Atlas Beesel 2050

ATLAS BEESEL 2050

VERSIE maart 2025

→ De gemeente Beesel heeft zich aangesloten bij het programma Towndeal, een impulsregeling vanuit Agenda Stad11. Inmiddels is hieruit de gebiedsontwikkeling Broeklaan ontstaan. Het doel is om dit gebied te transformeren naar een woongebied. Om deze transformatie te kunnen starten zijn bedrijfsverplaatsingen nodig, deze locaties zijn nog niet gevonden.

KANSEN EN OPGAVEN → Richting de toekomst zet de gemeente Beesel in op een economische koers rond de kernwaarden: lokaal, duurzaam en in balans. Dat betekent dat het versterken van de economie geen doel op zich is, maar wordt benut om bredere doelen te behalen, zoals op het gebied van duurzaamheid, leefbaarheid en klimaat11, 12. De voorkeur gaat daarbij uit naar ruimte bieden aan lokaal ondernemerschap dat geworteld is in de regio. Hierbij liggen ook kansen in het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijs en de lokale arbeidsmarkt. Dit draagt bij aan het verminderen van de structurele krapte op de arbeidsmarkt in de gemeente. → Er ligt een uitdaging in het toekomstbestendig maken van de Beeselse bedrijventerreinen, met daarbij een visie op het gewenste profiel en gewenste locaties. Hiervoor is het nodig om te investeren in het verbeteren van de uitstraling, bereikbaarheid (verkeer richting met name Maasveld en Molenveld rijdt door de kernen), energievoorziening, circulariteit

RUIMTEVOLK

en de mogelijkheden voor klimaatadaptatie. Specifiek voor bedrijventerrein Molenveld en Maasveld geldt dat ze door de provincie zijn aangemerkt als ‘verouderde terreinen’ met een herstructureringsopgave11. In het vergroenen en verblauwen van de bedrijventerreinen ligt een kans om de toekomstbestendigheid te vergroten en bij te dragen aan een aantrekkelijke en gezonde werk- en leefomgeving.

Figuur 23. De figuur toont de ontwikkeling in sectoren van de Beeselse economie. De zakelijke dienstverlening maakt een duidelijke groei door, terwijl de landbouw in een dalende trend zit. Bron: LISA, 2022. Uit: economische visie Beesel 2040

→ Bij het nadenken over de toekomst van bedrijventerreinen, kunnen zowel de toekomstige kansen van de huidige locaties, als specifieke opties voor bedrijfsverplaatsingen worden verkend. Op deze manier kan er doelgericht gestuurd worden naar de meest geschikte mix tussen verschillende typen bedrijvigheid en de woonfuncties in de kernen. → Het aantakken op het waterstofnetwerk van de Delta Rhine Corridor biedt kansen voor verduurzaming, maar ook liggen er kansen om beter aan te sluiten op bovenregionale economische netwerken, zoals Noord-Limburg, Brainport en Duitsland11. Wanneer die regio’s aantakken op de Delta Rhine Corridor leidt dit mogelijk tot nieuwe werkgelegenheid in/nabij Roermond en Venlo, wat kansen biedt voor de gemeente Beesel. → De gemeente Beesel heeft een uitdaging in het vitaal houden van haar drie centra. Hiertoe wordt ingezet op clustering van consumentgerichte functies in de centra van Reuver, Beesel en Offenbeek. Dit vergroot de kansen om het

39

ATLAS BEESEL 2050

Figuur 24. Deze figuur toont het percentage banen per sector voor de gemeente Beesel en de regio Noord-Limburg. In Beesel zijn relatief veel banen in de recreatie en toerismebranche. Bron: LISA, 2023.

VERSIE maart 2025

RUIMTEVOLK

voorzieningenniveau in de gemeente op peil te houden, versterkt de kansen voor ondernemers en biedt aanknopingspunten om de belevingskwaliteit te vergroten. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen Reuver als hét voorzieningencentrum voor de hele gemeente, met een compact en compleet aanbod. De centra van de kernen Offenbeek en Beesel richten zich meer op ondersteunende, lokale voorzieningen. De gemeente werkt actief mee aan het transformeren van (leegstaande) winkelpanden buiten de drie centra naar andere functies27. → Het ontbreekt de agrarische sector aan een scherp toekomstperspectief. Dit maakt het ook voor Beeselse agrariërs moeilijk om investeringen te realiseren. Toerisme als nevenactiviteit voor agrariërs en afzetmarkt voor winkels zou hierbij uitkomst kunnen bieden. Daarnaast zou de gemeente kunnen meedenken over ruimte voor extensieve of multifunctionele landbouwvormen: de gemeente is bijvoorbeeld aangesloten bij een regionaal netwerk voor biobased teelten11,12. → Bovenop de beperkte ruimte voor de ambities rondom de bedrijventerreinen vraagt het werken aan de circulaire economie ook om ruimte: denk aan ruimte voor recycling en (bio) grondstofverwerking, maar ook voor locaties voor opslag van herbruikbare grondstoffen en materialen, reparatie en deeleconomie.

40

ATLAS BEESEL 2050

VERSIE maart 2025

RUIMTEVOLK

4.5 MOBILITEIT

WAT ZIEN WE GEBEUREN? → De A73 is een belangrijke noord-zuid verbinding door de gemeente, ten oosten van de kernen Beesel en Reuver. Deze verbindt de gemeente met de rest van de regio, maar wordt wel als harde grens in het landschap ervaren. In oost-west-richting zijn de verbindingen over de weg minder goed. Om met de auto naar de andere kant van de Maas te komen, zijn er bruggen bij Venlo en Roermond. Wel is er tussen Beesel en Reuver een veerdienst naar Kessel. → Een belangrijk pluspunt voor de gemeente is het treinstation in Reuver. Het treinstation is gelegen op de Maaslijn, de spoorverbinding Nijmegen-Venlo-Roermond. Arriva bus 66 rijdt tussen Venlo en Roermond via de gemeente Beesel, waar die verschillende stops kent in de kernen Reuver en Beesel9,14. Tegelijkertijd valt op dat niet alle buurten in de gemeente goed bereikbaar zijn met het OV. Zo heeft de kern Offenbeek geen bushalte en ook het buitengebied is niet goed aangetakt op het OV. → De gemeente beschikt over een goed netwerk van fiets- en wandelpaden. In de zomer is er - naast de eerder genoemde veerdienst naar Kessel - een extra fiets- en voetveer beschikbaar tussen Neer en Rijkel. Dit zorgt voor een goede oost-westverbinding over de Maas voor de fietser en voetganger.

Roermond. De verbindingen naar Duitsland en gemeente Peel en Maas zijn minder makkelijk. Deze verbindingen zijn echter belangrijk voor woon-werkverkeer en recreatieve bereikbaarheid2,9. → De gemeente spant zich in om de mobiliteit van inwoners te vergroten. Voor mensen die vanwege een beperking niet kunnen reizen met het openbaar vervoer, is Wmo-vervoer beschikbaar in de gemeente Beesel, onder de naam Omnibuzz. Ook is er vanuit de regio Noord-Limburg het initiatief Kommee, om ouderen te leren reizen met het openbaar vervoer6. → Voor mensen zonder eigen vervoer is in de gemeente Beesel voor lokale ritten de Wensbus beschikbaar. Dit is vervoer op afroep en wordt door vrijwilligers gedraaid. Deze service richt zich op vervoer van deur tot deur en is dus niet aan haltes gebonden. → De gemeente Beesel kent geen grote knelpunten in de bereikbaarheid. → Enkele lokale situaties veroorzaken verkeersoverlast. Dat is bijvoorbeeld het geval op de Mariastraat in Offenbeek, waar inwoners overlast ervaren. Daarnaast wordt het vrachtverkeer dat van en naar de bedrijven­ terreinen rijdt en door de kernen moet op plekken als storend ervaren.

→ De gemeente Beesel is met name goed verbonden met de gemeenten Venlo en

42

ATLAS BEESEL 2050

VERSIE maart 2025

KANSEN EN OPGAVEN → In 2027 vindt naar verwachting de elektrificatie en gedeeltelijke verdubbeling van de Maaslijn plaats. De verbinding Roermond-Venlo-Nijmegen zal dan kwalitatief een stuk beter zijn, stabieler en 10 minuten korter. Het blijft wel een stoptrein. Dit vergroot de kansen voor Beesel als prettige woongemeente voor scholieren, studenten en forenzen. → Het voorkomen van vervoersarmoede is een opgave voor de gemeente Beesel. Vervoersarmoede betekent dat mensen niet kunnen komen waar ze zouden willen komen, waardoor ze beperkt worden in deelname aan maatschappelijke activiteiten of het gebruik van voorzieningen. Cijfers laten zien dat ouderen uit de gemeente relatief weinig van het openbaar vervoer gebruikmaken6. Met het oog op de vergrijzing is het belangrijk dat de gemeente Beesel nadenkt over hoe mensen voldoende mobiliteitsopties tot hun beschikking hebben en hoe de openbare ruimte daar zo goed mogelijk op aansluit. → In de gemeente Beesel liggen kansen om in te zetten op actieve en duurzame mobiliteit. Het werken volgens het STOMP principe kan hierbij van waarde zijn. Bij het STOMP principe wordt prioriteit gegeven aan meer duurzame vormen van mobiliteit. Er wordt eerst gekeken naar oplossingen voor voetgangers en daarna voor fietsers. Vervolgens wordt gekeken naar het openbaar vervoer en deelmobiliteit. Ten slotte komt de privé-auto aan bod.

RUIMTEVOLK

Daarnaast zou de fiets meer kunnen worden gestimuleerd door bijvoorbeeld voldoende stallingen en oplaadpunten voor de e-bike te realiseren13. Daarmee wordt enerzijds minder CO2 uitgestoten, anderzijds is het goed voor de gezondheid van Beeselnaren. De opkomst van de elektrische fiets biedt ook kansen om op grotere schaal de duurzame bereikbaarheid van de gemeente te vergroten. Bestemmingen tot 15 km afstand kunnen gemakkelijk op de fiets afgelegd worden, zo worden Roermond en Venlo per elektrische fiets goed bereikbaar.

Figuur 25. Verkeersknelpunten volgens inwoners gemeente Beesel. De vier belangrijkste ervaren problemen zijn: te hard rijden, onoverzichtelijkheid, te veel verkeer en parkeeroverlast. Bron: Mobiliteitsplan (gemeente Beesel, 2025).

→ In relatie tot de woningbouwopgave ligt er een opgave om ontwikkellocaties slim te kiezen, op goed bereikbare plekken. In dit kader biedt de stationsomgeving in Reuver goede kansen, met trein, bus en voorzieningen om de hoek. Daarnaast kan in diezelfde ontwikkeling ook de verblijfskwaliteit van de stationsomgeving en het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen een impuls krijgen. Zoals eerder genoemd onder 4.1, zijn er recent potentiële woningbouwlocaties in beeld gebracht.

Figuur 26. Grote verschillen in bereikbaarheid tussen de auto het OV. De rode vlekken laten zien wat er binnen 45 minuten reizen met de fiets en OV te bereiken is vanaf station Reuver, de gele vlekken laten dat voor

→ Specifiek voor de bedrijventerreinen ligt er een opgave om de bereikbaarheid voor fiets en openbaar vervoer te verbeteren en mensen te verleiden minder met de auto naar het werk te komen. Daarbij ligt ook een kans in een betere samenwerking met werkgevers.

43

ATLAS BEESEL 2050

de auto zien.

VERSIE maart 2025

RUIMTEVOLK

4.6 DUURZAAMHEID, ENERGIE EN KLIMAAT

↑ Indicatie van het ruimtebeslag uitgaande van de ambities en doelen uit de Duurzaamheidsvisie 2030

WAT ZIEN WE GEBEUREN? → Het klimaat verandert. We krijgen te maken met hetere zomers, langere periodes van droogte en tegelijkertijd extremere piekbuien. Dit heeft effect op tal van ruimtelijke functies zoals natuur, landbouw, wonen, industrie en het watersysteem. → Via de Regionale Energiestrategie (RES Noord- en Midden-Limburg) wordt gewerkt aan de lokale invulling van de afspraken uit het Klimaatakkoord. De gemeente Beesel heeft zelf de ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn15. Hiertoe zet de gemeente in op vier thema’s: duurzame energie (zowel besparing, als opwek), klimaatadaptatie en biodiversiteit, schone en slimme mobiliteit en circulaire economie. Daarbij loopt sociale duurzaamheid - dat iedereen kan meedoen - als rode draad door al deze thema’s heen18. Ook werkt de RES-regio Noord- en Midden-Limburg op dit moment aan een regionale energievisie. De principes die daarin worden opgenomen zullen ook van belang zijn voor de Beeselse omgevingsvisie. → In 2030 verwacht de gemeente Beesel een elektriciteitsbehoefte van 420 Terajoule per jaar te hebben. Via zon-op-land, zonnepanelen op daken van woningen en bedrijven en wind-op-land zal duurzame energie opgewekt moeten worden. Als alle geschikte daken in de gemeente van zonnepanelen worden voorzien, kan dit circa 15% van de toekomstige

45

ATLAS BEESEL 2050

stroombehoefte dekken. Aanvullend is ook grootschalige opwekking van stroom noodzakelijk via wind en/of zon18. → In het Klimaatakkoord is afgesproken dat Nederland in 2050 volledig van het gas af moet zijn. Nu is circa 7% van de woningen in de gemeente Beesel van het aardgas af. Uitdaging hierbij is dat het overgrote deel van de oplossingen op individueel niveau ligt en eigenaren van woningen zelf in beweging moeten komen16. → In de gemeente zijn initiatieven voor zon-op-dak. Het uitgangspunt is bij grootschalige opwek van duurzame energie (zon en wind) is om een balans te vinden tussen ruimtelijke en maatschappelijke aspecten. Dit omvat zowel de ruimtelijke geschiktheid en landschappelijke inpassing, als een eerlijke verdeling van lasten en lusten en een zorgvuldige dialoog met de omgeving15. → Het tracé van de toekomstige Delta-Rhine Corridor (DRC) doorkruist de gemeente Beesel. Het toekomstige transport van waterstof door deze buisleiding vormt een belangrijk onderdeel van de energietransitie in Nederland. Tegelijkertijd levert het ruimtelijke belemmeringen bovengronds op: zo beperkt dit het zoekgebied voor windmolens34. → Netcongestie is een significant probleem in de gemeente Beesel. Dit heeft impact op de huidige energievraag, maar vooral op het slagen van de energietransitie richting

VERSIE maart 2025

de toekomst. Momenteel is er op het lokale elektriciteitsnet geen ruimte meer voor nieuwe aansluitingen voor het transport van opgewekte energie28. Daarnaast is de verwachting dat er tussen 2028 en 2033 geen nieuwe woningen kunnen worden aangesloten op het energienet. → De gemeente Beesel heeft - iets sterker dan het landelijk gemiddelde - te kampen met energiearmoede. Energiearme huishoudens hebben een laag inkomen in combinatie met een hoge energierekening door een slecht geïsoleerde woning29. → Vanuit het Rijk is de boodschap om het bodemen watersysteem sturender te laten zijn bij alle toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. → Vanuit de Maas heeft de gemeente Beesel een risico op overstromingen. Om voldoende beschermd te zijn tegen hoogwater, is de dijk bij de kern Beesel in 2022 versterkt en uitgebreid, zodat deze dijk nu voldoende beschermt bij een overstroming die gemiddeld eens in de 300 jaar voorkomt. Het totale dijktracé is nu 2,2 kilometer lang en kent een groene inrichting37. → De Beeselse beken vormen belangrijke structurerende elementen in het landschap. In Beesel lopen de Huilbeek en de Schelkensbeek. Deze beken zijn recent heringericht. Daar waar de beken door het terrassenlandschap stromen, zijn er wisselingen in verval33.

RUIMTEVOLK

→ In 2027 moeten alle Europese lidstaten voldoen aan de chemische en ecologische kwaliteitsdoelen uit de Kaderrichtlijn Water (KRW). Het behalen van deze doelen is een belangrijke opgave voor het Waterschap Limburg. Binnen de gemeente Beesel valt de Schelkensbeek onder de KRW-richtlijn: deze voldoet nog niet aan de ecologische en chemische kwaliteit voor oppervlaktewater. Ook Rijkswaterstaat heeft een verantwoordelijkheid voor de KRW-opgave in de gemeente Beesel. Zo werken zij onder meer aan maatregelen bij de geul Rijkelse Bemden en de geul De Weerd-Reuver. Op de grens tussen gemeente Roermond en gemeente Beesel wordt tot slot gewerkt aan de geul Hanssummerweerd.

Figuur 27. Deze figuur geeft weer welke warmtebronnen als alternatief kunnen fungeren in de toekomst. Bron: Buro Loo, 2022

→ De gemeente heeft een plicht om zorg te dragen voor het inzamelen en transporteren van afvalwater en hemelwater. Daarvoor zijn onder- en bovengrondse oplossingen nodig. Ook moet de gemeente in de openbare ruimte voorkomen dat structureel nadelige gevolgen ontstaan voor de grondwaterstand. Die laatste staat in de gemeente vaak erg laag. Om verdroging te voorkomen wil de gemeente zoveel mogelijk schoon hemelwater in de bodem infiltreren.

Figuur 28. Zoekgebieden met kansen voor collectieve warmte-oplossing. Bron: Buro Loo, 2022

KANSEN EN OPGAVEN → Een belangrijke opgave bij het realiseren van de energietransitie is het terugdringen van de netcongestie. Om na 2028 toch woningen toe te kunnen voegen, is het nodig om te verkennen welke (alternatieve) mogelijkheden

46

ATLAS BEESEL 2050

VERSIE maart 2025

RUIMTEVOLK

er zijn om toch woningen toe te kunnen voegen. Daarnaast ligt er een opgave in het vinden van ruimte - zowel bovengronds als ondergronds - voor nieuwe transformatorhuisjes en onderstations. Als (tussen)oplossing liggen er kansen in het werken met energyhubs, met name voor grootverbruikaansluitingen. Bij een energyhub worden vraag en aanbod van energie op verschillende tijdstippen goed afgestemd. Een dergelijke hub kan aangevuld worden met accuopslag. Uit recent regionaal onderzoek komt bedrijventerrein Roversheide hiervoor als kansrijk uit de bus. Daarnaast gaat de gemeente op korte termijn het elektriciteitsnet verzwaren in de kern Offenbeek, in samenwerking met de netbeheerder.

Figuur 29. Hitte kaart gemeente Beesel; warme zomerse dag. Bron:

→ Nu het Toetsingskader Opwekking Duurzame Energie Beesel (KODE Beesel) herijkt zal worden, biedt dit kansen om als gemeente opnieuw positie te bepalen als het gaat om grootschalige opwek van duurzame energie. Welke richting dit op gaat, moet het traject uitwijzen, maar een van de denkrichtingen is het mogelijk maken van agri-PV (zonnepanelen bij/op landbouwbedrijven) in het buitengebied. → De warmtetransitie in de gebouwde omgeving vormt een grote opgave. In de gemeente Beesel zijn weinig kansen voor warmtenetten en ook geothermie is beperkt mogelijk door beperkingen in de ondergrond. Deze opgave vraagt ruimte in de ondergrond, maar ook om tijdige regie en sturing van de gemeente.

47

ATLAS BEESEL 2050

Klimaateffectatlas, 2020

→ Om voorbereid te zijn op het veranderende klimaat zijn er in de gemeente Beesel maatregelen nodig op het gebied van klimaatadaptieve inrichting. Denk aan maatregelen als het bufferen van regenwater en het realiseren van meer natuurlijk groen. Dit zorgt voor een comfortabelere leefomgeving en draagt bij aan de gezondheid van inwoners. Daarnaast biedt het kansen voor biodiversiteits- en gezondheidsdoelstellingen18, 19, 20. → De herinrichting van de beekdalen is zowel een opgave als een kans voor de gemeente. Het is nodig om de condities van het bodem- en watersysteem (weer) meer sturend te laten zijn

VERSIE maart 2025

voor het grondgebruik. Beken moeten meer ruimte krijgen om water vast te houden en de waterkwaliteit moet verbeterd worden. Door de beken te herstellen, ontstaat tegelijkertijd een betere beleving ervan in en rondom de kernen, waardoor beekherstel ook kan bijdragen aan de recreatieve ambitie van de gemeente. Dit vraagt mogelijk wel aanpassingen in landgebruik in het beekdal. Zo is het denkbaar dat in de drogere gebieden ruimte wordt gemaakt voor waterberging, waarmee de kernen tevens worden ontzien bij piekbuien en tegelijkertijd grondwaterafhankelijke natuur wordt versterkt.

RUIMTEVOLK

Behoud waarden en gebiedsspecifieke kernkwaliteiten Leidende principes: • Behoud en versterken gebiedsspecifieke kernkwaliteiten en waarden (rentmeesterschap): rust, openheid en weidsheid, (wegen)structuur grid, cultuurhistorische waarden; • Gebiedsspecifieke kwaliteiten en waarden buiten de bestaande natuurgebieden, meer preciseren/localiseren en definiëren; • Behoud en versterken kwaliteit en bestaande natuur- en landschapswaarde(n). Ruimtelijke principes & opgaven, balans functies Leidende principes: • Integraal gebiedsgerichte aanpak ‘t Brook en koppelkansen; • Aansluiten bij gebiedsspecifieke kernkwaliteiten en waarden; • Meervoudig ruimtegebruik en balans landbouw, recreatie, natuur en energieopwek. Opgaven thematisch: • Algemeen: combineren opgaven voor verduurzaming en transitie landbouw, natuurontwikkeling, landschapsontwikkeling, recreatieontwikkeling, energieopwek / transitie en infrastructuur. Natuur en recreatie: • Koppeling met Brachterwald Agrarisch/landbouw: • Onderscheid functionaliteit natte en droge delen ‘t Brook • Kringlooplandbouw, circulair, pilots Energie: • Realiseren grootschalige energieopwek, aansluiting / netstructuur, reststroken langs A73 • Infra: • Versterken/verbeteren toegankelijkheid gebied (o.a.

fiets en wandelpaden) • Verminderen overlast vrachtverkeer, verbeteren veiligheid Participatie en samenwerking Leidende principes: • Gezamenlijke visie ontwikkeling ‘t Brook op basis van kansenkaart belanghebbenden • Gemeente als initiator/facilitator • Initiatieven agrariërs energieopwek

Agrarisch met waarden Behoud natuurwaarden Kansen koppelen Natuur en Recreatie Gebiedskansen koppelen aan duurzame energieopwek Afbakening plangebied ‘t Brook

Figuur 30. Kansen, principes en opgave deelgebied ‘t Brook. Bron: Wiebenga Consultants, 2012

48

ATLAS BEESEL 2050

VERSIE maart 2025

RUIMTEVOLK

4.7 LANDSCHAP, NATUUR EN LANDBOUW

WAT ZIEN WE GEBEUREN? → De gemeente Beesel is onderdeel van het Maasdal. Het Maasdal vormt de verbinding tussen het Heuvelland in Zuid-Limburg, de hogere zandgronden met Maasterrassen en het Peellandschap in Noord- en Midden-Limburg. Van oorsprong was de landbouw belangrijk voor de Beeselse economie. Nu zijn de landbouw en de vrijetijdseconomie belangrijke pijlers voor het gebruik en de beleving van het landelijk gebied20. Op grote schaal vormen de gemeenten in Limburg een groene schakel tussen belangrijke Europese natuurgebieden, zoals de Veluwe, de Eifel, de Ardennen en de Hoge Kempen20. → Het landschap in de gemeente Beesel is grotendeels gevormd onder invloed van de Maas. De rivier heeft zogenaamde terrassen in het landschap uitgesneden. Vaak zijn de steilranden nog goed te zien. Zo is er de Maasdalbodem (waar de rivier nu stroomt), het laagterras vlak langs de Maas, het middenterras waarop de kernen Beesel, Offenbeek en Reuver liggen en ongeveer vanaf de rijksgrens het beboste hoogterras met het Brachterwald32. → In de gemeente Beesel ligt een deel van Natura 2000-gebied Swalmdal. Direct over de Duitse grens ligt het Natura 2000-gebied Brachter Wald. De Witte Stein vormt vanuit de gemeente Beesel een belangrijke toegang tot dit natuurgebied. Ook de Nationaal Parken

50

ATLAS BEESEL 2050

De Meinweg en De Maasduinen zijn binnen afzienbare afstand te bereiken. → Richting het oosten, bij de Duitse grens, ligt het landschap hoger en is er op een aantal plekken sprake van verdrogingsgevoelige vegetatie en bufferzones voor verdrogingsgevoelige natuur. De gemeente heeft daarmee zowel een uitdaging om te natte, als te droge perioden het hoofd te bieden36. → Net als in de rest van Nederland staat de biodiversiteit in de gemeente Beesel onder druk. In het buitengebied zorgen veranderingen in landgebruik voor een toename van versnippering van natuur. Daarnaast lijdt biodiversiteit onder verzuring, vermesting en verdroging als gevolg van economische activiteiten en klimaatverandering. Tegelijkertijd is met name richting de Maas de soortendiversiteit in de gemeente Beesel nog goed op orde: er komen meer verschillende soorten voor dan op andere plekken in Nederland39, 40. → De landbouw vormt in de gemeente een beperkte economische sector. Desondanks vormt ze een belangrijke drager van de kwaliteit van het landschap. De landbouw in de gemeente Beesel is veelal kleinschalig van karakter en gevarieerd, met zowel grondgebonden als niet-grondgebonden bedrijven. Er zijn zowel akkerbouwbedrijven - met wisselende teelten variërend van graan, maïs, bieten en aardappelen - als veehouderijen, waar runderen, varkens en paarden worden gehouden36.

VERSIE maart 2025

→ De Nederlandse agrarische sector staat voor een omslag als gevolg van verschillende ontwikkelingen. Het gaat onder andere om een beperkte verdiencapaciteit onder agrariërs, een gebrek aan bedrijfsopvolgers en emissie­reductiedoelen rondom CO2, stikstof en methaan om overbelasting van de natuur tegen te gaan. Dit heeft ook zijn weerslag in de gemeente Beesel. Steeds meer agrariërs stoppen. Met name voor kleinere en middelgrote agrariërs is het lastig om benodigde investeringen te doen. → Volgens het Limburgs Programma Landelijk Gebied (LPLG) moeten er stappen worden gemaakt in het landelijk gebied en is de huidige situatie niet houdbaar. Veranderingen die nodig zijn hebben vooral invloed op natuur en landbouw, en indirect ook de economie20. Het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) is stopgezet door het huidige kabinet, hetgeen ook gevolgen heeft voor het LPLG. Het NPLG wordt vervangen door de nieuwe aanpak Ruimte voor Landbouw en Natuur. → Natuur en cultuur zijn nauw met elkaar verweven in de gemeente Beesel. De vele (kleinschalige) culturele en natuurlijke elementen die zich in de gemeente bevinden, moeten gekoesterd blijven, waar nodig onderhouden en ondersteund.

Deze elementen brengt de gemeente verder aan het licht door (toekomstige) deelname aan: Euregionale projecten zoals Grenzgeschichte(n), participatie in de Archeoroute Limburg en een (groen- of erfgoed-)competitie9.

RUIMTEVOLK

KANSEN EN OPGAVEN → Het aaneenschakelen van grensoverschrijdende natuurgebieden - zoals bijvoorbeeld het Nationaal Park Maasduinen en Nationaal Park de Meinweg - en waardevolle landschappen biedt kansen voor het herstel van biodiversiteit en ecosystemen, Ook levert dit kansen op voor de profilering van natuur en landschap richting bezoekers20. Ook binnen de gemeente is de natuur in oost-west-richting gebaat bij meer verbindingen. → Vanuit het LPLG is nagedacht over overgangsgebieden rond Natura 2000-gebieden. Hier zijn de reductiedoelen strikter dan daarbuiten, met als doel om robuustheid te creëren voor de aanwezige habitattypen en doelsoorten in het Natura 2000-gebied. De exacte omvang van deze overgangsgebieden is nog niet duidelijk, maar het overgangsgebied rond het Swalmdal overlapt de zuidwestzijde van de gemeente Beesel.

moet blijven en worden versterkt. Dit laatste is bijvoorbeeld mogelijk ten oosten van de A73. Het is daarbij denkbaar om als gemeente regie te voeren op welk type agrariërs zich vestigen op verschillende locaties, ook vanuit de binding van ondernemers met de gemeenschap. Dit is met name kansrijk op de gronden waarvan de gemeente eigenaar is. → In het ruimte geven aan extensivering en verbreding van de landbouwbedrijven met andere functies (bijvoorbeeld zorg, recreatie, educatie) liggen kansen om het verdienvermogen van agrariërs te versterken. Zo kunnen

zij ook in de toekomst als landschapsbeheerder behouden blijven voor de gemeente. → In de gemeente Beesel ligt er vanuit de eerdere LPLG-doelen met name een opgave in het voorkomen van verslechtering van de natuur in N2000-gebieden, het realiseren van de Ontwikkelopgave Natuur en de kwaliteits- en kwantiteitsdoelen voor grond- en oppervlaktewater20. De daarin gestelde doelen - die deels gebaseerd zijn op Europese doelen voor natuur - blijven overeind, ook nu het NPLG door het kabinet is stopgezet.

Figuur 31. De herkomst van de stikstofdepositie in LPLG deelgebied De Meinweg. De gemeente Beesel is onderdeel van dit deelgebied. Bron: Provincie Limburg, 2023

→ In Offenbeek en Reuver liggen kansen om de omliggende natuur ‘meer het dorp in te trekken’. Dit levert een groenere en gezondere leefomgeving op en zorgt bovendien voor noodzakelijke verbindingen (corridors) voor verschillende flora en fauna.

Figuur 32. Huidige situatie voor verdroging in N2000-gebieden op basis van modelberekeningen LIWA. Bron: Provincie

→ Met een groeiend aantal stoppende agrariërs in de gemeente Beesel is het belangrijk om te anticiperen op welke functies daarvoor in de plaats moeten komen, maar ook op welke plekken juist de agrarische functie behouden

51

ATLAS BEESEL 2050

Limburg, 2023

VERSIE maart 2025

RUIMTEVOLK

→ De gemeente is onderdeel van een regionaal (kennis)netwerk waarbinnen samen met boeren biobased teelten worden verkend. Hier ligt ook een relatie met de woningbouwopgave, waarbij de inzet is om zo veel mogelijk met deze materialen te werken. De gemeente heeft enkele agrarische gronden in bezit: dit biedt sturingsmogelijkheden.

Figuur 33. Begrenzing van Natura 2000-gebieden. Het zuidwestelijke deel van het Swalmdal valt binnen de gemeente Beesel. Bron: Ministerie van Economische Zaken, 2018

→ Woningbouw in het buitengebied is alleen gewenst en mogelijk als er een maatschappelijke opgave mee wordt opgepakt (koppelkansen), zoals het in stand houden van cultureel erfgoed. Woningbouw aan de randen van de kern is mogelijk. Wel is het van belang om dit zorgvuldig af te wegen en in te passen, zo bewaken we de kwaliteit van het buitengebied. Ontwikkelingen aan de rand van de kern moeten de relatie tussen het buitengebied en de bestaande kern versterken. Ook groene plekken binnen stedelijk gebied worden behouden door terughoudend om te gaan met invulling hiervan4.

52

ATLAS BEESEL 2050

Figuur 34. De figuur laat het groen in de gemeente Beesel zien. Bron: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), 2022

VERSIE maart 2025

RUIMTEVOLK

5

Beleidsinventarisatie

Bij de start van het proces om tot een omgevingsvisie te komen voor de gemeente Beesel is in beeld gebracht wat de bestaande beleidsuitgangspunten zijn voor de fysieke leefomgeving – in brede zin. Daartoe is een beleidsinventarisatie uitgevoerd van strategische visie- en beleidsdocumenten. Hierbij is ook gekeken naar hoe het huidige beleid binnen de gemeente zich op hoofdlijnen verhoudt tot nieuwe ontwikkelingen en thema’s en de doelen van de Omgevingswet. Deze doelen zijn integraliteit, actualiteit, gebiedsgericht, participatie en samenwerking. Bestaand beleid vormt vooralsnog het vertrekpunt van de omgevingsvisie van Beesel. Tegelijkertijd laat deze inventarisatie ook zien op welke thema’s de komende jaren nog aanvullende aandacht nodig is. Op de onderstaande thema’s is het beleid van de gemeente Beesel (geclusterd) geïnventariseerd: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15.

54

Wonen Voorzieningen Gezondheid en veiligheid Recreatie Erfgoed Economie Mobiliteit Duurzaamheid Energietransitie Klimaat Landschap Natuur Groen Water Inrichting en beheer openbare ruimte

ATLAS BEESEL 2050

VERSIE maart 2025

RUIMTEVOLK

BEVINDINGEN OP HOOFDLIJNEN ACTUALITEIT VAN HET BELEID Een groot deel van het gemeentelijk beleid van Beesel is actueel. Dit geldt met name voor beleid binnen het sociaal domein, wonen en duurzaamheid. Ook de Economische Visie is recent (in 2024) opgeleverd. Het nader concretiseren van de bedrijfslocaties wordt op dit moment opgepakt ter voorbereiding op de volgende fase van de omgevingsvisie. Voor een aantal specifieke beleidsstukken is een herziening gewenst, zoals het Toetsingskader Opwekking Duurzame Energie Beesel (KODE Beesel) en beleid voor recreatie en toerisme. Wat opvalt is dat er weinig strategisch beleid is dat ver vooruit kijkt. Dit wordt deels opgevangen in de Toekomstvisie die momenteel wordt opgesteld. Wat verder opvalt aan het huidige beleid is dat er relatief weinig beleid voor erfgoed is, terwijl dat een grote kracht en kans is voor het verhaal van Beesel richting 2050.

KANSEN VOOR INTEGRALE EN GEBIEDSGERICHTE UITWERKING De omgevingsvisie heeft een integrale blik, maar zal ook thematische en gebiedsgerichte keuzes gaan maken. In een deel van het gemeentelijk beleid is dat al gedaan. Kijkend naar de integraliteit van het gemeentelijk beleid, dan valt op dat hier nog een slag te slaan is. Het integraal denken en werken is nog geen vanzelfsprekendheid: soms is er sprake van een sectorale stapeling van opgaven

55

ATLAS BEESEL 2050

en beleid, met als voorbeeld de opgaven die landen in het buitengebied: recreatie en toerisme, de toekomst van de landbouw, natuurontwikkeling en bodem en water sturend. Tegelijkertijd is te zien dat het beleid voor bijvoorbeeld de thema’s duurzaamheid en klimaatadaptatie al integraal is ingestoken. Hierin is een duidelijke koppeling gelegd met de woonomgeving en sociale aspecten. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Woonzorgvisie 2023-2033. Het gros van de beleidsthema’s kent gebiedsgerichte uitwerkingen. Dit is logischerwijs het geval voor bijvoorbeeld de Economische Visie en de Beleidsvisie toekomstbestendige centra gemeente Beesel. Het traject van de omgevingsvisie kan gebruikt worden om te verkennen waar en welke aanvullende gebiedsgerichte uitwerkingen gewenst zijn. Het is denkbaar om dit te doen voor het buitengebied, waar zoals eerder genoemd verschillende opgaven een plek zoeken. Ook voor de thema’s duurzaamheid (energietransitie) en het (verplichte) Warmteprogramma is dit denkbaar. Een belangrijk voordeel van gebiedsgericht denken en werken is dat dit de integraliteit borgt.

VORMGEVEN AAN PARTICIPATIE EN SAMENWERKING De recente beleidsstukken zijn veelal in samenspraak met bewoners en belanghebbenden tot stand gekomen. Dit geldt bijvoorbeeld voor het

VERSIE maart 2025

Mobiliteitsplan, de Duurzaamheidsvisie 2019-2030 en de Woonzorgvisie 2023-2033. Bij het opstellen van ouder beleid was participatie nog niet gebruikelijk, zoals bijvoorbeeld bij het Landschapsontwikkelingsplan en de Structuurvisie. De gemeente Beesel is goed aangehaakt op regionale beleidsontwikkelingen of -trajecten en de verschillende werkgroepen die daarbinnen actief zijn. Zoals eerder genoemd, wordt het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) vervangen door de nieuwe aanpak Ruimte voor Landbouw en Natuur. Dit heeft ook gevolgen voor het LPLG. Vanuit de regiogemeenten in Noord-Limburg is er aandacht voor de manier waarop het thema verder wordt opgepakt door de provincie en partners. Daarnaast is in regionale trajecten vaak beperkt sprake van lokale participatie; dit is een aandachtspunt. Ook hier liggen kansen in het traject van de omgevingsvisie. Enerzijds ligt er een uitdaging om in de gemeentelijke omgevingsvisie duidelijke keuzes te maken en positie te kiezen en dit zo goed mogelijk te verknopen aan regionale opgaven en ambities. Anderzijds ligt er een kans om regionale keuzes ook participatief te verankeren in de omgevingsvisie, bijvoorbeeld vanuit de Regiovisie Noord-Limburg en de Provinciale Omgevingsvisie (POVI) Limburg die op dit moment wordt geactualiseerd.

Zo kunnen ambities uit de regio landen in de gemeente en kan de gemeente richting geven aan keuzes in de regio.

RUIMTEVOLK

6

Verantwoording en bronvermelding

1.

Provincie Limburg. (2023). Woondeal Limburg. Wonen in Limburg,

22.

Bereikbaar voor iedereen! 2.

Gemeente Beesel. (2023). Woonzorgvisie 2023 – 2033. Samen

4.

CBS. (2023). Gemeente Beesel. [website]

23.

5.

Leefbaarometer. (2022). Kaart. [interactieve website]

6.

Gemeente Beesel. (2023). Beleidsnota Gezondheid-Wmo 2023-2026.

7.

Gemeente Beesel. (2021). Kadernota Sociaal Domein.

8.

Gemeente Beesel. (2024). Raadsmemo concept visie Speel- en sportbeleid in de openbare ruimte.

9.

Gemeente Beesel. (2019). In het spoor van de draak; visie recreatie & toerisme 2019-2023.

10.

Gemeente Beesel. (2024). Raadsinformatiebrief Actieprogramma en Evaluatie extra capaciteit RT sept. 2024 v4.

11.

Ginder. (2023). Economische visie Beesel: lokaal, duurzaam en in balans.

12.

Gemeente Beesel. (2023). Samenvatting Economische Visie Beesel

24.

Gemeente Beesel. (2025). Concept Mobiliteitsplan Beesel.

14.

NS. (2023). Spoorkaart 2023. [website]

15.

Gemeente Beesel. (2020). Toetsings-KODE Beesel. [beleidskader]

16.

Buro Loo. (2022). Transitievisie Warmte gemeente Beesel.

17.

Wiebenga Cusultants. (2022). Resultaten gebiedsverkenning ‘t Brook.

18.

Gemeente Beesel & Overmorgen. (2018). Duurzaamheidsvisie 2019 - 2030.

19.

Touw. (2022). Gemeentelijk rioleringsplan Beesel 2023 - 2027.

20.

Provincie Limburg. (2023). Limburgs Programma Landelijk Gebied. Wie Sjoen ós Limburg.

21.

Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. (z.d.).

Regio Noord-Limburg. (2020). Regiovisie Noord-Limburg 2040: de gezondste regio.

25.

41.

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2024). Voorontwerp Nota Ruimte.

42.

Leefbaarometer, Leidelmeijer en van Kamp. (2003). Leefbaarometer. [interactieve website]

Gemeente Beesel. (2024). Raadsinformatiebrief inzake Evaluatie extra ambtelijke capaciteit toerisme en ‘Actieprogramma toerisme en recreatie 2025-2026 gemeente Beesel’.

26.

Planbureau voor de Leefomgeving en Centraal Bureau voor de Statistiek. (2022). Regionale bevolkings- en huishoudensprognose. [website]

27.

Gemeente Beesel. (2018). Beleidsvisie Toekomstbestendige centra Beesel.

28.

Netbeheer Nederland. (2025). Capaciteitskaart. [website]

29.

TNO. (2025). Indicatoren energiearmoede filters: betaalbaarheid en huiskwaliteit. [website]

30.

Gasunie. (2024). Delta Rhine Corridor. [website]

31.

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. (2024). Kamerbrief Water en Bodem naar aanleiding van het Tweeminutendebat Water 8

2030. 13.

Gemeente Beesel. (2021). Onderzoeksrapport Duurzaamheid Beesel

Laudius. (2023). Onderzoek: Biodiversiteit in Nederland door de jaren heen. [website]

Inwoners.

Arcadis en gemeente Beesel. (2025). Kaders nieuwbouw gemeente Beesel.

40.

bronnen [website]

zorgen voor goed wonen. 3.

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. (2020). Geluid alle

oktober 2024. 32.

Gemeente Beesel. (2011). Landschapsontwikkelingsplan Beesel.

33.

Waterschap Limburg. (2018). Visie beekdalontwikkeling in Limburg.

34.

Interviewreeks beleidsadviseurs gemeente Beesel.

35.

GGD Limburg-Noord. (2022) Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen.

36.

RUIMTEVOLK. (2024). Ontwerpend onderzoek Noord-Limburg 2050.

37.

Waterschap Limburg. (2025). Dijkversterking Beesel [website]

38.

Gemeente Beesel. (2022). Beleidsnota lokaal jeugdbeleid 2023-2026.

39.

Atlas Leefomgeving en Nationale Databank Flora en Fauna. (2017). Soortendiversiteit per vierkante kilometer. [website]

Swalmdal [website]

57

ATLAS BEESEL 2050

VERSIE maart 2025

RUIMTEVOLK