerbare en gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Doel van dit akkoord is het geven van een boost aan preventie en het verminderen van druk op de zorg. Het akkoord bevat afspraken over terugdringen van gezondheidsachterstanden, gezond ouder worden, gezonde fysieke omgeving, gezonde leefstijl, versterken sociale basis en versterken weerbaarheid en mentale gezondheid. Aan dit akkoord is een brede Rijksuitkering gekoppeld waarmee gemeenten ondersteund worden, als ze bijdragen aan de afspraken uit het akkoord. Omdat de publicatie van dit GALA Akkoord zich gekruist heeft met het afronden van de beleidsnota hebben we de uitgangspunten nog niet kunnen vertalen. Indien het GALA Akkoord vraagt om aanscherping van het beleid dan zullen wij uw raad daarover informeren via een RIB of via de P&C cyclus.

40

Bijlagen Bijlage 1- Radermodel

41

Bijlage 2 – Begrippenlijst Maatschappelijke ondersteuning

Sociale basis

Algemene voorzieningen

Grijze Druk

Maatwerkvoorzieningen

Sturing en Inkoop

Gemeenten zijn verantwoordelijk om maatschappelijke ondersteuning te bieden aan hun inwoners (Wmo 2015). Het begrip maatschappelijke ondersteuning kent drie elementen: 1. Het bevorderen van de sociale samenhang, mantelzorg en vrijwilligerswerk de toegankelijkheid van voorzieningen, diensten en ruimten voor mensen met een beperking, de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente, alsmede voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld. 2. Het ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie van personen met een beperking of met psychische en psychosociale problemen, zoveel mogelijk in de eigen leefomgeving en 3. Het bieden van beschermd wonen en opvang. Het geheel aan vrij toegankelijke formele en informele diensten, voorzieningen, netwerken, burgeractiviteiten en betekenisvolle relaties tussen burgers onderling en tussen burgers, professionals en de overheid die het mogelijk maken dat mensen in diverse sociale verbanden kunnen samenleven en participeren in de maatschappij. Het aanbod aan diensten of activiteiten, dat zonder onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers toegankelijk is en dat is gericht op maatschappelijke ondersteuning. Grijze druk geeft de verhouding tussen het aantal personen van 65 jaar of ouder en het aantal personen van 20 tot 65 jaar weer.

Dit cijfer laat de verhouding tussen de ouderen en de 'productieve leeftijdsgroep' zien. Onder maatwerkvoorzieningen verstaan we voorzieningen die verstrekt worden vanuit de Wmo. De gemeente heeft een wettelijke taak in het bieden van deze ondersteuningsvormen. Voorzieningen zijn gericht op de 2 doelstellingen vanuit de Wmo 2015: 1. Iedereen moet kunnen meedoen. 2. Een inwoner moet veilig en zelfstandig thuis kunnen wonen. Sturing en Inkoop was een aanbestedingstraject wat de gemeente Beesel doorlopen heeft met de gemeenten in Noord-Limburg. In dit aanbestedingstraject zijn we gekomen tot segmenten die we ingekocht hebben bij aanbieders die zich focussen op bepaalde 42

Segmenten Sturing en Inkoop

Maatschappelijke opvang Beschermd Wonen Grijs wonen

ondersteuningsvragen. Binnen Sturing en Inkoop hebben we segmenten ingekocht. Met segmenten bedoelen we doelgroepen, ondersteuningsvormen die op elkaar aansluiten of waar een mix van specialismes in nodig is om te komen tot een passende oplossing. We hebben hierbij zes segmenten ingekocht, namelijk: - Segment 1: Specialistische ondersteuning Meerdere uren per week een hoge mate van specialistische ondersteuning nodig is. (Hieronder valt o.a. de oude Beschermd Thuis doelgroep.) - Segment 1b: Kortdurende ondersteuning Bedoeld om een korte impuls te geven aan de zelfstandigheid van een inwoner. Streven is dat de inwoner hierna weer zelfstandig is. - Segment 2a Langdurige ondersteuning Onder dit segment valt grotendeels de (licht) psychische, verstandelijke en zintuigelijke doelgroep die langer ondersteuning nodig heeft in verschillende specialismes en hoeveelheden per week. Deze ondersteuning wordt over het algemeen ingezet voor langere duur. - Segment 2b Ouderdom gerelateerde ondersteuning Ondersteuning gericht op ouderdom gerelateerde problematiek. Deze ondersteuning wordt ingezet totdat de Wet Langdurige Zorg verantwoordelijk wordt voor de ondersteuningsvraag. - Segment 3a Hulp in het Huishouden In dit segment zijn naast hulp in het houden ook andere doelstellingen opgenomen, zoals het signaleren en aanleren van huishoudelijke taken.

- Segment 3b Respijtzorg/Logeren Bedoeld ter ondersteuning van de mantelzorger. Opvangvoorzieningen voor mensen die dak- of thuisloos zijn. Voorzieningen voor mensen die niet in staat zijn zelfstandig en zonder hulp te wonen. Bij (dreigende) dak- en thuisloosheid het tijdelijke verblijf in eigen sociale netwerk (familie, vrienden, bekenden) toestaan. Tevens het verstrekken van een gemeentelijk briefadres, zodat basisvoorzieningen zoals zorgverzekering en toeslagen kunnen blijven doorlopen. 43

Uitgave Gemeente Beesel Postbus 4750 5953 ZK Reuver T 077 474 92 92 F 077 474 58 88 www.beesel.nl info@beesel.nl

44