31a. Jaarstukken 2020 GGD, concept voor zienswijze.pdf

Planning en Control Cyclus Jaarstukken 2020 1 Jaarstukken 2020 2021.1.0

INHOUDSOPGAVE ___________

Inhoud INHOUDSOPGAVE ......................................................................................................................... 2 VOORWOORD ............................................................................................................................... 3 Inleiding .................................................................................................................................... 3 1 JAARVERSLAG ............................................................................................................................ 4 1.1 Programmaverantwoording ...................................................................................................

5 1.1.2 Programma 1 Monitoren, signaleren en adviseren ...........................................................14 1.1.3 Programma 2 Uitvoerende taken gezondheidsbescherming ..............................................17 1.1.4 Programma 3 Publieke gezondheid bij rampen en crises ..................................................24 1.1.5 Programma 4 Toezicht houden ......................................................................................26 1.1.6 Programma 5 Contracttaken ..........................................................................................28 1.1.7 Algemene dekkingsmiddelen ..........................................................................................30 1.2 Paragrafen ..........................................................................................................................31 1.2.1 Inleiding .......................................................................................................................31 1.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................................31 1.2.3 Verbonden partijen........................................................................................................33 1.2.4 Onderhoud kapitaalgoederen .........................................................................................34 1.2.5 Financiering

..................................................................................................................34 1.2.6 Bedrijfsvoering ..............................................................................................................36 2 JAARREKENING .........................................................................................................................45 2.1 Balans per 31 december 2020 GGD Zaanstreek-Waterland .....................................................46 2.2 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ..................................................................48 2.3 Toelichting ..........................................................................................................................50 2.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .........................................................50 2.3.2 Toelichting op de balans per 31 december 2020 .............................................................51 2.3.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2020 .........................57 Overhead ..............................................................................................................................58 2.3.4 Resultaatbestemming ....................................................................................................67 2.3.5 Wet Normering

Topinkomens .........................................................................................67 2.3.6 Gebeurtenissen na balansdatum ....................................................................................69 2.3.7 Rechtmatigheid .............................................................................................................69 BIJLAGEN ....................................................................................................................................71 Afkortingenlijst ..........................................................................................................................71 Taakvelden ...............................................................................................................................73 Verantwoording uitgekeerde zorgbonussen…………………………………………………………………………… 74 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .................................................................75

2 Jaarstukken 2020 2021.1.0

VOORWOORD ___________

Inleiding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening 2020 van GGD Zaanstreek-Waterland (GGD). Met het jaarverslag en de jaarrekening legt het Algemeen Bestuur van de GGD verantwoording af over de uitvoering van de voorgenomen werkzaamheden uit de programmabegroting binnen de Gemeenschappelijke Regeling (GR). Wij rapporteren graag over stand van zaken in de programma’s: 1. Monitoren, signaleren en adviseren 2. Uitvoerende taken gezondheidsbescherming 3. Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises 4. Toezicht In deze rapportage is ter informatie de financiële stand van zaken van de projectmatige werkzaamheden vermeld, maar niet opgenomen in het resultaat. Inhoudelijk verslag en de financiële rapportage over projectmatige werkzaamheden gebeurt separaat aan de opdrachtgevende gemeenten. GGD Zaanstreek-Waterland ondersteunt de gemeenten bij het realiseren van hun doelstellingen in het kader van preventie, de publieke gezondheid en sociale veiligheid. De GGD werkt en denkt vanuit preventie en eigen regie van mensen op hun gezondheid. Gemeenten hebben daarin een belangrijke verantwoordelijkheid. De nadruk ligt niet alleen op de aanpak van problemen van burgers, maar veel meer op het voorkomen daarvan.

Coronacrisis Sinds begin 2020 is de Nederland geconfronteerd met een crisis veroorzaakt door de infectieziekte COVID-19 (corona). Een infectieziektecrisis, en dus nauw verbonden met één van de basistaken van de GGD: namelijk infectieziektebestrijding. De GGD heeft in 2020 dan ook veel inzet gepleegd in de aanpak van deze infectieziektecrisis. Naast de aanpak van uit Infectieziektebestrijding zijn tot aan de zomer van 2020 medewerkers van Jeugdgezondheidszorg, Toezicht, het Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg, Veilig Thuis en Bedrijfsvoering van de GGD betrokken bij bestrijding van het coronavirus, dan wel met de effecten hiervan. Daardoor is een aantal reguliere werkzaamheden niet of beperkt tot uitvoer gekomen. Ook de landelijke maatregelen om het virus in te dammen hebben invloed gehad op uitvoering van de reguliere werkzaamheden. De kritische werkprocessen binnen de GGD zijn tijdens de periode tot aan de zomer wel uitgevoerd. Deze processen zijn Jeugdgezondheidszorg 0-4 jarigen en zorgkinderen, Veilig Thuis, Meld- en Adviespunt Bijzondere Zorg (meldpunt suïcide en wet verplichte GGZ) en algemene infectieziektebestrijding, TBC bestrijding en SOA bestrijding bij acute situaties. In de jaarverantwoording wordt verslag gedaan van de inzet op de bestrijding van het coronavirus en de reguliere activiteiten binnen de programma’s.

3 Jaarstukken 2020 2021.1.0

1 JAARVERSLAG ___________

4 Jaarstukken 2020 2021.1.0

1.1 Programmaverantwoording ___________ De programmaverantwoording heeft dezelfde opzet als de programmabegroting. In de programmabegroting zijn de vragen gesteld “Wat willen we bereiken?”, “Wat doen we hiervoor?” en “Wat kost het?”. In de programmaverantwoording worden de vragen beantwoord “Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?” en “Wat heeft het gekost?”.

5 Jaarstukken 2020 2021.1.0

1.1.1 Aanpak Coronacrisis __________ Het jaar 2020 heeft grotendeels in het teken gestaan van de aanpak van COVID-19 (corona). Wat begon in China met een handvol patiënten met een longontsteking, veroorzaakt door een tot dan toe onbekende ziekteverwekker, heeft zich ontwikkeld tot een wereldwijde uitbraak. Op 28 januari 2020 heeft de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het coronavirus de status van A-ziekte toegekend. Dit betekent dat de regie van aanpak om verdere verspreiding van de ziekte te beperken op landelijke niveau bij de minister van VWS ligt. De minister laat zich hierbij adviseren door het OMT (Outbreak Management Team) en het BAO (Bestuurlijk Ambtelijk Overleg). Voor de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland werd vanaf 12 maart 2020, net als de rest van het land, de Gecoördineerde Regionale Inzet Procedure (GRIP) 4 afgekondigd. Dit hield in dat de voorzitter van de veiligheidsregio verantwoordelijk werd voor de bestrijding van de crisis. Voor de aanpak van het coronavirus door de GGD en de interactie met de partners in de witte kolom daarbij ondersteund door de directeur Publieke Gezondheid (DPG).

Twee keer per week kwam het Regionaal Beleidsteam (RBT), de burgemeesters van de regio, voorgezeten door de voorzitter van de veiligheidsregio, bij elkaar waarin de situatie met betrekking tot de gehele regio Zaanstreek-Waterland besproken werd, evenals de regionale uitvoering van de landelijke maatregelen. De DPG neemt als vaste adviseur deel aan het RBT. De DPG heeft hierbij een dubbelrol en is verantwoordelijk voor zowel de aansturing van de GGD als de inhoudelijke aansturing van de GHOR. De DPG duidde de regionale cijfers met betrekking tot testen, besmetting en tendensen. De DPG had een belangrijke relatie met het ROAZ (regionaal overleg acute zorg) en de stuurgroep RONAZ (regionaal overleg niet-acute zorg) met de DPG-en uit NW3 verband (DPG Kennemerland, Noord-Holland-Noord en Zaanstreek-Waterland), VVT-organisaties en zorgverzekeraars. Fase 1 Crisis De GGD is vanaf 29 januari 2020 opgeschaald op basis van het crisisplan Publieke Gezondheid. Dit betekende dat in de periode januari – februari het crisisteam 2-3 keer per week bij elkaar kwam. Dit team bestond uit de arts Infectieziekten, crisis coördinator, communicatie medewerker, teammanager Infectieziekte bestrijding en een medewerker van de GHOR (Geneeskundige Hulpverlenings Organisatie in de Regio). De DPG zat het crisisteam voor. Op 5 maart is de eerste coronabesmetting in de regio vastgesteld.

Vanaf dat moment is de crisisstructuur opgeschaald en kwam het crisisteam dagelijks twee keer bij elkaar sturing gaf op de uitvoering van onder andere het inrichten van de infectieziektebestrijding, het geven van voorlichting aan ketenpartners (zorgaanbieders, scholen), burgers en bestuur, de ombouw van de interne organisatie van reguliere taken naar crisisbestrijding en het deelnemen aan landelijke en (boven)regionale (crisis)overleggen. Er was nauw overleg met de GHOR en de overige onderdelen van de Veiligheidsregio. Fase 2 Project De crisisstructuur is in april overgegaan naar een tijdelijke projectstructuur, waarbij het projectteam twee keer per week bijeen kwam en de ontwikkelingen nauwgezet volgde. Eind maart melde de minister van VWS dat de testcapaciteit vergroot moet worden zodat een ruimer testbeleid kan worden ingezet. Per 6 april was de mogelijkheid voor zorgmedewerkers met klachten die passen bij COVID-19 ziektebeeld zich melden bij de GGG om getest te worden. De eerste tijdelijke teststraat werd opgezet bij de Brandweerkazerne in Purmerend. Met een toename van het testen vond een uitbreiding plaats van het team voor het afnemen van het bron- en contact onderzoek. Personeel werd geworven en opgeleid. Dit was ook de fase waarin CoronIT, het digitale registratiesysteem, ontwikkeld en geïmplementeerd werd. Dit systeem is onmisbaar voor het ontsluiten van data.

In de weken die volgden kreeg de GGD van de minister van VWS de opdracht meer doelgroepen te testen op COVID-19. Niet alleen zorgmedewerkers, maar ook leerkrachten, medewerkers van 6 Jaarstukken 2020 2021.1.0

kinderdagverblijven, politie, jeugdtrainers en boa’s konden getest worden. Een mobiele test unit werd gebouwd en een tweede testraat in Zaanstad ging open. In deze periode heeft de GGD deel uitgemaakt van de kerngroep die een methodiek voor de bekostiging van de bestrijding van de COVID-19 pandemie. Er is een format voor het inzichtelijk krijgen van de gemaakte kosten en voor een inschatting van de nog te verwachten kosten bij opschaling opgesteld. Hierbij hebben de leden van de kerngroep nauw opgetrokken met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Veiligheidsregio’s. Op 15 mei is er een gezamenlijke brief van de VNG en de Bestuurlijke Adviescommissie Publieke Gezondheid (BAC PG) en op 23 juni een brief van het Veiligheidsberaad naar VWS gestuurd waarin aandacht wordt gevraagd voor de compensatie van de financiële gevolgen van de coronacrisis. Om voldoende inzicht in de kosten te krijgen heeft de VNG Andersson Elffers Felix (AEF) in samenwerking met de kerngroep vanuit de GGD-en gevraagd een rapport op te stellen waarin een terugblik én voorspelling van de kosten gegeven werd. De VNG heeft AEF gevraagd om:  een analyse te maken van de gerealiseerde kosten tot en met mei 2020;  in kaart te brengen wat de financiële gevolgen zijn van de coronacrisis voor de GGD-en vanaf 1 juni tot het einde van 2020. Het onderzoek is uitgevoerd binnen een periode van drie weken.

Op deze manier konden de inzichten van het onderzoek op tijd landen op de bestuurlijke overlegtafels. Op 5 augustus is het rapport ‘Meerkosten voor GGD-en ten gevolge van Corona’ aangeboden aan de VNG. Dit rapport geeft een eerste indicatie en inschatting van de kosten op hoofdlijnen. Voor dit onderzoek is grotendeels gebruikgemaakt van de expertise van vertegenwoordigers van de GGD-en. De contactpersonen vanuit de GGD-en waren de managers bedrijfsvoering die hun GGD vertegenwoordigen in het Strategisch Bedrijfsvoeringsoverleg GGD-en (SBOG). De methode en de te presenteren kosten zijn afgestemd met de VNG. Daarnaast is in overleg met de begeleidingsgroep en een afvaardiging van het SBOG afgesproken wat de uitgangspunten voor de op te vragen kosten zijn. Samen met twee leden van het SBOG is een uitvraag opgesteld die de belangrijkste kostenposten bevat. GGD-en hadden twee dagen de tijd om de uitvraag in te vullen.

De uitvraag betrof verschillende soorten kosten:  Specifieke meerkosten: Extra gemaakte kosten die direct aan corona-activiteiten zijn toe te wijzen (bron- en contactonderzoek, bemonstering);  Overige meerkosten: Extra gemaakte kosten voor reguliere taken (bijvoorbeeld voor uitgestelde dienstverlening die moet worden ingehaald en leidt tot externe inhuur);  Minder inkomsten: Inkomstenderving (bijvoorbeeld door wegvallen van inkomsten uit reizigersvaccinaties);  Minder uitgaven: Kosten die GGD-en minder hebben gemaakt voor reguliere dienstverlening die later niet wordt ingehaald (bijvoorbeeld de inkoop van vaccins). Gebaseerd op de eerste resultaten van de uitvraag is in het Bestuurlijk Overleg tussen VWS, VNG en GGD GHOR Nederland van 14 juli 2020 gesproken over de bestuurlijke en financiële afspraken betreffende de COVID-19 maatregelen. Deze afspraken zijn door VWS op 20 juli 2020 in een brief aan alle voorzitters van de Veiligheidsregio’s bevestigd. De minister van VWS constateert in deze brief, die ook aan de VNG en GGD GHOR Nederland is gestuurd, dat de bestrijding van de Covid-19 pandemie hoge kosten voor de GGD-en en de Veiligheidsregio's met zich meebrengt.

De minister van VWS bevestigde daarmee dat de vergoeding van de totale meerkosten op basis van artikel 62 Wet publieke gezondheid en de artikelen 15 en 16 van het Besluit Publieke Gezondheid bij het Rijk konden worden gedeclareerd. Concreet betekent dit, dat:  GGD-en en Veiligheidsregio's dienen via de voorzitter van de Veiligheidsregio een voorlopige opgave in van de meerkosten tot en met juni én een raming van de meerkosten voor de periode juli tot en met december, conform de definities uit het AEF-rapport. Het betreft hier een administratieve handeling voor de voorzitters; het bestuur van de GGD is zelf inhoudelijk verantwoordelijk voor hun aanvragen.  Tevens kunnen ze hierbij een voorschot aanvragen ter hoogte van de meerkosten tot en met juni. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een afgestemd format. Daarna wordt er maandelijks 7 Jaarstukken 2020 2021.1.0





een opgave van de voorlopige kosten ingediend via dezelfde lijn, waarna VWS een aanvullend voorschot betaalbaar stelt aan de GGD-en. GGD-en en Veiligheidsregio's registeren alle meerkosten apart in hun financiële administratie. Na het afsluiten van het boekjaar dienen de GGD-en en Veiligheidsregio's uiterlijk voor 1 september 2021 (en/of van het volgende jaren steeds voor 1 september) de einddeclaratie in via de voorzitter van de Veiligheidsregio. Bij deze einddeclaratie wordt de goedgekeurde jaarrekening inclusief de accountantsverklaring van de huisaccountant van de GGD/Veiligheidsregio gevoegd bij de einddeclaratie. Waarna de voorschotten kunnen worden afgerekend. Voor de controle door de accountant wordt een controleprotocol ontwikkelt. Indien aan GGD-en en/of veiligheidsregio's nieuwe opdrachten inzake de COVID-19 pandemie worden verstrekt door het Rijk, dan komen deze ook voor vergoeding in aanmerking. Ook hierbij wordt aangesloten bij bovenstaande financiële afspraken, wat betekent dat eventuele extra kosten kunnen worden meegenomen in de bevoorschottingsaanvragen.

Fase 3: Sector Corona Vanaf 1 september 2020 zijn alle corona gerelateerde activiteiten ondergebracht in een aparte sector Corona. Belangrijke redenen hiervoor waren: a. de omvang van de werkzaamheden voor de bestrijding van de coronacrisis overstijgt de reguliere capaciteit van de GGD; b. de aard en duur van de pandemie overstijgen de reguliere capaciteit van de sector Preventie & Zorg en daarbinnen het team Infectieziektebestrijding (IZB); c. het in samenhang organiseren van alle werkzaamheden van de aanpak van de coronacrisis van de GGD; d. het financieel afbakenen van de kosten voor werkzaamheden van de aanpak van de coronacrisis, omdat de kosten die de GGD maakt voor de aanpak van corona (zowel van het primaire proces als de bedrijfsvoering), alsmede de niet ontvangen – maar wel begrote – inkomsten, rechtstreeks worden gedeclareerd bij het ministerie van VWS. Met ingang van 1 september is de sector Corona tijdelijk als vijfde sector toegevoegd. Vooralsnog wordt er vanuit gegaan dat de sector Corona ongeveer 1½ jaar operationeel zal zijn. De sector Corona bestond toen uit drie teams. - Team Testen. - Team Bron- en contractonderzoek. - Team Beleidsadvies, onderzoek en informatie. In januari 2021 is de sector uitgebreid met team Vaccinaties. Bij de personele inrichting van de sector Corona is in ogenschouw genomen dat het verloop van de coronacrisis nog ongewis is.

De sector Corona bestaat daarom uit een vaste kern van medewerkers aangevuld met een vaste pool van medewerkers uit de verschillende overige sectoren, die flexibel kunnen worden ingezet. Eind 2020 bestond de sector uit ongeveer 290 fte. Wat heeft de GGD in de aanpak van het coronavirus gedaan?  Het testen: Testen is een belangrijk instrument in de bestrijding van het coronavirus. Hierdoor wordt de verspreiding van het virus inzichtelijk. Bij de ontwikkeling van de testmogelijkheden volgt de GGD het landelijk beleid. In de eerste weken van de crisis stelde de huisarts de indicatie voor een coronatest en nam de GGD de test af. Begin maart is de aanpak gewijzigd en werd alleen bij een zeer beperkte groep door de huisarts of door een arts in het ziekenhuis getest. Vanaf 6 april is het testbeleid uitgebreid en is de eerste teststraat in Purmerend ingericht. Bij de start was de teststraat alleen bedoeld voor het zorgpersoneel. Vanaf 11 mei kreeg de GGD van VWS de opdracht meer doelgroepen te testen op COVID-19. Niet alleen zorgmedewerkers, maar ook leerkrachten, medewerkers van kinderdagverblijven, politie, jeugdtrainers en boa’s konden getest worden. Er werd een prioriteitsstraat opgericht voor zorgpersoneel en leerkrachten om ‘s ochtends getest te worden en diezelfde dag de uitslag te krijgen.

8 Jaarstukken 2020 2021.1.0

Met ingang van juni 2020 kan iedereen met milde klachten zich kan laten testen. Op dat moment is een tweede teststraat ingericht in Zaandam. Ook is tijdens de periode waarin in Volendam de kermis plaatsvindt, een tijdelijke testlocatie in Volendam ingericht. Vanaf 1 december is het testbeleid uitgebreid en kunnen ook mensen zonder klachten zich laten testen, wanneer ze in contact zijn geweest met iemand die positief is getest. In december is een derde teststraat in Wormerveer geopend. In de periode april-mei zijn 1.272 mensen uit de testdoelgroepen getest. Vanaf 1 juni zijn circa 124.000 mensen getest. Inwoners, die op medische gronden niet naar de testlocatie kunnen komen, kunnen thuis worden getest. In de eerste helft van het jaar werden deze testen door SALT uitgevoerd. In september heeft de GGD een mobiele testbus ingericht om thuistesten uit te voeren. In 2020 zijn 541 thuistesten uitgevoerd. De testbus wordt ook ingezet als een cluster van besmettingen op één (zorg) locatie is. In wijken waar de testbereidheid laag is, is door middel van extra publiekscampagnes: filmpjes, folders in verschillende talen, het belang van testen onder de aandacht gebracht. Locatie

Purmerend

Testcapaciteit Testcapaci- Testcapaciteit Testcapaciteit Testcapaciteit Testcapaciteit per dag april - teit per dag per dag juli – per dag per dag per dag mei juni medio medio medio december augustus augustus – september medio november september 100 300 300 150 600 600

Volendam

0

0

0

120

0

0

Wormerveer

0

0

0

0

0

300

Zaanstad

0

0

300

300

950

950

totaal

100

300

600

570

1550

1850

Traceren: Bron- en contactopsporing Bron- en contactonderzoek (BCO) is een essentieel onderdeel van de bestrijding van de corona pandemie. Het doel van het BCO is om contacten te identificeren, hen te informeren over de blootstelling en de risico’s op besmetting en hen te wijzen op maatregelen die genomen moeten worden om verdere verspreiding te voorkomen. Landelijk worden verschillende fasen in het BCO onderscheiden: volledig BCO en risico gestuurd BCO. Een volledig BCO is het meest wenselijk met het oog op het bestrijden van het coronavirus. Als het aantal positief geteste mensen (zeer) hoog is, dan is het uitvoeren van een volledig BCO niet altijd mogelijk en wordt overgegaan op risico gestuurd BCO. Landelijk zijn hiervoor richtlijnen opgesteld die de GGD volgt. Door het hoge aantal besmettingen was de GGD genoodzaakt over te gaan naar risico gestuurd BCO. Daarnaast werd ondersteuning ingehuurd van het landelijke BCO team, in drukke periodes liep dat op tot 600 uur per dag.  Het monitoren van de verspreiding van infectieziekten en het duiden van de cijfers De GGD verzamelt en analyseert gegevens over het coronavirus. Hierdoor ontstaat inzicht in verspreiding van het coronavirus in de regio. Ook wordt gekeken naar verspreiding onder verschillende leeftijdsgroepen en in wijken. In 2020 zijn ruim 15.000 besmettingen in de regio Zaanstreek-Waterland vastgesteld.

Onze epidemiologen duiden deze cijfers. Deze gegevens werden gedeeld in het RBT.  Ontwikkeling dashboard In augustus 2020 verzoekt het Veiligheidsberaad om per Veiligheidsregio een regionaal corona dashboard te ontwikkelen. Na overleg met de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland is besloten om dit dashboard door de GGD en de GHOR te laten ontwikkelen, omdat de GGD al over de meeste data bezit of via het RIVM hier toegang tot heeft. In het voorjaar 2021 is het dashboard operationeel.

9 Jaarstukken 2020 2021.1.0



Informeren en adviseren van gemeentebesturen en relevante partners over de ontwikkelingen en gewenste maatregelen Wekelijks wordt, samen met de veiligheidsregio een bestuurlijke nieuwsbrief opgesteld voor de burgemeesters en wethouders zorg met daarin relevante informatie over het verloop en de aanpak van de coronacrisis. In totaal zijn 44 nieuwsbrieven verstuurd. Voor bestuurders en gemeentesecretarissen is op 6 maart 2020 een eerste informatiebijeenkomst gehouden. Een tweede informatiebijeenkomst voor bestuurders, raadsleden en ambtenaren heeft 17 juni 2020 plaatsgevonden. Het Dagelijks Bestuur en Algemeen Bestuur van de GGD is op diverse momenten in het afgelopen jaar geïnformeerd over ontwikkelingen van COVID-19 en de impact op de dienstverlening van de GGD en de financiële gevolgen. Met de directeuren van de zorginstellingen, bestuurders van het onderwijs en kinderdagverblijven is periodiek een zoomsessie georganiseerd om hen te informeren over de ontwikkelingen omtrent de aanpak van de coronapandemie en beschikbaar te zijn voor vragen. Advisering Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 Vanaf december 2020 is de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 van kracht. De Tijdelijke wet geeft de burgemeester bevoegdheden met betrekking tot het verlenen van ontheffingen van de landelijke coronamaatregelen in bijzondere gevallen.

Voordat de burgemeester hierover een besluit neemt moet de gemeente advies aanvragen bij de GGD. De GGD heeft een procedure ‘advies aanvragen ontheffingen’ ontwikkeld. Medio december heeft de gemeente Landsmeer advies gevraagd in verband met een ontheffing voor een muziekoptreden op kerstavond. Gezien de landelijke aangescherpte maatregelen in december heeft de GGD geen positief advies afgegeven.  Informeren en adviseren van de inwoners Inwoners hebben veel vragen omtrent het coronavirus. Vanaf het moment dat de eerste Coronabesmetting in de regio was geconstateerd heeft de GGD haar openingstijden uitgebreid en was ook voor vragen in het weekend bereikbaar. De GGD heeft per juni 2020 een formeel call centrum, gekoppeld aan het bron-en contactonderzoek, ingericht om al deze vragen te kunnen beantwoorden. Ook zijn de website en sociale media kanalen voortdurend aangepast met de laatste informatie. In 2020 zijn ruim 15.000 adviezen gegeven. 

Het ontwikkelen en coördineren van een regionale aanpak Zorg voor kwetsbare patiënten in verband met het coronavirus De minister van VWS heeft de DPG op 30 maart 2020 (brief Kenmerk 1169066-203772-LZ) de opdracht gegeven om een regionale aanpak zorg kwetsbare patiënten in verband met Covid-19 te organiseren. Om vorm te geven aan deze opdracht startte de GGD Zaanstreek-Waterland direct het project “Aanpak Zorg voor kwetsbare patiënten RONAZ Zaanstreek-Waterland”. Deze aanpak heeft tot doel de druk op de (thuis)zorg te verlichten, de veiligheid van (thuis)zorgmedewerkers, medebewoners en mantelzorgers te waarborgen en efficiënt met de schaarste aan (thuiszorg)personeel, artsen en persoonlijke beschermingsmiddelen om te gaan. Dit heeft geresulteerd in het inrichten van corona units in verzorgingshuizen en het opstellen van een plan van aanpak voor de inrichting van een zorghotel voor 40 tot zo nodig 100 patiënten. Van het zorghotel is (nog) geen gebruik gemaakt. In de regio Zaanstreek-Waterland was geen behoefte aan een apart coördinatiepunt omdat wordt aangesloten bij de bestaande structuren van het ROAZ. Deze taak is gezamenlijk met de GHOR uitgevoerd. Daarnaast is voor dak- en thuislozen opvang georganiseerd in een hotel in Zaanstad. 

Afspraken met zorgverzekeraars en het ministerie van VWS over financiering van de extra zorgverlening Er zijn afspraken gemaakt voor de financiering van de corona units en een eventueel zorghotel met de zorgverzekeraars, en met het ministerie van VWS over de financiering van de testen, het bron- en contactonderzoek en de gevolgen van de coronacrisis voor de werkzaamheden van de GGD. 10 Jaarstukken 2020 2021.1.0

 Onderzoek naar de beleving van de coronacrisis onder de inwoners van de regio In de eerste helft 2020 is, in samenwerking met de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland, een panelonderzoek onder de inwoners van de regio uitgevoerd over de beleving van de coronacrisis. Het corona-panelonderzoek is in 2020 nog 2 maal herhaald. Op basis van deze 3 onderzoeken is door de GGD een factsheet ‘corona-monitor’ gepubliceerd.  Psychosociale hulpverlening In het voorjaar is in kaart gebracht welke psychosociale ondersteuningsmogelijkheden er landelijk en regionaal zijn. De zorgaanbieders zijn hierover geïnformeerd. De inwoners van de regio worden via de website van de GGD geïnformeerd over de mentale gevolgen van Corona en hoe zij hier mee om te gaan.  Vaccineren Op 16 december 2020 is de DPG door de minister van VWS gevraagd om de uitvoering van de eerste fase van de vaccinatiecampagne zo vroeg mogelijk in januari 2021 op te pakken. Op grond daarvan is Topsporthal De Beuk in Purmerend als regionale vaccinatielocatie ingericht. De vaccinaties zijn in 2021 gestart. De sector Bedrijfsvoering heeft de sector Corona ondersteund bij alle interne processen. Personeel Het personeel werkzaam in de sector Corona bestaat voor een deel uit medisch opgeleid personeel. Deze medewerkers komen in tijdelijke dienst van de GGD.

Daarnaast zet de GGD niet-medisch personeel in dat geworven wordt via uitzendbureaus. Bij de bouw en inrichting van de testlocaties hebben we gebruik gemaakt van een evenementenorganisatie die beschikte over een grote hoeveelheid materiaal en een grote poule aan personeel. Daarnaast was er veel expertise om in korte tijd een groot evenement op te tuigen. Voor de GGD heeft deze expertise bijgedragen aan het succesvol opbouwen en bemensen van de locaties. In totaal zijn er 240 medewerkers geworven, geselecteerd en administratief verwerkt ten behoeve van de sector Corona. Inkoop De GGD is als overheidsorganisatie bij het inkopen van leveringen en diensten gehouden aan de Aanbestedingswet 2012. Bij de uitbraak van het coronavirus in maart 2020 maakte de druk om snel te handelen het noodzakelijk dat de GGD diensten ten behoeve van de bestrijding van deze pandemie inkocht, zonder inachtneming van de wettelijke aanbestedingstermijnen. De Europese Commissie heeft op 1 april 2020 een mededeling gedaan dat de uitbraak van COVID-19 een grootschalige gezondheidscrisis tot gevolg had waardoor terecht de noodzaak bestond om over te gaan tot zeer snelle inkoop van goederen, diensten en aanvullende infrastructuur.

Voor de GGD betekent dit dat de overeenkomsten die in 2020 in het kader van de bestrijding van COVID-19 zijn afgesloten, kunnen worden aangemerkt als zijnde aangegaan in een overmacht situatie. De Aanbestedingswet 2012 biedt de mogelijkheid om bij dwingende spoed gebruik te maken van de verkorte termijnenprocedure (artikel 2.74 Aw). Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft in een brief van 27 oktober 2020 aangegeven dat voor de inkoop van leveringen en diensten in het kader van de bestrijding van de COVID-19 pandemie gebruik gemaakt kan worden van deze procedure dwingende spoed. Ook de Europese Commissie geeft voor 2021 aan uit te gaan van een aanbesteding met verkorte termijnen. De GGD past deze procedure vanaf 2021 toe. ICT ICT heeft zorg gedragen voor:  De ICT inrichting van de teststraten op 3 fysieke locaties.  De ICT inrichting van Bron- en Contactonderzoek Ronde Tocht (netwerkvoorzieningen, werkplekken, printers, presentatieschermen).  De voorzieningen die in groot aantal nodig waren voor de nieuwe medewerkers binnen de sector Corona (laptops, telefoons). 11 Jaarstukken 2020 2021.1.0



De begeleiding van de introductie van de applicaties CoronIT, ClickDoc, Zoom.

Facilitaire zaken Er zijn nieuwe GGD locaties voor de sector Corona ingericht, de bestaande GGD locaties zijn coronaproof gemaakt en de inkoop van beschermingsmaterialen is uitgevoerd. Daarnaast is voor alle locaties, inclusief die van de sector Corona, een RI&E gemaakt. De aanbevelingen daaruit worden uitgevoerd. Juridische zaken en AVG Er is geadviseerd over contracten en privacy aspecten. Door een storing aan een testapparaat van een laboratorium hebben meerdere mensen in juni 2020 ten onrechte een bericht gekregen dat zij positief getest waren. Alle betrokkenen zijn door de GGD benaderd. Twee betrokken gezinnen hebben een schadevergoeding ontvangen. In september zijn 132 testbuisjes van mensen die zich in Purmerend hebben laten testen vermist geraakt. Direct nadat bekend werd dat de testbuisjes zoek waren, is de GGD een onderzoek gestart en zijn de procedures aangescherpt. Ondanks alle inspanningen zijn de testbuisjes niet teruggevonden. Er is melding bij de Autoriteit Persoonsgegevens van een datalek gedaan. Er is een Prisma onderzoek naar de verdwenen testbuisjes uitgevoerd. Het rapport hierover is naar de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd gestuurd en daar positief ontvangen. De bevindingen zijn gedeeld met het Algemeen Bestuur en het RBT. Het RBT heeft besloten geen verder onderzoek uit te voeren.

Kwaliteit De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd heeft de GGD op 21 juli 2020 bezocht als onderdeel van een landelijk onderzoek naar de kwaliteit van de teststraten en het bron- en contactonderzoek. De GGD scoorde goed op bijna alle elementen van het toetsingskader. Alleen het desinfecteren van de handschoenen was niet conform de juiste werkwijze. Dit is direct aangepast. Kwaliteit heeft de protocollen voor de teststraten opgesteld en ondersteunt bij het inrichten van de werkprocessen conform de richtlijnen. Klachten In 2020 zijn 94 klachten ontvangen die verband houden met de aanpak van Corona. Met alle klagers is telefonisch of per mail contact gezocht. Veel klachten hadden betrekking op de lange wachttijd voordat de testuitslag bekend werd. In overleg met het Bron- en contact centrum werd de uitslag nagezocht en werden de betrokkenen direct telefonisch geïnformeerd over de testuitslag en de werkwijze. Afhankelijk van de testuitslag wordt de betrokkene gebeld. Bij een positieve testuitslag belt de GGD. Bij een negatieve testuitslag belt het landelijk callcenter. Veelal werd de overschrijding van de tijd veroorzaakt door drukte bij het landelijk callcenter. Daar is dit signaal neergelegd.

Ook was bij veel mensen niet bekend dat wanneer zij de uitslag via de website met hun DiGiD bekeken ze niet worden gebeld bij een negatieve testuitslag Andere klachten betroffen de foutieve testuitslag door een storing bij het laboratorium. Niet alleen de mensen die hierover een klacht hebben ingediend, maar alle betrokkenen zijn schriftelijk geïnformeerd en hebben een cadeaubon ontvangen. Twee families hebben een schadevergoeding ontvangen. Twee betrokkenen hebben een klacht ingediend, omdat ze schade hebben opgelopen aan hun auto bij een bezoek aan de teststraat. Beiden hebben een schadevergoeding ontvangen en is de informatie en/of rijroute bij de teststraat aangepast. Daarnaast kwamen er klachten over het ontbreken van een teststraat in Zaandam, het onvoldoende informeren van de omgeving van een besmette inwoner en de verdwenen testbuisjes. De gemiddelde duur van de klachtafhandeling was 3 dagen. Alle klachten zijn binnen de vastgestelde termijn van zes weken afgehandeld. Financiën Iedere maand worden de kosten en begrote maar niet ontvangen inkomsten aan het ministerie van VWS gedeclareerd. Hiervoor is een aparte administratie ingericht. Daarnaast handelt Financiën de bekostiging van het testen van zorgmedewerkers door met de zorgaanbieder afgesloten partijen af.

12 Jaarstukken 2020 2021.1.0

Wat heeft het gekost? 1e begrotingswijziging

Baten regulier Baten bijdragen gemeenten Incidentele baten

Realisatie € 5.983.392 € € € 397

Lasten primaire taak Overhead primaire taak

€ 5.957.399 € 26.390

Tussenresultaat Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

€ € € €

-

€ € € €

Begroting

-

€

-

-

€ € € €

-

Wat is de invloed van de corona crisis op de reguliere taken van de GGD? In de crisis fase heeft de GGD aan de hand van het continuïteitsplan de reguliere processen ingedeeld naar vitale, kritische processen die altijd doorgang moeten vinden. Deze processen zijn Jeugdgezondheidszorg 0-4 jarigen en zorgkinderen, Veilig Thuis, Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg (meldpunt suïcide en wet verplichte GGZ) en algemene infectieziektebestrijding, TBC bestrijding en SOA bestrijding bij acute situaties. Daarnaast zijn medewerkers ingezet bij de aanpak van de coronacrisis in de teststraten of bij het bron- en contactonderzoek, anderen hebben hun reguliere taken (gedeeltelijk) kunnen voortzetten. De impact op de teams van de GGD komt in de specifieke onderdelen van de rapportage terug.

13 Jaarstukken 2020 2021.1.0

1.1.2 Programma 1 Monitoren, signaleren en adviseren __________

Inhoud van dit programma: De GGD adviseert de gemeenten over hun beleid op het gebied van gezondheidspreventie, -bevordering en –bescherming. Monitort, signaleert en adviseert op basis van de breed beschikbare gegevens. De GGD is kenniscentrum voor onderzoek en brengt gezondheidsproblematiek op wijk/buurtniveau in kaart, adviseert over effectieve aanpak, participeert in beleidsnetwerken en legt verbinding tussen partijen. Taken Onder dit programma vallen de volgende taken: Programma 1 Monitor, signaleren en adviseren 10117001 Advisering lokaal gezondheidsbeleid 10117002 Epidemiologie 10117003 Gezondheidsbevordering

Basistaak Basistaak Basistaak

Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Uit te voeren activiteiten Vormgeven van de preventiecyclus door: A B C

D E F

Gezondheidsmonitor Publicatie gezondheidsgegevens t.b.v. gemeenten enhet ketenpartners Advisering op gebied van lokaal gezondheidsbeleid

Ondersteunen van het onderwijs bij het behalen van vignet Gezonde School van Ontwikkelen en aanbieden preventieprogramma's voor volwassenen en ouderen Academisering en innovaties

Prestatiedoelstelling per jaar Monitor onderzoek onder 1 van de doelgroepen: kinderen, jongeren, volwassenen, ouderen of kwetsbare groepen 2 epi nieuwsbrieven, 2 panelonderzoeken, themagericht Aantal vragen ter verduidelijking gezondheidssituatie Aantal adviezen t.a.v. interventies en gemeentelijk beleid Participatie in lokale werkgroepen Ondersteunen van 100% scholen Zaanstreek ( 86); 100 % scholen Waterland ( 84) Aanbieden 3 thema's in overleg met lokale teams, ketenparters en GGD intern Ontwikkeling van 2 maatwerkprojecten op verzoek van gemeenten

Realisatie

4 34 93 57 2 100% 3 2

Monitoring gezondheidssituatie: afgesproken aantal analyses zijn behaald De GGD monitort de gezondheid van de inwoners van de regio. In de eerste helft van 2020 zijn – op basis van de Gezondheidsmonitor (GM) Jeugd uit 2019 - de schoolrapportages voor 19 scholen van het voortgezet onderwijs verschenen. Vrijwel alle scholen in de regio namen deel aan de monitor (respons 95%). De schoolrapportages zijn besproken met de scholen in het voorgezet onderwijs. Voor de gemeenten is een regionaal tabellenboek gepubliceerd en per gemeente een gemeentetabellenboek. Voor Zaanstad, Purmerend en Edam-Volendam zijn ook de wijkcijfers in een tabellenboek gepubliceerd. Alle cijfers zijn bovendien terug te vinden op de cijferwebsite van Epidemiologie: https://gezondheidincijfers.ggdzw.nl/#/ Na publicatie van de resultaten van de gezondheidsmonitor Jeugd is gemeenten aangeboden deze per gemeente te presenteren, te bespreken en te adviseren over gemeentelijk beleid en interventies. Een gemeenten hebben hier in het najaar gebruik van gemaakt. In het najaar van 2020 zijn de GM senioren, de GM volwassenen en de GM kinderen gehouden. Er zijn 3 uitvragen gedaan. In een wijk van Zaanstad is vanwege een achterblijvende respons nog een 4 e uitvraag gedaan. Het verzamelen van data eindigde eind 2020.

De GM senioren en de GM volwassenen worden uitgevoerd in een landelijke samenwerking van GGD ’en, het RIVM en CBS. De GM kinderen is een standalone onderzoek. In de zomer is gestart met de voorbereidingen voor de realisatie van een website waarop alle resultaten van de GGD Gezondheidsmonitors worden gepubliceerd. In november is tevens begonnen met de voorbereiding van een regionale conferentie voor zomer/najaar 2021 om de resultaten te presenteren voor gemeenten en andere stakeholders. 14 Jaarstukken 2020 2021.1.0

Aan de hand van de resultaten van de gezondheidsmonitor 2016 is in samenwerking met het Amsterdam Public Health Research Institute van de VU Amsterdam een wetenschappelijk artikel over belasting van mantelzorggevers geschreven en gepubliceerd in Health and Social Care. Zie https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/hsc.12982 Panelonderzoek In de eerste helft 2020 is, in samenwerking met de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland, een panelonderzoek onder de inwoners van de regio uitgevoerd over de beleving van de coronacrisis. Het corona-panelonderzoek is in 2020 nog 2 maal herhaald. Op basis van deze 3 onderzoeken is een factsheet ‘corona-monitor’ gepubliceerd. Daarnaast is er in april 2020 een publicatie verschenen over het panelonderzoek over antibioticagebruik en antibioticaresistentie. Alle publicaties zijn te vinden op https://www.ggdzw.nl/professionals/cijfers-enfeiten/gezondheidsonderzoek-publicaties-en-cijfers/ Het onderzoekspanel wordt door de GGD standaard ingezet om op een snelle en eenvoudige wijze de meningen, ervaringen en behoeften van inwoners te peilen met betrekking tot diverse gezondheidsonderwerpen (3 tot 4 keer per jaar). Hiermee levert het panel informatie op die de GGD en gemeenten kunnen gebruiken om gerichte activiteiten te organiseren om de gezondheidssituatie van de inwoners te verbeteren.

Advisering lokaal volksgezondheidsbeleid Het afgelopen jaar zijn 114 vragen om advies gesteld, overwegend door gemeenten (2/3). Overige vragen kwamen vanuit het onderwijs en van burgers. De meeste vragen van de gemeenten hadden betrekking op de aanpak van het coronavirus, maar ook waren er vragen over de aanpak genotmiddelen en roken en de aanpak overgewicht. De vragen van onderwijs en burgers betroffen met name vragen omtrent preventieprogramma’s, zoals de Gezonde School, lessen relationele en seksuele vorming, sociale en fysieke veiligheid op school en stoppen met roken. De Omgevingswet en openbare gezondheid De invoering van de Omgevingswet is weliswaar uitgesteld van januari 2021 naar januari 2022, de GGD heeft evenwel intensief met partners voor de Omgevingswet samengewerkt. Er wordt regionaal samengewerkt met de beide Omgevingsdiensten (NZKG, IJmond), Rijkswaterstaat, het Hoogheemraadschap en de veiligheidsregio. Vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet heeft de GGD per gemeente een flyer ontwikkeld over hoe de GGD adviseert over de gezondheid en veiligheid van burgers. De flyer biedt inzicht in de gezondheidssituatie van burgers in de gemeente en geeft aanknopingspunten voor een lokale omgevingsvisie en omgevingsplannen.

Daarnaast is er specifiek geadviseerd over de Achtersluispolder, De Zaanse Helden, Maak Noord en de techniek campus in Zaanstad, Aanbod van preventie programma’s De GGD besteedt structureel aandacht aan gezondheidsbevordering bij jeugdigen door middel van de Gezonde School methodiek. In de regio hebben 61 scholen het vignet Gezonde School. Gezamenlijk hebben de scholen 82 certificaten behaald. Momenteel worden 53 scholen door de GGD begeleid bij het behalen van een eerste of tweede certificaat. Ook zijn scholen geworven voor de subsidie Gezonde School begeleiding in het schooljaar 2020-2021. 26 scholen hebben de landelijke subsidie toegekend gekregen. Door corona is de begeleiding aan scholen in 2020 vertraagd, maar dit zal in afstemming met de scholen snel opgepakt worden als de coronacrisis voorbij is. GGD GHOR Nederland en het ministerie van VWS hebben een stimuleringsregeling afgekondigd om scholen te ondersteunen bij het thema Gezonde Relaties en Seksualiteit (R&S). De GGD heeft scholen ondersteund bij deze aanvraag en inmiddels hebben daardoor 17 scholen de subsidie ontvangen. De GGD begeleidt daarmee de scholen. Een voorwaarde van de stimuleringsregeling is het volgen van een themascholing R&S. Eind 2020 hebben zes scholen deze scholing gevolgd en is voor acht scholen de scholing gepland. Met drie scholen moet de scholing nog gepland worden. 15 Jaarstukken 2020 2021.1.0

In het verlengde van de stimuleringsregeling voor scholen kon de GGD ook een aanvraag doen voor het vergroten van de capaciteit bij GGD ’en voor het bieden van advies en ondersteuning aan scholen en het stimuleren van gemeenten. In december 2020 is daarvoor een adviseur gezondheidsbevordering/coördinator gezonde Relaties & Seksualiteit voor een jaar aangesteld (8 uur per week). In het kader van het landelijk preventie akkoord is met de behulp van de stimuleringsregeling Rookvrije omgeving per augustus 2020: - een projectcoördinator Rookvrije omgeving Zaanstreek-Waterland aangesteld; - een regionale campagne Stoptober gelanceerd; - een sociale kaart Stoppen met roken ontwikkeld en verspreid; - gestart met de Rookvrije Sportvereniging. Voor de inwoners van de regio zijn de landelijke campagnes ‘Ik Pas’ (januari) en ‘30 dagengezonder’ (maart) ondersteund. In totaal hebben 3500 mensen deelgenomen aan deze campagnes. Innovaties: subsidie aanvragen De stroom derdengelden (onderzoek- en projectsubsidies bij externe instanties) neemt toe. In het kader van de aanpak personen met verward gedrag is een borgingssubsidie toegekend door ZonMW (tot eind 2021) en projectsubsidie voor de Mobiele Triage en VervoersUnit (tot maart 2021).

Als onderdeel van de werkzaamheden van het Meld- en Adviespunt Bijzondere Zorg (MABZ) voert het MABZ de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) tot juli 2020 uit voor acht gemeenten. Na 1 juli besluiten de gemeenten Purmerend en Beemster dit zelfstandig uit te voeren en blijft het MABZ voor de overige 6 gemeenten de Wvggz uitvoeren. De GGD participeert in een ZonMW aanvraag Bewegen om te groeien. De hoofdaanvrager is Amsterdam UMC. Innovatie: Internationale denktank GGD Zaanstreek-Waterland is in november 2020 een samenwerking aangegaan met de Finse denktank en mensenrechtenorganisatie Kukunori, met als doel het onderling uitwisselen van knelpunten, nieuwe ideeën en innovatieve oplossingen met betrekking tot verschillende gezondheidsproblemen. Er zijn voorbereidende overleggen geweest om in 2021 een internationale denktank te organiseren met als thema de “Rookvrije Generatie”. Voor de denktank sessies zal een zo breed mogelijke vertegenwoordiging van burgers en experts worden uitgenodigd uit zowel Zaanstreek-Waterland als Finland. Samen zal worden nagedacht over nieuwe manieren van werken naar een rookvrije generatie. Wat heeft het gekost?

Baten regulier Baten bijdragen gemeenten Incidentele baten

1e begrotingswijziging Realisatie Begroting € 120.461 € € € 967.381 € 967.381 € 958.430 € 572

Lasten primaire taak Overhead primaire taak Overhead bedrijfsvoering

€ € €

Tussenresultaat Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

€ -151.092 € € 63.000 € € 177.635 € € -36.457 €

959.440 € 68.911 € 211.155 €

610.203 € 101.920 € 192.258 €

603.772 190.142 101.516

63.000 63.000 -

63.000 63.000 -

€ € € €

Voor de analyse van de afwijkingen van de realisatie ten opzichte van de begroting wordt verwezen naar de toelichting op de programmarekening § 2.3.4 (toelichting op overzicht van baten en lasten). 16 Jaarstukken 2020 2021.1.0

1.1.3 Programma 2 Uitvoerende taken gezondheidsbescherming __________

Inhoud van dit programma: In de wet Publieke Gezondheid zijn een aantal gezondheid beschermende taken opgenomen waarvoor specialistische deskundigheid van belang is. In de wet is vastgelegd dat een aantal gezondheid beschermende taken door de GGD moeten worden uitgevoerd. Daarnaast voert de GGD, voor de acht gemeenten, een aantal aanvullende contracttaken uit. Taken Onder dit programma vallen de volgende taken: Programma 2 Uitvoerende taken gezondheidsbevordering Algemene Gezondheidszorg 20205001 Infectieziektenbestrijding Basistaak 20205002 SOA-bestrijding Basistaak 20205003 TBC-bestrijding Basistaak 10218001 Medische milieukunde Basistaak 20205004 Reizigersadvisering en -vaccinatie Basis+taak Jeugdgezondheidszorg 20201001 Jeugd 0-4 Basistaak 20201002 Jeugd Basisonderwijs Basistaak 20201003 Jeugd Voortgezet Onderwijs Basistaak 20201004 Rijksvaccinatieprogramma Basistaak 20201005 Zorgcoördinatie kindgericht Basistaak 20201007 Speciaal Onderwijs Basistaak 20201008 Opvoedingsondersteuning en groepsvoorlichting Basistaak 20201009 Inloopspreekuren en telefonische bereikbaarheid Basistaak 20204002 Calamiteiten op school Basistaak 20204004 Prenatale en postnatale zorg Basistaak 20204006 Opvoedspreekuur en ondersteuning Basistaak 20204014 Coördinatie netwerk Integrale Vroeghulp Basistaak Maatschappelijke gezondheidszorg 10206001 Meldpunt overlast en bemoeizorg Basistaak 10206002

Vroegsignalering Basis+taak

Uitvoerende taken gezondheidsbescherming: Algemene gezondheidszorg Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?

A B C D E F G H I J K L

Prestatiedoelstelling per jaar Uit te voeren activiteiten Aantal adviezen meldingsplichtige infectieziekten 250 Aantal adviesaanvragen afhandeling 450 Informeren burgemeesters, burgers en organisaties 6 nieuwsbrieven per jaar Contactonderzoek 40 Aantal SOA spreekuren 145 Verzorgen van voorlichting seksuele gezondheid 3 Uitvoeren Mantouxtesten 400 BCG vaccinaties 250 Maken röntgenfoto’s 350 Bron- en contactonderzoek 180 Vaccinaties en advisering van reizigers 5000 consulten 6600 vaccinaties Advisering m.b.t. milieufactoren 90 adviezen per jaar

17 Jaarstukken 2020 2021.1.0

Realistatie 15.947 2.279 wekelijks 95.140 135 4 408 333 882 177 2446 2701 115

Realisatie COVID-19 15.840 1.979 wekelijks 95.040

Realisatie ex COVID-19 107 300 6 100

Infectieziekten 2020 heeft grotendeels in het teken gestaan van de aanpak van het coronavirus. Kortheidshalve wordt hierbij verwezen naar hoofdstuk 1.1.1. Om de TBC-zorg in de regio te waarborgen is er regionaal overleg tussen de Noord-Hollandse GGD ’en. Het aantal röntgenfoto’s is fors hoger. Dit wordt veroorzaakt doordat in deze telling ook de röntgenfoto’s gemaakt in de penitentiaire instelling Zaanstad zijn meegenomen. In 2020 zijn in onze regio 41 latente TBC besmettingen geconstateerd. Wanneer er een latente TBC besmetting wordt geconstateerd, vindt preventieve behandeling en controle plaats. In het voorjaar heeft de Sense/Soa advisering zich beperkt tot mensen met klachten omdat de medewerkers van Sense/Soa hebben ondersteund bij de corona-aanpak. In het najaar is het reguliere aanbod weer aangeboden. In de 135 spreekuren Sense/Soa zijn 1.480 consulten uitgevoerd, waarvan 378 thuistesten. In circa 16% is een soa ontdekt. De meest voorkomende soa’s waren Chlamydia, Gonorroe en genitale wratten. Doordat de GGD niet voldoet aan de Visi-norm zijn een aantal taken niet of in verminderde mate tot uitvoering kunnen komen.

Zo is er ten behoeve van Sense/Soa buiten de poli spreekuren geen arts beschikbaar voor spoed cliënten, is de zorg op dit gebied verminderd wat mogelijk resulteert in grotere verspreiding van chlamydia, gonorroe, syfilis en hiv in de regio dan nodig en is de PrEP zorg waarbij mannen die seks met mannen hebben ter preventie van HIV PrEP slikken gedwongen overgedragen aan de GGD Amsterdam. Ook is de deelname aan de werkgroep antibioticaresistente (ABR) stopgezet. Dit betekent dat het risico bestaat dat in de regio er meer mensen zullen sterven dan nodig aan infecties die resistent zijn tegen antibiotica. Vanaf medio maart is de reizigersadvisering stil te komen liggen. De medewerkers van reizigersadvisering hebben vanaf maart ondersteund bij de corona-aanpak. Medische milieukunde Medische milieukunde (MMK) adviseert de gemeenten en inwoners van de regio ZaanstreekWaterland over potentiële gezondheidsrisico’s van de leefomgeving, zowel binnen als buiten de woning. Het aantal adviezen van medische milieukunde stijgt. Het gaat met name over thema’s als binnenmilieu, asbest, fijnstof, luchtkwaliteit en geluidsoverlast. In 2020 zijn 90 vragen/meldingen van burgers binnen gekomen en 25 vragen van gemeenten en instanties (totaal 115).

De vragen van burgers hadden met name betrekking op het binnenmilieu (schimmel en vocht), gevaarlijke stoffen en materialen (kwik, asbest, lood in het drinkwater), geuroverlast door houtrook, laagfrequent geluid, bodem en elektromagnetische straling. De vragen van gemeenten en instanties betroffen lucht, geluid en bodem. Daarnaast is er sprake van doorlopende betrokkenheid van de GGD die ook tot advisering aan de gemeenten leidt op het terrein van: - landelijke thema’s en de lokale implementatie daarvan, bijvoorbeeld corona en ventilatie; - de ondersteuning van de gemeenten bij de risico inschatting, risicocommunicatie en advisering rond lokale onderwerpen; - advisering in het kader van de Omgevingswet; - advisering rond gezonde leefomgeving in ruimtelijke ordening en bestemmingsplannen.

18 Jaarstukken 2020 2021.1.0

Wat heeft het gekost?

Baten regulier Baten bijdragen gemeenten Incidentele baten

1e begrotingswijziging Realisatie Begroting € 768.941 € 673.052 € 673.052 € 1.095.420 € 1.095.420 € 1.077.550 € 697 € € -

Lasten primaire taak Overhead primaire taak Overhead bedrijfsvoering

€ 1.346.363 € 1.263.276 € 1.249.155 € 161.412 € 206.322 € 206.122 € 324.310 € 298.874 € 295.325

Tussenresultaat Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

€ € € €

32.973 32.973

€ € € €

-

€ € € €

-

Voor de analyse van de afwijkingen van de realisatie ten opzichte van de begroting wordt verwezen naar de toelichting op de programmarekening § 2.3.4 (toelichting op overzicht van baten en lasten).

Uitvoerende taken gezondheidsbescherming: Jeugdgezondheidszorg Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?

A B C E

F

G H I

Indicator Aantal dossier 0-18 jaar Aantal geboortes Aantal vluchtelingen en nieuwkomers en land van herkomst Aantal contactmomenten 0-4 jaar Contactmoment 0-jarigen Contactmoment 1-jarigen Contact moment 2 jarigen

Realisatie 2020 61.459 3.330 689

Absoluut

98% 100% 35%

26.283 6.831 1.231

Contactmoment 3 jarigen

50%

1.818

Contactmoment 4 jarigen

117%

4.300

Contactmomenten 5 -12 jaar Contactmoment groep 2 ( 5 jarigen) Contactmoment groep 7 ( 10 jarigen)

65% 38%

4.528 1.413

99%

6.365 1.965

Contactmomenten 12-18 jarigen Opkomst Logopedisch consult 5 jarigen vaccinatiegraad Indicatieve contactmomenten 0-18 alle indicaties

92%

Verklaring afwijking

2 jarigen hadden een achterstand, wordt in 2021 ingelopen 3 jarigen idem, Soms is van beide contactmomenten 1 gemaakt als dit voor ouders en kinderen kon Relatief hoog, dit zijn kinderen waarbij het 3 jarig CM is overgeslagen en bij 3,9 is uitgevoerd nog een achterstand ivm Corona. Inloop in 2021 achterstand groep 7 ivm corona. Eind 2020 zijn ouders uitgenodigd als ze dat wilden. Daar is weinig gebruik van gemaakt. Hele jaarcohort heeft aanbod gehad. achterstand door sluiting scholen rapportage wordt apart verzonden

11.703

Zorg tijdens de coronacrisis Tijdens de eerste maanden van de coronacrisis zijn veel jeugdgezondheidsartsen, verpleegkundigen, doktersassistenten en administratief medewerkers ingezet bij de teststraten en het bron- en contactonderzoek. Na medio juni is dit niet meer nodig geweest. De gewijzigde werkwijzen in de Jeugdgezondheidszorg hebben de professionals zich snel eigen moeten maken, zoals bijvoorbeeld het beeldbellen en het chatten met ouders. Ook de gewijzigde werkwijze tijdens de groepsvaccinaties is in een snel tempo ontwikkeld en heeft als voorbeeld gediend voor diverse huisartsenpraktijken in de regio tijdens de jaarlijkse griep vaccinatie.

19 Jaarstukken 2020 2021.1.0

Tijdens de crisis zijn de werkzaamheden van de Jeugdgezondheidszorg aangepast aan de richtlijnen van het RIVM in verband met de veiligheid van ouders en kinderen, maar ook van de medewerkers. Hierop werden voortdurend aanpassingen gedaan als de actualiteit daar om vroeg. Alle kritische processen binnen de Jeugdgezondheidszorg, zoals zorg voor jonge zuigelingen, vaccinaties voor kinderen onder de 4 jaar en afspraken op indicatie voor oudere kinderen en jongeren, zijn tijdens de coronacrisis doorgegaan. Evenals de ondersteuning aan zorggezinnen. Tijdens de eerste en tweede lock down zijn medewerkers van de Jeugdgezondheidszorg als dat nodig was op huisbezoek gegaan. Voor de spreekuren is in verband met het risico op infectie meer tijd ingeruimd, zodat minder ouders gelijktijdig in de spreekuurruimte zijn. Ten gevolge van de maatregelen zijn er minder kinderen tijdens een spreekuur: 7 kinderen in plaats van 9. Dit heeft geleid tot een hoge werkdruk onder artsen en verpleegkundigen omdat meer spreekuren moesten worden ingepland en uitgevoerd. Waar dat kon zijn consulten via beeldbellen gedaan. Met alle vluchtelingen en nieuwkomers is contact geweest. Alle nieuwkomers hebben, ook tijdens de coronacrisis, consulten op het CJ of CJG ontvangen en een periodiek gezondheidsonderzoek ondergaan waar het schoolkinderen betreft.

Van alle “inverhuizende” kinderen komt 75% uit een andere regio in Nederland, 25% betreft vluchtelingen/nieuwkomers uit met name Oost-Europa, Azië en Afrika. Tot 16 maart 2020 is de Jeugdgezondheidszorg uitgevoerd volgens de afspraken binnen de Gemeenschappelijke Regeling. Daarna zijn aanpassingen gedaan. Voor kinderen van 4-18 jaar geldt dat zij tijdens de eerste golf van de coronacrisis in principe niet meer opgeroepen zijn, behalve op indicatie. Na de zomervakantie 2020 is een inhaalslag van start gegaan om de achterstanden bij schoolkinderen in te halen. Dat is gelukt met de groepen 7 en het voortgezet onderwijs. Er zijn nog achterstanden in groep 2 die op 31 december nog niet waren ingelopen. Dat zal in de eerste helft van 2021 gebeuren. Half december 2020 was de start van de tweede lock down. De Jeugdgezondheidszorg is vanaf deze datum doorgegaan met spreekuren voor schoolkinderen, juist om te proberen zoveel mogelijk kinderen in beeld te houden. Doordat niet alle kinderen van 5 jaar al zijn gezien en niet alle ouders van kinderen van groep 7 gehoor hebben gegeven aan een inhaal oproep, is het percentage overgewicht op de verschillende leeftijden niet betrouwbaar. Alle medewerkers betrokken bij de Jeugdgezondheidszorg zijn de eerste weken dagelijks, en later iets minder frequent, via een mail of videoboodschap geïnformeerd over alle wijzigingen.

Bij alle wijzigingen in werkwijzen is uitgegaan van het landelijk professioneel kader en de landelijke afspraken Jeugdgezondheidszorg. Consultatiebureau en prenatale zorg  De hielprik en de gehoorscreening zijn uitgevoerd tijdens een huisbezoek. Gehoorscreening is weer opgestart nadat deze 6 weken had stilgelegen. Eind mei was de opgelopen achterstand ingehaald. Het ging hierbij om 450 kinderen. De tweede helft van het jaar zijn deze uitgevoerd volgens procedure.  De prenatale en intake huisbezoeken zijn door gegaan. Dit vond plaats bij mensen thuis en als dat niet kon vanwege de veiligheid gebeurde dit door middel van beeldbellen.  Contactmomenten met een vaccinatie of screening (bijvoorbeeld heupen en hart) voerden de jeugdverpleegkundige en de jeugdarts uit op het consultatiebureau.  Andere contactmomenten voerden de jeugdverpleegkundige en jeugdarts zoveel mogelijk telefonisch uit (beeldbellen). Op indicatie werden kinderen en jeugdigen wel gezien.  De telefonische en digitale bereikbaarheid van de Jeugdgezondheidszorg en informatie op de website zijn uitgebreid om ouders en professionals te kunnen adviseren bij vragen. Zo waren er dubbele telefonische advieslijnen van verpleegkundigen en pedagogen, en is er gestart met het chatten met ouders.  De inloopspreekuren zijn als inloopmogelijkheid vervallen. Ouders dienden hiervoor vooraf een afspraak te maken.

 Volle wachtkamers zijn voorkomen en huisbezoeken zijn veilig uitgevoerd. De hygiëne is in acht genomen en er is zo veel als mogelijk 1,5 meter afstand gehouden. Er werd vooraf een check op de gezondheid van ouder en kind gedaan. Door de corona-maatregelen kunnen spreekuren maar voor 2/3 gevuld worden. Er zijn daarom veel meer spreekuren dan gebruikelijk en er worden 20 Jaarstukken 2020 2021.1.0

minder kinderen gezien. De kinderen van 2 en 3 jaar oud kregen een telefonisch consult. Er is een achterstand ontstaan bij de 2 jarigen van ongeveer 500 kinderen. Helaas blijft die achterstand bestaan omdat op dit moment de spreekuren nog steeds maar voor 2/3 gevuld kunnen worden. Onderwijs (basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs)  Contactmomenten gingen tijdens de eerste lock down door op indicatie. Na de zomervakantie zijn ook de standaard contactmomenten weer opgepakt, fysiek of telefonisch door middel van beeldbellen. Beeldbellen gaf de betreffende verpleegkundige of arts weer een heel andere kijk op het gezin en de thuisomgeving! Opvallend was dat de jongeren wel graag telefonisch met de arts of jeugdverpleegkundige wilden praten, maar liever niet in beeld kwamen.  Bij de logopedische consulten groep 2 (5 jaar) is een achterstand ontstaan als gevolg van het sluiten van de scholen. Logopedisten konden daar niet terecht. Deze achterstand wordt ingehaald gedurende de komende 2 jaar.  Reeds geplande schoolverzuimconsulten gingen door (fysiek of telefonisch) en schoolverzuim kon aangemeld worden. Hier hebben scholen ook gebruik van gemaakt. Tevens zijn veel zorg overleggen, met name van het speciaal onderwijs, door gegaan.  De artsen en verpleegkundigen verbonden aan de scholen waren telefonisch bereikbaar voor vragen of overleg.