17. Bijlage VI bij toelichting Archeologisch onderzoek

•

In hoeverre zijn deze lagen intact en hoe reflecteert dit de kwaliteit van de mogelijk aanwezige archeologische resten? Het plangebied ligt op een Allerød Maasterras met daarop rivierduinafzettingen uit het Jonge Dryas. Recentere diepere bodemverstoringen zijn niet aangetroffen. Op basis hiervan kunnen eventueel aanwezige archeologische resten in goede staat aangetroffen worden. Het is niet met zekerheid te zeggen in hoeverre er een eroderende werking heeft opgetreden, gezien de ligging op een helling.

Pagina | 27

AM23210

•

Wat is de diepteligging van mogelijke archeologische resten en wat is de daadwerkelijke bedreiging van deze resten door de voorgenomen bodemingrepen? Eventueel aanwezige archeologische resten kunnen aangetroffen worden onder A-horizont. De onderkant van de A-horizont bevindt zich op een diepte vanaf circa 30 centimeter onder maaiveld. Ten tijde van dit onderzoek is de exacte einddiepte en locatie van de toekomstige ingrepen niet bekend. De graafwerkzaamheden bij de voorgenomen planontwikkeling kunnen een negatieve impact hebben en kunnen resulteren in de aantasting van eventueel aanwezige archeologische resten.

Pagina | 28

AM23210

7. AANBEVELINGEN Op basis van het aangetroffen bodemprofiel zijn er twee potentiële archeologische niveaus aangetroffen. Het eerste niveau is op circa 30 tot 45 centimeter onder maaiveld aangetroffen in de top van de rivierduinafzettingen. Dit niveau wordt direct onder de A-horizont (Ap- en/of Aa-horizont) verwacht. Recente diepere bodemverstoringen zijn niet aangetroffen. Het tweede niveau komt voor vanaf 130 centimeter onder maaiveld, in de top van de oever- of beddingafzettingen. Op basis van de aangetroffen bodemopbouw kan de hoge verwachting voor het aantreffen van archeologische resten vanaf het laat-paleolithicum - vroege middeleeuwen gehandhaafd blijven en de lage verwachting voor de periode midden-paleolithicum worden bijgesteld naar middelhoog. Voor de periode late middeleeuwen - nieuwe tijd blijft de middelhoge verwachting gehandhaafd. De graafwerkzaamheden bij de voorgenomen planontwikkeling kunnen een negatieve impact hebben op het verwachte aanwezige archeologische niveau. Op basis van de bodemkundige gesteldheid kunnen vanaf circa 30 centimeter beneden maaiveld archeologische resten aanwezig zijn. Op basis hiervan wordt voor het plangebied een vervolgonderzoek geadviseerd. De resultaten van dit onderzoek zijn getoetst door de bevoegde overheid (gemeente Beesel), die op basis van het uitgebrachte advies een besluit heeft genomen.

Selectiebesluit gemeente Beesel Er is alle reden om aan te nemen dat de landschappelijke situatie binnen het plangebied, in de randzone van een oude Maasgeul, in het verleden ongunstig was voor menselijke bewoning en gebruik. Deze constatering kan ook de verklaring zijn voor het feit dat er uit de directe omgeving van het plangebied geen archeologische vondsten bekend zijn, ook niet uit het aangrenzende gebied van de Kleine Solberg dat de afgelopen 15-20 jaar reeds bebouwd is. Dit beeld is zichtbaar op de verspreidingkaarten van vondsten uit de diverse perioden in het rapport bij de gemeentelijke archeologische verwachtings- en beleidskaart (2010) en is sindsdien niet gewijzigd, zoals kan worden opgemaakt uit het actuele verspreidingsbeeld van vindplaatsen in de landelijke database Archis. Gezien de landschappelijke situering van in ieder geval het grootste gedeelte van het plangebied kan de archeologische verwachting naar beneden worden bijgesteld. In afwijking van het advies in het rapport kan om bovengenoemde redenen het hele plangebied bij wijze van gemeentelijk selectiebesluit archeologisch worden vrijgegeven. Dit betekent dat het aspect archeologie verder geen rol meer speelt binnen dit plan. Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en de conventionele methoden.

Het doel van dit onderzoek is het inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.

Pagina | 29

AM23210

LITERATUURLIJST Auwerda, F./ P. Grimm, 2008: Verliesregister 1939-1945, Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog, Den Haag. Bakker, de H., & A. W. Edelman-Vlam. De Nederlandse bodem in kleur. Stiboka, 1976. Bakker, de, H., 1966: ‘De subgroepen van het systeem van bodemclassificatie voor Nederland’, in Boor en spade: verspreide bijdragen tot de kennis van de bodem van Nederland, Wageningen. Bakker, de, H./ J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland, Assen. Berendsen, H.J.A., 2010: Fysisch-geografisch onderzoek, Assen. Berendsen, H.J.A., 2011: De vorming van het land. Inleiding in de geologie en Geomorfologie, Assen. Berendsen, H.J.A./E. Stouthamer/K.M. Cohen/W.Z. Hoek, 2019: Landschap in delen. De fysisch-geografische regio’s, Utrecht. Berkel, G. van/ K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en Historie, Utrecht (Prisma). Blankenstein, van, E., 2006: Defensie- en oorlogsschade in kaart gebracht (1939 – 1945), Zeist. Boer, A. de, A. Botman, A. Brakman en R. Magendans, 2010: Archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart voor de gemeente Beesel, Amersfoort (ADC Heritage H186). Cate, ten, J. A. M./ A. F. van Holst/ H. Kleijer/ J.

Stolp, 1995: Handleiding bodemgeografisch onderzoek, richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem, Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Ellenkamp, G.R., G. Tichelman en W. de Baere, 2008: Archeo-landschappelijke knooppunt gemeente Roermond; een archeologieatlas (3 delen), Weesp (RAAP rapport 1741). Luys, W., ‘Onderzoek naar de voormalige St.-Gertrudiskerk in Ouddorp (gem. Beesel)’, in: Jaarboek Maas- en Swalmdal nr. 19, 5091 (1999). Luys, W./ J. van den Berg, ‘Een Romeinse villa rustica op de Solberg in Beesel’, in: Jaarboek Maas- en Swalmdal nr. 41, 82-115 (2022). Mulder, de, E.J.F./ M.C. Geluk/ I. Ritsema/ W.E. Westerhoff/ T.E. Wong, 2003 (red.): De ondergrond van Nederland. Groningen/Houten. Renes, J., 1999: Landschappen van Maas en Peel. Een historisch-geografisch onderzoek in het streekplangebied Noord- en MiddenLimburg, Leeuwarden (Maaslandse Monografieën 9). Rensink, E./ H.J.T. Smeets/ M. Kosian/ H. Feiken/ B.I. Smit, 2019: Archeologische Landschappenkaart van Nederland, versie 3.0, Amersfoort.

Pagina | 30

AM23210

Schutte, A.H., 2018: Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Heijackerstraat te Beesel, Swalmen (Rapportnummer 6132.002). SIKB, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek, Deel: karterend booronderzoek, Gouda. Stiboka (Stichting voor Bodemkartering), 1985: Toelichting bij de kaartbladen 58 Oost Roermond, Wageningen. Stouthamer, E./ K.M. Cohen/ W.Z. Hoek, 2020: De vorming van het land. Geologie en Geomorfologie, Utrecht. TNO, 2021: Geologische overzichtskaart van Nederland, Den Haag (www.dinoloket.nl). Woolderink, H.A.G., Cohen, K.M., 2018: Digital Basemap for the Lower Meuse Valley Palaeogeography. Zonneveld, J.I.S., 1981: Vormen in het landschap, hoofdlijnen van de geomorfologie, Utrecht.

Digitale bronnen: www.archis.cultureelerfgoed.nl

RCE, Archis3, zoeken & vinden)

www.bagviewer.kadaster.nl

Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG)

www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl

Kadastraal minuutplan

www.cultureelerfgoed.nl

Bronnen en kaarten

www.loegiesen.nl

Kroniek voor Beesel, Belfeld en Swalmen

www.pdok.nl

Basisregistratie Grootschalige Topografie (2019), kadaster.

www.ruimtelijkeplannen.nl

Bestemmingsplan

www.topotijdreis.nl

Bonnebladen en Topografische kaarten van Nederland

Archeologische kaarten en databestanden: Actueel Hoogtebestand van Nederland (2008-2019). AHN3 en AHN4 (Geraadpleegd via www.arcgis.com, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data). ADC Heritage, 2010: Archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart voor de gemeente Beesel, kaartbijlage 4: Gemeente Beesel, beleidsadvieskaart, Amersfoort (ADC Heritage H186). Alterra

2019:

Geomorfologische

kaart

van

Nederland,

schaal

1:50.000,

Wageningen

UR

(Geraadpleegd

via

https://zoeken.cultureelerfgoed.nl, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data Alterra). Alterra 2021:

Bodemkaart

van Nederland,

schaal 1:50.000,

blad 58 Oost,

Wageningen UR

(Geraadpleegd via

https://zoeken.cultureelerfgoed.nl, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data Alterra). Pagina | 31

AM23210

Archeologisch Informatie Systeem II (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2015 (Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl). Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007 (Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl). Landesvermessungsamt, 1969, Kartenaufnahme der Rheinlande Tranchot en v. Müffling, 1801 – 1828, Keulen. Maas, G. J./ W.M. van der Meij/ S. P. J. v. Delft/ A. H. Heidema, 2019. Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland, schaal

1:

1:50

000

(2019).

Wageningen,

Wageningen

Environmental

Research

(geraadpleegd

via

https://legendageomorfologie.wur.nl/).

Pagina | 32

aeres milieu

Bijlage 1 Topografische ligging onderzoeksgebied

AM23210

Bijlage 1: Topografische ligging onderzoeksgebied

N

AM23210 Beesel - Kleine Solberg

Legenda Plangebied Achtergrond: OpenTopo (Map5)

v1.0_31- 5 - 2023_LKr

Schaal

aeres milieu

Bijlage 2 Boorpuntenkaart

AM23210

Bijlage 2: Boorpuntenkaart

N

AM23210 Beesel - Kleine Solberg Schaal

Plangebied Boringen Niet toegankelijk Achtergrond: Luchtfoto Actueel PDOK

v1.0_27- 6 - 2023_LKr

Legenda

aeres milieu

Bijlage 3 Archeologische gegevens conform Archis 3

AM23210

Achtergrond: AHN2 Reliëfkaart; Archis 3 actueel

Bijlage 3: Archeologische gegevens cf. Archis 3

Visserij

Slagveld

AM23210 Beesel - Kleine Solberg

Infrastructuur

Complex onbepaald

Schaal

Legenda Vondstlocaties Complextype

Infrastructuur

Depot

Scheepvaart (infrastructuur of scheepswrak)

Graf (-veld)

Brug

Nederzetting

Vliegtuigwrak

Terrein van archeologische waarde

Cultus / Heiligdom

Industrie / Nijverheid

Terrein van hoge archeologische waarde

Versterking of versterkte nederzetting

(Water-) Molen

Terrein van zeer hoge archeologische waarde

Grondstofwinning

Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd

Onderzoeksmeldingen

AMK 14\Waardering

Agrarische productie en voedselvoorziening Landbouw

v1.0_31- 5 - 2023_LKr

Plangebied

N

aeres milieu

Bijlage 4 Archeologische Beleidskaart gemeente Beesel

AM23210

Legenda Plangebied

Bijlage 4: Gemeentelijke Archeologische (beleids)kaart

N

AM23210 Beesel - Kleine Solberg

v1.0_31- 5 - 2023_LKr

Schaal

aeres milieu

Bijlage 5 Overzicht geomorfologische kaart

AM23210

Legenda Plangebied Dalvlakteterras Landduinen met bijbehorende vlakten en laagten

Bijlage 5: Geomorfologische kaart N AM23210 Beesel - Kleine Solberg Schaal

Overloop- of crevassegeul Restgeul Storthopen met grind-, zand-, kleigaten of ijzerkuilen dijken water Achtergrond: AHN2 Reliëfkaart PDOK; Alterra 2019

v1.0_31- 5 - 2023_LKr

Rivierdalbodem

aeres milieu

Bijlage 5b Geomorfogenetische kaart van het Maasdal

AM23210

Legenda Jonge Dryas - Terrasvlakte onbepaald, met rivierduin met oeverdek

Jonge Dryas - Terrasgeul, met oeverdek

Jonge Dryas - Terrasvlakte onbepaald, met rivierduin

Jonge Dryas - Terrasgeul, met oeverdek

Holoceen rivierdal - Geul

Bijlage 5b: Stroomgordelkaart Maas AM23210 Beesel - Kleine Solberg

Jonge Dryas - Terrasvlakte hoog, met oeverdek

Holoceen rivierdal - Geul

Schaal

Jonge Dryas - Terrasvlakte hoog, met rivierduin

Holoceen rivierdal - Geul

Jonge Dryas - Terrasvlakte hoog, met oeverdek

Holoceen rivierdal - Kronkelwaard

Jonge Dryas - Terrasvlakte hoog

Holoceen rivierdal - Kronkelwaard

Jonge Dryas - Terrasvlakte laag, met oeverdek

Interstadiaal - Geul

Jonge Dryas - Terrasvlakte laag, met oeverdek

Interstadiaal - Terrasvlakte

Jonge Dryas - Terrasvlakte onbepaald, met rivierduin Achtergrond: AHN2 Reliëfkaart PDOK; Ellenkamp 2015

N

v1.0_23- 6 - 2023_LKr

Plangebied

aeres milieu

Bijlage 5c Stroomgordelkaart van Limburg

AM23210

Legenda Plangebied MeuseAgeMap Present

Bijlage 5c: Stroomgordelkaart Maas

N

AM23210 Beesel - Kleine Solberg

Late Holocene Early Holocene

Schaal

Younger Dryas Younger Dryas Older Dryas Bolling Achtergrond: AHN2 Reliëfkaart PDOK; Woolderink 2018

v1.0_29- 6 - 2023_DB

Allerod

aeres milieu

Bijlage 6 Overzicht bodemkaart

AM23210

Legenda Plangebied Holtpodzolgronden; leemarm en zwak lemig fijn zand Radebrikgronden; fijnzandige lichte zavel Rooibrikgronden; zwak en sterk lemig fijn zand Hoge bruine enkeerdgronden; lemig fijn zand

Bijlage 6: Bodemkaart

N

Vorstvaaggronden; leemarm en zwak lemig fijn zand Kalkhoudende ooivaaggronden; lichte zavel

AM23210 Beesel - Kleine Solberg

Kalkloze ooivaaggronden; lichte zavel

Schaal

Kalkloze ooivaaggronden; zware zavel en lichte klei Poldervaaggronden; lichte zavel Water Sterk afgegraven terrein Bebouwd gebied Achtergrond: AHN2 Reliëfkaart PDOK; Alterra 2021

v1.0_31- 5 - 2023_LKr

Poldervaaggronden; zware zavel

aeres milieu

Bijlage 7 Reliëfkaart

AM23210

Plangebied AHN4 (meter +NAP) .

Achtergrond: AHN3 Reliëfkaart

Bijlage 7: Reliëfkaart

N

AM23210 Beesel - Kleine Solberg Schaal

v1.0_31- 5 - 2023_LKr

Legenda

aeres milieu

Bijlage 8 Boorkernbeschrijvingen

AM23210

getekend volgens NEN 5104

Boring:

01 0

20.96 meter +NAP

weiland

Boring:

02 0

AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen wortels, sporen baksteen, donker grijsbruin, Edelmanboor

21.42 meter +NAP

weiland AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen wortels, donker grijsbruin, Edelmanboor, Resten hout.

30 35

BW-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, donkerbruin, Edelmanboor

45

BW-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, neutraalbruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

65

Zand matig fijn, matig siltig, sporen houtskool, oranjebruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

AA-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

80

B-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, sporen houtskool, donkerbruin, Edelmanboor

120

120

Zand matig fijn, matig siltig, oranjebruin, Edelmanboor, Dunne beigegrijze zandlagen, goed gesorteerd zand , zandlagen

BC-HORIZONT Zand matig fijn, zwak siltig, oranjebruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

145

Zand matig fijn, zwak siltig, oranjebeige, Edelmanboor, Goed gesorteerd zand

150

C-HORIZONT Zand matig fijn, zwak siltig, brokken leem, grijsbeige, Edelmanboor, Resten hout

180

Zand matig fijn, zwak siltig, bruinbeige, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand 200

Projectcode: AM23210-ARCH Projectnaam: Kleine Solberg te Beesel

200

getekend volgens NEN 5104

Boring:

03 0

22.12 meter +NAP

weiland

Boring:

04 0

AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen wortels, donker grijsbruin, Edelmanboor 30 40

20.28 meter +NAP

braak AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen wortels, sporen baksteen, donker grijsbruin, Edelmanboor

30

AA-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor BW-HORIZONT Zand matig fijn, zwak siltig, neutraalbruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

BW-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, sporen houtskool, donkerbruin, Edelmanboor 60

Zand matig fijn, zwak siltig, grijsgeel, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

80

Zand matig fijn, zwak siltig, donker beigebruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

120

Zand matig fijn, zwak siltig, neutraal beigebruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

130

Zand matig fijn, zwak siltig, grijsbeige, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

150

Zand matig fijn, zwak siltig, grijsbeige, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

180

Zand matig fijn, matig siltig, brokken leem, oranjebruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand 200

Projectcode: AM23210-ARCH Projectnaam: Kleine Solberg te Beesel

200

getekend volgens NEN 5104

Boring:

05 0

22.15 meter +NAP

gras

Boring:

06 0

AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen wortels, sporen grind, donker grijsbruin, Edelmanboor 30

45

22.23 meter +NAP

gras AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen wortels, sporen grind, donker grijsbruin, Edelmanboor

30

AA-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor BW-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, sporen houtskool, oranjebruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

45

60

AA-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor Zand matig fijn, zwak siltig, grijsbruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand Zand matig fijn, zwak siltig, bruinbeige, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

80

Zand matig fijn, matig siltig, beigebruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand 100

Zand matig fijn, zwak siltig, grijsbruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

110

Zand matig fijn, zwak siltig, beigebruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand 130

Zand matig fijn, zwak siltig, oranjebruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand 150 160

Zand matig fijn, zwak siltig, bruinbeige, Edelmanboor, Matig slecht Zand matig fijn, zwak siltig, oranjebruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

200

Projectcode: AM23210-ARCH Projectnaam: Kleine Solberg te Beesel

170

Legenda (conform NEN 5104) grind

klei

geur

Grind, siltig

Klei, zwak siltig

Grind, zwak zandig

Klei, matig siltig

geen geur zwakke geur matige geur sterke geur

Grind, matig zandig

Klei, sterk siltig

Grind, sterk zandig

Klei, uiterst siltig

Grind, uiterst zandig

Klei, zwak zandig

uiterste geur

olie geen olie-water reactie zwakke olie-water reactie matige olie-water reactie sterke olie-water reactie Klei, matig zandig

Klei, sterk zandig

zand

uiterste olie-water reactie

p.i.d.-waarde >0

Zand, kleiïg

>1 >10 Zand, zwak siltig

>100

leem

>1000

Zand, matig siltig

Leem, zwak zandig

>10000

Zand, sterk siltig

Leem, sterk zandig

monsters geroerd monster

Zand, uiterst siltig

overige toevoegingen zwak humeus

veen Veen, mineraalarm

matig humeus

ongeroerd monster volumering

overig bijzonder bestanddeel

Veen, zwak kleiïg

sterk humeus

Gemiddeld hoogste grondwaterstand grondwaterstand

Veen, sterk kleiïg

zwak grindig

Veen, zwak zandig

matig grindig

Veen, sterk zandig

sterk grindig

Gemiddeld laagste grondwaterstand slib

water