23a. Brief 9 februari 2021 college Beemster actualiteiten begroting 2021.pdf

GEMEENTE

I

I

BEEMSTER It:ijiti,.Liìn:.i,i

IIWERELDERFGOED College van B&W

-

-

uw brief van

uw kenmerk

', 1 !:i{i, ?r,i21

Gemeenteraad Rijn Middelburgstraat 1 1462 NV MIDDENBEEMSTER

ons kenmerk

datum I februari 2021

O nd erwerp; Actualiteiten begroti n g 2421

Geachte leden van de raad

1. lnleiding Bij de aanbieding van de Programmabegroting 2021 aan uw raad waren nog veel zaken onzeker. Dit betrof de effecten van het Corona-virus, het compensatiepakket van het Rijk, de ontwikkeling van de uitgaven in het sociaal domein, het onderzoek naar de uitgaven jeugdzorg en de herijking van het gemeentefonds. ln de afgelopen periode zijn de genoemde onderdelen als voorbereiding op de Kadernota naar de laatste kennis voor u uitgewerkt. Ook de gemeente Purmerend heeft een dergelijke brief gemaakt. Bij de start van de Kadernota is dan het beeld voor beide gemeenten uitgewerkt.

2. lnformatie Deze brief is gebaseerd op de laatste inzichten over de gemeentefinanciën. En die blijven op bepaalde onderdelen onzeker. Vanwege onvoldoende zicht op het compensatiepakket Corona 2021 van het Rijk kan nog geen integraal Corona effect 2021 worden gepresenteerd. Bij het onderdeel gemeentefonds treft u de informatie uit de decembercirculaire aan. Er kan daarnaast door recente informatie ook een duiding worden gegeven van de herijking van het gemeentefonds. Door de adviesaanvraag aan de Raad voor het Openbaar Bestuur zijn de voorlopige effecten per gemeente op 2 februari bekend geworden bij de brief van de Minister aan de Tweede Kamer. Hier wordt verderop in de brief op ingegaan. Het voorlopig beeld is dat Beemster en Purmerend tezamen met een beperkt effect te maken krijgen.

Ook is op 18 december het onderzoek van AEF gepubliceerd over de vraag hoeveel middelen gemeenten structureel nodig hebben om hun taken voor jeugdzorg goed uit te kunnen voeren. Het onderzoek laat zien dat gemeenten in 2019 zo'n € 1,7 miljard meer uitgeven aan jeugdzorg dan datze aan middelen ontvangen. Voor Jeugd is de VNG naar aanleiding van het AEF onderzoek in overleg met de minister. De resultaten, met name de mate waarin de uitkomst van het onderzoek zijn weerslag vindt in het gemeentefonds danwel in een maatregelenpakket, kunnen om die reden nog niet worden meegenomen. Voor Wmo heeft de minister aangegeven de gemeenten niet te willen compenseren voor het abonnementstarief.

behandeld door:

Ã..Èk.,

I

r r

telefoonnummer

Postadres: Postbus 7,1462 ZG Middenbeemster Telefoon: 0299 452 452 Website: www.beemster.net

u$n

geadresseerde

ons kenmerk

Gemeenteraad

datum

blz.

9 tebruari 2021

2

Aan het einde van deze brief hebben wij een totaaltabel opgenomen. Daar wordt zichtbaar dat ook in Beemster het beeld is verslechterd, maar dat de begrotingspositie van Beemster nog steeds goed te noemen is. De in deze brief genoemde effecten zullen wij meenemen in de Kadernota.

3. Actualisaties Sociaal Domein ln de tweede tussenrapportage van Beemster is op het sociaal domein van Beemster melding gemaakt van 3 aanpassingen: -38.904 Aanpassing -16.000 Aanpassing werk en -32.581

. o Wmo .

jeugdzorg:

inkomen:

De bijraming Jeugd werd veroorzaakt door toenemend zorggebruik. Het budget voor Wmo is op onderdelen bijgesteld: bijraming op hulp bij huishouden en het budget voor wonen, rolstoelen en vervoer (tezamen € 60.000) en aframingen op vervoersvoozieningen en dagbesteding (ook tezamen: € 60.000). Het nadeel van € 16.000 wordt veroozaakt omdat in de maanden april en mei 2020 vanwege Corona geen eigen bijdrage Wmo is betaald. ln de tweede tussenrapportage is gemeld dat het aantal uitkeringen in Beemster met 8% is gestegen. Deze extra lasten in 2O2O worden deels gecompenseerd door een hoger rijksbijdrage voor de uitkeringen en hogere terugvordering. Per saldo is het nadeel € 32.581

ln het kader van deze brief is nagegaan welke van deze aanpassingen structureel zijn Daarvoor hebben we vier grafieken voor u gemaakt: 1. Een grafiek met het gemiddeld aantal kinderen in jeugdzorg per maand 2. Een grafiek met de gemiddelde kosten per maand 3. Aantal Wmo geindiceerden 4. Aantal meldingen en aanvragen Wmo loket

Gem. aantal kinderen in zorg per maand 1

40 20

126 127 107

126

129

108

00 80 60 40 20 0

2018 2019 Q1 2019 Q2 2019 Q3 2019 Q4 2020 Q1 2020 Q2 2020 Q3 2020 Q4 ln de grafiek is 2018 (gemiddeld) als basis genomen. ln de grafiek is zichtbaar dat het aantal kinderen is gestegen t.o.v.2018 met 19%. Het lijkt aannemelijk dat Corona hierop van invloed is geweest, maar de stijging was ook in het eerste kwartaal van 2020 al zichtbaar en er is uiteraard ook sprake van bevolkingsgroei. Op dit moment is er geen daling zichtbaar.

geadresseerde

ons kenmerk

Gemeenteraad

datum

blz.

9 februari 2021

3.

Gemiddelde kosten per kind per maand 1.600

1.437 1.4j7

1.400

1.473 1.339 1.241

1.205

1.200

1.271 1.222

1.164

1.000 800

600 400

200 0

2018 2019 Q1 2019 Q2 2019 Q3 2019 Q4 2020 Q1 2020 Q2 2020 Q3 2020 Q4 r gemiddelde kosten per kind pm

ln de bovenstaande grafiek is 2018 (gemiddeld) als basis genomen. Er is in de grafiek duidelijk een stijging in kosten per kind per maand geweest die vooral vanaf q4 2019 te zien is. Deze stijging heeft met name te maken met vormen van verblijf. Deze grilligheid is ook onderhevig aan het woonplaatsbeginsel, Beemster heeft relatief veel verblijfsplekken waarbij de kinderen die hier verblijven niet altijd de financiële verantwoordelijkheid van Beemster zijn. Het probleem van het woonplaatsbeginsel is dat we nu niet weten welke kinderen er in verblijf zitten die nu nog financieel door een andere gemeenten betaald worden. Wanneer deze jeugdigen 18 worden en nog steeds in de verblijfsvorm in Beemster verblijven, dan zullen de kosten wel voor rekening zijn van Beemster. De gemiddelde kosten vormen op dit moment geen reden om de begroting structureel hiervoor te corrigeren.

Voor de begroting 2021 is het beeld als volgt. Meer kinderen in zorg betekent uiteraard meer kosten. Uitgangspunt in de begroting voor 2021 is 135 kinderen in zorg (bovenregionaal, landelijk, niet gecontracteerd, Gl en PGB) met gemiddelde kosten per kind van € 1.310,- per maand. Het getal van 135 is een aanname. We gaan er wel vanuit dat er in 2020 een corona effect zit. Het getal van € 1 .310 is het gemiddelde bedrag per maand per kind van 2019 en 2020 plus 1,5olo index. In de grafiek is zichtbaar dat dit behoorlijk kan fluctueren, dit wordt meegenomen in de risicoparagraaf. Dat leidt tot het volgende beeld: a

b)

c) Bij¡amr¡19

2122.200 76

2.804.262 -77.938

ln de begroting is het nodig om € 78.OO0lstructureel bij te ramen op het onderdeel geindiceerde zotg. Onderzoek Jeugd Op 18 december is het onderzoek van AEF gepubliceerd over de vraag hoeveel middelen gemeenten structureel nodig hebben om hun taken voor jeugdzorg goed uit te kunnen voeren. Het onderzoek laat zien dat gemeenten in 2019 zo'n € 1,7 miljard meer uitgeven aan jeugdzorg dan datze aan middelen ontvangen. Dit is voor gemeenten een bevestiging van de toenemende financiële problemen die ze in de afgelopen jaren hebben ervaren. Op basis van het rapport voert de VNG gesprekken met het Rijk over een combinatie van structureel extra budget en maatregelen om de Jeugdwet financieel beheersbaar te maken De venuachting is dat de duidelijkheid over structureel budget en maatregelen pas na de

geadresseerde

datum

ons kenmerk

I februari 2021

Gemeenteraad

kabinetsformatie bekend zijn. Door het kabinet is toegezegd in het licht van het ondezoek een bestuurlijk overleg voor het jaar 2021te willen voeren over de financiële positie van gemeenten. Daarin zal de VNG aandringen op incidenteel geld.

Wet Maatschappeliike Ondersteunino (Wmo) ln de afgelopen periode is in Beemster aangegeven dat het met de stijging van de kosten als gevolg van het abonnementstarief meevalt. ln de huidige cijfers zien we echter ook in Beemster een stijging is van de indicaties Wmo. ln de onderstaande grafiek hebben wij voor u het aantal personen met een indicatie voor HbH, begeleiding (BG) en dagbesteding (DB) opgenomen. De peildatum is steeds 31 december van genoemd jaar.

Aantal Wmo geindiceerden 200 172

180 160

146

140 120 100

80

lr I lr I 56

60

48

47

3'1

40 20 0

DB

BG

HbH

t2018 t2019 t2020 Zoals u ziet is het aantal cliënten voor hulp bij het huishouden tussen eind 2018 en eind 2020 toegenomen met32o/o, het aantal cliënten voor individuele begeleiding met 18% en het aantal deelnemers aan dagbesteding met27o/o. ln de onderstaande grafiek ziet u het aantal afgehandelde meldingen en aanvragen door de consulenten Wmo. Een melding Wmo is een hulpvraag die niet leidt tot een aanvraag. Er wordt wel onderzoek gedaan naar de situatie. Een aanvraag Wmo is een hulpvraag die na onderzoek tot een besluit leidt. Tegen dit besluit kan bezwaar gemaakt worden.

Meldingen en aanvragen Wmo 400

311 301

350

346

300

250 200 150 100

50 0

46 24

IrE

Meldingen

35

Aanvragen

12018 12019 t2020

blz. 4.

geadresseerde

ons kenmerk

Gemeenteraad

datum I februari 2Q21

blz. 5.

ln de eerste maanden van de coronacrisis is een afname geweest in het beroep dat cliënten op het Loket Wmo hebben gedaan. Dit is in de zomer weer bijgetrokken en in het laatste kwartaalwas het beroep op het Loket Wmo fors. Dat er in het laatste kwartaal veel meer aanvragen zijn geweest, beschouwen we als een inhaalslag. We corrigeren deze cijfers daarom niet voor het eerste kwartaal. Het aantal meldingen is in 2019 afgenomen en in 2020 weer toegenomen. Het verschil in het aantal afgehandelde aanvragen tussen eind 2018 en eind 2020 is 1 1,3%. Het is duidelijk uit de voorgaande grafieken dat er sprake is van een toegenomen vraag naar Wmo voorzieningen. Ten opzichte van de vastgestelde begroting is het nodig de ramingen op de volgende onderdelen te wijzigen: Financiële effecten 2021

Hu

bi huishouden

en WRV Wmo voorzien ra en CAK

Saldo

2022

2023

2024

-30.000 -30.000 -30.000 -30.000 -50.000 -50.000 -50.000 -50.000 -45.000 -45.000 -45.000 -45.000 -30.000 -30.000 -30.000 -30.000

-15s.000 -155.000 -155.000 -155.000

Hulp bij huishouden komt in de jaarrekening nagenoeg op de raming bij de 2" turap uit, reden om dit budget structureel met 30.000 euro bij te ramen. Begeleiding en WRV voorzieningen laten grotere tekorten zien door het inhaaleffect in het vierde kwartaal. Vervoersvoorzieningen laten een voordeel zien, maar dat zien we duidelijk als corona effect en is niet meegenomen. ln de eigen bijdrage zit ook een corona effect, maar ook een structureel effect. Dat structurele effect is meegenomen en bedraagt € 30.000.

Werk en inkomen De stijging van de uitkeringslasten is de afgelopen jaren gemiddeld 1,5% geweest. ln de begroting is hiermee rekening gehouden. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft 4 scenario's geschetst voor de economische impact van het coronavirus in 2020 en 2021. Voor Beemster is een inschatting gemaakt van de Rijksbijdrage op basis van de huidige verdeelsleutel. Deze cijfers berusten dus op een aanname en zijn allerminst zeker. ln het huidig beeld is het nodig om de uitkeringen in 2021 met € 184.000 (18,5%) bij te ramen. Deze kan worden gedekt door de bijraming van de rijksmiddelen ad € 90.000 en een stelpost van € 100.000 die nog op het beleidsveld Werk en lnkomen stond. Deze stelpost is na deze wijziging benut. Daarnaast is bij de jaarrekening op basis van de afrekening van de afgelopen jaren een stijging van de aantallen in begeleiding bij Werkom zichtbaar. Geraamd is € 30.000, maar de verwachting is € 95.000. Financiële effecten 2021

n Werkom Tra ram BUIG ram lnzet ste

Saldo

2022

2023

2024

-65.000 -65.000 -65.000 -65.000

-184.000 -184.000 -184.000 -184.000

+90.000 +90.000 +90.000 +90.000

+100.000 +100.000 +100.000 +100.000

-59.000 -59.000 -59.000 -59.000

Verder is het belangrijk te melden dat het Rijk voor 2021 een bedrag van € 327,2 miljoen gereserveerd heeft voor de te venruachten extra uitkeringslasten i.v.m. Covid-19. Of er extra middelen worden verstrekt hangt af van de stijging van het aantal uitkeringen. De verdeelsleutel is nog niet bekend. Als de reguliere Rijksbijdrage toereikend is om de lasten

geadresseerde

ons kenmerk

Gemeenteraad

datum 9lebruari 2021

te betalen, is de inschatting dat er geen extra bijdrage zal komen uit het genoemde Covid19 budget. Als de stijging van het CPB van de hoge scenario's bewaarheid wordt, dan gaat het aantal uitkeringen nog wel behoorlijk stijgen. Daar loopt de gemeente een financieel risico. Dit is thans niet venruerkt en krijgt bij de kaderstelling voor 2022 een plek in de risicoparagraaf. Gemeentefonds-Corona Begin december zijn de gemeenten per brief geïnformeerd over het vervolgproces van de herijking van de verdeling van het gemeentefonds. Er dient eerst duidelijkheid te zijn over de financiële positie van gemeenten en de toereikendheid van de financiering van de jeugdzorg voordat wordt overgegaan naar een nieuw verdeelmodel. De besluitvorming over de structurele omvang van het gemeentefonds is aan een volgend kabinet. Dit betekent dat de invoering van de nieuwe verdeling opschuift naar 1 januari 2023. Dit geldt inmiddels ook voor de invoering van het woonplaatsbeginsel Jeugd. Het herijkingsonderzoek naar hoe de nieuwe verdeelsystematiek van het gemeentefonds eruit moet zien wordt nog wel deze kabinetsperiode afgerond. De nieuwe verdeelmodellen zouden een verbetering zijn ten opzichte van de huidige verdeling: eenvoudiger, beter uitlegbaar en aansluiten bij de kosten die gemeenten maken.

Voordat de nieuwe verdeelmodellen ter consultatie aan gemeenten worden voorgelegd, vraagt de minister van BZK advies aan de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). Deze adviesaanvraag gaat over enkele keuzes bij de totstandkoming van de verdeling, niet over individuele uitkomsten van gemeenten. Op 2 februari heeft de minister hierover een brief aan de Tweede Kamer gestuurd. En op basis van die informatie weten we inmiddels op basis van de cijfers van 2017 wat de effecten zijn. Die zijn in de onderstaande tabel opgenomen:

Totaaleffect herijking per inwoner Beemster Purmerend

-5 euro +8 euro

nwoner nwoner

Effect wijziging woonplaatsbeginsel -26 euro -2 euro

Bedrag -313.000 +490.000

Voor beide gemeenten geldt dat zij nadeelgemeente zijn als het gaat om de herijking van het sociaal domein en voordeelgemeente als het gaat om de herijking van het klassieke deel van het gemeentefonds. Beemster heeft daarnaast te maken met een fors effect door de wijziging van het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet. Deze regelt welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor de jeugdhulp. Uitgangspunt in de nieuwe definitie van het woonplaatsbeginsel wordt: de gemeente waar de jeugdige zijn woonadres heeft volgens de Basisregistratie Personen is verantwoordelijk voor de kosten. Bijjeugdhulp met verblijf is het uitgangspunt dat als woonplaats geldt de gemeente waar de jeugdige onmiddellijk voorafgaande aan zijn verblijf zijn woonadres in de zin van de Wet basisregistratie personen had. Met de wijziging van het woonplaatsbeginsel per 1 januari 2022 verdwijnt de clustering van de kosten voor voogdijkinderen en 18-plussers bij specifieke gemeenten. De nieuwe objectieve verdeling gaat per 2023 in. Dit laatste hoeft niet direct tot nadeel te leiden als de lasten ook worden teruggebracht. Dit wordt de komende periode nader uitgezocht. ln de Kadernota wordt op deze effecten nader ingegaan. Het enige wat geduid kan worden, is dat Purmerend een voordeelgemeente is en Beemster een nadeelgemeente. De

uiteindelijke financiële uitwerking is onder voorbehoud van effecten vanuit uit de consultatie ROB en gemeenten, het effect van de gefuseerde gemeente (ingangsdatum 2023), de omvang van het fonds (koek moet groter) en recente cijfers (nu 2017). Een financieel effect kan daarom nog niet worden gepresenteerd.

blz. 6

geadressee/de

ons kenmerk

Gemeenteraad

datum 9 februari 2021

ln de onderstaande tabel zijn de effecten opgenomen van de ontwikkeling van het gemeentefonds voor Beemster sinds de begroting. Onder de tabel lichten wij deze toe.

2024 2022 2023 2021 2020 51.167 -63.515 -101 .585 -114.135 2020 45.884 -9.792 -9.703 -9.703

Netto effect septem bercirculaire Netto effect decembercirculaire Totaal effect g emeentefonds

97.051 -73.407 -111.288 -123.838

a. septembercirculaire 2020 ln oktober 2020 bent u geïnformeerd over de ontwikkeling van de septembercirculaire 2020 (kenmerk 1531408 d.d. 06-1 0-2020). Het algemene beeld was toen positief voor 2021, maar nadelig voor de periode daarna. b. decembercirculaire 2020 De decembercirculaire laat geen structurele effecten zien, behoudens 2021. Het positieve netto effect voor 2021wordl voornamelijk veroorzaakt door de incidentele uitdeling van het 3" compensatiepakket Corona door het Rijk van € 56.163. Dit is exclusief het terugdraaien van de opschalingskorting van € 76.411i deze is al verwerkt in de circulaire van september De voorlopige compensatie 2021voor Corona betreft een vergoeding voor de extra kosten voor de Tweede Kamerverkiezing (€.13.021), ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur zgn. cultuurmiddelen (€ 25.856) en diverse kleine compensaties (€ 17.286). Al deze Corona compensaties komen ten gunste van de algemene reserve. Verder vinden er nog structurele verlagingen plaats op de suppletie-uitkering integratie sociaal domein, deze bedraagt ongeveer € 10.000 structureel. De tabel laat een structureel nadeel zien lm 2024. De opschalingskorting blijft echter onverminderd van kracht, ondanks het incidenteel schrappen van deze korting in de jaren 2020 en 2021 vanwege Corona . ln 2025 komt hier voor Beemster de volgende en laatste korting van € 66.000 bovenop.

ln 2025 is de totale opschalingskorting voor Beemster ongeveer € 370.000. Overi g ontwikkeli ngen gemeentefonds

Verwachte compensatie Corona Het recente besluit tot verstrekkende lockdown maatregelen eind 2020, heeft ook directe weerslag op gemeenten. Dit betekent dat de afspraken tot reële compensatie van de extra uitgaven en van de inkomstenderving ook voor de reeds in kaart gebracht dossiers voor het 1" kwartaal 2021 gelden. Voor de periode na het 1" kwartaal 2021 zal tijdig met gemeenten worden gesproken over reële compensatie. Deze compensatie maakt dan deel uit van de meicirculaire 2021eniof loopt via specifieke uitkeringen. Daarnaast liggen er nieuwe afspraken over compensatie aan gemeenten, waarbij de financiële verwerking op een later moment in 2021 zal plaatsvinden. Dit betreft o.a. compensatie voor: Afvalinzameling (2020 via gemeentefonds); Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TOlNK, 2021via gemeentefonds); Perspectief jeugd en jongeren (2021via gemeentefonds); ljsbanen (2020 via specifieke uitkering); Verlenging steun aan sportverenigingen (2020 via specifieke uitkering); Toezicht en handhaving (2021via specifieke uitkering); lnkomstenderving diverse leges. (2020 via gemeentefonds); Meerkosten voortkomend uit de jeugdwet en Wmo en extra kosten Tijdelijke wet Covid-1 I (2021 via gemeentefonds).

. o o . ¡ . . .

blz. 7

geadresseerde

ons kenmerk

Gemeenteraad

datum

blz.

9 februari 2021

8.

Uit bovenstaande blijkt dat nog niet alle extra uitgaven op diverse terreinen voor 2020 zijn gecompenseerd. Voor het bepalen van de definitieve compensatie van de inkomsterderving over 2Q20 gebeurt dit o.b.v. vastgestelde jaarrekeningcijfers 2020. Totaalbeeld ln de onderstaande tabel hebben wij de bovenstaande ontwikkelingen voor u samengevat. Het overzicht bevat ook een aantal zaken dat nog niet door de raad is besloten. ln de tabel hebben we tevens de effecten van de 2" tussenrapportage meegenomen. 2021

Stand programmabegroting 1. Agrarische sector

7

Div 2

-1.875

-1.859 -236.456 S

2

-515.396

Beemstervisies

6. Jeugdzorg 7. Wmo 8. Werk en lnkomen 9. Gemeentefonds Af: rechtstreekse onttrekking ne reserve

2024 r/S PRG

87.176 802.485 1.055.903 1.512.420 S -20.000 -70.000

ecten -125.000 -150.000 3. IKC Middenbeemster 4. tHP O ut 0 5. PVAOntwikkelstrategie 2. Verkeerskundi

2023

2022

+3+5

Saldo start Beemster Geza Kadernota

-78.000 -78.000 -78.000 -78.000 s

-15s.000 -155.000 -15s.000 -155.000 s -59.000 -59.000 -59.000 -59.000 s 97.051 -73.407 -111 .288 -123.838 S

2 2 2

I

790.396

278.041 402.864 634.173 821.670

Ook voor Beemster geldt dat de begrotingsruimte door de ontwikkelingen in het sociaal domein en de groeiopgave (lHP) aanzienlijk gedaald is. Echter de stand van de begroting geeft na deze ontwikkelingen nog altijd een ruim positief meerjarenbeeld zien. De startpositie van Beemster bij de Kadernota is goed. Het herstellen van de financiële positie van gemeenten is voor de komende jaren van groot belang voor de gemeenten. De twee grote onderwerpen die de VNG namens de gemeenten zal blijven benadrukken zijn de opschalingskorting en de (oplopende) tekorten in het sociale domein, met focus op jeugdzorg en de aanzuigende werking van het abonnementstarief. Resultaat op deze inzet is voor de nieuwe gemeente van groot belang.

wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben ingelicht. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Beemster.

C. Heerschop burgemeester

.J.C. Welage gemeentesecretaris