Beleidsplan 2021-2024 VrZW.pdf

Kracht van samen, samen voor veilig Beleidsplan VrZW 2021 - 2024

Inhoudsopgave

2

Hoofdstuk 1 Inleiding en betrokkenheid partners 1.1 Missie en visie VrZW 1.2 Onderleggers beleidsplan 1.3 Betrokkenheid gemeenten en stakeholders 1.4 De effecten van COVID-19

5 5 6 7 7

Hoofdstuk 2 Landelijke ontwikkelingen 2.1 Veiligheidsberaad 2.2. Evaluatie Wet veiligheidsregio

8 8 8

Hoofdstuk 3 Gezamenlijke thema’s 3.1 Veilig leven 3.2 Voorbereiden op nieuwe crisistypen 3.3 Versterken samenwerking netwerkpartners 3.4 Nieuwe energiebronnen 3.5 Digitale transformatie

11 11 12 13 13 14

Hoofdstuk 4 Ontwikkelingen brandweerzorg en crisisbeheersing 4.1 Brandweerzorg 4.2.1 Risicobeheersing 4.2.2 Crisisbeheersing 4.3 GHOR-Bureau Zaanstreek-Waterland 4.4 Bevolkingszorg

15 15 20 22 25 26

Hoofdstuk 5 Samenwerkingspartners VrZW 5.1 Politie Eenheid Noord-Holland 5.2 Meldkamer Noord-Holland 5.3 Samenwerking omliggende regio’s

28 28 29 30

Hoofdstuk 6 Ondersteunende organisatie 6.1 Bedrijfsvoering algemeen 6.2 Organisatie en ontwikkeling 6.3 ICT en informatievoorziening 6.4 Financiën 6.5 Communicatie 6.6 Duurzaamheid

31 31 33 33 34 35 35

VrZW in cijfers 2020 Infografic

37 38

Bijlage 1 Wettelijke taken

39

Wat doet Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland? Nederland telt 25 veiligheidsregio’s, waaronder Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (VrZW). In een veiligheidsregio werken gemeenten, brandweer, Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en de politie intensief samen om professionele hulp en bescherming tegen mogelijke risico’s en bedreigingen te bieden.

Een veiligheidsregio is een vorm van verlengd lokaal bestuur. VrZW heeft een Gemeenschappelijke Regeling gesloten met de gemeenten van Zaanstreek-Waterland. Deze overeenkomst is een verplichting op basis van de Wet veiligheidsregio’s. Deze Gemeenschappelijke regeling regelt de taken en bevoegdheden van de veiligheidsregio.

We werken van en voor de acht gemeenten in Zaanstreek-Waterland. VrZW voert taken uit op het gebied van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening en crisisbeheersing en rampenbestrijding. Wij streven naar een veilige omgeving voor de mensen die in onze regio wonen, werken en recreëren. Hiervoor werken wij met tal van partijen samen, zoals met zorginstellingen, energie-, water- en telecombedrijven, waterschap, defensie, Rijkswaterstaat en in een samenwerkingsverband met de omliggende veiligheidsregio’s. Wat doet Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland? Wij: 1. verrichten wettelijke taken op het gebied van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, rampenbestrijding en crisisbeheersing. 2. bereiden inwoners, instellingen en bedrijven voor op hun rol in het beperken van risico’s en beheersen (van de effecten) van crises. 3. werken samen met andere veiligheidsregio’s en partners in de vitale infrastructuur ten behoeve van slagvaardige risico- en crisisbeheersing.

Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

3

Risicokaart Zaanstreek-Waterland In onze regio bestaat risico op:

??Rate none cullit, vernatum quam qui cupit, inveratquias maxim lam, int adist, qui dolupiet accullo runtum, sumque delesequatur aspel intiur aut enis esto blam alignatempor magnam, volent ut dipitior sime di doluptatur re simusandi il ipsa venihil iuntotas audae.

Beemster Edam-Volendam

Subkop onderwerp Verdere uitleg icoon Wormerland

Purmerend

Subkop onderwerp Verdere uitleg icoon

Subkop onderwerp Verdere uitleg icoon

Risicokaart is nog in bewerking

Subkop onderwerp Verdere uitleg icoon

Subkop onderwerp Verdere uitleg icoon Zaanstad

Subkop onderwerp Verdere uitleg icoon

Subkop onderwerp Verdere uitleg icoon

Oostzaan

Waterland Landsmeer

Caborrorumet aut recat iur, totaquia dollitas quibusa vellam lab il ex exerersperi doluptis et aliquodis rae. Itatem resequiatur Caborrorumet aut recat iur, totaquia dollitas quibusa vellam lab il ex exerersperi doluptis et aliquodis rae. Itatem resequiat. (Bron: CBS. Cijfers per 1-1-2020)Emqui commoleni natur sin reri digenem laut eum utet ratur?

4

Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

1. Inleiding en betrokkenheid partners Dit beleidsplan geeft richting aan het strategische beleidskader van VrZW voor de periode 2021-2024. Hierbij zetten we de komende jaren in op een nog intensievere samenwerking met onze netwerkpartners voor een veilig Zaanstreek-Waterland. In ons beleidsplan gaan we in op: • De overkoepelende ontwikkelingen en onze gezamenlijke ambitie weergegeven in vijf thema’s.

1.1 Missie en visie VrZW VrZW heeft een vastgestelde missie en visie waar we de komende jaren verder vorm aan geven. Onze missie en visie zijn medebepalend voor de invulling van het beleidsplan.

Kracht van samen, samen voor veilig

• De ontwikkelingen en ambitie binnen brandweerzorg en risicobeheersing. • De ontwikkelingen en ambities binnen crisisbeheersing, GHOR en bevolkingszorg. • De ontwikkelingen en ambities bij onze stakeholders: de politie en meldkamer Noord-Holland.

5

Missie Kracht van samen, samen voor veilig Door risico’s te beperken, adequaat op te treden en de effecten van incidenten, rampen en crises te beheersen, zorgt de veiligheidsregio met (crisis) partners, inwoners, instellingen en bedrijven voor een veilig Zaanstreek-Waterland en waarborgen we samen de continuïteit van de samenleving.

Visie VrZW is een organisatie in ontwikkeling en wil zich de komende jaren verder richten op diverse maatschappelijke opgaven:

• We investeren in toekomstbestendige netwerkrelaties en contacten om effectief samen te werken voor de reguliere incidentbestrijding, hulpverlening en (moderne) risico- en crisisbeheersing. We vervullen daar wisselende rollen in (regisseur, adviseur, uitvoerder, facilitator etc.). • We willen een divers samengestelde en duurzame organisatie zijn waarin iedereen zich herkent en waar iedereen zich thuis en uitgedaagd voelt. Met deskundige, vitale medewerkers die snel kunnen schakelen (flexibel) en in staat zijn om te anticiperen op veranderingen (wendbaar). We hanteren daarbij een dragende leiderschapsstijl.

• We versterken het veiligheidsbewustzijn bij inwoners, instellingen en bedrijven in Zaanstreek-Waterland zodat zij weten wat ze moeten doen bij noodsituaties en maatschappelijke ontwrichting. • We werken planmatig, integraal, efficiënt en effectief, zowel intern als in samenwerking met onze partners en bestuurders. Dit doen we onder andere door slim gebruik te maken van data en ons netwerk. 1.2 Onderleggers beleidsplan Dit beleidsplan van VrZW geeft richting aan de inspanningen van de samenwerkende gemeenten en alle partners in en van de veiligheidsregio. Het maakt, ook naar samenleving toe, inzichtelijk hoe de regio omgaat met fysieke risico’s, hoe zij zich op deze risico voorbereidt en hoe zij de samenwerking met partners in de samenleving gestalte geeft. De beleidskeuzes krijgen vorm in bijvoorbeeld organisatieplannen, jaarplannen en convenanten. Dit beleidsplan is mede gebaseerd op de landelijke en interregionale ontwikkelingen, het Regionaal Risicoprofiel en het Regionaal Crisisplan van Zaanstreek-Waterland. Vragen die centraal staan, zijn: Welke grootschalige veiligheidsrisico’s zijn relevant voor onze regio? Welke mogelijkheden zijn er om deze risico’s te verminderen en de beheersbaarheid en bestrijdbaarheid ervan te vergroten? In het Regionaal Risicoprofiel hebben we grootschalige risico’s en kwetsbaarheden in Zaanstreek-Waterland geïnventariseerd en geanalyseerd.

Daarnaast worden naast specifiek regionale risico’s ook bovenregionale risico’s beschreven. Het Regionaal Crisisplan beschrijft hoe de crisisorganisatie van VrZW opereert als het toch mis (dreigt) te gaan.

6

In het beleidsplan geven we aan hoe we de risico’s beperken en hoe we met de effecten omgaan. Immers wat we als VrZW de komende jaren willen bereiken, wordt in belangrijke mate bepaald door de risico’s die ons bedreigen. Om risico’s te verminderen richten we ons op het versterken van de multidisciplinaire samenwerking en de regie- en platformfunctie van VrZW. Daarbij zetten we in op impactvolle risicocommunicatie en crisiscommunicatie met handelingsperspectief met als doel de continuïteit van de samenleving te kunnen waarborgen. 1.3 Betrokkenheid gemeenten en stakeholders Bij het opstellen van het beleidsplan hebben we verschillende partijen betrokken. De focus lag daarbij op de gezamenlijke ambities. Gemeenten Tijdens de ontwikkeling van het beleidsplan voerden we gesprekken met de burgemeesters van de acht gemeenten en hebben we een presentatie gegeven bij een regionale raadsledenbijeenkomst. Daarnaast peilden we via een online enquête de meningen en ideeën van gemeenteraadsleden om erachter te komen wat hun standpunten zijn. Deze peiling zorgde voor zowel bevestiging van bestaande als het in beeld brengen van nieuwe inzichten. Het conceptbeleidsplan is vervolgens voor zienswijzen aan de gemeenteraden voorgelegd.

1.4 De effecten van COVID-19 De COVID-19 crisis geeft wereldwijd veel onduidelijkheid. Ook voor ons als veiligheidsregio. Bij het opstellen van dit beleidsplan is er nog geen helder beeld over de gevolgen en het verdere verloop van de coronacrisis voor onze organisatie en netwerkpartners. De geschetste ambities kunnen daardoor mogelijk onder druk komen te staan. Dat is afhankelijk van de duur en de ernst van de huidige situatie. De komende periode kunnen evaluaties van de coronacrisis mogelijk leiden tot het verleggen van de focus in dit plan.

Interview bedrijf of persoon Voorbeeld: Wie: nog in productie

Samenwerkingspartners We vinden het belangrijk om onze samenwerkingspartners, zoals onze omliggende veiligheidsregio’s, milieudiensten, ziekenhuizen, het Rode Kruis en Nutsbedrijven te betrekken bij het beleidsplan. Ook dit hebben we gedaan met een online enquête. Zo kregen we een beeld wat hun verwachtingen en ideeën zijn. Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

7

2. Landelijke ontwikkelingen Bij het opstellen van het beleidsplan houden we rekening met de diverse landelijke ontwikkelingen. 2.1 Veiligheidsberaad Het Veiligheidsberaad heeft de gezamenlijke prioriteiten van de veiligheidsregio’s vastgelegd in de Strategische Agenda Veiligheidsberaad van juni 2018. Deze Strategische Agenda Veiligheidsberaad is dynamisch van aard en vormt de leidraad voor de vergaderingen. Uiteraard is VrZW aangesloten op de landelijke benoemde thema’s die zijn verwerkt in het beleidsplan. De Strategische Agenda van het Veiligheidsberaad bestaat uit vier thema’s: • Taak- en rolopvatting veiligheidsregio’s in relatie tot de evaluatie Wet veiligheidsregio’s (Wvr). • Kansen en bedreigingen van de informatie- en datagestuurde maatschappij. • Gezamenlijke aanpak bij ongekende crises. • Vrijwilligheid in multidisciplinair perspectief. 2.2. Evaluatie Wet veiligheidsregio De komende jaren bereiden we ons voor op de (mogelijke) wetswijzigingen die de evaluatie van de Wvr teweegbrengen. Het kabinet zal bij het vormgeven van de wetgeving ook de geleerde lessen van de gezamenlijke crisisaanpak COVID-19 van het Rijk en de veiligheidsregio’s betrekken.

8

Op de onderwerpen die van toepassing zijn voor Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland en waar wijziging voor noodzakelijk blijkt, zal besluitvorming worden voorgelegd volgens de formele lijnen. Richtinggevende adviezen vanuit de Evaluatiecommissie Wet Veiligheidsregio’s en de reactie van het kabinet op dit rapport zijn onder andere: 1. De vormgeving van (het stelsel van) de veiligheidsregio’s, mede in het licht van het gehele stelsel van de rampenbestrijding en crisisbeheersing De crisisorganisatie blijft lokaal en regionaal verankerd, maar moet snel bestuurlijk en operationeel kunnen opschalen naar eenduidige bovenregionale of nationale gecoördineerde samenwerking als de omvang en complexiteit hierom vragen. 2. Wettelijk kader Het kabinet zal in het wettelijk kader bepalingen opnemen over kennisontwikkeling, het gezamenlijk opstellen van kwaliteitsnormen en het lerend vermogen. Deze drie elementen zijn voor het lerend vermogen in het stelsel van belang, bijvoorbeeld door gezamenlijk te evalueren en te leren van een incident of crisis. Verder wordt een duidelijker onderscheid tussen brandweerzorg en crisisbeheersing voorgesteld. Beiden krijgen daardoor een eigenstandige positie. Het kabinet zal het evaluatierapport gebruiken voor de totstandkoming van een integraal wettelijk kader dat hierop betrekking heeft. 3.

De wijze waarop de taken, de verantwoordelijkheden en de bevoegdheden van de verschillende actoren in het stelsel zich tot elkaar verhouden Voorgesteld wordt om de regie over crisisbeheersing decentraal te beleggen bij de burgemeesters en voorzitters veiligheidsregio en centraal bij de minister van Justitie en Veiligheid.

4. De samenwerking tussen de crisispartners Crisisbeheersing vorm te geven via netwerksamenwerking, waarbij de crisispartners werken vanuit eigen verantwoordelijkheden. 5. Positionering brandweer, GHOR en bevolkingszorg Het kabinet zal de rol en taken van de veiligheidsregio’s (inclusief brandweer) in het kader van preventie en brandveiligheid alsmede de bedrijfsbrandweeraanwijzing in samenspraak met de veiligheidsregio’s en betrokken crisispartners nader onder de loep

nemen. Voor verdere standpuntbepaling over de GHOR en coördinatie op de zorgketen wacht het kabinet het onderzoek naar de huidige COVID-19 crisis van de Onderzoeksraad voor Veiligheid af. Daarnaast gaat het kabinet de regierol van het bestuur van de veiligheidsregio op de bevolkingszorgtaken verder versterken langs de lijn van het advies van de commissie. Passend daarbij is de aanstelling van een regionaal functionaris bevolkingszorg door en in dienst van de veiligheidsregio.

Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

9

Interview bedrijf of persoon Voorbeeld: Wie: nog in productie

6. Informatievoorziening Zorgen voor een wettelijke basis voor een gemeenschappelijke informatievoorziening in alle fasen van crisisbeheersing en brandweerzorg. Het kabinet zal in samenwerking met de crisispartners ook stappen zetten tot regeling binnen het wettelijk kader en borging van de taak(uitvoering) van het informatiemanagement. 7. Crisiscommunicatie Het kabinet onderstreept met de commissie het grote belang dat crisiscommunicatie in toenemende mate een rol speelt bij de kwaliteit van en de beeldvorming over de crisisbeheersing. Heldere, eenduidige communicatie kan in hoge mate bijdrage aan de effectiviteit van het optreden van alle bij de crisisbeheersing betrokken crisispartners.

10

Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

3 Gezamenlijke thema’s De kerntaak van VrZW blijft, net als voorgaande jaren, het voorkomen en bestrijden van rampen en crises. Maar ontwikkelingen in de maatschappij zoals ook mondiale thema’s zoals klimaatverandering, de energietransitie en de digitalisering van de samenleving eisen van ons een bredere blik die vraagt om verdergaande samenwerking met partijen. Onze ambities op de volgende thema’s kunnen we alleen in een samenwerkingsverband waarmaken:

Veilig ouder worden Mensen worden ouder en blijven langer zelfstandig wonen. Veel ouderen kunnen zich prima zelfstandig redden. Zeker als ze gezond en actief zijn en een sociaal netwerk hebben. De zelfredzaamheid vermindert als de gezondheid begint na te laten, sociale contacten wegvallen en mensen niet alles meer goed kunnen volgen of meekrijgen. Daarbij voelt thuis veilig aan maar juist daar gebeuren de meeste ongelukken, zoals een brand. Het is belangrijk om deze te voorkomen en te zorgen voor een veilige thuissituatie. Dat begint

bij bewustwording. Met activiteiten aan de voorkant van de veiligheidsketen bevorderen we het bewustzijn over risicovolle situaties in de privésfeer, met name bij ouderen. Bijvoorbeeld op het gebied van brandveiligheid, digitale oplichting en inbraakpreventie. We richten ons ook op nieuwe risico’s die zich voordoen want in een veranderende maatschappij ontstaan steeds nieuwe onveilige situaties. Samenwerking tussen de kolommen wordt gezocht bij die vraagstukken waarbij het bundelen van krachten een verschil maakt.

• Veilig leven • Voorbereiden op nieuwe crisistypen • Versterken van verbinding en samenwerking netwerkpartners • Nieuwe energiebronnen • Digitale transformatie 3.1 Veilig leven Een veilige samenleving is een verantwoordelijkheid van ons allemaal. Dat kunnen wij als veiligheidsregio niet alleen. Daar hebben we de inzet van burgers, instellingen en bedrijven bij nodig. Alleen samen maken we iedereen meer bewust van de risico’s in onze regio en creëren we een veilige woon-, werk- en leefomgeving. Hiervoor ligt de nadruk de komende jaren op de onderwerpen: veilig ouder worden en veilige evenementen.

11

Veilige evenementen Zaanstreek-Waterland heeft veel en grote evenementen. De gemeenten waarderen deze initiatieven en faciliteren de organisatoren graag. Om te zorgen voor een veilig verloop van een evenement krijgen de gemeenten (gevraagd) een multidisciplinair advies van VrZW. In deze uniforme advisering komen alle veiligheidsdisciplines aan bod en richten zich op de gebieden veiligheid en gezondheid. Als de gemeente het noodzakelijk vindt, is er voor en tijdens het evenement toezicht op het naleven van de vastgestelde voorwaarden en regels. Samenwerking en afstemming tussen alle betrokken partijen staat centraal bij het veilig verlopen van evenementen. Een regionale evenementenkalender ondersteunt het proces van gerichte en afgestemde evenementenadvisering. 3.2 Voorbereiden op nieuwe crisistypen Daar waar we in het verleden vooral te maken hadden met rampenbestrijding als gevolg van grote branden en ongevallen leiden ontwikkelingen als klimaatverandering, digitalisering maar ook de toegenomen actie- en demonstratiebereidheid en de gevolgen van de wereldwijde pandemie COVID-19 steeds vaker tot crises met maatschappij-ontwrichtende gevolgen. Bij deze nieuwe crisistypen is de traditionele rampenbestrijding niet altijd toereikend. Tegelijkertijd zien we dat de gevolgen van incidenten in de loop der tijd veranderd zijn.

Zo hebben incidenten vaak een langere nasleep en zorgen sociale media voor een grotere zichtbaarheid van het optreden van veiligheidsregio en hulpdiensten inclusief de meningen daarover. Effecten van maatschappelijke onrust Veiligheidsregio’s worden in toenemende mate

12

geconfronteerd met maatschappelijke onrust en polarisatie met kortdurende ontwrichting als effect. We zien een toename in actiegerichtheid in de samenleving, zoals de rellen na de invoering van de avondklok in januari 2021, de boerenprotesten en betogingen tegen de COVID-19 maatregelen. De crisisorganisatie van de veiligheidsregio wordt bij dit soort situaties steeds vaker ingezet om de effecten van deze onrust te bestrijden. Daarom intensiveren we de komende jaren de samenwerking met onze netwerkpartners om daardoor zo goed mogelijk voorbereid te zijn op bestrijding van de effecten die maatschappelijke onrust met zich meebrengen.

Digitale ontwrichting De samenleving is in toenemende mate afhankelijk van de digitale infrastructuur. Verstoringen of uitval van digitale processen kan leiden tot ontwrichting van het maatschappelijk leven. Voorzieningen zoals elektriciteit, betalingsverkeer, overheidsdiensten en zorg kunnen daardoor in gevaar komen. Hoewel we als veiligheidsregio geen rol spelen bij het voorkomen van digitale ontwrichting, bereiden we ons wel voor op effecten die als gevolg daarvan kunnen ontstaan. We brengen de risico’s in beeld en treffen de juiste maatregelen om het maatschappelijke leven zoveel mogelijk onverstoord te kunnen laten verlopen. Voor de continuïteit van onze eigen kritische processen binnen brandweerzorg en

crisisbeheersing richten we ons tegelijkertijd op het op orde houden en verbeteren van de eigen cyberveiligheid en cyberweerbaarheid. Bovenregionale en landelijke samenwerking is op dit thema vanzelfsprekend. Ziektegolf besmettelijke ziekte Wanneer besmettelijke ziektes ontstaan die veel mensen treffen, spreken we van een ziektegolf of epidemie. Vaak gaat het om ziektes die worden veroorzaakt door virussen of bacteriën. Een griepepidemie is hier een bekend voorbeeld van. Wanneer de ziektegolf of epidemie zich op grotere schaal verspreid, kan de overheid maatregelen nemen om de (verdere) verspreiding van ziekten zoveel mogelijk te voorkomen. De COVID-19 pandemie is een treffend voorbeeld van een wereldwijde verspreiding van een besmettelijke ziekte. De verwachting is dat dergelijke ziektegolven van besmettelijke ziekten zich in de toekomst vaker zullen voordoen en dat ook de mutaties van bestaande virussen langdurige gevolgen kunnen hebben. VrZW blijft daarom aandacht houden voor dit crisistype. 3.3 Versterken samenwerking netwerkpartners Risico’s en crises worden in toenemende mate onvoorspelbaar. Ze zijn complex en houden zich niet altijd aan regio- of zelfs landsgrenzen. Dit maakt het moeilijker om crises af te bakenen, bijvoorbeeld geografisch, beleidsmatig of qua tijdsduur.

Sociale media dragen eraan bij dat plaatselijke gebeurtenissen een landelijke of zelfs internationale impact kunnen hebben. Flexibel netwerk De onvoorspelbaarheid en complexiteit vereisen dat we als veiligheidsregio moeten blijven investeren in een sterk en flexibel netwerk, dat ongeacht welke crisis snel en adequaat kan reageren. Een flexibele crisisorgani-

satie gaat niet altijd uit van een samenwerking tussen dezelfde partijen, maar kijkt welke deskundigheid nodig is voor het specifieke incident. We verbreden daarom actief ons netwerk door te zoeken naar nieuwe crisispartners die een rol hebben in de opgaven in de toekomst. Dit heeft als doel om onze kennis en impact op het terrein van crisisbeheersing en daarmee onze toegevoegde waarde te verbreden. Expertise inzetten bij crises van partners Ook in de rol die wij tijdens een crisis zelf aannemen, moeten we flexibel zijn. Kenmerkend voor nieuwe crisistypen is namelijk dat ze vaak impact hebben op meerdere terreinen. Hierdoor zijn er meerdere partijen bij betrokken en verschuiven rollen en verantwoordelijkheden. Bij de klassieke incidenten waarbij onze acute hulpdiensten betrokken zijn, houden wij natuurlijk een leidende of coördinerende rol. Tegelijkertijd kunnen we door onze ervaring in crisisbeheersing ook expertise leveren aan partijen die minder vaak met crisis geconfronteerd worden. Bij een crisis van een partner schakelen we naar een faciliterende en verbindende rol. Bijvoorbeeld door expertise te leveren of door ons netwerk in te zetten. Zo creëren we een platform om samen de crisis beter te beheersen.

betrouwbaarheid en betaalbaarheid een voorwaarde voor het ontwikkelen van nieuwe energieprojecten. Door de energietransitie en vanwege de taken van de veiligheidsregio’s op het gebied van risicobeheersing, de incidentbestrijding en de crisisbestrijding, hebben veiligheidsregio’s belang bij een veilige totstandkoming van nieuwe initiatieven voor energiewinning. Het gebruik van ‘nieuwe’ energiebronnen brengt nieuwe risico’s met zich mee en ook nieuwe (crisis)partners. Deze risico’s moeten de komende periode voor de verschillende werkvelden van VrZW in kaart worden gebracht. Dit geldt voor: • Risicobeheersing: houdt zich bezig met de veiligheid van de ‘nieuwe’ energiebronnen voor de leefomgeving. Dit gaat over energieproductie, opslag, overslag en transport. • Crisisbeheersing: houdt zich bezig met de voorbereiding op rampen en crises, waarbij de vraag is voor welke risico’s de ‘nieuwe’ energiebronnen zorgen voor de omgeving en wat de effecten zijn van een eventueel incident. • Brandweerzorg: moet zich voorbereiden op incidenten waarbij ‘nieuwe’ energiebronnen zijn betrokken.

3.4 Nieuwe energiebronnen Om de gevolgen van klimaatverandering te beperken, moet in 2030 de CO2-uitstoot in Nederland de helft minder zijn ten opzichte van 1990. Hiervoor is een overgang naar (meer) duurzame bronnen van energie essentieel, zoals biomassa, windenergie, zonneenergie, aardwarmte. Deze energietransitie heeft impact op de fysieke leefomgeving en daarmee op de fysieke veiligheid van inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden. Veiligheid is naast Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

13

3.5 Digitale transformatie Om aan de eisen van de gedigitaliseerde samenleving te voldoen, moeten we een digitale transformatie ondergaan. Bij het toepassen van nieuwe informatietechnologie willen we de juiste afwegingen en keuzes maken bij de toepassing van nieuwe informatietechnologie. Er is daarvoor geen ‘one-size-fits-all’ oplossing. We houden constant rekening met het hoge tempo van de digitale ontwikkelingen in de samenleving en benutten de kansen om efficiënter te werken. We anticiperen op bedreigingen op het gebied van de informatieveiligheid en privacybescherming om de continuïteit van onze dienstverlening te borgen. Een actuele en goede informatievoorziening vormt de basis voor een stevige crisisbeheersing en is noodzakelijk voor een efficiënte en effectieve netwerk en regiefunctie van de veiligheidsregio. Een krachtige informatiepositie is belangrijk. Informatie gestuurd werken Door meer informatie gestuurd te gaan werken, combineren we interne en externe gegevensbronnen tot een integraal geheel. Dit om sneller tot kwalitatief betere informatie te komen. Deze manier van werken stelt ons in staat om sneller trends en patronen te identificeren. Daardoor kunnen we - naast het maken van goed onderbouwde beleidskeuzes - scherper zicht houden op aanwezige risico’s in onze regio en daadkrachtig optreden bij incidenten.

In overzichtelijke dashboards presenteren we specifieke informatie met betrekking tot onze activiteiten voor sturing, verantwoording en evaluatie. De technologie op het gebied van de gegevensverwerking wordt steeds krachtiger. Ontwikkelingen zoals Artificial Intelligence (AI) zorgen dat computers bepaalde taken kunnen uitvoeren waar normaal gesproken menselijke

14

Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

intelligentie voor nodig is. Computers verwerken sneller grote hoeveelheden data en leren zelfs van fouten. Dit maakt het realtime analyseren van data bijvoorbeeld eenvoudiger. We willen ons in de komende beleidsperiode zoveel mogelijk blijven oriënteren op technologische ontwikkelingen en onderzoeken welke toegevoegde waarde dit kan leveren aan verbetering van onze informatiepositie. Op dit gebied werken we samen in het landelijke programma. Programmaplan “Samen slimmer met data” Informatiebeveiliging en privacybescherming Informatiebeveiliging en privacybescherming zijn vandaag de dag van groot belang bij elke organisatie. Digitale risico’s en bedreigingen zijn talrijk. Hackers en cybercriminelen zoeken constant naar een gemakkelijke prooi en slaan onverwachts toe. Om onze weerbaarheid te vergroten, versterken we de informatiebeveiliging en privacybescherming. Uiteraard voldoen we minimaal aan de kaders van de overheid, zoals vastgelegd in de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Samen slimmer met data De 25 veiligheidsregio’s hebben een gezamenlijk programma informatievoorziening opgesteld voor de periode 2020-2025.

De ambitie van dit programma is om samenhangend en doelmatig te sturen op de realisatie van een gemeenschappelijke en uniforme informatievoorziening, gericht op het ondersteunen van de primaire processen van de veiligheidsregio’s. Dit gebeurt op basis van vier strategische thema’s: informatie gestuurd werken, continuïteit van de eigen organisatie, samenwerken in ketens en netwerken en een grondplaat robuuste basisvoorziening. We stemmen de ontwikkeling van onze eigen informatievoorziening goed af op deze landelijke ontwikkelingen.

4 Ontwikkelingen brandweerzorg en crisisbeheersing In dit hoofdstuk gaan we verder in op de ontwikkelingen binnen brandweerzorg en crisisbeheersing. Hiermee spelen we in op de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s door het verder onderscheiden van crisisbeheersing en brandweerzorg als eigenstandige vakgebieden, zonder de noodzakelijke samenhang en samenwerking te verliezen. 4.1 Brandweerzorg Als vooruitstrevende en innovatieve partner in (brand) veiligheid werken we in verbinding met elkaar en met de omgeving aan vraag- en risicogerichte brandweerzorg. Op basis van een sterke informatiepositie streven we naar minder incidenten, minder slachtoffers en minder schade. Vanuit dragend leiderschap en een op samenwerkingsgericht organisatieonderdeel werken we vanuit versterkt vakmanschap met een goede balans tussen mens en werk. Dit doen we mede in samenwerking met onze netwerkpartners.

multidisciplinaire domein. Onze brandweermedewerkers zijn maatschappelijk betrokken, vakbekwaam, gezaghebbend, ambitieus en innovatief. De maatschappij verandert voortdurend en steeds sneller en daarmee ook het werkterrein van de brandweer. Denk aan technologische en digitale ontwikkelingen, maar ook demografische en sociologische aspecten. Hier hebben alle veiligheidsregio’s mee te maken. Landelijk zijn er drie leidende principes die de koers van de veiligheidsregio’s bepalen:

de maatschappelijke opgave staat centraal, waarbij we in verbinding zijn met elkaar en de omgeving en wendbaar organiseren. Brandweer Nederland houdt rekening met veranderingen met het opstellen van een landelijke ontwikkelagenda 2018-2022 waar een uitvoeringsagenda aan is gekoppeld.

In de landelijke agenda brandweerzorg staat: “Onze opdrachten voor de toekomst: Als betrouwbare partner in (brand)veiligheid, werken we vraag- en risicogericht op basis van een sterke informatiepositie aan minder incidenten, minder slachtoffers en minder schade. Dit doen we samen, vanuit vakmanschap en een goede balans tussen mens en werk.”

Organisatie van brandweerzorg In een Regionaal Repressief Dekkingsplan is vastgelegd hoe de brandweerzorg in Zaanstreek-Waterland is ingevuld. Er is sprake van een mix van beroepsmatige medewerkers en vrijwilligers. Binnen dit hybride organisatiemodel beschikken we over goed opgeleide en geoefende brandweermensen. Hiermee leveren we slagvaardige, daadkrachtige en betrouwbare expertise bij incidenten. Ook leveren we in de crisesbeheersing en rampenbestrijding een cruciale bijdrage in het

15

Samenwerken aan ambities Bij de invulling van de brandweerzorg werken we vanuit gedeelde ambitie samen met onze buurregio’s in het brandweerdistrict NoordWest4 (NW4). Met de veiligheidsregio’s Kennemerland en Noord-Holland Noord werken we vanuit de gezamenlijke meldkamer Noord-Holland, opereren we bij incidenten op elkaars verzorgingsgebied (operationele grenzen), hebben we een gezamenlijke brandweerschool Noord-Holland en pakken we samen thema’s op die aansluiten op de landelijke agenda. Brandweer Zaanstreek-Waterland heeft naast de andere hulpdiensten tevens allianties met maatschappelijk georiënteerde partijen. De belangrijksten hiervan zijn: reddingsbrigade Nederland en reddingsbrigade Zaanstad (gezamenlijke invulling nationale reddingsvloot), KNRM en reddingsstation Warder, bedrijfsbrandweren (gezamenlijke afstemming en oefening), nationale politie (ondersteuning bij incidenten met gevaarlijke stoffen), aan de brandweer gelieerde bedrijven (bijvoorbeeld onderhoud aan brandweermaterialen). Afdeling in ontwikkeling Brandweerzorg is een afdeling in ontwikkeling. Belangrijke elementen waar we aan werken zijn structuur, cultuur en leiderschap. Vanuit het project Innovatie Brandweerposten is het zelfstandig aansturen van de brandweerposten door de postcoördinator omarmd. Het aansturen van dit primaire werkproces binnen brandweerzorg doen we vanuit ‘dragend leiderschap’.

In de verdere ontwikkeling van brandweerzorg is het evident dat we met wendbaarheid en flexibiliteit goed blijven inspelen op onze veranderende omgeving.

16

De hoofdlijnen van onze koers zijn: • We geven invulling aan de missie van VrZW: ‘Kracht van samen en Samen voor veilig’. • We hanteren de landelijke agenda als onderdeel van onze koers. • We leveren aan bijdrage aan de gezamenlijke thema’s binnen NW4.

De belangrijkste thema’s die de komende tijd onze aandacht vragen zijn taakdifferentiatie brandweervrijwilligers, uitruk op maat, gebiedsgerichte opkomsttijden, verdere versterking van vakmanschap (brandweerdoctrine), Hoe we dit aanpakken, staat in onze jaarplannen. Samen gaan we met passie voor ons werk, wendbaar, flexibel en toekomstgericht met een gerust hart de komende jaren tegemoet. Vraag- en risicogerichte brandweerzorg versterken Het versterken van vraag- en risicogerichte brandweerzorg zien wij als een gezamenlijke inspanning van inwoners, netwerkpartners, bestuur en brandweer. Als resultaat willen we dat de inwoners van ZaanstreekWaterland de hulp krijgen die ze wensen en verwachten en dat onze hulp voldoet aan de professionele standaarden en politiek-bestuurlijke uitgangspunten en randvoorwaarden.

Vanuit het landelijke project Uitruk op Maat (UoM) zien we mogelijkheden om ons primaire proces van incidentbestrijding nog verder te ontwikkelen. Denk aan flexibilisering van personele voertuigbezetting op basis van maatgevende incidenten, vraaggericht uitrukken, risicobewust inzetten en innovatief bestrijden. Dat doen we binnen de mogelijkheden van de landelijke afspraken en ervaringen hiermee. Vrijwilligheid De brandweer in Nederland bestaat uit een combinatie van vrijwilligers en beroepsmatige medewerkers die allen dezelfde opleiding hebben gevolgd en dezelfde taken uitvoeren. Deze huidige vorm van vrijwilligheid in Nederland blijkt in strijd te zijn met Europese wet- en regelgeving. Landelijk wordt in opdracht van het Veiligheidsberaad naar een oplossing gezocht voor de toekomstige inrichting van vrijwilligheid bij de brandweer. Een mogelijkheid is het aanbrengen van onderscheid tussen vrijwillig en beroepspersoneel, de zogenaamde Taakdifferentiatie Brandweer. Dit heeft uiteraard gevolgen voor de inzet van vrijwilligers binnen VrZW. Vrijwilligers zijn een groot en belangrijk onderdeel van onze organisatie en essentieel voor de uitvoering van onze wettelijke brandweertaken.

Interview bedrijf of persoon Voorbeeld: Wie: nog in productie

Daarnaast zien we dat de beschikbaarheid van vrijwilligers - met name op werkdagen - onder druk staat. Toekomstbestendige invulling van vrijwilligheid binnen ons hybride organisatiemodel, met vrijwilligers(parttimers)en beroepspersoneel, is een belangrijk element bij het nieuwe dekkingsplan.

Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

17

Vakmanschap versterken Invulling geven aan professionaliteit en vakbekwaamheid vraagt een vitaal brandweeronderwijsstelsel. De Brandweerschool Noord-Holland, IFV en enkele particuliere bedrijven verzorgen de brandweeropleidingen. Vakbekwaam blijven (oefenen, trainen en bijscholen) doen we voornamelijk binnen de eigen organisatie. In nauwe samenwerking met de brandweerregio’s is er landelijk een visie op vakbekwaamheid ontwikkeld.

De kern van deze toekomstvisie is: “We hebben de ambitie om te komen tot een verdere integrale ontwikkeling op vakbekwaamheid. De brandweer beschikt over een breed pallet met op maat gesneden kennis en kunde op het gebied van vakbekwaamheid. Dat realiseren we door eenheid in het noodzakelijke aan te brengen, met regionale behoeften als uitgangspunt en oog te hebben voor individuele talenten van medewerkers”.

Leren van incidenten Vakmanschap is meer dan alleen opleiden en oefenen. Het vraagt ook om reflectie op het eigen optreden. Dit doen we door middel van incidentevaluaties en in voorkomende gevallen brandonderzoek door onze eigen brandonderzoekers, veelal samen met de politie. De opgedane kennis en ervaringen delen we binnen ons brandweerdistrict en in ons landelijke netwerk. De uitkomst kan leiden tot aanpassing van oefenprogramma’s. Hiermee borgen we het cyclische leer- en ervaringsproces. In de bredere zin van incidentonderzoek onderkennen we ook structurele oorzaken van onveiligheid. Dit kan leiden tot aanpak van vaak gesignaleerde risico’s. Enkele voorbeelden hiervan zijn: landelijke campagnes voor juist gebruik van telefoonopladers of wasdrogers, maar ook het stimuleren van rookmelders in huis. Modernisering Oefencentrum VrZW beschikt over een eigen oefencentrum waarnaast basis- en specialistische vaardigheden ook realistisch geoefend wordt. Ook andere organisaties kunnen gebruik maken van deze faciliteiten. Bij de modernisering van het oefencentrum wordt nadrukkelijk rekening gehouden met ontwikkelingen op het vakgebied.

18

Om te komen tot een toekomstbestendig en aantrekkelijk ‘state of the art’ oefencentrum sluiten we aan bij nieuwe les’- en leermethoden, zoals virtual reality. Dit biedt mogelijkheden om het opleiden en oefenen van brandweerpersoneel flexibeler en efficiënter in te vullen. De komende beleidsperiode voeren we toepassingen voor virtual reality geleidelijk in als aanvulling op de reguliere methoden voor opleiden en oefenen. Innovatief bestrijden Wetenschappelijk (literatuur)onderzoek van het IFV naar brandverloop en rookverspreiding in leegstaande woningen en een woonzorgcentrum heeft nieuwe kennis opgeleverd over de beheersbaarheid van brand. Dit heeft geleid tot de nieuwe basisprincipes van brandbestrijding waar lessen en leerstof op zijn aangepast. Binnen VrZW heeft dit geleid tot bijscholing gecombineerd met de introductie van nieuwe en aanvullende materialen op de voertuigen. Binnen Brandweer Nederland zijn er diverse initiatieven voor technische innovaties. Denk aan de inzet van blusrobots en drones. Vanuit ons brandweerdistrict volgen we deze ontwikkelingen met interesse. De energietransitie heeft ook zijn weerslag op het optreden van de brandweer. Waar de techniek faalt en er bijvoorbeeld brand ontstaat, vraagt dit om een vernieuwende aanpak. Enkele voorbeelden hiervan zijn elektrische voertuigen, buurtbatterijen, zonneparken en toepassing van waterstof.

Dit vraagt naast kennisvergaring en kennisdeling ook het opzetten van specifieke procedures en protocollen, en opleiden en oefenen. Naast maatschappelijke continuïteit staat veiligheid van ons personeel en inwoners hierbij steeds centraal.

Business intelligence Brandweer Nederland zet in op het versterken van de informatiepositie. In onze huidige omgeving wordt snelle en betrouwbare informatie in het veld en data(analyse) steeds belangrijker.

gericht verzamelen, analyseren en duiden zodat de brandweer slimmer en transparanter haar taken kan uitvoeren. De snelle (digitale)ontwikkelingen betekent ook meebewegen en anticiperen. Dit kunnen we niet alleen en doen we samen onze in- en externe partners.

Met onze eigen digitale systemen genereren we data die inzicht geven in geleverde prestaties. In het kader van uniformiteit en vergelijkbare data volgen we daarbij zoveel als mogelijk de landelijk ontwikkelde definities van brandweerkerndata.

Young Fire & Rescue Team Om jongeren breder aan te spreken is er naast de twee jeugdbrandweerkorpsen Purmerend en Zaanstad een multidisciplinair jeugdkorps opgericht: het Young Fire & Rescue Team (YFRT) voor het Markermeergebied. Bij dit jeugdkorps doen ze naast brandbestrijding ook aan preventie (brandveilig leven) en andere vormen van hulpverlening zoals EHBO. Zo kan het als kweekvijver dienen voor breed maatschappelijk georiënteerde vrijwilligers c.q. beroepsmedewerkers die hulpvaardig en betrokken in het leven staan. De komende jaren zetten

Het versterken van onze informatiepositie bereiken we door in te zetten op efficiënt en effectief gebruik van onze businessintelligence. We werken op basis van betrouwbare data en informatie. Belangrijk hierbij is dat we informatie gestuurd en data gedreven werken,

Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

19

we verder in op de uitbouw en inrichting van deze jeugdtak. Daarnaast zijn er voornemens om te kijken of dit ook op landelijk niveau kan worden opgezet. 4.2.1 Risicobeheersing Brandveilig leven Brandveilig leven is een belangrijk onderdeel van risicobeheersing. We voorkomen liever brand dan dat we het blussen. In onze voorlichting richten we ons op verminderd zelfredzame mensen, ouderen en jongeren om bij hen het brandveiligheidsbewustzijn te vergroten. Om het risico op brand te verkleinen zetten we - naast de al bekende onderwerpen - in op nieuwe onderwerpen zoals het veilig gebruiken en laden van elektrische apparatuur. Nieuwe technologie en energiebronnen brengen nieuwe veiligheidsrisico’s met zich mee waar we in onze voorlichtingsactiviteiten op inspelen. De komende periode zetten we in op het digitaliseren van de voorlichting voor brandveilig leven. Daarbij willen we ook verschillende doelgroepen bereiken via voorlichtingsfilmpjes op social mediakanalen. Zelfredzaamheid vergroten Mensen worden ouder en blijven langer zelfstandig wonen. De zelfredzaamheid wordt daardoor steeds minder. Daarom richten we ons onder andere op de doelgroep senioren die zelfstandig wonen. Voor deze groep organiseren we maatschappelijk ontruimingsoefeningen in grootschalige wooncomplexen. Hiermee stimuleren we de zelfredzaamheid van de senioren en weten ze hoe te handelen bij brand.

In de tweede plaats richten we ons op de doelgroep verminderd zelfredzamen in zorginstellingen. Voor deze

20

groep gebruiken we de werkwijze Geen Nood Bij Brand (GNBB). Met deze werkwijze betrekken we zowel de zorginstelling als de cliënten van de zorginstelling bij de brandveiligheid van het bouwwerk. De GNBB-oefeningen dragen bij aan de eigen verantwoordelijkheid van instellingen en bewoners voor hun brandveiligheid. Brandrisicoprofiel Brandveiligheid is meer dan opkomsttijden van de brandweer. Het Brandrisicoprofiel beschrijft de brandrisico’s voor de basisbrandweerzorg. Het Brandrisicoprofiel richt zich op de gebruiksfuncties van gebouwen uit het Bouwbesluit, omdat het soort gebruik van een gebouw bepaalt welk brandrisico er aanwezig is. Om een goede balans te krijgen in de benadering van brandveiligheid, kijkt VrZW - naast de opkomsttijd - naar het brandrisico van een bouwwerk. Dit kan inhouden dat er aanvullende brandveiligheidsmaatregelen worden genomen in die gebieden waar de opkomsttijd niet kan worden gehaald. Invoering Omgevingswet De Omgevingswet treedt naar verwachting op 1 januari 2022 in werking. Met deze wet vereenvoudigt de overheid regels voor ruimtelijke ontwikkeling en voegt regels samen. De Omgevingswet heeft zeker gevolgen voor de werkwijze van VrZW en brengt een cultuurverandering met zich mee. De nadruk komt nog meer te liggen op de werkzaamheden ‘aan de voorkant van de keten’.

Dit vraagt om een meer proactieve houding, waarbij een goede samenwerking met de gemeenten in het beginstadium van visies, plannen en projecten noodzakelijk is. Tijdens de planontwikkeling is een bredere advisering en het

meedenken als partnerorganisatie van groot belang in het hele proces van gebiedsontwikkeling. Daarnaast maken we een omslag van regelgericht werken naar risicogericht werken. Dat betekent dat er proactief naar risico’s wordt gekeken die ertoe doen en deze het uitgangspunt zijn voor ruimtelijke ontwikkeling, planontwikkeling, gebouwen en gebruik. Dit vraagt om denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen. Belangrijk bij de invoering van de Omgevingswet is dat bestaande wet- en regelgeving die niet terugkomen in de Omgevingswet, over kunnen gaan in lokale regelgeving. De gemeenten moeten deze overgehevelde regels lokaal borgen. VrZW adviseert de gemeenten hierover op onder andere de onderdelen brandveiligheid, bluswatervoorziening en bereikbaarheid. Om de Omgevingswet goed uit te voeren, zoeken wij actief de samenwerking op met onze netwerkpartners, specifiek de gemeenten, omgevingsdiensten en provincie. De Omgevingstafel borgt deze samenwerking. Samen zorgen we ervoor dat onze producten en werkprocessen herkenbaar zijn. Ook passen wij informatiesystemen aan zodat aangesloten kan worden op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Advisering op basis van de Omgevingswet vraagt om deskundige medewerkers. VrZW leidt medewerkers op om de nieuwe regelgeving toe te kunnen passen.

Dat vereist ook het toepassen van de nieuwe werkprocessen, het gebruik van de instrumenten en in het aanleren van benodigde vaardigheden. In 2021 oefenen we met het implementeren van de nieuwe werkwijze waar integraal adviseren onderdeel vanuit maakt.

op basis van de WKB. Het is daarom niet inzichtelijk hoe we dit instrument toe gaan passen. De komende beleidsperiode wordt inzichtelijk gemaakt wat invoering van de WKB voor ons gaat betekenen. Veiligheid ‘nieuwe’ energiebronnen Binnen het werkveld risicobeheersing houden we ons bezig met de veiligheid van de ‘nieuwe’ energiebronnen voor de leefomgeving. Dit gaat over energieproductie, opslag, overslag en transport. De onderwerpen op het gebied van energietransitie zijn veelomvattend. Daarom is ervoor gekozen om de onderwerpen landelijk te verdelen en deze vervolgens interregionaal op te pakken. NW4 heeft op het gebied van risicobeheersing het onderwerp waterstof geadopteerd. Waterstof wordt gezien als veelbelovende schakel in het duurzaam en circulair opslaan van groene energie en als fossielvrije brandstof voor mobiliteit en verwarming. Samen met het IFV ontwikkelen wij initiatieven die leiden tot richtlijnen op het gebied van productie, opslag, overslag en transport waterstof. In NW4-verband werkt de vakgroep Risicobeheersing in nauw overleg met de vakgroep ‘Incidentbestrijding veilige energietransitie’ de operationele aspecten uit in bruikbare handelingsperspectieven voor incidentbestrijding.

Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen Door het uitstellen van de invoering van de Omgevingswet is ook de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB) een jaar uitgesteld, tot 1 januari 2022. Deze wet houdt in dat toetsing van bouwwerken aan de eisen van het Bouwbesluit voortaan gedaan zal worden door een nieuwe speler in het stelsel: de onafhankelijke kwaliteitsborger. Voordat deze wet in kan gaan, was besloten dat er geoefend moest worden met deze wet. Hiervoor moesten gemeenten pilots gaan doen

met projecten die vallen binnen gevolgklasse 1 (hiertoe behoren onder meer bedrijfshallen met nevenfunctie, kleine fiets- en voetgangersbruggen, en (de hoofdmoot) grondgebonden woningen) van deze wet. Iedere gemeente moest in 2020 10 procent van zijn vergunningaanvragen als proefproject uitvoeren. Naar aanleiding van de proefprojecten zou in juli 2020 de minister van Milieu en Wonen bepalen of een succesvolle invoering van de WKB mogelijk is. In 2020 zijn er echter landelijk nog bijna geen pilots uitgevoerd

Vooruitlopend op landelijke regelgeving leveren we maatwerk en adviseren we, op verzoek van het bevoegd gezag, wanneer er sprake is van het gebruik van een nieuwe energiebron. De procedures voor advisering gaan we borgen. De ontwikkelingen op dit gebied vragen expertise om onze rol goed te kunnen invullen.

Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

21

Netwerkomgeving Op het gebied van risicobeheersing wordt verdergaand samengewerkt met partners. Partijen waar verbinding mee is, zijn onder andere: gemeentes, omgevingsdiensten, woningcorporaties, zorginstellingen en onderwijsinstellingen. Deze regionale samenwerking wordt gecontinueerd en als onderwerpen daarom vragen, uitgebreid.

Interview bedrijf of persoon Voorbeeld: Wie: nog in productie

De samenwerking in NW4-verband wordt gecontinueerd en geïntensiveerd. Onderwerpen die niet regio gebonden zijn, worden hier afgestemd en/of gezamenlijk opgepakt. Ook wordt binnen NW4-verband de samenwerking gezocht voor regiogrens overschrijdende onderwerpen. Landelijk levert VrZW een bijdrage aan ontwikkelingen, als dit relevant is voor het verwezenlijken van onze ambities en doelstellingen. 4.2.2 Crisisbeheersing Samen met onze crisispartners brandweer, bevolkingszorg, Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en politie en waar nodig met veiligheidspartners zorgen we voor de voorbereiding van de crisisbeheersing in Zaanstreek-Waterland. De komende vier jaar richten we onze speciale aandacht op: Regierol in de koude fase Steeds vaker wordt VrZW voor (de voorbereiding van) crisisbeheersing gevraagd om de rol van regievoerder op zich te nemen of voor nieuwe samenwerkingsverbanden een platformfunctie te vervullen. Onze kracht is de netwerkdeskundigheid van VrZW en de ervaring in het hanteren van de crisisorganisatiestructuur waarbij we partijen bijeenbrengen en lokale overheden en organisaties in het kader van rampenbestrijding en crisisbeheersing adviseren. Recente voorbeelden

22

waarbij VrZW als regisseur een rol heeft gehad, is op de thema’s Arbeidsmigranten en COVID-19, Coördinatie opvang asielzoekers binnen de regio, Aardbevingen en Multidisciplinaire evenementenadvisering. Gevolgen van nieuwe crisistypen Nieuwe crisistypen brengen ook nieuwe gevolgen met zich mee. Zo hebben incidenten tegenwoordig een langere nasleep en blijft maatschappelijke onrust na een incident langer voortduren dan in het verleden. De fase na een incident of crisis wordt hierdoor steeds belangrijker. Ook voor de veiligheidsregio is het incident niet voorbij als de brand geblust is of een slachtoffer in het ziekenhuis is opgenomen. Als veiligheidsregio kunnen we bijdragen door tijdens het incident ook de herstelfase voor te bereiden. In de komende jaren willen we dan ook gaan onderzoeken welke rol voor ons is weggelegd ten aanzien van de lange termijngevolgen van incidenten. Ook de introductie van nieuwe energiebronnen nemen we hierin mee. Nieuwe crisistypen krijgen een plaats in ons Regionaal Crisisplan 2021-2024. Synergie van samenwerking in netwerken De verschuiving van de aard van crises in duur, omvang en complexiteit vereist dat we continue gericht moeten zijn op het in standhouden en intensiveren van onze bestaande netwerken.

We hechten grote waarde aan ons samenwerkingsplatform ‘Netwerk Vitaal’ waarin naast de vier veiligheidsregio’s van Noord-Holland ook de vitale partners uit sectoren als energie, drinkwater telecom en financiën participeren. Daarnaast vragen nieuwe crises om de verbreding van onze blik naar nieuwe netwerkpartners en zullen we moeten investeren in het opbouwen van de samenwerking met hen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de evenementenbranche

en op het gebied van cybercrime. We continueren de ingezette NW4-samenwerking waarbij één regio een dossier adopteert en dat voor vier regio’s uitwerkt. Op dit moment passen we deze werkwijze toe op de thema’s watercrises en digitale ontwrichting. Bovenregionale netcentrische crisisbeheersing De verschuiving van de traditionele ‘flitsrampen’ naar langer durende en incidenten met een bovenregionale en soms ook landelijke impact vraagt om een wendbare crisisorganisatie met navenante informatie-organisatie.

De komende jaren gaan we aan de slag met bovenregionale netcentrische crisisbeheersing. We volgen daarbij de landelijke ontwikkelingen met betrekking tot de samenhangende informatievoorziening. Denk aan het ‘Knooppunt Coördinatie Regio’s-Rijk’, een verkenning naar de landelijk beschikbare operationele coördinatie en informatie bij (dreigende) crises.

Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

23

Watercrises boven het Noordzeekanaal Wij werken samen met het Hoogheemraadschap Hollands-Noorderkwartier, provincie Noord-Holland, Rijkswaterstaat West Nederland Noord, Defensie, politie-eenheid Noord-Holland en de veiligheidsregio’s Amsterdam-Amstelland, Kennemerland en Noord-Holland Noord aan het programma ‘Watercrises in Noord-Holland ten noorden van het Noordzeekanaal’. Ter voorbereiding op een watercrisis en de bevordering van de samenwerking van de partijen in de crisisbeheersing (specifiek watercrisis) werken we binnen het programma aan planvorming, multidisciplinair opleiden trainen en oefenen en risico- en crisiscommunicatie. Digitale ontwrichting en cyber In NW4 trekken we samen op waar het gaat om het voorkomen en bestrijden van de gevolgen van digitale ontwrichting. Bij de voorbereiding van de eigen regionale crisisorganisatie zullen het verkrijgen van de juiste

informatiepositie en het veerkrachtig kunnen reageren op effecten van digitale ontwrichting, belangrijke aandachtspunten zijn. Met onze NW4-buurregio’s nemen we gezamenlijk deel aan de landelijke cyberoefening ISIDOOR. Deze oefening richt zich onder meer op de samenwerking tussen Rijk en veiligheidsregio’s en zal voor ons ook een belangrijk vertrekpunt zijn in het opstellen van planvorming op dit thema. Klimaatadaptatie en de rol van de veiligheidsregio De klimaatverandering werpt zijn schaduwen vooruit. Een stijgende zeespiegel, meer extreme neerslag, vaker extreme droogte en hitte gaan in de nabije toekomst veiligheidsrisico’s opleveren. De veiligheidsregio brengt in kaart wat die risico’s zijn en participeert daarvoor in diverse overlegorganen en de klimaatdialogen van de gemeenten. Ook schenkt VrZW bij de advisering op structuurvisies en omgevingsplannen aandacht aan de mogelijke gevolgen van de klimaatverandering.

Doorontwikkeling Multidisciplinair Opleiden Trainen en Oefenen Op basis van de evaluatie van de afgelopen planperiode van het meerjarenbeleidsplan Multidisciplinair Opleiden Trainen en Oefenen (MOTO), ervaringen uit de praktijk en de rapportage van de inspectie Justitie en Veiligheid hebben we ambities gedefinieerd voor de komende beleidsperiode. De ambities zijn erop gericht het rendement van het MOTO te verhogen. We zetten hierbij in op het zogenaamde ‘Blended learning’. Dit is een mengvorm van face-to-face en ICT-gebaseerde oefenactiviteiten, leermaterialen en tools, zoals themabijeenkomsten, webinars, e-learning en realistische praktijkoefeningen. Op deze manier komen we ook tegemoet aan de groeiende behoefte om op verschillende manieren en tijdstippen deel te kunnen nemen aan MOTO-activiteiten. Niet alleen vanwege persoonlijke leerstijlen, maar ook rekening houdend met agendadruk, structureler thuiswerken en (voorlopig nog) coronamaatregelen. Om tijds- en plaats-onafhankelijk te leren worden de (digitale) mogelijkheden uitgebreid. 4.3 GHOR-Bureau Zaanstreek-Waterland De Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) is de geneeskundige netwerkorganisatie voor advisering, coördinatie en ondersteuning bij risico’s, crises en rampen en staat onder leiding van de Directeur Publieke Gezondheid (DPG). Hiermee geeft de GHOR-uitvoering aan de Wet Veiligheidsregio’s.

In 2019 is in Zaanstreek-Waterland een GHOR-bureau ingericht. Daarvoor werden deze taken uitgevoerd door Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland. Sinds de start van de GHOR is geïnvesteerd in het creëren van een stabiele basis en het opbouwen van het netwerk.

24

Nog geen jaar na de start werd de GHOR geconfronteerd met de COVID-19 crisis, waarbij het team haar wettelijke taken in de volle breedte moest uitvoeren. Hierbij is veel ervaring opgedaan en heeft de GHOR een stevige positie verworven in het netwerk van de crisisbestrijding van de Veiligheidsregio en de zorgketen.

“Om snel en slagvaardig op risico’s, flitsrampen en crisissen in te spelen is de GHOR de verbindende schakel tussen de publieke gezondheid, de geneeskundige keten, de multidisciplinaire partners zoals de politie en brandweer en het lokaal bestuur.”

Netwerkorganisatie opgeschaalde zorg De GHOR slaat in de opgeschaalde situatie van rampen en crises de verbinding tussen de multidisciplinaire crisisorganisatie en de (opgeschaalde) zorg in de volle breedte: de publieke gezondheid, de acute zorg en de niet-acute zorg. De GHOR bereidt zich voor op basis van de risico’s in het regionaal risicoprofiel. Ook richt zij zich op risicobeheersing. Samen met de multidisciplinaire partners zoals politie en brandweer adviseert de GHOR de gemeenten over de vergunningverlening bij evenementen. Hierbij heeft de GHOR zowel oog voor de veiligheid van bezoekers, als voor de druk op de acute zorg die sommige events kunnen geven. De GHOR in Zaanstreek-Waterland Sinds de start heeft de GHOR Zaanstreek-Waterland gewerkt aan haar netwerk. Relaties binnen de witte keten en het multidisciplinaire netwerk zijn aangeboord, onderhouden en verstevigd. De GHOR werkt hierbij op

regionaal, bovenregionaal en landelijk niveau. In 2019 zijn de crisisfunctionarissen voor onze regio geworven en opgeleid. Deze crisisfunctionarissen worden ingezet tijdens die crisis en rampsituaties waarbij de reguliere zorg niet volstaat of in het gedrang komt en opgeschaalde zorg nodig is. Op basis van de opgedane inzichten tijdens deze inzetten worden de processen en de kennisontwikkeling aangescherpt om slagvaardig te zijn bij incidenten, crisissen en rampen. Vooruitblik komende jaren Met het oog op risico- en crisisbeheersing blijft de GHOR komende jaren inzetten op de adviserende en ondersteunende rol naar zowel onze zorgpartners als de gemeenten. En daarnaast op de vakbekwaamheid van de eigen crisisfunctionarissen. Belangrijke doorlopende thema’s en kernprocessen zijn: 1. Informatiemanagement tijdens opgeschaalde situaties. 2. Advisering en informatievoorziening aan verschillende zorgorganisaties ten behoeve van een goede voorbereiding op rampen en tijdens een crisis. 3. Monitoren en bewaken van de zorgcontinuïteit tijdens een crisis. 4. Coördineren van de samenwerking tussen de verschillende geneeskundige hulpdiensten en zorginstellingen én deze geneeskundige keten verbinden met de multidisciplinaire partners binnen de Veiligheidsregio tijdens een crisis. 5.

Verminderen van de druk van evenementen op onze gezondheidszorg door een risicogerichte, gezondheidskundige evenementen advisering aan het lokaal bestuur.

Tijdens de COVID-19 crisis heeft de DPG regionaal, bovenregionaal en landelijk nauw samengewerkt met tientallen partners op verschillende niveaus, daarbij ondersteund door het GHORbureau. Ferdinand Strijthagen, DPG: “De bijzondere rol van DPG en de GHOR is gelegen in het feit dat wij enerzijds dé verbinding vormen tussen organisaties en netwerken in de volle breedte van de gezondheidszorg, en anderzijds al deze partijen verbinden met de partners binnen de openbare orde en veiligheid en het openbaar bestuur. Het is een heel belangrijke, verbindende rol. De verantwoordelijkheid voor de zorg en de leiding over de zorginstellingen kunnen wij echter niet overnemen, maar blijft bij de zorgketen.”

6. Voortbouwen op de basis: vakbekwaamheid van de crisisfunctionarissen en leren door inzetevaluaties. Beleidsplan Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland 2021-2024 Kracht van samen, samen voor veilig

25

4.4 Bevolkingszorg Gemeenten hebben als onderdeel van het openbaar bestuur een algemene zorgplicht voor hun inwoners en vervullen daarmee een essentiële rol in de crisisbeheersing. Naast de verschillende hulpverleningsdiensten zijn gemeenten vanaf het eerste moment in een crisis uitvoerend betrokken. Nadat de hulpverleningsdiensten klaar zijn met hun werkzaamheden, liggen er voor gemeenten vaak nog taken in het verschiet. Bevolkingszorg Met Bevolkingszorg wordt bedoeld de verantwoordelijkheid van de samenwerkende gemeenten als het aankomt op incident-, rampenbestrijding en crisisbeheersing. De taken van Bevolkingszorg zijn het verzorgen van crisiscommunicatie, voorzien in opvang en verplaatsen van de bevolking, zorg voor de omgeving (bouwbeheer, ruimtebeheer en milieubeheer), informatievoorziening over slachtoffers en schade, bestuurs- ondersteuning (juridisch en protocollair) en preparatie nafase. Dergelijke vergelijkbare processen voeren gemeenten bij haar dagelijkse werkzaamheden al uit echter, bij een incident zijn er toch andere omstandigheden, waardoor de samenwerking tussen de gemeenten moet worden geïntensiveerd. Men werkt dan onder de noemer ‘bevolkingszorg’. Bevolkingszorg ontzorgt de gemeente in de acute fase van een incident en bereidt de nafase voor waarin de gemeente wederom zelfstandig deze taken kan uitvoeren.

26

Bevolkingszorg is een samenwerkingsverband tussen de acht gemeenten onder aansturing van de coördinerend gemeentesecretaris. Om de processen waarvoor de gemeenten verantwoordelijk zijn professioneel en snel te kunnen oppakken is een regionale organisatie ingericht die vanaf de start van de crises namens de getroffen gemeente(n) binnen de crisisstructuur aan de slag gaat. De gemeentelijke organisatie sluit hierop aan met haar lokale taken en verantwoordelijkheden.